„Sylwestrowe zabawy nie były dla mnie. To na kameralnym spotkaniu poznałem kogoś, kto nadawał na tych samych falach”
„Usiadłem niedaleko. Rozmowy płynęły zwyczajnie: o pracy, o głupotach, o tym, że ktoś zawsze myli zasady. Przy planszówce śmialiśmy się z drobnych pomyłek, a kilka razy nasze spojrzenia spotkały się przypadkiem. Nic znaczącego, a jednak coś mnie zatrzymywało przy tym stole”.
Sylwester zawsze mnie męczył. Nie sam jego termin, nie zmiana cyfry w kalendarzu, tylko to wszystko dookoła: oczekiwanie, że muszę się dobrze bawić, że powinienem gdzieś iść, że jeśli nie będę w tłumie, to coś mnie ominie. Jakby istniała jedna, właściwa wersja tej nocy, a każda inna była błędem. Siedziałem więc na łóżku w koszuli, z telefonem w ręku, i patrzyłem na migające powiadomienia. „No to co, Tomek, gdzie się zbieramy?” — napisał ktoś na grupie. „Metro o dwudziestej, potem klub”. „ Nie znikaj, stary. Zawsze uciekasz”. Westchnąłem. W głowie miałem już obraz: kolejki, pot, muzyka tak głośna, że rozmowa staje się pantomimą, sztuczne uśmiechy i alkohol, który ma udawać radość. Przez chwilę jeszcze próbowałem się przekonać, że dam radę. Że to tylko kilka godzin. Że inni jakoś żyją. „No weź, nie bądź dziadem”. — Przyszła kolejna wiadomość. —„Raz w roku można zaszaleć”. Zamknąłem czat. Cisza w pokoju była niemal fizyczna, bo przynosiła ulgę. Mimo to zrobiło mi się jakoś smutno. Wtedy akurat zadzwonił Michał. — Słuchaj — powiedział bez wstępów. — My robimy mały Sylwester u mnie. Kilka osób, planszówki, zero krzyków. Jak nie chcesz hałasu, to wpadnij. Bez spiny. — A jak wyjdę przed północą? — zapytałem tylko po części w żartach. — To wyjdziesz. Nikt cię nie zatrzyma. Rozłączyłem się i długo siedziałem bez ruchu. Coś we mnie się uspokoiło. Nie wiedziałem jeszcze, że ta decyzja, podjęta bardziej ze zmęczenia niż odwagi, sprawi, że ten wieczór będzie inny niż wszystkie wcześniejsze. Wiedziałem tylko, że nie chcę fajerwerków. I że po raz pierwszy od dawna byłem ciekawy, co wydarzy się dalej. Wtedy ją zobaczyłem Do Michała dotarłem chwilę po dziewiętnastej. Schodząc po schodach, słyszałem stłumione głosy i spokojną muzykę, nic nachalnego — raczej tło niż zapowiedź imprezy. Drzwi otworzył mi sam gospodarz, w swetrze, z tym swoim lekkim uśmiechem, który zawsze sugerował, że wszystko jest pod kontrolą. — Wchodź, dobrze, że jesteś — powiedział, jakbyśmy byli umówieni od tygodni. W środku było kilka osób. Nikt nie krzyczał, nikt nie próbował dominować rozmowy. Ktoś tłumaczył zasady gry, ktoś inny żartował półgłosem. Zdjąłem kurtkę i przez moment stałem trochę z boku, próbując się wpasować w rytm miejsca. Wtedy ją zobaczyłem. Siedziała na kanapie, oparta bokiem, słuchała kogoś uważnie, nie przerywając. Kiedy się uśmiechnęła, nie było w tym nic demonstracyjnego. Naturalny gest, jakby nie próbowała niczego udowodnić. Michał zauważył moje zawahanie. — To Tomek — rzucił w jej stronę. — A to Zosia. — Cześć — powiedziała, patrząc na mnie uważnie, ale bez oceniania. — Cześć — odpowiedziałem, czując się dziwnie spokojny. Usiadłem niedaleko. Rozmowy płynęły zwyczajnie: o pracy, o głupotach, o tym, że ktoś zawsze myli zasady. Przy planszówce śmialiśmy się z drobnych pomyłek, a kilka razy nasze spojrzenia spotkały się przypadkiem. Nic znaczącego, a jednak coś mnie zatrzymywało przy tym stole. Złapałem się na myśli, że przestałem sprawdzać telefon. To miała być tylko alternatywa, nic więcej, a jednak, kiedy Zosia odwróciła się do mnie i zapytała o coś zupełnie błahego, poczułem lekkie poruszenie, jakby ten wieczór zaczął skręcać w nieznanym kierunku. Pojawił się we mnie lekki niepokój Czas zaczął płynąć szybciej, choć nikt go nie poganiał. Gra toczyła się swoim tempem, rozmowy krążyły między żartem a drobnymi wyznaniami, które padają tylko wtedy, gdy nikt nie czuje potrzeby robienia wrażenia. Usiadłem obok Zosi niemal nieświadomie. Po prostu tam było miejsce. — Źle liczysz punkty — powiedziała cicho, nachylając się w moją stronę. — Wcale nie — odpowiedziałem. — Po prostu liczę je po swojemu. — Czyli źle. Uśmiechnęła się, a ja parsknąłem śmiechem, zaskoczony tym, jak łatwo przyszła mi ta reakcja. Kilka minut później znów spieraliśmy się o drobiazg, tym razem już bardziej dla samej przyjemności rozmowy niż dla zasady. Michał przewracał oczami, ktoś inny komentował z boku, ale ja coraz częściej słyszałem tylko jej głos. W pewnym momencie rozmowa zeszła na muzykę. Ktoś zapytał o ulubione utwory, ktoś inny narzekał na to, co puszczają co roku. Zosia powiedziała tytuł piosenki, którą znałem dobrze, choć rzadko przyznawałem się do takich wyborów. — Też ją lubię — rzuciłem odruchowo. Spojrzała na mnie z lekkim zdziwieniem. — Serio? Mało kto się do tego przyznaje. — Mało kto pyta — odpowiedziałem. Zapadła krótka cisza, zupełnie niekrępująca. Zauważyłem, że siedzimy coraz bliżej, że reagujemy podobnie na żarty, że nasze komentarze często się zazębiają. Zamiast skupiać się na grze, zacząłem zwracać uwagę na drobne rzeczy. Na to, jak mówiła spokojnie, bez pośpiechu. Na to, że nie zagłuszała innych, tylko słuchała. Pojawił się we mnie lekki niepokój. Nie taki, który każe uciekać, a raczej ten cichy, który pyta, dlaczego rozmowa z kimś obcym przychodzi tak naturalnie. Przecież to miał być zwykły wieczór. Tymczasem coraz mniej interesowało mnie, która jest godzina, a coraz bardziej to, czy za chwilę znów coś do mnie powie. Śmialiśmy się cicho Im bliżej było północy, tym więcej ruchu pojawiało się w mieszkaniu. Ktoś sprawdzał godzinę, ktoś inny mówił, że zaraz trzeba będzie wyjść, bo sąsiedzi już zbierają się na zewnątrz. Rozmowy nabrały energii, jakby wszyscy nagle przypomnieli sobie, po co tu są. Michał podniósł się z miejsca. — Dobra, zaraz wychodzimy, kto chce zobaczyć fajerwerki, niech się szykuje. Kilka osób zaczęło zakładać kurtki, ktoś szukał butów, ktoś śmiał się, że i tak nic nie zobaczy. Siedziałem dalej na kanapie i dopiero po chwili dotarło do mnie, że Zosia też się nie rusza. — Idziesz? — zapytałem, bardziej z obowiązku niż z ciekawości. Spojrzała na mnie i lekko wzruszyła ramionami. — Chyba zostanę. Nie przepadam za tłumami. — Ja też nie — odpowiedziałem szybciej, niż zdążyłem się zastanowić. Zostaliśmy w środku, kiedy drzwi się zamknęły i mieszkanie nagle ucichło. Została tylko muzyka puszczona w tle, ten sam utwór, który ktoś wcześniej zapętlił i zapomniał zmienić. Przez chwilę oboje milczeliśmy, jakbyśmy sprawdzali, czy ta cisza jest w porządku. — Zawsze masz problem z tą nocą? — zapytała w końcu. — Raczej z oczekiwaniami — odpowiedziałem. — Z tym, że wszystko powinno wyglądać w określony sposób. Pokiwała głową, jakby dokładnie wiedziała, o czym mówię. Rozmowa potoczyła się dalej, spokojnie, bez pośpiechu. Mówiliśmy o drobiazgach, o tym, co nas męczy, a co daje chwilę wytchnienia. Śmialiśmy się cicho, żeby nie zakłócać tej bańki, w której nagle się znaleźliśmy. Kiedy zza okna dobiegł pierwszy huk, nawet nie drgnęliśmy. Spojrzałem na nią i pomyślałem, że to jest właśnie ten moment, którego zazwyczaj się nie zauważa. Bez odliczania, bez toastów, bez wielkich słów. Czas na chwilę przestał mieć znaczenie, a ja wiedziałem, że nie chcę być nigdzie indziej. Wystarczyło, że była blisko Kiedy inni wrócili do mieszkania, przynieśli ze sobą chłód z klatki schodowej i zapach nocy. Śmiali się głośniej, mówili jeden przez drugiego, porównywali to, co widzieli na zewnątrz. Ktoś złożył życzenia wszystkim naraz, trochę mechanicznie, trochę z rozpędu. Odpowiedzieliśmy, ale miałem wrażenie, że jesteśmy już gdzie indziej. Zosia usiadła obok mnie tak, jakby to było oczywiste. Rozmowy wokół toczyły się dalej, jednak coraz mniej do mnie docierały. Pochyliła się w moją stronę. — I jak, żałujesz, że nie wyszedłeś? — zapytała półgłosem. — Nie — odpowiedziałem bez wahania. — Pierwszy raz od dawna nie mam takiego odruchu. Uśmiechnęła się lekko, jakby to było dla niej ważniejsze, niż chciała okazać. Przez chwilę rozmawialiśmy o tym, jak oboje przeżywamy takie noce: o zmęczeniu hałasem, o potrzebie spokoju, która przychodzi zbyt wcześnie jak na oczekiwania innych. Nie było w tym narzekania, a raczej próba nazwania czegoś, co oboje dobrze znaliśmy. Potem zapadła cisza. Nie ta niezręczna, którą trzeba szybko wypełnić, tylko taka, która pozwala po prostu siedzieć obok. Słuchałem odgłosów mieszkania i czułem, że nie muszę niczego przyspieszać. To nie był moment na gesty ani deklaracje. Wystarczało, że była blisko, a ja nie czułem potrzeby ucieczki. Pomyślałem wtedy, że nowy rok zaczął się dla mnie inaczej niż zwykle. Bez huku, bez napięcia, bez wrażenia, że znów nie spełniłem czyichś oczekiwań. Za drzwiami wciąż istniał ten sam świat, głośny i pośpieszny, ale tutaj było ciepło i spokojnie. I to miało sens. Wymieniliśmy się kontaktami Goście zaczęli się powoli rozchodzić. Jedni zbierali się do wyjścia, inni przeciągali rozmowy, jakby nie chcieli wracać do zwykłej ciszy nocy. Pomogłem Michałowi ogarnąć kilka drobiazgów, pożegnałem się z ludźmi, z którymi jeszcze kilka godzin wcześniej byłem tylko w jednym pomieszczeniu, a nie w jednym rytmie. Zosia stała przy drzwiach, zakładając kurtkę. Przez moment oboje udawaliśmy, że sprawdzamy coś w telefonach, jakby to miało ułatwić pożegnanie. — Dobrze, że jednak przyszedłeś — powiedziała w końcu. — Też tak myślę — odpowiedziałem. — W przeciwnym razie ten wieczór wyglądałby zupełnie inaczej. Zapadła krótka cisza. Wyciągnęła telefon i spojrzała na mnie pytająco. — Może… zapiszemy numery do siebie nawzajem? — Jasne — stwierdziłem trochę ciszej, niż planowałem. Wymieniliśmy się kontaktami bez obietnic planów. Uśmiechnęła się na pożegnanie i wyszła pierwsza. Zostałem jeszcze chwilę na klatce schodowej, słuchając, jak jej kroki się oddalają. Wracałem do domu spokojnym krokiem. Miasto było cichsze niż zwykle, jakby na moment odpuściło. Myślałem o tym, że nowy rok nie zaczął się od wielkiego wydarzenia, tylko od rozmowy, która nie domagała się niczego więcej. Nie wiedziałem, co z tego wyniknie ani czy w ogóle coś się wydarzy. I po raz pierwszy od dawna ta niepewność była w porządku. Tomasz, 35 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Chciałam być dobrą matką, więc urządziłam święta jak z reklamy. Dziś myślę o tym, kto za to wszystko zapłaci” „Latami nie mogłem dogadać się z moim ojcem. Miałem mu za złe, że swojego jedynego syna traktuje jak powietrze” „Mój nowy facet panoszy się u mnie w domu. Jesteśmy nie do pary jak jego skarpety rozrzucone po kątach”
„Wspomnienie licealnej miłości nie dawało mi spokoju. Tej zimy nawet jedna wspólna kawa może zmienić wszystko”
„To on pierwszy napisał o spotkaniu. Zdanie było proste, niemal ostrożne, jakby badał grunt. Zapytał, czy wypilibyśmy kawę, tak po ludzku, bez wielkich deklaracji. Czytałam to kilka razy, zanim odpowiedziałam. W głowie miałam chaos, który próbowałam wszystko uporządkować. Tłumaczyłam sobie, że to tylko rozmowa, że dorośli ludzie mogą się spotkać po latach bez konsekwencji”.
