Przyjaźń na całe życie

Jeśli uda się rozpoznać cukrzycę odpowiednio wcześnie, masz duże szanse na normalne życie. Samo leczenie też będzie o wiele łatwiejsze.
przyjazn-na-cale-copy.jpgPoziom glukozy we krwi ulega stałym zmianom. Podnosi się zawsze po posiłkach zawierających węglowodany. Do krwi trafia wówczas hormon zwany insuliną, który transportuje glukozę do wnętrza komórek. Pod wpływem insuliny struktura błon otaczających komórki zmienia się tak, aby glukoza mogła przeniknąć przez nie do środka. Tak dzieje się u zdrowego człowieka. Jeśli jednak trzustka wytwarza za mało insuliny, nie produkuje jej wcale albo komórki są oporne na działanie tego hormonu, glukoza nie dociera do tkanek, lecz pozostaje w krwiobiegu. To z kolei prowadzi do nadmiernego jej stężenia we krwi. Wówczas rozwija się cukrzyca.

Jakim jesteś typem?
Wyróżnia się dwa główne rodzaje schorzenia. Mają one różny przebieg, odmienne są też mechanizmy „uruchamiające” chorobę.
- Cukrzyca typu I. Nazywana jest także insulinozależną.
Pojawia się nagle i błyskawicznie rozwija – w niektórych przypadkach w ciągu kilku tygodni. Zapadają na nią przede wszystkim ludzie młodzi – u 10 procent chorych wykrywa się ją przed 14. rokiem życia, u kolejnych 10 procent – między 14. a 18. rokiem życia. Bezpośrednią przyczyną choroby jest uszkodzenie komórek trzustki produkujących insulinę. Winę za to ponosi system immunologiczny, który nagle, z niewiadomych przyczyn, zaczyna atakować komórki własnego organizmu. Pewną rolę odgrywają w tym czynniki genetyczne, jednak odziedziczenie nieprawidłowych genów nie jest równoznaczne z zachorowaniem. Komórki trzustki bywają też uszkadzane przez wirusy, m.in. Coxsackie B4 (zakażenie nimi powoduje zaburzenia pracy przewodu pokarmowego). Uszkodzone komórki układ immunologiczny zaczyna traktować jak ciała obce i niszczy je. Trzustka traci wtedy zdolność do wytwarzania insuliny. Powstaje cukrzyca, w której od początku konieczne jest podawanie insuliny z zewnątrz.
- Cukrzyca typu II. Określana jako insulinoniezależna, bywa również nazywana cukrzycą dorosłych, ponieważ dotyka przede wszystkim ludzi po 35. roku życia. Rozwija się mniej gwałtownie niż cukrzyca insulinozależna (niekiedy całymi latami), jednak jeśli się jej nie leczy, jest równie niebezpieczna. Trzustka, co prawda, wytwarza insulinę, ale mimo to dochodzi do wzrostu stężenia glukozy we krwi. Dlaczego tak się dzieje? Czasem insulina jest wydzielana do krwi w niewystarczającej ilości albo zbyt późno w stosunku do posiłku. Powodem są zwykle wady genetyczne. W większości przypadków za chorobę odpowiedzialna jest jednak tzw. insulinooporność komórek. W ogóle nie reagują one na insulinę. Glukoza nie może wówczas przeniknąć do ich wnętrza i pozostaje we krwi. Za taki stan rzeczy odpowiedzialne mogą być czynniki genetyczne, ale także otyłość, brak ruchu, starzenie się organizmu.

Powody do zmartwienia
Pierwszym objawem, który powinien wzbudzić niepokój, jest nadmierne pragnienie. Towarzyszy mu częstsze niż normalnie oddawanie moczu. Dochodzi do tego osłabienie, narastające uczucie zmęczenia, spadek wagi (mimo że chory nie narzeka na brak apetytu), zwiększona senność, nawracające drożdżakowe infekcje w okolicach narządów płciowych. U osób z cukrzycą typu I lub z bardzo zaawansowaną cukrzycą typu II w wydychanym powietrzu wyraźnie wyczuwa się zapach acetonu, a w krańcowych przypadkach może dojść do śpiączki.

To, czy owe charakterystyczne objawy występują jednocześnie, czy nie, oraz z jakim nasileniem, zależy przede wszystkim od typu cukrzycy i czasu,
jaki upłynął od momentu pojawienia się jej do wykrycia. Dla potwierdzenia diagnozy zawsze jest jednak konieczne wykonanie badań laboratoryjnych. Określają one glikemię, czyli stężenie glukozy we krwi. Pomocnym badaniem jest także oznaczenie w moczu poziomu glukozy (glikozuria). Jeśli wykryje się w moczu choćby śladowe ilości cukru, powinno to być podstawą do przeprowadzenia bardzo dokładnych badań diagnostycznych.

