Co to są odleżyny?

Opiekując się chorym członkiem rodziny, który musi stale leżeć, trzeba zwrócić szczególną uwagę na pielęgnację skóry. Pod wpływem nacisku i sił tarcia, dochodzi bowiem do uszkodzenia początkowo naskórka, a następnie głębszych warstw skóry. Skóra chorego leżącego jest słabo ukrwiona, a przez to mniej odżywiona i mniej odporna na uszkodzenia. Przez zaniedbania higieniczne i bagatelizowanie tego problemu, może dojść do powstania odleżyn – przewlekłych ran skórnych, na skutek długotrwałego ucisku.

Opiekując się chorym członkiem rodziny, który musi stale leżeć, trzeba zwrócić szczególną uwagę na pielęgnację skóry. Pod wpływem nacisku i sił tarcia, dochodzi bowiem do uszkodzenia początkowo naskórka, a następnie głębszych warstw skóry. Skóra chorego leżącego jest słabo ukrwiona, a przez to mniej odżywiona i mniej odporna na uszkodzenia. Przez zaniedbania higieniczne i bagatelizowanie tego problemu, może dojść do powstania odleżyn – przewlekłych ran skórnych, na skutek długotrwałego ucisku.

Co to są odleżyny?

Fot. Depositphotos

Odleżyna – co to jest i jak powstaje?

Odleżyną nazywamy miejscową martwicę tkanek (zarówno skóry, tkanki podskórnej, mięśni – aż do kości), które przylegają do uwypukleń kostnych naszego ciała, np. biodra, okolice stawów, kręgów, żeber. Jak wspomniano wcześniej, martwica taka powstaje w wyniku miejscowego niedokrwienia, wynikającego długotrwałym uciskiem na naczynka tętnicze i żylne (mikrokrążenie skóry). Ucisk ten powoduje wyłączenie danego obszaru w zaopatrzenie w tlen i substancje odżywcze. To właśnie doprowadza do „obumarcia” skóry itd.

Stopnie odleżyn:

• Stopień I – zaczerwienienie blednące; jeśli uciśniemy palcem okolice zaczerwienienia, obserwujemy blady ślad (mikrokrążenie skóry jest jeszcze prawidłowe);
• Stopień II – zaczerwienienie nieblednące; jeśli uciśniemy palcem okolice zaczerwienienia, obszar nadal jest czerwony, obecne są pęcherze, uszkodzenia naskórka i ból (uszkodzenie mikrokrążenia);
• Stopień III – uszkodzenie obejmuje wszystkie warstwy skóry, do graniczy z tkanką podskórną (dno rany może być czerwono-różowe, żółtawe);
• Stopeń IV – uszkodzenie obejmuje skórę i tkankę podskórną (można dostrzec na dnie rany czarną martwicę);
• Stopień V - martwica powięzi i mięśni, czasem nawet stawów i kości (obecność „kieszeni w ranie”, rana wypełniona resztkami rozpadających się tkanek).

Kto najbardziej jest narażony na wystąpienie odleżyn?

Istnieje kilka stanów, w których ryzyko powstania odleżyny jest o wiele wyższe. Wszystko zależy od stanu ogólnego chorego, właściwej higieny ciała, mikroklimatu, w którym chory przebywa i rzetelności sprawowanej opieki. Czynnikami zwiększającymi ryzyko rozwinięcia się niedokrwienia skóry i tkanek, a później martwicy, są:

- konieczność przebywania w jednej pozycji (leżąca, stojąca),
- niewygodna pozycja,
- stan nieprzytomności,
- niewydolności narządów,
- niedobór białek, niedożywienie, wyniszczenie,
- niedokrwistość, niedobór elektrolitów, witamin,
- otyłość,
- miażdżyca, cukrzyca,
- niedowłady, polineoropatie,
- zawilgocenie skóry (pot, mocz, niedokładne osuszanie ciała po kąpieli!),
- stosowanie leków uspokajających, przeciwbólowych,
- zmięta, pofałdowana pościel, krochmalona pościel,
- zmięta pidżama, obecność ściągaczy, zamków, grubych haftów i guzików na pidżamie,
- nieprawidłowe umocowanie sprzętu ortopedycznego.

Jak im zapobiegać?

W przypadku odleżyn szczególną uwagę trzeba poświęcić ich profilaktyce. Koszty leczenia takich ran są naprawdę wysokie i jest to proces długotrwały. Zapobieganie odleżynom polega głównie na eliminowaniu czynników ryzyka ich powstawania. Zatem należy praktykować następujące zwyczaje:

- zmiana pozycji ciała chorego, co 2-3 godziny,
- postaranie się o materac przeciwodleżynowy,
- dbałość o wygładzenie i naciągniecie prześcieradła oraz pidżamy chorego,
- stosowanie udogodnień odciążających, jak np. krążki pod łokcie, kolana, wałki, - właściwe dopasowanie sprzętu ortopedycznego do osoby,
- dokładna toaleta ciała – ciepła woda, mydło pH 5,5 i dokładne osuszanie (przez dotyk, a nie pocieranie!),
- każdorazowa zmiana jednorazowych pieluch i pidżamy po ich zanieczyszczeniu,
- stosowanie diety bogatej w białko, kwasy omega, witaminy A, E i C oraz cynk,
- w miarę milowości walka z nadwagą, otyłością,
- chorym przebywającym na wózkach inwalidzkich zaleca się stosowanie specjalnych poduszek przeciwodleżynowych.

Leczenie odleżyn jest skomplikowane. Polega na stosowaniu wyżej wymienionych elementów toalety przeciwodleżynowej, jak również specjalistycznych opatrunków, których zadaniem jest przyspieszenie gojenia, oczyszczenie rany i jej zabezpieczenie. Utrzymują ranę we właściwym środowisku. Niektóre z nich wyglądają tak jakby płat skóry, inne są wykonane z tworzywa opatrunkowego. Leczeniem odleżyn zajmują się lekarze chirurdzy i pielęgniarki specjalnie
przeszkolone w tym celu. Już w następnym artykule poznamy kilka opatrunków stosowanych w leczeniu odleżyn.

Czy wiesz, że…
W niektórych przypadkach odleżyn, w celu oczyszczenia rany z martwicy i usprawnienia gojenia stosowane są larwy muchy Lucilia sericata. Oczyszczanie larwami trwa około kilku dni, ale jeszcze nie jest refundowane. Jednak nie każdemu takie leczenie może być oferowane.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)