Zima zawsze mnie uspokajała. Może dlatego, że wszystko przykrywała cienką warstwą ciszy, pod którą łatwiej było schować myśli. Tego wieczoru uparcie padał drobny śnieg, jakby chciał zasypać nie tylko chodniki, ale i to, co od lat zamiatałam pod dywan. Marek wyszedł wcześniej spać, bo twierdził, że jutro ciężki dzień — jak zwykle. Zostałam sama w salonie z herbatą, lampką i starym albumem, który znalazłam przypadkiem, szukając zupełnie czegoś innego. Kartki pachniały kurzem. Przewracałam je bez większych emocji, aż nagle się zatrzymałam. Studniówka. Ja w zbyt odważnej jak na tamte czasy sukience, włosy upięte nieporadnie. I on. Piotr. Uśmiechnięty, trochę zuchwały, jakby cały świat był wtedy tylko dodatkiem do nas dwojga. Zrobiło mi się dziwnie duszno. Pamiętam, jak wtedy powiedział, pochylając się do mojego ucha: — Zobaczysz, jeszcze będziemy się z tego śmiać. Nie śmialiśmy się. On zniknął nagle, bez wyjaśnień, a ja nauczyłam się żyć dalej, bardzo poprawnie, bardzo rozsądnie. Studia, praca, Marek. Stabilność, cisza, brak kłótni i… brak dotyku, który coś znaczy. Rozdzwonił się telefon. Alicja. — Co robisz? — zapytała pełna tego swojego entuzjazmu. — Przeglądam stare zdjęcia. Zły pomysł. — Najgorszy. Uważaj, jeszcze znajdziesz pierwszą miłość i zrobisz coś głupiego. Zaśmiałam się, ale po rozmowie… wpisałam jego imię w wyszukiwarkę. Tylko tak sobie, z ciekawości — tak sobie wtedy to tłumaczyłam. Pamiętał drobiazgi Nie odpisał od razu. Wysłałam krótką wiadomość, właściwie neutralną — taką, która mogła znaczyć wszystko i nic: „Cześć. Natknęłam się na stare zdjęcie. Pomyślałam o tobie”. Gapiłam się w ekran, odkładałam telefon, brałam go z powrotem, jakby sam akt patrzenia mógł coś przyspieszyć. Kiedy w końcu odpowiedział, serce zabiło mi szybciej, czego nie potrafiłam sobie racjonalnie wytłumaczyć. „Nie wierzę. Też ostatnio o tobie myślałem” — napisał. Od tego momentu rozmowa potoczyła się zaskakująco lekko. Najpierw wspomnienia ze szkoły, drobne żarty, pytania o to, gdzie nas rozrzuciło życie. Potem zdania robiły się dłuższe, mniej bezpieczne. Pisał o zmęczeniu, o tym, że nie wszystko ułożyło się tak, jak planował. Ja odpowiadałam podobnie, choć łapałam się na tym, że dobierałam słowa staranniej niż kiedykolwiek. Każda jego wiadomość zostawiała we mnie ciepło, którego nie czułam od dawna. Wieczorem Marek zapytał: — Co jutro na obiad? Odpowiedziałam automatycznie, nawet nie podnosząc wzroku. Nasze rozmowy od dawna krążyły wokół spraw do załatwienia, terminów, rzeczy koniecznych. Z Piotrem było inaczej. Pytał, co mnie naprawdę ucieszyło w ciągu dnia. Pamiętał drobiazgi, które sama uważałam za nieważne. Zaczęłam odkładać telefon ekranem w dół, bo chyba... czułam się winna. Zadawałam sobie pytanie, gdzie kończy się niewinna rozmowa, a zaczyna coś, co już zmienia mnie od środka. Odpowiedzi nie miałam, ale wiedziałam, że wracam do tych wiadomości zbyt chętnie. Zaczęłam się bać To on pierwszy napisał o spotkaniu. Zdanie było proste, niemal ostrożne, jakby badał grunt. Zapytał, czy wypilibyśmy kawę, tak po ludzku, bez wielkich deklaracji. Czytałam to kilka razy, zanim odpowiedziałam. W głowie miałam chaos, który próbowałam wszystko uporządkować. Tłumaczyłam sobie, że to tylko rozmowa, że dorośli ludzie mogą się spotkać po latach bez konsekwencji. Palce jednak drżały, gdy pisałam, że tak, możemy się zobaczyć. Od tej chwili zaczęłam się bać. Nie samego spotkania, ale tego, co może się we mnie odezwać. Przypominałam sobie jego głos, sposób patrzenia, tę dawną łatwość bycia razem. Równocześnie widziałam siebie obecną — kobietę, która miała swoje życie, zobowiązania i partnera, z którym dzieliła codzienność. Te dwa obrazy nie chciały się połączyć. Zadzwoniłam do Alicji. Znała mnie zbyt dobrze, by nie wyczuć napięcia. — Spotykasz się z nim, prawda? — To tylko kawa — odpowiedziałam szybko. — Wiesz, że najważniejsze rzeczy w życiu zaczynają się od „tylko”. Milczałam chwilę, a potem przyznałam, że się boję. Alicja nie próbowała mnie uspokajać, raczej zadawała pytania, których sama unikałam. Pytała, czego mi brakuje i dlaczego akurat teraz wraca do mnie przeszłość. Broniłam się racjonalnością, mówiłam o ciekawości i domknięciu spraw sprzed lat, ale czułam, że to nie cała prawda. Z Piotrem ustaliliśmy miejsce i dzień. Zima, mała kawiarnia, neutralny teren. Kiedy wysłał wiadomość z potwierdzeniem, poczułam coś na kształt ekscytacji, której dawno u siebie nie widziałam. Pomyślałam wtedy, kim jestem dla niego po tylu latach i kim jestem dla siebie samej. Odpowiedź była niepokojąco jasna. Śmialiśmy się Śnieg skrzypiał pod butami, kiedy szłam w stronę kawiarni. Zimno szczypało w policzki, ale ja i tak czułam gorąco, jakby ciało nie nadążało za porą roku. Przez szybę zobaczyłam go od razu. Siedział przy małym stoliku pod oknem, pochylony lekko do przodu. Przez moment miałam ochotę zawrócić, udawać, że to był zły pomysł. Weszłam. Podniósł wzrok i uśmiechnął się niepewnie. Wstał za szybko, niemal niezgrabnie. Wyglądał inaczej, a jednocześnie znajomo. Miał w sobie coś z tamtego chłopaka i coś cięższego, dorosłego. — Jadwiga… — powiedział cicho. — Piotr — odpowiedziałam i nagle zabrakło mi innych słów. Usiedliśmy naprzeciwko siebie. Przez chwilę mówiliśmy o pogodzie, o drodze, o drobiazgach, które miały wypełnić ciszę. Potem przyszło to naturalne rozluźnienie, jakby lata nie istniały. — Myślałem, że będziesz inna — przyznał. — Lepsza czy gorsza?— zapytałam w żartach. — Prawdziwsza. Śmialiśmy się, a potem milczeliśmy, patrząc na siebie z uwagą. Opowiadał o swoim życiu, o błędach, które brał na siebie bez usprawiedliwień. Ja mówiłam o spokoju, który bardziej przypominał zawieszenie niż szczęście. Słuchał uważnie, jakby każde zdanie miało znaczenie. W pewnym momencie powiedział: — Dobrze, że wtedy nam nie wyszło. Teraz wiem, czego nie chcę stracić. Zapadła cisza, gęsta i znacząca. Poczułam, że jeśli nie odpowiem, zostanę znowu tylko kimś z przeszłości. — Ja też — powiedziałam spokojnie. — Tym razem nie zostanę tylko wspomnieniem. Nie padły obietnice. Było za to coś ważniejszego: świadomość, że to spotkanie nie było zamknięciem, lecz otwarciem. Nie mogłam już udawać Wracałam wolno, jakby każdy krok miał mi dać czas na ułożenie myśli. Ulice były znajome, a jednocześnie obce, bo szłam nimi już jako ktoś inny. Spotkanie nie było gwałtowne ani spektakularne, a jednak czułam w sobie ruch, którego nie potrafiłam zatrzymać. Nie chodziło o to, co powiedzieliśmy, lecz o to, czego nie musieliśmy nazywać. W domu panowała cisza. Marek siedział przy stole i przeglądał coś w telefonie. Spojrzał na mnie uważniej niż zwykle. — Długo cię nie było — rzucił. — Zatrzymałam się po drodze — odpowiedziałam zgodnie z prawdą, choć nie całą. Przez chwilę milczeliśmy. Miałam wrażenie, że coś we mnie prześwituje, jak zmiana, której nie da się jeszcze opisać, ale już widać jej kontur. — Wszystko w porządku? — zapytał. — Tak — skłamałam miękko, niemal z przyzwyczajenia. Wieczór potoczył się zwyczajnie. Kolacja, kilka zdań o pracy, plan na następny dzień. W środku jednak nie byłam już tą samą kobietą, która wyszła z domu. Zrozumiałam, że nie da się cofnąć tego, co się we mnie obudziło, nawet jeśli bardzo bym chciała. Późnym wieczorem przyszła wiadomość od Piotra. Napisał tylko, że cieszy się, że mnie zobaczył, i że to spotkanie zostanie z nim na dłużej. Czytałam te słowa kilka razy, czując jednocześnie radość i strach. Bałam się decyzji, ale jeszcze bardziej bałam się powrotu do życia bez pytań. Leżąc obok Marka, patrzyłam w sufit i myślałam o odpowiedzialności za własne wybory. Nie mogłam już udawać, że nic się nie wydarzyło. Chodziło o odwagę Minęło kilka dni, a we mnie narastała cicha czujność. Nie było dramatów ani nagłych wyznań, tylko uważniejsze patrzenie na własne życie. Zaczęłam zauważać, jak wiele rzeczy robiłam automatycznie, jak często rezygnowałam z siebie, nazywając to dojrzałością. Rozmowy z Markiem stały się jeszcze bardziej poprawne, jakbyśmy oboje wyczuwali granicę, której żadne z nas nie chciało nazwać. On był obecny fizycznie, ja coraz bardziej nieobecna myślami. Piotr nie pisał często. Jedna krótka wiadomość wystarczała, by przypomnieć mi, że ktoś widzi we mnie nie tylko rolę, którą od lat odgrywałam. Nie naciskał, nie obiecywał. Ta powściągliwość była dla mnie trudniejsza niż nachalność. Zostawiała przestrzeń na decyzję, której nikt za mnie nie podejmie. Zrozumiałam, że nie chodzi o powrót do przeszłości. Tamta dziewczyna ze zdjęcia już nie istniała, a ja nie chciałam nią być. Chodziło o odwagę, by nie znikać z własnego życia, by nie odkładać siebie na później, które nigdy nie nadchodzi. Druga szansa nie zawsze oznacza nowy początek z kimś innym. Czasem oznacza pierwszą uczciwą rozmowę z samą sobą. Nie wiedziałam jeszcze, co zrobię. Wszystko jednak zmierzało ku lepszemu. Jadwiga, 63 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Teść zjadł cały sernik baskijski tuż przed Wigilią, a potem udawał, że to nie on. Ręce mi opadły aż do samej ziemi” „Siostra ma prawie 40 lat, a nadal żyje na garnuszku rodziców. Nie wiem, kiedy się w końcu weźmie za jakąś robotę” „Na rodzinną Wigilię mój brat przyszedł tylko się najeść i wyszedł. Byłam na niego zła do czasu, aż poznałam powody”
„Od 10 lat skaczę nad dziećmi męża, a one mają to za nic. Gdy w Wigilię potraktowały mnie jak intruza, powiedziałam dość”
„I wyszłam do kuchni. Za drzwiami oparłam się o blat i zamknęłam oczy. Ręce zaczęły mi się trząść. Przez ścianę słyszałam ich rozmowy, śmiechy, jakby wszystko było normalnie. Jakbym wcale nie wyszła. Jakby mnie tam nigdy nie było”.