Tabletki, zastrzyki i dieta
Przy rozpoznaniu cukrzycy typu I trzeba natychmiast rozpocząć podawanie insuliny. Chory będzie ją przyjmował do końca życia. W leczeniu chodzi o to, aby poziom cukru we krwi był jak najbardziej zbliżony do prawidłowych wartości.
Takie kontrolowanie cukrzycy jest możliwe wtedy, gdy insulina jest odpowiednio dozowana. Dawkowanie trzeba więc dostosować do ilości węglowodanów spożywanych w posiłkach (jeśli zje się ich więcej, dawka hormonu musi być większa) i aktywności fizycznej chorego (większa aktywność = mniejsze zapotrzebowanie na insulinę). Do leczenia coraz częściej wykorzystuje się analogi insuliny (są to insuliny tak zmienione pod względem chemicznym, aby okres ich działania w organizmie wydłużał się lub skracał).
W leczeniu cukrzycy typu II również dąży się do obniżenia poziomu cukru, ale jednocześnie trzeba ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze oraz stężenie lipidów. Chodzi o zmniejszenie ryzyka zawału serca, udaru mózgu i tzw. stopy cukrzycowej, najbardziej groźnych powikłań cukrzycy. W bardzo wczesnej fazie choroby do kontrolowania cukrzycy wystarczą właściwa dieta oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia fizyczne. Takie postępowanie z czasem może jednak okazać się niewystarczające. Konieczne staje się wówczas zastosowanie doustnych leków przeciwcukrzycowych. U niektórych
pacjentów powstaje jednak tzw. wtórna niewrażliwość na te preparaty. Przestają one działać, ponieważ organizm zmniejszył wydzielanie własnej insuliny. Do kuracji wprowadza się wtedy insulinę, podawaną łącznie z lekami doustnymi lub jako jedyny preparat.

Cukier krzepi, ale...
Nadmiar glukozy we krwi, zwłaszcza utrzymujący się przez dłuższy czas, jest niebezpieczny dla zdrowia. Prowadzi bowiem do uszkodzenia naczyń krwionośnych doprowadzających krew do różnych narządów i części ciała.
Takie późne powikłania cukrzycy ujawniają się niekiedy dopiero po kilkunastu latach choroby. Można im skutecznie zapobiegać, utrzymując stężenie glukozy w granicach normy. Szczególnej uwagi wymaga cały organizm.
1. Sprawdzaj oczy. Wysoki poziom cukru we krwi może uszkadzać drobne naczynia zaopatrujące siatkówkę w krew. Powstają wtedy tzw. mikrotętniaki. Innym problemem jest retinopatia cukrzycowa: tworzą się nowe naczynia włosowate, mające skłonność do pękania. Może dojść nawet do utraty wzroku. Dlatego tak ważne są coroczne badania dna oka przez okulistę. Pozwalają one wykryć najdrobniejsze uszkodzenia i w porę podjąć leczenie. Konieczna jest też kontrola ciśnienia w oku, gdyż chorzy na cukrzycę są bardziej narażeni na jaskrę. Jeśli zauważysz jakiekolwiek problemy ze wzrokiem, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
2. Dbaj o układ krążenia. Wysoki poziom cukru przyspiesza zmiany miażdżycowe w tętnicach. Dlatego osoby z cukrzycą mogą wcześniej zapadać na chorobę niedokrwienną serca, ponadto są bardziej narażone na zawał i udar mózgu. Trzeba wyeliminować inne czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej: palenie tytoniu, nadciśnienie, a także ograniczyć ilość tłuszczów zwierzęcych w codziennej diecie. Pomaga też aktywny tryb życia – regularnie ćwicz, biegaj, spaceruj. Ruch jest niezbędnym elementem terapii przeciwcukrzycowej, ponieważ pomaga w regulowaniu poziomu cukru we krwi, a także służy sercu.
3. Pamiętaj o nerkach. Przy źle leczonej cukrzycy prawie zawsze dochodzi do uszkodzenia naczyń kłębuszków nerkowych, co zakłóca proces oczyszczania krwi. Świadczy o tym pojawienie się białka w moczu. Każda osoba cierpiąca na cukrzycę powinna raz w roku przeprowadzić badanie nerek, sprawdzić ilość białka w moczu oraz kreatyniny we krwi.
4. Obserwuj stopy. Następstwem uszkodzenia nerwów i zaburzeń w ukrwieniu kończyn dolnych jest tzw. stopa cukrzycowa. Na skutek upośledzonego czucia łatwo dochodzi do różnych urazów. Słabszy dopływ krwi spowodowany zmianami w żyłach sprawia zaś, że nawet drobne otarcia źle się goją i łatwo o ich zainfekowanie. Schorzenie to może doprowadzić do amputacji części lub całej stopy. Każda osoba chora na cukrzycę musi regularnie kontrolować stan stóp i odpowiednio je pielęgnować. Dlatego wprowadź program prewencyjny:
- Myj nogi pod bieżącą wodą. Powinna być letnia (poniżej 37°C).
- Nie dopuszczaj do wysychania skóry (łatwiej wtedy pęka). Stosuj kremy zmiękczające ją.
- Noś odpowiednie buty. Muszą być wykonane z naturalnych materiałów i na tyle długie oraz szerokie, by nie uciskały, zwłaszcza palców.
- Codziennie oglądaj stopy. Sprawdzaj stan paznokci i skóry (szczególnie między palcami). Pęknięcia i drobne jej uszkodzenia zdezynfekuj np. wodą utlenioną i załóż sterylny opatrunek. Jeśli po 2–3 dniach ranka się nie zagoi, koniecznie pokaż ją lekarzowi.
5. Uważaj na nerwy. Powikłaniem cukrzycy może być uszkodzenie nerwów obwodowych. Wyróżnia się dwa rodzaje tego typu zaburzeń.
Neuropatia czuciowa. Uszkodzeniu ulegają nerwy czuciowe, najczęściej te, które unerwiają skórę oraz mięśnie dłoni i stóp. Chorzy zazwyczaj skarżą się na uczucie drętwienia, mrowienia, pieczenia w stopach lub dłoniach. Niektóre osoby odczuwają ściskające bóle, które zwykle nasilają się w nocy. Do leczenia wprowadza się środki przeciwbólowe, niesterydowe leki przeciwzapalne, a nawet leki przeciwdepresyjne.
Neuropatia autonomiczna. Dotyczy ona nerwów niezależnych od naszej woli, które kontrolują pracę narządów wewnętrznych. Uszkodzenie ich prowadzi do zaburzeń w pracy narządu. Najczęściej atakowany jest: przewód pokarmowy, układ krążenia i pęcherz moczowy. Sposób leczenia jest uzależniony od rodzaju objawów i stopnia nasilenia towarzyszących im dolegliwości.

