Szczepienia przeciw grypie - czy konieczne?

W telewizji zachęcają do szczepień, a w każdej gazecie znajdzie się reklama szczepionki przeciw grypie. Propozycja zaszczepienia się przeciwko tej chorobie pada także w gabinecie lekarza rodzinnego i w pracy. Warto?
Szczepienia przeciw grypie - czy konieczne? fot. Fotolia

Objawy grypy są nam dobrze znane. Obejmują totalne rozbicie, bóle kostne i mięśniowe, bóle głowy, gorączkę, senność, wrażliwość na światło oraz ból w klatce piersiowej, czasem kaszel i katar. Często jednak mylimy zwyczajne przeziębienie z grypą. 

  1. Szczepionka przeciw grypie
  2. Jak działa szczepionka?
  3. Co może pojawić się po szczepieniu?
  4. Wskazania do szczepienia przeciw grypie
  5. Przeciwwskazania do szczepienia przeciw grypie
  6. Zalety i wady szczepienia na grypę
  7. Kiedy się zaszczepić?

Grypa to choroba zakaźna, rozprzestrzeniająca się drogą kropelkową, np. podczas kichania lub kaszlu. Zwykle atakuje jesienią, zimą lub wczesną wiosną. Można się nią zarazić zwłaszcza w miejscach, które są bardzo uczęszczane przez ludzi, a także bezpośrednio od osoby chorej, z jaką pozostajemy w bezpośrednim kontakcie. Na grypę zachorować może każdy. 33% przypadków zakażeń wirusem przebiega bezobjawowo. Możemy więc nie wiedzieć, że jesteśmy chorzy, i zarażać ludzi wokół.

Aby przerwać łańcuch zakażeń, należy stosować się do wytycznych sanitarno-epidemiologicznych. Podstawą w tym przypadku jest: higiena rąk, ciała, otoczenia, zakrywanie ust i nosa podczas kichania oaz kaszlu, a także szczepionki.

Coroczne szczepienia uodporniają nasz organizm na wszystkie występujące w szczepionce typy wirusa grypy. Regularne szczepienie chroni w szczególności przed groźnymi dla zdrowia i życia powikłanymi grypowymi
– mówi prof. dr hab. n. med. Adam Antczak, przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy.

Powikłania te mogą być bardzo niebezpieczne. Jak pokazują dane, średnio co minutę z powodu grypy na świecie umiera jedna osoba.

Szczepionka przeciw grypie

Szczepienie przeciw grypie jest jednym ze szczepień zalecanych, ale nie obowiązkowych, a więc musimy sobie zapłacić za nie z własnej kieszeni. Szczepionka ma nas uchronić przed wirusem grypy, który może spowodować wiele niepożądanych skutków w ludzkim organizmie. Niedoleczona grypa, często skutkuje bowiem poważnym zapaleniem płuc lub wadami zastawek serca.

Wirus grypy szybko się zmienia, stąd wiele jego odmian. Właśnie dlatego skład szczepionki zmieniany jest z roku na rok. Zawsze jednak zawiera zabite szczepy wirusa – głównie dwa typu A i jeden typu B.

Jak odróżnić zwykłe przeziębienie od grypy?

Jak działa szczepionka?

Szczepionka przeciw grypie podawana jest w formie zastrzyku domięśniowego, głęboko podskórnego, a także śródskórnego – co zależy od preparatu i wytycznych producenta.

W ciągu 7−10 dni od podania szczepionki przeciw grypie, układ odpornościowy zaczyna wytwarzać komórki zwalczające infekcję, czyli tzw. przeciwciała. Komórki odpornościowe zapamiętują ten drobnoustrój, by w przyszłości szybko walczyć z podobnymi.

Co może pojawić się po szczepieniu?