Codziennie rano budzę się pierwsza. Zanim Adam zdąży rozciągnąć się w łóżku, ja już mam w głowie listę rzeczy do zrobienia. Kawę dla niego — mocną, bez cukru. Śniadanie, najczęściej jajecznica albo coś na słodko, bo Michał lubi naleśniki. Julia nie je glutenu, więc dla niej kasza jaglana z owocami i miodem. Nawet jeśli przyjeżdża tylko raz na miesiąc, wszystko musi być gotowe na tip-top. Robię to wszystko od ponad dziesięciu lat. Dla nich. Dla Adama, mojego męża, który owdowiał jeszcze zanim zdążyliśmy się poznać. Dla Julii i Michała — jego dzieci z pierwszego małżeństwa. Miałam nadzieję, że znajdę w ich domu miejsce. Że nie będę intruzem, tylko kimś potrzebnym. Kimś, kto może zapełnić choć kawałek pustki. Ale przez te wszystkie lata nie usłyszałam od nich słowa „mamo”. Zawsze byłam tylko „panią Ewą”. Nawet jak przypalałam sobie dłonie, wyciągając ich ulubione pierniki z piekarnika. Nawet jak sprzątałam po kolacji do późna w nocy. Nawet jak pomagałam Julii pisać CV, kiedy kończyła studia. W święta to boli najbardziej. Siedzę z nimi przy stole, śmieję się, kroję rybę po grecku, podaję kompot z suszu. A jednak... czuję się jak dekoracja. Jak stół, na którym układają swoje wspomnienia. Czasem wystarczyłoby jedno słowo. Jedno. „Mamo” albo „dziękujemy”. A może po prostu „bez ciebie te święta nie miałyby sensu”. Ale nikt tego nie mówi. Adam milczy, kiedy jego dzieci wspominają „mamę”, jakby mnie tam nie było. Wspólne zdjęcia zmarłej żony wiszą nadal w salonie. Ja jestem tylko dodatkiem. Tłem. Może nawet rekwizytem. Dziś znowu Wigilia. Dwanaście potraw, śnieg za oknem, obrus idealnie wyprasowany, a ja się zastanawiam, czy kiedykolwiek naprawdę tu byłam. Adam nic nie powiedział Julia przyjechała chwilę po siedemnastej. Zawsze punktualna, zawsze pachnąca tym samym pudrowym zapachem. Zostawiła płaszcz w przedpokoju, podała mi rękę, jakbyśmy się ledwie znały, a potem weszła do salonu i rzuciła do ojca: — Widzę, że choinka znowu idealnie symetryczna. Adam się uśmiechnął, ale nic nie odpowiedział. Michał wszedł kilka minut później, z reklamówką w ręku i jakimś prezentem zawiniętym w papier z reniferami. Przywitał się z ojcem, do mnie skinął głową. Kolacja zaczęła się dokładnie o osiemnastej, jak co roku. Usiadłam na końcu stołu, Julia po lewej stronie Adama, Michał po prawej. Łamałam się opłatkiem z każdym po kolei, składałam życzenia spokojnych świąt i zdrowia. Julia zbyła mnie uprzejmym „nawzajem”. Michał nawet nie spojrzał w oczy. Na stole było wszystko: barszcz z uszkami, karp w galarecie, pierogi, kapusta z grzybami, kutia, kompot. W tym roku wyjątkowo postarałam się o pasztet z soczewicy, bo Julia ostatnio przeszła na wegetarianizm. Z jej ust nie padło żadne słowo. Nie było ani jednej uwagi, że coś dobre, że smaczne, że zapachy świąt. Kiedy zupa była w połowie zjedzona, Michał odezwał się pierwszy: — Pamiętacie, jak mama robiła barszcz? Zawsze był bardziej klarowny niż ten. Julia podniosła wzrok znad talerza i powiedziała cicho: — I dodawała suszone śliwki, pamiętacie? Ten zapach był taki... domowy. Adam nic nie powiedział. Wziął łyżkę do ust i nawet nie spojrzał w moją stronę. Siedziałam naprzeciwko niego, trzymałam serwetkę na kolanach, a moje palce z całej siły ściskały jej rogi. Spróbowałam się odezwać: — W tym roku dodałam też trochę suszonych grzybów. Myślałam, że... Julia wbiła wzrok z powrotem w talerz. Michał sięgnął po chleb i zignorował moją wypowiedź zupełnie. Adam nadal milczał. Poczułam, jak coś we mnie się zaciska, jakby cały ten wysiłek, dni gotowania, sprzątania, dekorowania, nagle stracił jakikolwiek sens. Wstałam spokojnie, poprawiłam sweter, a potem powiedziałam krótko: — Smacznego. I wyszłam do kuchni. Za drzwiami oparłam się o blat i zamknęłam oczy. Ręce zaczęły mi się trząść. Przez ścianę słyszałam ich rozmowy, śmiechy, jakby wszystko było normalnie. Jakbym wcale nie wyszła. Jakby mnie tam nigdy nie było. „Dlaczego tu jestem? Dla kogo to wszystko? Dla mężczyzny, który boi się odezwać, gdy mnie ranią?”. Patrzył gdzieś obok Usiadłam przy stole w kuchni, ale nie zapaliłam światła. Tylko mała lampka nad blatem rzucała żółte światło na resztki mąki i ślady po gotowaniu. Słyszałam ich głosy z salonu, coraz swobodniejsze, coraz lżejsze. Śmiali się. Rozmawiali o dawnych świętach, o wspólnych wyjazdach, o rzeczach, w których mnie nigdy nie było. Czekałam. Najpierw kilka minut, potem dłużej. Zegar tykał jednostajnie, a każda kolejna minuta była jak potwierdzenie, że nikt nie zamierza za mną przyjść. Wstałam, podeszłam do zlewu, zaczęłam myć naczynia. Woda była za ciepła, ale nie zmieniłam jej. Chciałam poczuć coś wyraźnego, cokolwiek. Minęła prawie godzina, zanim usłyszałam kroki. Adam stanął w drzwiach kuchni. Wyglądał na zmęczonego, jakby to wszystko było dla niego zbyt trudne, zbyt niewygodne. — Dlaczego wyszłaś? — zapytał cicho. Odwróciłam się powoli, wytarłam ręce w ściereczkę. — Dlaczego nic nie powiedziałeś? — odpowiedziałam. Westchnął i oparł się o framugę. — Nie chciałem psuć atmosfery. — Atmosfera była zepsuta w momencie, gdy pozwoliłeś, żeby przy mnie opowiadali o niej. Jakby mnie tam nie było. — Ewa, to ich matka. Nie możesz oczekiwać... — Nie oczekuję, że o niej zapomną. Oczekuję, że mnie zauważą. Że ty mnie zauważysz. Patrzył gdzieś obok, jakby szukał właściwych słów, ale żadne nie przychodziły. — Przesadzasz. Oni nie robią tego specjalnie. Uśmiechnęłam się krótko, bez radości. — Od dziesięciu lat robią to tak samo. A ty od dziesięciu lat milczysz. Zapadła cisza. Ciężka, niewygodna. W końcu powiedziałam niemal szeptem, ale wiedziałam, że każde słowo jest prawdziwe: — Nie chcę być tłem w waszym teatrze. Albo jestem częścią tej rodziny, albo mnie tu nie ma. Adam nie odpowiedział. Stał tylko i patrzył w podłogę. Nikt się nie odezwał Choinka w salonie świeciła ciepłym światłem. Stali przy niej Julia i Michał, rozmawiali półgłosem. Adam wszedł pierwszy. — Chciałbym, żebyście okazywali Ewie więcej szacunku — powiedział. — Od lat stara się dla nas wszystkich. Julia spojrzała na niego chłodno. — My jej nie prosiliśmy, żeby była częścią naszej rodziny. Michał dodał bez emocji: — Mama zmarła, a ty sprowadziłeś kogoś innego, jakby dało się ją zastąpić. Weszłam do pokoju. Słyszeli, jak podchodzę, ale nikt się nie poruszył. — Nie chcę waszej miłości na siłę — powiedziałam. — Ale chcę szacunku. Nie jestem waszą matką, ale jestem waszą macochą. I przez dziesięć lat robiłam wszystko, by wasza Wigilia była piękna. To chyba coś znaczy. — Nie musiałaś — rzucił Michał, nie patrząc na mnie. — Może nie musiałam. Ale chciałam. Bo kocham waszego ojca. I naprawdę próbowałam was pokochać. Nikt się nie odezwał. Odwróciłam się i wyszłam z pokoju. Siedziałam tak długo Zmywałam naczynia po cichu, jedno po drugim, jakbym myciem mogła zmyć to, co się wydarzyło. Kuchnia pachniała goździkami, ale ten zapach nie miał już w sobie ciepła. W tle grały kolędy z radia, które ktoś zostawił włączone. Zgasiłam je. Zegar wskazywał prawie północ. Nikt nie zajrzał do kuchni, nikt nie zapytał, czy wszystko w porządku. Nie słyszałam już rozmów ani śmiechu. Dom ucichł, ale we mnie wciąż trwał hałas. Usiadłam przy stole z telefonem w dłoni. Napisałam krótką wiadomość do przyjaciółki: „Zrobiłam wszystko. I nic nie wystarczyło”. Potem długo patrzyłam na ekran, ale nikt nie odpisał. I dobrze. Nie chodziło o odpowiedź. Pomyślałam wtedy o innych kobietach, takich jak ja. Co roku gotują, dekorują, noszą zakupy w torbach tak ciężkich, że bolą je ramiona. I co roku słyszą, że ktoś inny kiedyś zrobił lepszy barszcz. Czasem próbują jeszcze raz. A czasem przestają. Siedziałam tak długo, aż zimno przeniknęło moje stopy. Nie odpowiedział Nie spałam tej nocy. O świcie spakowałam kilka rzeczy do walizki, cicho, żeby nikogo nie obudzić. Kiedy w kuchni usłyszałam kroki, już byłam gotowa do wyjścia. Adam stanął w drzwiach z naręczem czerwonych tulipanów. Takich, jakie kupował mi czasem na początku. Położył je na stole. — Nie chcę, żebyś odeszła — powiedział cicho. Spojrzałam przez okno, na padający śnieg. — A ja nie chcę znikać w twoim życiu jak duch — odpowiedziałam. — Co mam zrobić? Czekać, aż znowu ktoś mnie zignoruje, a ty to przemilczysz? — A ja co mam zrobić? — zapytał, jakby naprawdę nie wiedział. — Nie jestem twoim problemem do rozwiązania. Albo mnie wybierasz, albo nie. Nie odpowiedział. A może po prostu nie miał już nic do powiedzenia. Nie wiem, czy wrócę Zamknęłam walizkę. Na stole zostawiłam małą karteczkę: „Nie wystarczy być obecnym. Trzeba być obecnym z wyboru”. Nie czekałam na nikogo. Wyszłam na zewnątrz, zanim zaczęli się budzić. Śnieg tłumił moje kroki. Nie wiem, czy wrócę. Nie wiem, czy on zrozumie. Może to nie był jeszcze koniec. Może to tylko przystanek, ale po raz pierwszy od dawna poczułam, że zrobiłam coś dla siebie. Zasługuję na miejsce przy stole, a nie na krzesło w kącie. Ewa, 41 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Pomogłam bratu spłacić długi. Nagle stałam się tą złą, bo on twierdzi, że weszłam z buciorami w jego życie” „Sylwester w górach brzmiał świetnie, a skończył się kompletną klapą. Ktoś, na kim mi zależało, wystawił mnie do wiatru” „Mąż dał teściowej luksusową błyskotkę na święta. Chyba nie byłam tak grzeczna jak ona, bo dostałam tanią patelnię”
„Moje wnuki czekały na koperty pod choinką, a ja zastanawiałem się, jak zapłacić rachunek za gaz. Musiałem coś wymyślić”
„Przy stole było gwarno, choć ja siedziałem trochę z boku, obserwując. Serce biło mi szybciej z każdym kęsem. Wiedziałem, że zaraz przyjdzie ten moment. Rozdawanie kopert. Po kolacji wyjąłem je z szuflady i podałem dzieciom. Nie mówiłem nic”.
Mam sześćdziesiąt dziewięć lat, jestem emerytowanym kolejarzem. Od kiedy zmarła moja żona, mieszkam sam w naszym domku na przedmieściach. Cisza bywa czasem błogosławieństwem, ale przed świętami zamienia się w coś trudnego do zniesienia. Wtedy szczególnie brakuje Hani. Tych jej nerwowych okrzyków: „Zostaw ten barszcz, jeszcze nie gotowy!”, czy śmiechu, gdy ukradkiem wyjadałem kutię z miski. Mam jednego syna, trzy wnuki. Przychodzą do mnie co roku na święta. I choć coraz trudniej mi się na to przygotować, nie wyobrażam sobie, by było inaczej. Dla nich staram się być dziadkiem na medal – takim, co potrafi usmażyć najlepszego karpia i co zawsze daje koperty pod choinkę. Po stówce. To była tradycja, którą zaczęliśmy z Hanią, gdy urodził się pierwszy wnuk i jakoś tak zostało. Tyle że w tym roku rachunek za gaz przyszedł dwukrotnie wyższy niż zwykle. Spojrzałem na fakturę i poczułem, jak robi mi się gorąco – ironia losu. Teraz albo zapłacę, albo dam dzieciom tyle co zawsze. Wybrałem ciepło. Zostało mi sześćdziesiąt złotych. Po dwie dychy na głowę. Wieczorem zadzwonił syn: – Tato, wszystko gotowe? Dzieciaki już przebierają nogami. No i te twoje koperty, wiesz… – zaśmiał się ciepło. – Będzie. Tak jak zawsze – skłamałem, patrząc na trzy puste koperty na stole. Albo prezenty, albo rachunki – No pięknie… – mruknąłem, nalewając sobie herbaty do kubka i siadając przy kuchennym stole. Na blacie leżał rachunek za gaz – 728,60 zł. Patrzyłem na tę kwotę jak na wyrok. Obok – trzy koperty, jeszcze czyste, puste. Troje wnuków. W zeszłym roku było po stówie dla każdego. Teraz… spojrzałem do portfela. Sześćdziesiąt złotych. Zostało tyle, co nic. Mógłbym dać jednej dychę, drugiemu pięć dych, a trzeciemu puste – tak na wymianę w przyszłym roku, co? Włożyłem po dwie dychy do każdej koperty, powoli, jakbym wrzucał tam własną godność. – Haniu… – westchnąłem, spoglądając w górę – zawsze mówiłaś, że ciepło w domu to też prezent. Ale nie mówiłaś, co zrobić, kiedy nie starcza i na jedno, i na drugie. Nagle ktoś zapukał do drzwi. Sąsiadka, pani Irenka, jak zwykle z reklamówką w ręku. – Przyszłam z pierogami. I tak zrobiłam za dużo, to co będę mrozić. Ty też pewnie sam, co? – Sam jak palec – uśmiechnąłem się słabo. – No, ale pewnie wnuki przyjadą? Te twoje, co zawsze dostają od dziadka koperty? – Przyjadą – odpowiedziałem, spuszczając wzrok. – Ja w tym roku nic nie szykuję. Ani prezentów, ani karpia. Wnukowie daleko, synowa nie dzwoni. Jednak wiesz co, Józefie? Ważne, że jeszcze jesteśmy. Że mamy do kogo otworzyć buzię. Nie każdemu się to zdarza. Zamyśliłem się. Nie chciałem narzekać, ale w środku gryzło mnie to jak gruby sweter z wełny. Czy one zauważą, że jest mniej? Czy pomyślą, że już mnie nie obchodzą? W Wigilię tylko się stresowałem Z kuchni pachniało grzybami i makiem. Zegar wybił szesnastą. Byłem już gotowy – stół nakryty, sianko pod obrusem, barszcz czekał w garnku. Dwie świeczki drżały w podmuchach z kaloryferów, które w tym roku grzały jakby z litości, nie z obowiązku. Zajechali przed dom chwilę później. Najpierw wybiegły dzieci, rozkrzyczane, z wypiekami na twarzy. Potem syn z synową, z siatkami pełnymi prezentów. – Dziadek! – rzuciła się na mnie najmłodsza, Hania, cała w brokacie z sukienki. – Będzie karp? Będzie kutia? – Będzie wszystko – powiedziałem, próbując się uśmiechnąć. Przy stole było gwarno, choć ja siedziałem trochę z boku, obserwując. Serce biło mi szybciej z każdym kęsem. Wiedziałem, że zaraz przyjdzie ten moment. Rozdawanie kopert. Po kolacji wyjąłem je z szuflady i podałem dzieciom. Nie mówiłem nic. Nie byłem w stanie. Najstarszy, Franek, otworzył pierwszy. – Tylko dwie dyszki? – spytał, zaskoczony, ale bez złośliwości. Środkowy, Jaś, spojrzał do środka i wzruszył ramionami. – Ale rodzice dali ekstra zestaw Lego, więc i tak git – rzucił, wracając do zabawy. Mała Hania podeszła do mnie, przytuliła się i szepnęła: – Dziadku, i tak fajnie, że tu jesteśmy. Spojrzałem na syna. Siedział naprzeciwko. Patrzył w talerz. Nie powiedział nic, tylko odłożył sztućce. Potem… spuścił wzrok. W tym milczeniu było wszystko. Trochę zawstydzenia, i coś, czego nie umiałem nazwać. Czułem, jak napięcie powoli odpuszcza, ale i coś się przełamuje. Po raz pierwszy… nie dałem rady. Wyznałem mu prawdę Dzieci biegały po całym domu, śmiejąc się i szurając skarpetami po panelach. Z kuchni dobiegał stukot naczyń – synowa zmywała po kolacji. Ja zostałem przy stole, bez sił, z pustym talerzem przed sobą. Próbowałem ułożyć sobie w głowie, co się właśnie wydarzyło. Czy aż tak mnie przygniotło to wszystko? Syn wszedł do kuchni i zatrzymał się w drzwiach. Spojrzał na mnie, jakby chciał coś powiedzieć, ale się wahał. – Tato... – zaczął cicho. – Co się stało? Udawałem, że nie rozumiem. – W sensie? – No… te koperty. Zawsze dawałeś po stówie. Myślałem, że może… zapomniałeś czy coś. Nie odpowiedziałem od razu. Wziąłem głęboki oddech. – Ja… Musiałem zapłacić za gaz. Nie starczyło mi – powiedziałem bez emocji. – Zostawiłem tylko sześćdziesiąt złotych. Dałem więc po dwie dychy. I tak cud, że nie dostali puste. Syn spojrzał gdzieś w bok, jakby nie chciał, żebym widział, że robi mu się głupio. – Trzeba było powiedzieć. Pomoglibyśmy. – Nie chciałem żebrać – westchnąłem. – Nie tak mnie wychowano. Usiadł naprzeciwko. Przez chwilę milczeliśmy, jakbyśmy obaj nie bardzo wiedzieli, jak się poruszać w tej nowej rozmowie. – To nie żebranie, tato. Jesteśmy rodziną – powiedział w końcu. – Jak będziesz potrzebował... po prostu mów, dobrze? Patrzyłem na niego dłużej niż zwykle. Niby dorosły facet, ojciec trójki dzieci, ale teraz zobaczyłem w nim chłopca, któremu też coś się odmieniło. Pomyślałem, że może pierwszy raz od dawna coś między nami się poskładało. Nie dali mi wyboru Rano obudził mnie hałas dobiegający z kuchni. Dzieci już nie spały – śmiały się i coś szeptały. Zerwałem się z łóżka, trochę zaniepokojony. Gdy wszedłem do pokoju, zobaczyłem trójkę wnuków pochylonych nad kartką papieru. Najstarszy trzymał flamastry, najmłodsza Hania kolorowała coś z zacięciem. – Co wy tam kombinujecie? – zapytałem z udawanym gniewem. – Coś dla ciebie! – krzyknęła Hania i podbiegła, wręczając mi złożoną na pół laurkę. Na froncie był rysunek choinki i podpis: „Dla najlepszego dziadka!”