Czy grozi mi cukrzyca?
Zgodnie ze standardami przyjętymi przez Światową Organizację Zdrowia prawidłowa glikemia na czczo jest mniejsza niż 110 mg% (6,1 mmol/l). Cukrzycę rozpoznaje się wtedy, gdy w dwóch badaniach wartość glikemii na czczo jest równa lub przekracza 126 mg% (7,0 mmol/l). Natomiast poziom
cukru w granicach 110–125 mg% (6,1–7,0 mmol/l) określa się jako nieprawidłową glikemię na czczo.

Bądź ostrożna w ciąży
Cukrzyca pojawia się u 2–5 proc. kobiet w ciąży. Szczególnej obserwacji wymagają osoby z grupy ryzyka (wiek powyżej 25 lat, otyłość). Jeśli okaże się, że kobieta ma cukrzycę, musi kontrolować poziom cukru we krwi i przestrzegać odpowiedniej diety. Jednym z najpoważniejszych problemów towarzyszących cukrzycy przyszłych mam jest duża masa ciała noworodka. Dzieci są zwykle zdrowe, ale poród może być ciężki i istnieje podczas niego ryzyko urazu. Dlatego lekarze czasem decydują się na cesarskie cięcie lub postanawiają wywołać poród wcześniej. Przez ok. 6 tygodni po porodzie matka jest pod obserwacją, ponieważ cukrzyca „ciążowa” może rozwinąć się w cukrzycę typu II. Nawet jeśli do tego nie dojdzie, przez kolejne 3 lata trzeba badać się w kierunku cukrzycy.

Kiedy robić badania
Cukrzyca typu II coraz częściej rozwija się bezobjawowo. A wykrywa się ją przy okazji diagnozowania innych chorób. Nowy rodzaj nazwano zmodyfikowaną cukrzycą typu II. Specjaliści zalecają, aby poziom cukru we krwi sprawdzali:
- co 3 lata – wszyscy po 35. roku życia;
- co roku bez względu na wiek – osoby ze schorzeniami układu krążenia, z wysokim cholesterolem, i te, które mają w rodzinie chorych na cukrzycę;
- co roku bez względu na wiek – ludzie z nadwagą.

Nowa epidemia
Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób przemiany materii. W Polsce wykryto ją u około 2 milionów osób. Lekarze przypuszczają, że jeszcze co najmniej kolejny milion to ludzie, którzy do tej pory nie zdają sobie sprawy ze swego schorzenia. Szacuje się, że 85–90% wszystkich chorych zapada na cukrzycę typu II.

Vita

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (3)
/3 lata temu
Co mi przychodzi do głowy to jest wlasnie taki krem Argotiab. U mnie poradzil sobie rewelacyjnie z zagojeniem rany. Warto jest go miec w apteczce.
/7 lat temu
A czym jest ten Curiosin? Można nim leczyć stopę cukrzycową?
/7 lat temu
Najgorsza w tym wszystkim to chyba jest ta stopa cukrzycowa, warto często oglądać swoje stopy, a w razie jakiejś tworzącej się rany od razu curiosin zastosować.