U części osób poddanych szczepieniu mogą wystąpić reakcje poszczepienne, które są całkowicie normalne w procesie immunizacji, czyli nabierania odporności na wirusy. Do takich reakcji zaliczamy następujące objawy:

  • złe samopoczucie i rozbicie,
  • stan podgorączkowy lub gorączka,
  • ból w miejscu podania szczepionki,
  • dreszcze i nadmierna potliwość,
  • zaczerwienienie, stwardnienie, mały obrzęk czy naciek zapalny w miejscu wkłucia,
  • niewielkie bóle głowy, bóle mięśni i stawów utrzymujące się nie dłużej niż jeden dzień.

To spodziewane reakcje organizmu na wprowadzoną substancję, które zawsze ustępują samoistnie.

Wskazania do szczepienia przeciw grypie

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na liście osób, u których wskazane jest szczepienie przeciw grypie, powinny znajdować się:

  • dzieci w wieku od sześciu miesięcy do dwóch lat,
  • dzieci uczęszczające do przedszkoli i szkół podstawowych,
  • kobiety w ciąży lub planujące ciążę w sezonie zwiększonej zapadalności na infekcje,
  • ludzie po 65. roku życia,
  • osoby z przewlekłymi chorobami płuc, takimi jak: astma oskrzelowa i POChP, mukowiscydoza, niewydolność oddechowa,
  • osoby z przewlekłymi chorobami serca (wady serca, niewydolność serca, choroba niedokrwienna, miażdżyca),
  • osoby z chorobami metabolicznymi (np. cukrzyca),
  • osoby z przewlekłymi chorobami wątroby (np. marskość, niewydolność)
  • chorzy z przewlekłą niewydolnością nerek i dializowani,
  • osoby z obniżoną odpornością – w przebiegu infekcji HIV, leczeni lekami obniżającymi odporność (immunosupresyjnymi),
  • mieszkańcy i pracownicy zakładów penitencjarnych, domów opieki, domów spokojnej starości, domów wycieczkowych, schronisk, ochronek,
  • pracownicy opieki zdrowotnej, żołnierze, policjanci, strażnicy miejscy, strażacy, nauczyciele i przedstawiciele innych profesji, mający częsty kontakt z różnymi osobami.

Uwaga! Do każdego szczepienia kwalifikuje tylko i wyłącznie lekarz, po gruntownym zbadaniu pacjenta i uwzględnieniu wskazań oraz przeciwwskazań do szczepienia.

Mimo że szczepionki przeciw grypie można podawać dzieciom powyżej 6. miesiąca życia, sądzę, że nie powinno się szczepić dzieci do czasu, gdy nie pójdą do żłobka lub przedszkola. Od urodzenia mają wiele szczepień, z którymi ich układy odpornościowe muszą sobie radzić. Nie spotkałam się z negatywnymi skutkami szczepień u dzieci oprócz bolesności miejsca, gdzie szczepionkę podano. Nie widzę też przeciwwskazań do szczepienia dzieci alergicznych, chyba że są uczulone na składniki szczepionki
– mówi Małgorzata Filipiak, lekarz pediatra.

Przeciwwskazania do szczepienia przeciw grypie

Chociaż szczepienie przeciw grypie jest uznawane za bezpieczne, w niektórych stanach chorobowych jest niewskazane. Są to:

  • ostra infekcja z gorączką, 
  • zespół Guillaina-Barrego w przeszłości,
  • uczulenie na składniki szczepionek, np. na białko jaja kurzego,
  • uczulenie na substancje wykorzystywane w produkcji szczepionek, jak formaldehyd i antybiotyki amino glikozydowe (amikacyna, neomycyna, gentamycyna, streptomycyna i inne),
  • powikłania po szczepieniu przeciw grypie w przeszłości,
  • transfuzja krwi w ostatnich dwóch miesiącach,
  • pierwszy trymestr ciąży,
  • kostniejące zapalenie mięśni (FOP).