. W środku – dziecięce bazgroły i krótkie zdanie: „Dziadku, nie musisz nam nic dawać. Fajnie, że jesteś”. Zaniemówiłem. Łzy stanęły mi w oczach. Odwróciłem się, niby to po okulary, ale po prostu nie chciałem, żeby widzieli, jak się wzruszyłem. Syn i synowa przyszli chwilę później. Synowa zdjęła płaszcz i podeszła do mnie. – Tato… – zaczęła poważnie. – My też mamy dom i wiemy, ile to wszystko kosztuje. Nie chcemy, żebyś wszystko brał na siebie. – Tato, naprawdę zasłużyłeś na spokojną starość – dodał syn. – I to nie są tylko słowa. Od teraz będziemy się dokładać do rachunków. Co miesiąc. Koniec dyskusji. Chciałem zaprotestować, ale słowa ugrzęzły mi w gardle. Zamiast tego kiwnąłem tylko głową. Coś we mnie zmiękło. Poczułem wdzięczność i jednocześnie – żal. Dopiero teraz tak rozmawiamy. Wcześniej wszystko trzymałem w sobie jak w sejfie. Może niepotrzebnie. Może przez to byłem bardziej samotny, niż musiałem. Mam za co być wdzięczny Siedziałem w fotelu w kącie salonu z kocem na kolanach i kubkiem herbaty w dłoni. W pokoju obok wnuki już spały – przynajmniej tak mówił syn, choć z ich śmiechów chwilę wcześniej wnioskuję, że bardziej udawały niż faktycznie zasnęły. W kuchni zmywała synowa, rozmawiając z moim synem szeptem. Nie podsłuchiwałem – nie musiałem. Wystarczyło mi to ciche „będziemy mu pomagać, czy chce czy nie”. Dom był ciepły. Nawet kaloryfery buczały przyjemnie, jakby mówiły: „spokojnie, dziadku, w tym roku zmarznąć nie pozwolimy”. Patrzyłem na choinkę. Migotała. Dzieciaki powiesiły bombki, z których część jeszcze pamiętała czasy Hani. Na jednej był nasz wspólny portret sprzed lat – lekko zmatowiały, ale wciąż rozpoznawalny. Uśmiechnąłem się do niego. Może gdzieś tam patrzyła i widziała, że dałem radę. Zrozumiałem dziś coś ważnego – że może nie trzeba być bogatym, by być potrzebnym. Czasem wystarczy po prostu być. Nawet z pustą kopertą. Wspomniałem mojego ojca. Jak sam kiedyś czekałem na kopertę od niego, a dostałem tylko uścisk i kawałek pomarańczy. Wtedy byłem zawiedziony. Teraz już wiem – dał, co mógł. Nie wiem, ile jeszcze tych świąt przede mną, ale wiem, że te były prawdziwe. Józef, 69 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W tym roku stać mnie tylko na obrus z lumpeksu i uszka z promocji. Dzieci mogą pomarzyć o prezentach od Mikołaja” „Wydałem majątek na świąteczne prezenty dla bliskich. A od rodziny dostałem pod choinkę same pretensje” „Syn wyjął mi z portfela ostatnie 200 zł, bo w sylwestra chciał się zabawić. Dałam mu nauczkę i tej imprezy nie zapomni”
„Mama zawsze twierdziła, że święta to czas na szczerość. W tym roku jednak zdecydowanie przesadziła”
„Patrzyłem na zaparowane okna salonu. Przez szybę widziałem tatę, który wciąż siedział przy stole, ze szklanką kompotu w dłoni i wzrokiem wbitym w pusty talerz. Jakby czekał, aż wszystko wróci do normy. Jakby miał nadzieję, że to tylko sen. Mama kręciła się między kuchnią a jadalnią, jakby nic się nie stało”.
Wigilia w naszym domu zawsze była przewidywalna: te same potrawy, te same kolędy i te same rozmowy o niczym. Rodzinne spotkania wyglądały jak teatr, w którym każdy miał przypisaną rolę: mama udawała idealną gospodynię, babcia wzdychała do dawnych lat, a ja starałem się nie odzywać za dużo, żeby nie rozpętać kolejnej awantury. Przez lata nauczyłem się nie mieć oczekiwań wobec świąt, jednak tego roku coś poszło inaczej. Kiedy usiedliśmy do stołu i mama zaczęła mówić, miałem wrażenie, że przez pomyłkę trafiłem na cudze święta. Słowa, które wypowiedziała, sprawiły, że zachłysnąłem się barszczem, a cała sytuacja nie chciała mi się pomieścić w głowie. W jej głosie było coś dziwnego Choinka stała w kącie salonu już od tygodnia — sztuczna jak co roku, lekko przekrzywiona, z anielskim włosiem powieszonym tylko z jednej strony, bo mama uznała, że „tak ładniej wygląda na zdjęciach”. Pachniało kapustą z grzybami, której nikt poza babcią nie znosił, ale i tak musiała być na stole. Tata kroił śledzie w milczeniu, z nożem w dłoni i miną człowieka, który odlicza sekundy do końca przedstawienia. Mama przelatywała z kuchni do salonu, w czerwonym fartuchu z reniferem, z uśmiechem przyklejonym do twarzy. — Nie siadaj na kanapie, właśnie ją odkurzałam! — rzuciła do mnie, zanim zdążyłem sięgnąć po telefon. Znałem te święta na pamięć. Wiedziałem, co powie babcia („Za moich czasów święta były skromniejsze, ale prawdziwsze”), kiedy ciocia zapyta mnie o dziewczynę i że w pewnym momencie zrobi się niezręcznie cicho, bo ktoś się o coś obrazi. Wszystko wydawało się pod kontrolą, do momentu, kiedy mama zbyt długo patrzyła na choinkę, a potem nagle zerknęła na zegarek i powiedziała: — No, jeszcze tylko opłatek i możemy jeść. W jej głosie było coś dziwnego. Taka nuta napięcia, której nie było tam rok temu. Przez sekundę pomyślałem, że może planuje rozwód. I byłoby to nawet logiczne. Ale to, co się wydarzyło później, przebiło wszystkie moje przypuszczenia. Tylko jeszcze wtedy o tym nie wiedziałem. Nikt się nie śmiał Wszyscy stali już z opłatkami w dłoniach, odklepując życzenia jak mantrę. Babcia życzyła mi, żebym wreszcie kogoś sobie znalazł, a ja odwzajemniłem uśmiech, bo przecież o to chodziło — żeby nie psuć atmosfery. Gdy doszedłem do mamy, pocałowała mnie w policzek i powiedziała tylko: — Żebyś był dla mnie wyrozumiały. Nie zdążyłem zapytać, co miała na myśli, bo już siedzieliśmy przy stole, a babcia z namaszczeniem rozlewała barszcz na talerze. I wtedy się zaczęło. — Mam coś wam do powiedzenia — odezwała się mama, stawiając wazę z ziemniakami na stole. — To będzie trochę... zaskakujące, ale postanowiłam, że święta to dobry moment. Wziąłem łyżkę barszczu do ust i wtedy to padło: — Od nowego roku przeprowadzam się do Gdańska. Do Adama. Zakrztusiłem się tak, że babcia aż podskoczyła. Ciocia wlała mi wodę do szklanki, a ojciec patrzył w talerz, jakby był głuchy. Mama siedziała spokojnie, jakby oznajmiła, że zamierza kupić nowy dywan, a nie że porzuca rodzinę w Wigilię. — Jakiego Adama? — wydusiłem w końcu. — Znacie go. Był u nas na grillu w lipcu. Z pracy. — Ten łysy od leasingu?! – wypalił mój brat, który dotąd tylko milczał. Nikt się nie śmiał. Nawet babcia nie zapytała, co z karpiem. Siedzieliśmy w kompletnej ciszy — jedynie zegar w kuchni tykał, jakby odliczał czas do wybuchu. Zostałem jeszcze chwilę sam Po kolacji, która skończyła się szybciej niż zwykle i z podejrzaną liczbą nietkniętych potraw, najchętniej zaszyłbym się w swoim pokoju, ale kuzynka Ola pociągnęła mnie za rękaw. — Idziemy na balkon. Muszę zapalić — zarządziła. Staliśmy w kurtkach, z dymem kręcącym się wokół głowy i oddechem zamieniającym się w parę. — Twoja matka to ma tupet — mruknęła Ola, zaciągając się mocno. — W Wigilię?! Przecież to już nie jest brak taktu, a po prostu bezczelność! — Ona mówi, że święta to czas na szczerość — odpowiedziałem z ironią, próbując się nie rozkleić. — Aha. To ciekawe, że wcześniej jakoś nie była taka szczera — rzuciła. Patrzyłem na zaparowane okna salonu. Przez szybę widziałem tatę, który wciąż siedział przy stole, ze szklanką kompotu w dłoni i wzrokiem wbitym w pusty talerz. Jakby czekał, aż wszystko wróci do normy. Jakby miał nadzieję, że to tylko sen. Mama kręciła się między kuchnią a jadalnią, jakby nic się nie stało. Jakby rzucenie tej informacji przy barszczu było równie codzienne jak życzenie smacznego. — I co teraz? — zapytała Ola. — Nie wiem — odpowiedziałem szczerze. — Czuję się jak statysta w spektaklu, który ktoś właśnie zakończył bez ostrzeżenia. — To przestań grać — rzuciła, zgniatając papierosa o barierkę. — Ja idę się napić. A ty, jak chcesz, to chodź. Albo idź pogadać z tą swoją genialną matką. Zostałem jeszcze chwilę sam, z rękami w kieszeniach i jednym pytaniem: Kiedy to wszystko zaczęło się rozpadać? Usiedliśmy na ławce Wyszedłem z domu, zanim jeszcze zdążyli wyjąć sernik z lodówki. Nie miałem planu. Po prostu ubrałem się i wyszedłem. Dzwoniłem do Filipa, mojego przyjaciela z liceum. Odebrał po trzecim sygnale. — Coś się stało? — Idziemy na spacer. Nie chcę być w domu. — Daj mi dziesięć minut. Spotkaliśmy się pod starą siłownią. Mieliśmy zwyczaj tam chodzić, gdy trzeba było coś przetrawić. — Wiesz, że moja matka właśnie oznajmiła przy wigilijnym stole, że się wyprowadza do faceta z pracy? — zacząłem bez ceregieli. — O… mocne. I co na to twój stary? — Siedział jak widz na meczu, którego nie rozumie. Usiedliśmy na ławce. Dookoła był śnieg, który nie przestawał prószyć, i światła z pobliskich bloków, które migały w oknach jak nieme komentarze. — To teraz co? — zapytał Filip. — Nie wiem. Mam wrażenie, że nie znam tej kobiety. I że nigdy nie znałem. Jak można zostawić rodzinę w taki sposób? W taki dzień? — A może właśnie w taki dzień najłatwiej. Ludzie nie krzyczą, bo wstyd tak przy wieczerzy — odpowiedział. — Może. Ale jak mam jej zaufać, skoro nie widziałem tego wcześniej? Filip spojrzał na mnie poważnie. – Nikt nie zna do końca swoich rodziców. Znamy ich tylko w roli, którą nam odgrywają. Jak zmieniają scenariusz, zostajemy na scenie sami. W ciszy patrzyliśmy na przejeżdżające auto, którego światła na chwilę rozświetliły nasze zamyślone twarze. Nie czułem złości, tylko pustkę. Czy liczyła na zrozumienie? Wróciłem po dwudziestej trzeciej. Na klatce schodowej panowała ta charakterystyczna świąteczna cisza — żadnych dziecięcych pisków, żadnych dźwięków telewizora, tylko echo moich kroków. Otworzyłem drzwi jak intruz, który nie wie, czy powinien wracać. W salonie światło było zgaszone. Choinka migotała jeszcze resztkami energii z wtyczki. Prezenty nadal leżały pod nią, jakby czekały na inną rodzinę. Przechodziłem obok nich ostrożnie, jakby miały się nagle otworzyć i wybuchnąć. W kuchni paliła się lampka nad zlewem. Na stole stał przykryty folią sernik, makowiec, którego nikt nie tknął, i kubek z niedopitą herbatą. Usiałem na krześle, które skrzypnęło głośno w tej całej ciszy. Było zimno, mimo że kaloryfery działały. Zjadłem kawałek sernika. Smakował nijako, ale przynajmniej był. Cukier nie kłamał. Z pokoju rodziców dochodziło ciche pochrapywanie taty. Mama musiała już spać w drugim pokoju. Przypomniałem sobie, jak kiedyś śmiała się, że najgorsze, co może się przydarzyć w Wigilię, to przypalony barszcz. I teraz próbowałem zrozumieć, czy ona naprawdę myślała, że zrobiła dobrze. Czy liczyła na zrozumienie? Wstałem, nalałem sobie wody, spojrzałem przez okno na puste ulice. Świat nie zatrzymał się przez to, co zrobiła moja matka. A jednak dla mnie nic nie było już takie samo. Zgasiłem lampkę nad zlewem i poszedłem spać. Nie było wielkiej awantury Następnego dnia wszystko było takie, jakby ktoś próbował udawać, że nic się nie wydarzyło. Mama krzątała się po kuchni, smażyła jajka, nawet zaproponowała herbatę. Tata jadł w ciszy jak zwykle. Ja tylko siedziałem przy stole i patrzyłem na nią, próbując połączyć obraz tej kobiety z osobą, która dzień wcześniej rozbiła naszą rodzinę jednym zdaniem. — Długo nad tym myślałaś? — zapytałem cicho. Zatrzymała się na moment. Spojrzała na mnie bez uśmiechu. — Tak. Tylko nie wiedziałam, jak ci powiedzieć. — To wybrałaś Wigilię. Nie odpowiedziała. Wzruszyła ramionami i wróciła do jajek. I to był ten moment, kiedy zrozumiałem, że ona naprawdę wierzy, że nie zrobiła nic złego. Że miała prawo. Cóż, może i miała. Ale ja też miałem prawo się wkurzyć. Czuć się oszukany. Jakby ktoś wyjął wspomnienia z albumu i podmienił je na inne — chłodniejsze, mniej prawdziwe. Nie było wielkiej awantury — po prostu powoli, z godziny na godzinę, docierało do mnie, że już nigdy nie spojrzę na nią tak samo. Że ta kobieta, która robiła mi kanapki do szkoły, już nie istnieje. Jest tylko kobieta, która wybrała Adama od leasingu. Pod choinką znalazłem książkę, której nie chciałem, i sweter, który gryzł. Matki się nie wybiera. Nawet w Wigilię. Bartek, 23 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Nie zaprosiłam dzieci na Wigilię, bo mam dość gotowania i sprzątania. Na stare lata należy mi się trochę spokoju” „Co roku w święta odstawiamy tę samą szopkę z rodziną mojego męża. Udajemy zgodę, a ledwo siedzimy przy jednym stole” „Jako wdowiec nie liczyłem na radosne święta. Wtedy zdarzył się wigilijny cud i dostałem od losu najcenniejszy prezent”
„Ledwie namówiłam partnera na Wigilię u moich rodziców. Teraz musi siedzieć ramię w ramię z moim eks”
„Krystian nawet nie zareagował. Po prostu spojrzał na niego spokojnie i wrócił do jedzenia. Widziałam jednak, że szczęka mu drga. Znałam ten grymas. To był jego sposób na to, by nie powiedzieć czegoś, czego później będzie żałować”.
Wigilia zawsze była dla mojej mamy wydarzeniem roku. Obrus musiał być wykrochmalony, pierogi domowe, a kolędy miały lecieć cicho w tle, jakby od niechcenia, ale obowiązkowo. W tym roku miało być jeszcze bardziej idealnie, bo po raz pierwszy miał się pojawić mój nowy partner. Wiedziała, jak bardzo mi na tym zależy, a jednak zrobiła coś, czego nie zrozumiem chyba nigdy. Kiedy weszliśmy do salonu, mój wzrok natrafił na znajomą twarz. Mojego byłego. Usiadł właśnie przy półmisku z karpiem i uśmiechał się, jakby był u siebie. Mama po prostu go zaprosiła. Zamarłam Weszliśmy do mieszkania moich rodziców nieco spóźnieni, bo Krystian upierał się, żeby zaparkować auto idealnie równolegle do krawężnika. Byłam zdenerwowana, ale nie na niego. Raczej na to, jak bardzo zależało mi, żeby ten wieczór wypadł dobrze. Żeby mama go polubiła. Żeby tata nie palnął niczego głupiego. Żeby babcia nie wypytywała o ślub. Krystian trzymał moją dłoń mocno, jakby czuł, że zaraz eksploduję. Gdy tylko przekroczyliśmy próg, mama wyskoczyła z kuchni z głośnym: — O, jesteście wreszcie! Pocałowała mnie w policzek, potem Krystiana. Chciałam już się rozebrać z płaszcza, kiedy usłyszałam znajomy głos: — Cześć, Maryśka. Zamarłam. Zza drzwi salonu wyszedł Piotrek, mój eks. Ten, który trzy lata temu wyprowadził się w środku nocy, bo „nie wiedział, czego chce od życia”. Ten, który blokował mnie wszędzie i nagle... teraz stał w świątecznym swetrze w domu moich rodziców. — Co ty tu... — zaczęłam, ale mama weszła mi w słowo. — Spotkałam go ostatnio u fryzjera. Sam był, taki smutny. Nie ma nikogo w te święta. Nie mogłam go zostawić, no nie? Krystian przyglądał się Piotrkowi z kamienną twarzą. Nie powiedział ani słowa. Widziałam jednak po jego oczach, że już żałuje, że dał się namówić na tę Wigilię. Ja zresztą miałam podobne odczucia. Krystian nawet nie zareagował Usiedliśmy przy stole jak w teatrze absurdu. Mama z uśmiechem rozdawała uszka do barszczu, jakby nie siedział z nami facet, którego obecność była nam solą w oku. Ojciec chyba też był zaskoczony, bo nawet nie skomentował mojej fryzury, co robił co roku. Krystian w milczeniu sączył barszcz i tylko raz zerknął na mnie znacząco, gdy Piotrek sięgnął po chleb i mruknął: — Jak za starych czasów, co? Zamrugałam szybko, starając się nie odpowiedzieć. Babcia zapytała, czy Krystian to ten lekarz. Odpowiedziałam, że nie, że architekt. Pokiwała głową z wyraźnym rozczarowaniem. — No trudno — westchnęła. — Grunt, że nie informatyk. Informatycy to ponoć dziwaki. — A architekci to co, święci? — rzucił Piotrek z kpiącym uśmieszkiem, który pamiętałam aż za dobrze. Krystian nawet nie zareagował. Po prostu spojrzał na niego spokojnie i wrócił do jedzenia. Widziałam jednak, że szczęka mu drga. Znałam ten grymas. To był jego sposób na to, by nie powiedzieć czegoś, czego później będzie żałować. — Mamo, naprawdę nie mogłaś mu powiedzieć, że to nie jest dobry moment? — szepnęłam do niej na boku, kiedy zanosiłam pusty talerz do kuchni. — Oj Marysiu, nie przesadzaj. To tylko kolacja. A Krystian wygląda na dorosłego chłopaka, chyba rozumie, że życie bywa skomplikowane? Zacisnęłam zęby. Za to mama chyba nie rozumiała, że właśnie wrzuciła bombę na najważniejszą kolację w roku. I teraz tylko czekała, aż wybuchnie. Moje serce biło jak oszalałe Zupa grzybowa parowała w talerzach, a atmosfera przy stole była już tak gęsta, że można by ją kroić nożem. Piotrek, jakby specjalnie, zaczął opowiadać anegdotkę o tym, jak kiedyś pomylił suszone grzyby z liśćmi laurowymi i cała potrawa smakowała jak mydło. — No, ale wtedy Marysia jeszcze nie znała się na gotowaniu, prawda? — dodał z uśmiechem w moją stronę. — Przynajmniej próbowała. Teraz gotuję ja — odpowiedział spokojnie Krystian, nie patrząc na niego. — Naprawdę? To chyba spore poświęcenie — zakpił Piotrek. — Gotować dla kogoś, kto nie odróżnia tymianku od majeranku. Krystian spojrzał na mnie. I wtedy zrozumiałam, że on to wszystko słyszy, chłonie jak gąbka. I że to nie przejdzie mu bokiem. — A ty, Piotrek, co teraz robisz? — spytała nagle mama z niewinnym tonem. — Trochę pracuję zdalnie, trochę dorabiam na kursach. Żyję spokojnie. I sam. To „sam” wybrzmiało z takim naciskiem, że prawie się nim zadławiłam. Krystian odłożył łyżkę, zsunął serwetkę z kolan i spojrzał Piotrkowi prosto w oczy. — Cieszę się, że masz czas. Może następnym razem zostaniesz na Sylwestra. Albo wpadniesz na walentynki? Będzie romantycznie. Może i ja się czegoś nauczę od byłych. Zapadła cisza. Ojciec chrząknął, babcia zaczęła gmerać łyżką w talerzu, a mama próbowała zmienić temat, pytając, kto chce dokładkę. Zupa wystygła, a moje serce biło jak oszalałe. Piotrek spojrzał na nas Pierogi z kapustą i grzybami zniknęły z talerzy w akompaniamencie milczenia. Każdy udawał, że wszystko jest w porządku, że to tylko święta i że nikt nie siedzi jak na minie. Piotrek co chwilę rzucał jakieś żartobliwe uwagi, ale tylko ja słyszałam w nich tę znajomą nutę złośliwości. Tę samą, którą przez lata zagłuszałam, tłumacząc, że on „po prostu tak ma”. — Wiesz, Krystian, Marysia zawsze miała słabość do ambitnych. Pamiętam, jak uczyła się hiszpańskiego tylko po to, żeby ze mną pojechać do Barcelony. Krystian uniósł brwi. — A pojechaliście? — Nie. Pokłóciliśmy się dzień przed wyjazdem. O... — Piotrek zawiesił głos. — W sumie to już nie pamiętam, o co. — Ja pamiętam — rzuciłam cicho. — O to, że flirtowałeś z moją kuzynką. Przy mnie. Mama zakaszlała, jakby się czymś zadławiła, a babcia nagle z zainteresowaniem zaczęła przyglądać się opłatkowi. — Stare dzieje — odparł Piotrek, wzruszając ramionami. — Wtedy byliśmy inni, prawda? — Ja byłam inna. Ty byłeś dokładnie taki sam jak dziś — odpowiedziałam już nieco głośniej. Krystian przeniósł rękę na moje kolano pod stołem. Jego dłoń była ciepła, spokojna. Piotrek spojrzał na nas i skrzywił się lekko. — No nic, może przejdźmy do ryby. Karp zawsze koi nerwy — powiedział i sięgnął po półmisek. Słowo daję, gdyby miał jeszcze jedną szansę, to chyba by mnie poprosił o taniec. Zamknęłam za nim drzwi Mama przyniosła sernik, ten swój popisowy z brzoskwiniami. Krystian grzecznie podziękował, Piotrek sięgnął po dwa kawałki, jakby od zawsze był częścią tej rodziny. Czułam, jak się we mnie gotuje. Nie chodziło tylko o to, że tu był. Chodziło o to, że nikt, oprócz Krystiana, nie zauważał, jak bardzo to nie było w porządku. — A może kieliszeczek nalewki? — zaproponowała mama, wstając od stołu. — Chętnie. Może będzie łatwiej strawić przeszłość — rzucił Piotrek z tym swoim typowym półuśmieszkiem. Tym razem Krystian wstał. Spokojnie, bez szarpania, bez cienia teatralności. — Ja chyba już będę się zbierał — powiedział, patrząc tylko na mnie. — Dzięki za zaproszenie, ale... czuję się jak piąte koło u wozu. — Krystian, proszę... — zaczęłam, ale on uniósł dłoń. — W porządku, Marysia. Nie złość się. Po prostu... to nie jest miejsce, w którym powinienem dziś być. Piotrek milczał, ale widziałam po jego minie, że osiągnął, co chciał. — Mama to wszystko zorganizowała — szepnęłam Krystianowi, prowadząc go do przedpokoju. — Wiem. I właśnie dlatego teraz ty musisz zdecydować — odpowiedział. — Czy chcesz być z kimś, kto cię wspiera, czy z kimś, kto wraca, kiedy akurat nie ma gdzie pójść. Zamknęłam za nim drzwi. W salonie mama wlewała nalewkę do kieliszków. Piotrek właśnie zjadał drugi kawałek sernika, a do mnie zaczęło powoli dochodzić, że nie chodziło tylko o Wigilię, a o całe moje życie. Wpadłam w nie bez wahania Siedziałam jeszcze chwilę przy stole, wbijając wzrok w migający łańcuch na choince. Niby wszystko było tak, jak powinno — opłatek leżał połamany, świece płonęły, a na stole pysznił się makowiec. A jednak w mojej głowie panował kompletny chaos. Mama rozmawiała z babcią o pogodzie. Ojciec coś przestawiał w kredensie. Piotrek jakby wtopił się w tło. Dopiero wtedy zrozumiałam, że przez te wszystkie lata moja mama wciąż widziała w nim „tego właściwego”. Chciała nas znowu połączyć, jakby czas się cofnął, jakby między nami nie wydarzyły się miesiące rozczarowania, kłamstw i cichych łez. Wstałam od stołu. — Wychodzę — powiedziałam. — Dziękuję za kolację. Było... niezapomnianie. — Marysiu, nie bądź dziecinna — rzuciła mama z oburzeniem. — Nie jestem. Wręcz przeciwnie, dorosłam. I nie zamierzam już wracać do czegoś, co mnie kiedyś złamało. Zabrałam płaszcz i szalik, czując, jak rośnie we mnie siła, którą chyba gdzieś po drodze zgubiłam. Wyszłam na zewnątrz. Na chodniku leżał świeży śnieg. Cichy, czysty. I wtedy, jak w jakimś kiepskim filmie romantycznym, zobaczyłam Krystiana nieopodal latarni. Ręce miał w kieszeniach, głowę lekko pochyloną. — Wiedziałem, że wyjdziesz — powiedział cicho. — Nie chcę tam wracać — szepnęłam. — To chodź do mnie — odparł, otwierając ramiona. Wpadłam w nie bez wahania. Wiedziałam, że od tej Wigilii nie chcę już przeszłości. Chcę przyszłości. Z kimś, kto nie będzie musiał ze mną walczyć o miejsce przy stole. Maria, 31 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „To miały być spokojne Święta Bożego Narodzenia. Ale teściowa musiała powiedzieć 1 niewybredny komentarz na mój temat” „Przez mój romans z szefem wszyscy w pracy wytykali mnie palcami. Nie sądziłam, że za amory przyjdzie mi słono zapłacić” „Dzikie wrzaski wnuczka zrujnowały nam Wigilię, a synowa nie reagowała. Nie winię dziecka, ale co z niej za matka?”