Szczepić powinni się przede wszystkim ludzie pracujący w dużych skupiskach, wykonujący zawody, w których stykają się ciągle z różnymi osobami. Alergicy, którzy są w okresie terapii immunologicznej, czyli odczulania alergicznego, mogą zaszczepić się przeciw grypie w okresie 2-3 tygodni przed immunoterapią. Szczepionki grypowe hoduje się na zarodkach kurzych i dlatego nie powinny szczepić się osoby, które mają wykryte uczulenie na białko jaja kurzego. Mogłyby spodziewać się reakcji na szczepionkę, np. w postaci wstrząsu lub silnej reakcji uczuleniowej. Żeby dowiedzieć się, czy alergik może zaszczepić się przeciw grypie, można wykonać punktowy test skórny: lekarz otwiera ampułkę ze szczepionką, bierze z niej kropelkę, kładzie na skórze pacjenta. Jeśli po kilku chwilach nie ma żadnej reakcji, można podać odrobinę podskórnie. Jeśli znów nie ma żadnej negatywnej reakcji, można pacjenta zaszczepić
– mówi dr Emil Forkiewicz, alergolog i laryngolog.

Zalety i wady szczepienia na grypę

Nowoczesne szczepionki przeciw grypie niemal nie wywołują powikłań, a pojawiające się reakcje alergiczne są rzadkim zjawiskiem. Szczepienia pozwalają natomiast zapobiec groźnym infekcjom grypowym. Sprawiają też, że grypa (jeżeli już zarazimy się jej wirusem) będzie przebiegała o wiele łagodniej. Szczepienia na grypę mogą uchronić też od powikłań pogrypowych, do których zaliczamy:

  • zapalenie płuc,
  • niewydolność oddechową,
  • zaostrzenie choroby przewlekłej,
  • nasilenie zaburzeń neurologicznych (np. padaczka z powodu gorączki),
  • zespół Reye’a,
  • zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia,
  • zapalenie zatok i uszu,
  • ryzyko poronienia.

Minus szczepienia? Droga podania narusza ciągłość tkanek, co wywołuje ból u wrażliwych osób. Bardzo rzadko – ale jednak – dochodzi do powikłań poszczepiennych. Zaliczamy do nich wszelkie reakcje uczuleniowe, jak np. obrzęk Quinckego (obrzęk ust, twarzy, kończyn), napad duszności czy wstrząs anafilaktyczny.

Czasem po szczepieniu mogą wystąpić też objawy zespołu Guillaina-Barrego, które obejmują mrowienia i drętwienia stóp, niedowłady kończyn dolnych, bóle korzonkowe oraz niedowłady mięśni twarzy i gałki ocznej. Stany te wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.

Kiedy się zaszczepić?

Szczepienie przeciw grypie, z uwagi na dużą zmienność wirusa, powinno się wykonywać co roku. Najlepszym momentem na szczepienie jest czas od końca września do początku listopada.

Zobacz także:
Domowe sposoby na 4 objawy przeziębieniaJakie są objawy przeziębienia?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (2)
/6 lat temu
Jak by nie patrzeć to szczepionka jest przygotowana ze szczepów grypy z "zeszłego sezonu", więc w nadchodzącym sezonie grypowym na pewno będzie atakował nas inny wirus. Czy szczepionka stworzona do uodpornienia przeciw innemu szczepowi wirusa może nas ustrzec przed innym szczepem ?! A co jest jeszcze w tej szczepionce? - słyszałem, że szczepionki produkowane są w laboratoriach poza Europą - w Azji więc szczepy bakterii są znacznie inne. Z własnego doświadczenia wiem, że należy zadbać i poprawić odporność własnego organizmu - odpowiednia dieta, suplementy diety, witaminy, NAWODNIENIE ORGANIZMU pozwolą w sezonie grypowym na złagodzenie objawów jak i na ewentualne ustrzeżenie się przed chorobą. A co ze "starymi" metodami podnoszenia odporności organizmu ? - próbował ktoś może hirudoterapii w tej kwestii ?
/6 lat temu
szczepionka uodparnia na podobne wirusy, a chcąc nie chcąc wirus z poprzedniego sezonu w jakimś stopniu jest podobny do teraźniejszego. szczepionki dla osób z grup ryzyka są ratunkiem.