„Mąż na gwiazdkę wręczył mi kopertę. Myślałam, że pokaże bardziej ludzkie oblicze, ale on po prostu nie ma serca”
„Przy stole wigilijnym siedzieliśmy w ciszy. Dzieci udawały, że wszystko jest w porządku, chociaż starszy syn przez cały czas patrzył w telefon, a córka bez przekonania przesuwała pierogi po talerzu. Ja też udawałam, że się cieszę, że smakuję karpia i że nie widzę, jak mąż unika mojego wzroku”.
Święta Bożego Narodzenia były dla mnie zawsze czymś więcej niż tylko kolacją i prezentami. To był czas bliskości, ciepła i nadziei, nawet gdy życie nie rozpieszczało. Dlatego mimo chłodu w relacji z mężem, wciąż miałam nadzieję, że coś się zmieni. Przez cały grudzień czekałam na choćby najmniejszy znak, że jeszcze mu zależy. Próbowałam nie widzieć jego dystansu, jego milczenia przy wspólnych posiłkach, jego nieobecności nawet wtedy, gdy siedział obok. A potem przyszedł wieczór wigilijny. Dostałam kopertę. Tylko tę jedną — białą, bez ozdób. I wszystko się skończyło. Albo raczej wszystko się zaczęło od nowa. Prezenty czekały pod choinką Przy stole wigilijnym siedzieliśmy w ciszy. Dzieci udawały, że wszystko jest w porządku, chociaż starszy syn przez cały czas patrzył w telefon, a córka bez przekonania przesuwała pierogi po talerzu. Ja też udawałam, że się cieszę, że smakuję karpia i że nie widzę, jak mąż unika mojego wzroku. Mój własny mąż, z którym spędziłam dwadzieścia lat życia, a który od miesięcy zachowywał się jak współlokator. Chyba nawet współlokator byłby bardziej uprzejmy. — Kompot jest z suszu jak lubisz — powiedziałam cicho, podsuwając mu szklankę. — Mhm — odpowiedział, nie podnosząc głowy znad talerza. Miałam na sobie czerwoną sukienkę, którą kupiłam specjalnie na ten wieczór. Zrobiłam makijaż, rozpuściłam włosy. Może naiwnie wierzyłam, że chociaż dzisiaj spojrzy na mnie tak, jak kiedyś. Że w tych oczach znowu znajdę cień czułości. Ale on patrzył wszędzie, tylko nie na mnie. Prezenty czekały pod choinką, owinięte w kolorowy papier, równo ułożone. Dzieci rzuciły się do nich jakby z ulgą — w końcu coś, co nie pachniało napięciem. Ja też miałam swój prezent. Kopertę. Leżała obok mojego talerza. Nie miała żadnej wstążki, żadnego życzenia. Wzięłam ją do ręki i poczułam, jak ściska mi się gardło. Coś mi mówiło, żeby nie otwierać jej przy dzieciach. — Otwórz teraz — powiedział spokojnie mój mąż. — Tak będzie lepiej. Sięgnęłam po kopertę i już wiedziałam, że to nie będzie nic dobrego. Intuicja nie zawodzi kobiety, która przez lata uczyła się czytać między słowami. Pokręciłam głową Otworzyłam kopertę powoli, jakby to miało sprawić, że zawartość zmieni się w coś innego. Może bilety na wycieczkę? Może list z przeprosinami? Może klucz do jakiegoś miejsca, gdzie jeszcze możemy zacząć od nowa? Nie. To była kartka. Zwykła, biała, tania kartka z jednym zdaniem napisanym komputerowo, bez podpisu. Zdanie brzmiało: Po nowym roku składam pozew o rozwód. Bez „przepraszam”, bez „musimy porozmawiać”, bez „zależy mi, ale już nie potrafię”. Tylko ta linijka, jak jakieś obwieszczenie z urzędu czy komunikat z banku. Zamknęłam oczy. Może na moment, może na minutę. W tym czasie dzieci rozszarpywały papier, śmiały się, pokazywały sobie nawzajem prezenty. A ja czułam, że tonę. Siedziałam z tą kartką w dłoni, a serce biło mi tak głośno, że nie słyszałam kolęd sączących się z głośnika. — Chcesz coś powiedzieć? — zapytał mąż cicho, kiedy dzieci przeniosły się do salonu. — W tej chwili? — odparłam, z trudem łapiąc oddech. — Teraz, przy choince? — Wolałem ci to napisać. Bez emocji. Bez scen — powiedział bez cienia zawahania, jakby opowiadał o prognozie pogody. — I uznałeś, że święta to dobry moment? — Przynajmniej będziesz miała czas to przetrawić. Wolne masz, dzieci w domu... Pokręciłam głową. Patrzyłam na niego jak na obcego człowieka. W jednej linijce odebrał mi całe poczucie sensu. Rozbił coś, co i tak już dawno pękało. — Ty naprawdę nie masz serca. — Nie mam już siły — odpowiedział. — I chyba ty też nie. Koperta zamiast prezentu W nocy nie mogłam zasnąć. Wpatrywałam się w migoczące światełka na choince, które z każdą godziną traciły swój blask, tak jak ja. Tak jak nasza rodzina. Przestawała świecić, bo zabrakło w niej źródła światła. Miłości? Czułości? Wspólnego kierunku? Sama już nie wiedziałam, co pierwsze zaczęło się kruszyć. Leżałam na kanapie, bo nie chciałam dzielić łóżka z człowiekiem, który uznał, że najważniejszą decyzję naszego życia można wręczyć komuś jak rachunek za prąd. On spał spokojnie, jakby nic się nie wydarzyło. Jakby wypowiedzenie dwudziestu lat wspólnego życia było po prostu jednym z zadań do odhaczenia na liście. Rano wstałam pierwsza. Dzieci jeszcze spały, a on jak gdyby nigdy nic wszedł do kuchni, zaparzył sobie kawę i wyjął masło z lodówki. Nie zapytał, czy chcę. Nie zapytał, jak się czuję. Nawet nie spojrzał w moją stronę. — Będziesz dzisiaj coś gotować, czy mamy coś zamówić? — zapytał w końcu. — A ty dalej udajesz, że to jest normalny dzień? — Podniosłam głos, pierwszy raz od miesięcy. — Nie chcę kłótni przy dzieciach. To wszystko. — Napisałeś mi, że chcesz rozwodu. W Wigilię. Koperta zamiast prezentu. Myślisz, że da się po czymś takim zjeść rosół i zapomnieć? Spojrzał na mnie bez cienia emocji. Wyszedł z kuchni. Po chwili usłyszałam brzdęk szkła. Jedna z bombek spadła z choinki i roztrzaskała się na podłodze. Przypadek? Nie wiem. Ale ślady zostały. Zaczęłam płakać Po południu poszłam do piwnicy. Nie po to, żeby coś wziąć, a po prostu musiałam się schować. Odetchnąć. Przestać słyszeć jego kroki, jego ziewanie, jego oddech. Usiadłam na zimnym krześle obok zamrażarki, tej samej, do której jesienią wkładaliśmy mięso na święta. Planowałam wtedy wszystko: bigos, gołąbki, sernik, uszka z grzybami. Chciałam, żeby było idealnie. Dla dzieci. Dla nas. Nawet dla niego. Przez chwilę siedziałam w ciszy. Słyszałam tylko pracujący agregat i gdzieś daleko stłumione śmiechy dzieci. Nadal nic nie wiedziały. Jeszcze nie. Zaczęłam płakać. Tak cicho, jakby i łzy nie miały prawa być głośne. Czułam się jak idiotka. Przez tyle lat wierzyłam, że wystarczy się starać. Że jak się robi wszystko dobrze, pierze, gotuje, odkłada, dba, to wystarczy, żeby ktoś został. Nie przyszło mi do głowy, że ktoś może przestać kochać, nawet jeśli nie ma awantur, zdrad i dramatów. Usłyszałam kroki na schodach. Wiedziałam, że to on. Otworzył drzwi i rozejrzał się po pomieszczeniu. — Co ty tu robisz? — zapytał. — Schowałam się przed tobą. — Przecież nic się nie stało — odpowiedział chłodno. — Nie zdradziłem cię, nie uderzyłem, nie piłem, nie krzyczałem. Po prostu... mi przeszło. Przeszło mu — jakby mówił o przeziębieniu. O znudzeniu jakimś serialem. O pasji, którą się kiedyś miało. — To może trzeba było o tym mówić, a nie pisać w kartce – wyszeptałam. Wzruszył ramionami. — I tak byś płakała. Może mniej, ale efekt ten sam. Zostawił mnie tam, z zamrażarką pełną mięsa i sercem, które nie wiedziało, co z tym wszystkim zrobić. Zasnęłam dopiero nad ranem Był drugi dzień świąt. Na stole stały resztki makowca, który piekłam do późna, jeszcze z nadzieją. Dzieci śmiały się przy grze planszowej, jakby wszystko było w porządku. On siedział z nimi, udając ojca roku. Śmiał się z ich żartów, podsypywał im więcej cukierków, jakby nie rozsadził nam życia z zimną precyzją. Nie odzywałam się. Nie potrafiłam. Patrzyłam na nich z kuchni, oparta o framugę drzwi, jakby to była scena z filmu. Wieczorem zaczęłam rozbierać choinkę. Tak po prostu. Dzieci patrzyły zdziwione, ale nie pytały. Może czuły, że coś się wydarzyło, że coś jest inaczej, tylko nie potrafiły znaleźć słów. On przyszedł dopiero wtedy, gdy zsunęłam ostatnią bombkę i została tylko naga jodła. — Co ty robisz? — zapytał z irytacją. — Święta się skończyły — odpowiedziałam. — Właściwie nawet się nie zaczęły. — Przesadzasz. — Ty mnie wczoraj zostawiłeś. W środku świąt. W środku wszystkiego. A ja mam siedzieć i wpatrywać się w choinkę jak idiotka? Zamilkł. W końcu powiedział tylko: — To już i tak nie ma znaczenia. Zwinęłam lampki, wcisnęłam je do kartonu. Drzewko wyniosłam sama na balkon. Uznałam, że później zniosę je do śmietnika. Wieczorem, kiedy wszyscy już spali, weszłam do kuchni. Pocięłam tę kartkę z koperty na drobne kawałki. Wrzuciłam do kosza. Zasnęłam dopiero nad ranem. W ubraniu, pod kocem, z bolącą głową. Ale bez płaczu. Już nie płakałam. Zadzwoniłam do przyjaciółki Rano dzieci jadły płatki w piżamach, rozczochrane, jeszcze rozespane. Słuchały muzyki, śmiały się, opowiadały sobie, kto miał dziwniejszy sen. Patrzyłam na nie i coś we mnie pękło. On siedział obok, przeglądał wiadomości na telefonie, zupełnie oderwany od reszty. Jakby już był gdzie indziej. Jakby psychicznie się wyprowadził, a ciało zostało tylko na przeczekanie. Zaparzyłam kawę. Usiadłam z filiżanką przy stole i patrzyłam w okno. Śnieg prószył, świat był biały i cichy. Wtedy dotarło do mnie coś prostego: ja już nie muszę o nic walczyć. Nie muszę go przekonywać, że jestem warta uwagi. Nie muszę budować czegoś z człowiekiem, który w Wigilię, zamiast podziękowania za życie, jakie wspólnie przeżyliśmy, wręczył mi decyzję o końcu — jakby oddawał kurtkę do pralni. Zadzwoniłam do przyjaciółki. — Czy mogę dziś przyjechać z dziećmi? — zapytałam. — Potrzebuję… potrzebuję normalności. — Przyjedź. Mamy pierogi i ciasto — odparła bez wahania. Spakowałam najpotrzebniejsze rzeczy. Wyszłam, nie oglądając się na niego. Stał w przedpokoju, ale nic nie powiedział. Może nie miał już nic do powiedzenia. Wsiadłam z dziećmi do auta. Puszczałam im kolędy. Śpiewały, uśmiechały się, a ja jechałam prosto przed siebie. Iga, 41 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Moja siostra przyjeżdża do mnie na święta jak do hotelu all inclusive. W tym roku wystawiłam jej rachunek z odsetkami” „Martwiłam się, że moja dorosła córka całymi dniami siedzi na kanapie przed telewizorem. Musiałam wdrożyć sprytny plan” „Na rodzinną Wigilię ojciec przyprowadził swoją nową partnerkę. Świąteczny sernik jeszcze nigdy nie smakował tak gorzko”
„Dla mojej córki jestem tylko ciężarem. Zamiast zaprosić mnie na święta, po prostu udaje, że nie istnieję”
„Zamarłam. Nie padło żadne: A dla mojej mamy? Nie wspomniała o mnie ani słowem. Byłam niewidzialna, niezaproszona, niepotrzebna. Kiedy wychodzili, usunęłam się za lodówkę z mrożonkami. Stałam tam jeszcze chwilę, aż sklep opustoszał. Potem wyszłam bez zakupów”.
Wigilia zawsze była dla mnie najważniejszym dniem w roku. Odkąd pamiętam, krzątałam się po kuchni, przygotowując kapustę z grzybami i lepiąc pierogi, choć palce bolały od mrozu wpadającego przez nieszczelne okno. Gdy Monika była mała, siedziała przy stole i kleiła papierowe łańcuchy na choinkę, a ja podśpiewywałam kolędy. Po śmierci męża te święta trzymały mnie przy życiu. Mimo samotności miałam nadzieję, że rodzina jest najważniejsza. W tym roku pierwszy raz zrozumiałam, że nie dla wszystkich. Czekałam, a córka nie zadzwoniła. Nie zaprosiła mnie. Serce mi wtedy zamarło Zaczęło się od drobiazgów. Monika przestawała oddzwaniać. Kiedyś codziennie słyszałam jej głos, opowiadała, co dzieci zrobiły w przedszkolu, co ugotowała na obiad, czasem po prostu narzekała na męża, a ja słuchałam i doradzałam, jak umiałam. Z biegiem miesięcy te rozmowy stawały się krótsze, rzadsze. Tłumaczyła się zmęczeniem, nadmiarem obowiązków, tym, że „za chwilkę zadzwoni, tylko ogarnie małego”. I nie dzwoniła. Nie od razu czułam, że coś jest nie tak. Przecież każdy ma swoje życie. Jednak gdy w listopadzie zadzwoniłam z pytaniem, czy może w tym roku pomożemy sobie nawzajem z przygotowaniami do Wigilii, usłyszałam tylko: — Mamo, w tym roku my robimy Święta u teściów. Już tak się umówiliśmy. Wiesz, tam będzie więcej miejsca, dzieci się pobawią… Pokiwałam głową, jakby widziała. Nie chciałam robić sceny przez telefon. Usiadłam potem przy stole i przez godzinę gapiłam się na firankę. Oczy mi się zaszkliły, ale jeszcze wtedy miałam nadzieję, że coś się zmieni. Że może zadzwoni później, zaprosi chociaż na jeden dzień. Zrobi miejsce przy stole dla własnej matki. W połowie grudnia wysłałam jej wiadomość: „Czy mogę wpaść z opłatkiem, zanim wyjedziecie?”. Nie odpowiedziała od razu. Dopiero po trzech dniach napisała krótko: „Nie wiem, czy się wyrobimy. Mamy dużo na głowie”. Serce mi wtedy zamarło. Czułam, że coś pękło, ale jeszcze próbowałam udawać, że to tylko przejściowe. Nic nie napisałam Kilka dni przed Wigilią wyszłam po makaron i margarynę. Mimo że w tym roku nie planowałam wielkich przygotowań, jakaś część mnie nie chciała całkiem odpuścić. Pomyślałam, że zrobię sobie chociaż kompot z suszu i ugotuję barszcz. Chodziłam po osiedlowym sklepie bez większego celu, aż zauważyłam znajomą sylwetkę przy półce z zabawkami. To była moja córka. Stała z mężem i dziećmi, przymierzali świąteczne czapeczki, śmiali się, wybierali zestawy klocków. Byli tacy… radośni. Schowałam się między regałami z przyprawami. Nie wiem dlaczego. Może nie chciałam wyjść na żałosną staruszkę, która podgląda własną rodzinę. Słyszałam, jak Monika mówi: — Weźmy jeszcze coś dla twojej mamy, a dla taty może ten koc? Zamarłam. Nie padło żadne „A dla mojej mamy?”. Nie wspomniała o mnie ani słowem. Byłam niewidzialna, niezaproszona, niepotrzebna. Kiedy wychodzili, usunęłam się za lodówkę z mrożonkami. Stałam tam jeszcze chwilę, aż sklep opustoszał. Potem wyszłam bez zakupów. Nawet nie zauważyłam, że nie wzięłam margaryny. Po powrocie do domu długo siedziałam na kanapie. Przewracałam w dłoni telefon, patrzyłam na jej zdjęcie profilowe, na którym tuliła moje wnuki. Miałam ochotę napisać coś gorzkiego. Coś, co może wstrząsnęłoby nią na moment. Nic nie napisałam. Zaparzyłam herbatę i poszłam wcześniej spać. Próbowałam mówić spokojnie Dwa dni przed Wigilią nie wytrzymałam. Zadzwoniłam. Tym razem odebrała, choć w tle słyszałam gwar i dziecięce piski. — Cześć, mamo. Co tam? — zapytała, jakby nic się nie działo. — Wiesz, dzwonię, bo… bo chciałam zapytać, czy naprawdę nie znajdzie się dla mnie miejsce na Wigilii. Przecież to tylko jeden wieczór. Mogę nawet sama dojechać. Z drugiej strony zapadła cisza. Po chwili powiedziała: — Mamo, my już mamy pełen dom. Teściowie przyjeżdżają, siostra Marka z dziećmi… nie ma jak cię wcisnąć. Poza tym, nie chcę konfliktów. Wiesz, że z jego mamą się nie dogadujesz. Poczułam, jak wszystko podchodzi mi do gardła. Przełknęłam ślinę i próbowałam mówić spokojnie: — A ja to kto? Obca kobieta? Przecież jestem twoją matką. — Nie zaczynaj, proszę. Nie chcę się kłócić. Przecież w zeszłym roku byłaś u nas. — W zeszłym roku byłam, bo ci się opłacało. Przyniosłam pół stołu i jeszcze zajęłam się dziećmi — powiedziałam ostrzej, niż chciałam. — Wiesz co, mamo… nie mam teraz siły. Muszę kończyć. Do zobaczenia kiedyś. Rozłączyła się. Siedziałam z telefonem w dłoni, wpatrując się w wygaszony ekran, jakby mógł mi coś jeszcze powiedzieć. Czułam się tak głupio. Naiwnie. Jakbym się narzucała komuś, kto wcale mnie nie chce. To bolało bardziej niż słowa. Odebrała miła kobieta Dzień przed Wigilią wyszłam na spacer bez celu. Na każdym rogu migotały świąteczne lampki, w oknach stały udekorowane choinki, a z oddali dobiegały kolędy. Ludzie biegali z siatkami pełnymi prezentów i jedzenia. Śmiali się, całowali, żyli w świecie, do którego nagle przestałam pasować. Wróciłam do mieszkania. Stara bombka z lat 80. leżała na stole — nie miałam serca jej schować. Należała do czasów, kiedy córka kręciła się wokół choinki i czekała, aż „Mikołaj” zostawi prezenty pod drzewkiem. Wzięłam koc, otuliłam się nim i usiadłam w fotelu. W telewizji leciał świąteczny program, który zwykle oglądałam razem z nią. Teraz dźwięk był tłem, które tylko potęgowało pustkę. Wtedy przypomniałam sobie ogłoszenie, które widziałam parę dni wcześniej w gablocie przy kościele. „Wigilia dla samotnych i potrzebujących – 24 grudnia, godz. 17:00, dom parafialny”. W pierwszym odruchu chciałam to zignorować. Wydawało mi się, że to dla „innych”. Że ja przecież mam rodzinę. Tyle że ta rodzina mnie nie chciała. Zadzwoniłam do parafii. Odebrała miła kobieta, zapisała moje imię i powiedziała, że będą czekać. Głos mi się łamał, gdy dziękowałam. Wstydziłam się trochę, że muszę iść gdzieś, gdzie przyjmują z litości. Ale coś we mnie powiedziało: nie siedź sama. Nie w ten wieczór. Ktoś mnie dostrzegł Śnieg sypał leniwie, gdy wychodziłam z domu. Ubrałam się starannie — wyciągnęłam ciemnozielony sweter, który kiedyś dostałam od córki. Włosy spięłam w kok, jak zawsze na święta. Choć serce bolało, chciałam wyglądać godnie. Chciałam, żeby nikt nie zobaczył, jak bardzo jestem rozbita. Dom parafialny był ciepły i pachniał barszczem oraz piernikami. Przed wejściem stał mężczyzna z listą, który przywitał mnie z uśmiechem. Zaprowadził do sali pełnej stołów, ludzi i dzieci. Każdy z nas był tam z jakiegoś powodu. Samotność miała wiele twarzy. Usiadłam obok starszej pani, która opowiadała o synu mieszkającym za granicą. Z drugiej strony siedział chłopak, który mówił, że jego matka nie żyje, a ojciec pije. Nikt się nie użalał, nikt nie płakał głośno, ale spojrzenia mówiły wszystko. Byliśmy wspólnotą niechcianych. Kiedy ksiądz rozdawał opłatki, spojrzał mi w oczy i powiedział: — Niech pani znajdzie dziś choć odrobinę spokoju. Uśmiechnęłam się, choć w gardle znowu czułam ucisk. Podzieliliśmy się opłatkiem, składaliśmy sobie życzenia, zjedliśmy barszcz, pierogi, rybę. Prawdziwa Wigilia, choć nie taka, o jakiej marzyłam. W pewnym momencie ktoś włączył kolędy. Zaczęliśmy śpiewać, a ja poczułam, że choć moje miejsce przy rodzinnym stole zostało puste, tu – wśród tych wszystkich poranionych ludzi – jestem. Istnieję. I ktoś mnie dostrzegł. Zasługuję na ciepło Wróciłam do domu około dziewiątej wieczorem. W rękach trzymałam mały upominek — piernik w kształcie serca, który dostałam od wolontariuszki. Położyłam go na stole obok tej starej bombki. Przez chwilę stałam bez ruchu, patrząc na oba te przedmioty, jakby miały mi odpowiedzieć na pytanie, którego sama nie potrafiłam wypowiedzieć. Telefon milczał. Nie zadzwoniła ani nie napisała. Sprawdzałam kilka razy, odruchowo. I za każdym razem miałam nadzieję, że może jednak. Może się zreflektowała. Może dzieci zapytały, gdzie babcia. Usiadłam przy stole, napiłam się herbaty i spojrzałam przez okno. W sąsiednim bloku ktoś odpalił świąteczne lampki na balkonie. Migotały wesoło, jakby nie wiedziały, że ktoś obok właśnie próbuje zrozumieć, co zrobił źle. W głowie wciąż powtarzałam sobie: To nie tak miało być. Przecież wychowałam ją z miłością. Byłam przy niej, gdy płakała po pierwszym rozstaniu. Pomagałam, gdy urodziła dzieci. Dbałam, dawałam z siebie wszystko. A teraz... teraz nie było dla mnie miejsca przy stole. Nie wiem, czy to się kiedyś zmieni. Nie wiem, czy jeszcze kiedyś usiądziemy razem przy choince. Przestałam się tego kurczowo trzymać. Może to była lekcja pokory. Może przypomnienie, że miłość, choć bezwarunkowa, nie zawsze wraca w tej samej formie. Tamtej nocy zasnęłam późno, ale spokojnie. Wiedziałam, że zasługuję na ciepło. Choćby miało przyjść od obcych. Teresa, 68 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Facet z odzysku nie był dobrym pomysłem. Jego była żona śniła mi się nawet po nocach” „Śmieją się, że żona trzyma mnie pod pantoflem, ale już się nie tłumaczę. Gdy ona robi karierę, ja gotuję i sprzątam” „W święta mama mnie porzuciła, bo wolała poznać nową rodzinę swojego faceta. Co z niej za matka?”
„W Nowy Rok chciałam obejrzeć koncert wiedeński. Zamiast tego muszę użerać się z synową i wrzeszczącymi wnukami”
„Poczułam gulę w gardle. Nikt mnie tu nie słuchał, ani wnuki, ani synowa. W moim domu nie miałam prawa do godziny ciszy. W tle usłyszałam pierwsze dźwięki koncertu noworocznego i to było na tyle, bo dzieci ponownie włączyły bajkę na pełny regulator. Byłam bliska płaczu”.
Nie taki miał być ten Nowy Rok. Od lat miałam swój rytuał: czarna kawa, kilka pralinek z wiśnią i koncert noworoczny z Wiednia w telewizji. W salonie pachniało świeżością, białe obrusy jeszcze lśniły po świętach, a ja czekałam na moment, kiedy wreszcie zostanę sama. Zasłużona cisza po grudniowym zgiełku, po prezentach, po myciu naczyń i po nieskończonych rozmowach o niczym. Tego jednego dnia chciałam po prostu posiedzieć i popatrzeć na tańczące pary w złotych salach pałacu Schönbrunn. Przenieść się choć na chwilę w świat elegancji, porządku i muzyki, gdzie wszystko jest lekkie i zgrane jak w orkiestrze. Nie prosiłam o wiele. Nie czekałam na wycieczkę ani na pierścionek z brylantem. Chciałam po prostu godziny spokoju. Godziny dla siebie, w swoim domu. Ale los, jak co roku, przypomniał mi, że moje marzenia nikogo nie obchodzą. I że nawet najdrobniejsza przyjemność może zostać brutalnie podeptana przez cudze buty. Zwykle dzieci odwiedzały mnie po Nowym Roku, z wizytą – krótką, zapowiadaną. W tym roku postanowili inaczej. Może po prostu nie chciało im się z nikim innym świętować? W każdym razie traf padł na mnie. I zamiast skrzypiec i walca, dostałam głośne zabawki, rozlane mleko i wrażenie, że nie mam już nic swojego. To był dopiero początek – Babciu, a gdzie są te ciasteczka z lukrem?! – wydarła się Maja, zanim jeszcze zdążyłam zamknąć drzwi wejściowe za nimi. Nie zdążyłam nawet odpowiedzieć, bo zaraz za nią wbiegł jej młodszy brat, Jaś, z kijem w dłoni, udając, że bije niewidzialnego smoka. – Jasiek, przestań, bo rozwalisz mi wazon! – zawołałam, ale już było za późno. Wazon po mojej mamie przechylił się niebezpiecznie na komodzie. Złapałam go w ostatniej chwili. Za nimi weszła ona. Moja ukochana synowa, która nigdy nie ściąga butów w przedpokoju, a torby kładzie byle gdzie. – Cześć, mamo – rzuciła, jakby wpadła na chwilę do sklepu spożywczego, a nie do mieszkania, które sprzątałam pół dnia. – Zajmiesz się dziećmi przez godzinkę? Muszę pilnie zadzwonić do klientki. – Ale ja miałam... – Jasiek, nie ruszaj tego! – wrzasnęła nagle, rzucając torebkę na moją sofę. – Mamo, gdzie można się tu zamknąć, żeby mieć trochę ciszy? "Trochę ciszy" – pomyślałam. Dobre sobie. Patrzyłam, jak rozsiada się z laptopem przy moim stole, zasłaniając sobą bukiet goździków i obrus, który wyprasowałam specjalnie na dzisiaj. Mój syn, jak zwykle, został w samochodzie, „bo musi popracować zdalnie z telefonu”. Wzięłam głęboki oddech. To dopiero początek. Musiałam zacisnąć zęby Miałam nadzieję, że po śniadaniu dzieci trochę się uspokoją, ale byłam naiwna. Maja wyciągnęła wszystkie poduszki z kanapy i zaczęła budować z nich zamek. Jasiek wlazł mi na kredens, bo "chciał zobaczyć, czy na górze są cukierki". – Dzieci, nie ruszajcie tego, to nie jest wasze! – próbowałam mówić spokojnie, choć już mi się trzęsły ręce. – Babciu, ale my się tylko bawimy! – odparła Maja obrażonym tonem, jakby rzucenie mi na podłogę czterech poduszek i dwóch koców to była szczytna misja. Z kuchni dobiegł mnie dźwięk mikrofalówki. Synowa podgrzewała mleko... w filiżance z mojego ślubnego kompletu. Tego, który wyciągałam raz w roku na święta. – Nie używaj tej filiżanki – powiedziałam cicho. – Ona jest... – Oj, mamo, przecież to tylko szkło. Przestań być taka przewrażliwiona. W tej samej chwili Jaś z impetem rzucił się na poduszki i przewrócił lampę. Lampa upadła z hukiem, a ja usłyszałam w głowie dźwięk: „cyk”. To nie był dźwięk rozbitej żarówki, tylko coś pękło we mnie. Poczułam, że jestem na krawędzi, a moja cierpliwość zaraz się skończy. Starałam się jednak zacisnąć zęby i doczekać do koncertu. I tyle było z koncertu Czekałam cały dzień na ten moment. Punkt dwunasta, filharmonicy wiedeńscy, balet, złote wnętrza i ta cudowna lekkość walców Straussa. Rozsiadałam się właśnie z filiżanką kawy, jak co roku, ale nie zdążyłam nawet usiąść na dobre. – Babciu, możemy puścić bajkę? – zapytała Maja, już z pilotem w dłoni. – Nie, kochanie, babcia ogląda teraz swój koncert. Bajka będzie później. – Ale ja chcę teraz! – wydarła się dziewczynka i zanim zdążyłam zaprotestować, telewizor zamienił się w kolorowy chaos zwierzątek i dźwięków. – Dzieci, niech babcia obejrzy chociaż dziesięć minut! – zareagowała synowa, nie podnosząc wzroku znad telefonu. – A ja chcę bajkę – mruknął Jasiek i wrócił do rozwalania klocków. Poczułam gulę w gardle. Nikt mnie tu nie słuchał. W moim domu nie miałam prawa do godziny ciszy. W tle usłyszałam pierwsze dźwięki „Nad pięknym modrym Dunajem” i to było na tyle, bo dzieci ponownie włączyły bajkę na pełny regulator. – Niech się mama nie obraża – rzuciła synowa. – Dzieci są tylko raz małe. Tak. A ja ani razu nie miałam chwili spokoju. Nikt mnie nie rozumiał Wieczorem, gdy dzieci w końcu zasnęły, a moja kuchnia wyglądała jak po bitwie pod Grunwaldem, poczułam, że już dłużej tak nie mogę. Musiałam w końcu dać upust swoim emocjom. Usiadłam z synem przy stole. – Moglibyście chociaż trochę mi pomóc. Albo chociaż mnie uprzedzić, że przyjeżdżacie na trzy dni, a nie na jeden – zaczęłam ostrożnie. – Mamo, nie zaczynaj. I tak się staramy. Dzieci są jakie są, no trudno. – A koncert? Czy naprawdę nie można było ich zająć czymś chociaż przez godzinę? Cały rok na to czekałam. – Przesadzasz. To tylko telewizja. – To była moja jedyna noworoczna przyjemność. I nie, nie przesadzam. Więcej nie byłam w stanie powiedzieć, bo głos już zaczął mi się trząść. Syn tylko westchnął i wyjął telefon. – Mamo, muszę odpisać na jednego maila. Zostałam sama przy stole, ze ścierką w dłoni. W tle znowu rozbrzmiały dziecięce krzyki. Wnuki jednak nie zasnęły. Jasiek dostał ataku złości, bo Maja zabrała mu tablet. Zamknęłam oczy i wyliczałam w myślach, ile jeszcze godzin zostało do ich wyjazdu. Nie będę za tym tęsknić W mieszkaniu było ciemno, poza światłem w kuchni, gdzie dopijałam zimną już herbatę. Blat był pełen okruszków, a zlewozmywak po brzegi wypełniony talerzami z resztkami kakao, naleśników i dziecięcych prób „samodzielnego krojenia nożem”. Wrzuciłam dwa widelce do zmywarki i oparłam się plecami o szafkę. Wciąż miałam na sobie fartuch, choć kolacja skończyła się godzinę temu. Chciałam tylko, żeby ten dzień się skończył. Nagle zadzwonił domofon. Nie spodziewałam się nikogo. Głos sąsiadki, Heli, był jak zawsze czysty i żywy. – Krystyna, masz trochę mąki? Przyszłam po dwie łyżki, bo ciasto na pierogi lepi się do stolnicy. Wpuściłam ją bez wahania. Po chwili stała już w kuchni, rozpinając płaszcz. – Wejdź. I tak jeszcze nie śpię. Wnuki są jak tornado. A ja chyba już nie mam tyle siły co kiedyś. Hela spojrzała na mnie z tym swoim ciepłym półuśmiechem. – No, nie marudź – rzuciła. – Ja to bym dała wszystko, żeby wnuki mnie jeszcze raz tak zmęczyły. Zazdrość mnie bierze, jak słyszę, że są u ciebie dzieci. Masz je na co dzień? – Nie mam. I może dlatego tak mi ciężko, jak przyjeżdżają – odpowiedziałam po chwili. – Kocham je, wiadomo. Ale ja naprawdę marzyłam tylko o tym koncercie z Wiednia. Jak co roku. To był mój plan. A skończyło się na bajkach i rozwalonym fotelu. Hela wzięła głęboki oddech i spojrzała na mnie poważniej. – Masz prawo chcieć świętego spokoju. Tylko pamiętaj, że jak umrzesz, to im zostaną wspomnienia. I lepiej, żeby nie były tylko o tym, że babcia zawsze się złościła. Zamilkłam. Słowa Heli zostały we mnie jak zadra. Trafiła w punkt – jak zwykle. Ale nie umiała powiedzieć tego bez cienia wyrzutu. Albo może to ja tak to odebrałam. Wróciłam do salonu. Jasiek spał zwinięty w moim fotelu, Maja spała w poprzek wersalki, z tabletem przy twarzy. Na dywanie leżała torebka synowej, półotwarta, z wystającą paczką gum do żucia i lakierem do paznokci. Z kuchni dobiegły mnie ostatnie słowa Heli, zanim wyszła: – Zobaczysz, za kilka lat będziesz tęsknić za tym chaosem. A może właśnie nie będę? Mam prawo do spokoju Dzieci wyjechały dwa dni później, zostawiając po sobie nie tylko skarpetki, papierek po batonie i rozmazany dżem na lodówce. Zostawiły też to, czego nie da się zetrzeć mopem: poczucie, że mój dom przestał być moim domem, gdy tylko przekroczyli próg. Że jestem traktowana jak darmowy hotel z opcją opieki do dzieci. Że moje „nie” znaczy tyle co nic. Zebrałam zabawki, które zostawili porozrzucane, włożyłam do reklamówki. Zastanawiałam się, czy ich komuś nie oddać. Po chwili pomyślałam, że jeszcze się przydadzą. Ale w głowie miałam już jedno postanowienie: w przyszłym roku wyjeżdżam. Nawet do sanatorium. Gdziekolwiek, byle nie tu. Byle nie musieć się godzić na takie traktowanie. Włączyłam powtórkę koncertu. Sala w Wiedniu była jak zawsze złota i elegancka, tancerze lekko sunęli po parkiecie, a orkiestra grała z gracją. Spojrzałam na filiżankę – kawa już zimna. Ale siedziałam w ciszy. Z nikim się nie musiałam dzielić pilotem. Nikt nie deptał mi po dywanie, nie rozlewał soku na obrus. I wtedy właśnie poczułam coś dziwnego. Smutek? Wdzięczność? Z ulgą przyznałam sama przed sobą: kocham swoje wnuki, ale nie chcę ich mieć w domu na trzy dni. Kocham syna, ale chciałabym, żeby umiał postawić się swojej żonie i stanąć po mojej stronie. Nie jestem wyrodna. Po prostu mam prawo do spokoju. Ten dom jest mój. I Nowy Rok też będzie mój. I choćby miała to być ostatnia walka w życiu – następnym razem nie dam sobie go odebrać. Krystyna, 70 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Myślałam, że ferie świąteczne przyniosą mi spokój. Ale gdy córka wyznała, co znalazła w komputerze męża, wściekłam się” „Na gwiazdkę dostałam od teściowej stek gorzkich słów, bo kupiłam gotowe ciasto. Za rok pożałuje swoich komentarzy” „W prezencie od dzieci dostałam wyjazd do sanatorium. Wzbraniałam się, ale zimowy kulig od razu roztopił moje serce”
„Moja dziewczyna poczuła się przy wigilijnym stole jak przybłęda. Ojciec zawsze wiedział, jak wszystko popsuć”
„Wydawało mi się, że najgorsze już za nami. Po prezentach zrobiło się cicho. Ojciec zamilkł, jakby znudzony, mama poszła robić herbatę. Jagoda siedziała sztywno, dłubiąc w cieście makowym, które zwykle uwielbiała. Aż w końcu padło to jedno zdanie, które wszystko zniszczyło”.
Wigilia miała być spokojna. Pierwsza, na której miała być z nami Jagoda. Nie ukrywam, że byłem podekscytowany. Od miesiąca mówiłem jej, że to ważne, że pozna moich rodziców, a szczególnie ojca, który potrafi być szorstki, ale ma serce na dłoni. Nie wiem, czemu próbowałem go tłumaczyć. Może sam w to wierzyłem? Jagoda kupiła specjalnie sukienkę, piekła ciasteczka, denerwowała się. Gdy siedliśmy do stołu, coś było nie tak. Jeszcze nie wiedziałem co, ale czułem, że ta Wigilia nie skończy się spokojnie. I niestety miałem rację. Nawet nie przypuszczałem, że będzie aż tak źle. Mama próbowała ratować sytuację — Przynajmniej nie musisz udawać — szepnęła Jagoda, pochylając się w moją stronę. — Co masz na myśli? — spytałem zdezorientowany. — Twój ojciec wyraźnie mnie nie cierpi — odparła, prostując się i poprawiając serwetkę na kolanach. Rozejrzałem się po stole. Mama uśmiechała się nerwowo, próbując ciągnąć rozmowę o niczym. Ojciec od samego początku zachowywał się oschle. Ledwo powiedział "dzień dobry", nie spojrzał jej w oczy, nie podał opłatka. Gdy Jagoda podała mu pierogi, odsunął półmisek, mrucząc coś o glutowatym cieście. Atmosfera była jak zmrożona galareta: niby coś się trzymało, ale ledwo. — Może po prostu się denerwuje? — rzuciłem niepewnie. — Ja się denerwuję. On się najwyraźniej dobrze bawi — syknęła. Ojciec odezwał się dopiero przy barszczu. — Jakieś to kwaśne. Twoja dziewczyna też to jadła? — zapytał głośno, patrząc na mnie. — Ja to ugotowałam — odpowiedziała Jagoda z wymuszonym uśmiechem. — No właśnie — rzucił tylko. Mama próbowała ratować sytuację, wznosząc toast za rodzinę i nowe początki. Ja wznosiłem go za milczenie. Jagoda piła łyk po łyku, jakby próbowała zmyć z siebie upokorzenie. Wiedziałem, że to się źle skończy, ale nie potrafiłem nic powiedzieć. Nie przy ojcu, nie w Wigilię. Zegar wybił osiemnastą. Za oknem padał śnieg. W domu było ciepło, ale ja czułem zimno. Takie, które przenika nie przez ciało, tylko przez serce. Oczy miała zaszklone — Chcesz jeszcze kompotu? — spytałem Jagodę, chwytając dzbanek. — Nie, dzięki — odpowiedziała cicho, nawet na mnie nie patrząc. Ojciec siedział na końcu stołu, dziobiąc widelcem rybę. Nie powiedział nic od kilkunastu minut, ale to milczenie było głośniejsze niż jakiekolwiek słowa. Patrzył raz po raz na Jagodę, jakby próbował przez nią przejrzeć, jakby nie zasługiwała, by tam siedzieć. Jagoda to widziała. Ja też. Mama udawała, że nie. — A czym się pani zajmuje? — zapytała w końcu, uśmiechając się uprzejmie. — Studiuję psychologię i pracuję dorywczo w kawiarni – odpowiedziała Jagoda, próbując zabrzmieć pewnie. — Psychologia — mruknął ojciec. — To teraz się uczycie, jak ludzi oszukiwać, tak? — Tato… — upomniałem go półgłosem. — Co? Nie wolno już pytać? Czy to już ta twoja nowoczesna poprawność? Jagoda patrzyła w talerz. Jej twarz była spokojna, ale oczy miała zaszklone. – Może przejdziemy do prezentów? — zaproponowała mama, wstając. — Marek, pomożesz mi? Podszedłem do choinki, żeby podać paczki. Widziałem, jak mama ściska ojcu ramię i mówi coś szeptem. On tylko wzruszył ramionami i sięgnął po ciastko. Gdy podałem Jagodzie jej prezent, tylko skinęła głową. Nawet go nie otworzyła. Wiedziałem, że ją boli. Czułem, jak mi się ściska gardło, bo to przecież ja ją tu przyprowadziłem. Ja ją wystawiłem na to wszystko. A najgorsze, że ojciec chyba był z siebie dumny. Jakby udowodnił coś, tylko nie wiem komu i po co. Wybiegłem na korytarz Wydawało mi się, że najgorsze już za nami. Po prezentach zrobiło się cicho. Ojciec zamilkł, jakby znudzony, mama poszła robić herbatę. Jagoda siedziała sztywno, dłubiąc w cieście makowym, które zwykle uwielbiała. Aż w końcu padło to jedno zdanie, które wszystko zniszczyło. — Synku — zaczął ojciec z teatralnym westchnieniem. — W tym roku to już nie chciałeś przyjść sam, co? Myślałem, że kiedyś przyprowadzisz tu jakąś dziewczynę z klasą. Zamarłem. Jagoda spojrzała na niego, potem na mnie, a potem nagle wstała. Krzesło zaskrzypiało głośno. — Przepraszam — powiedziała głosem tak cienkim, że ledwo ją słyszałem. — Jagoda… — szepnąłem, ale już sięgała po płaszcz. — Nie, nie... Dziękuję za kolację. Wesołych świąt — powiedziała, wkładając buty. Mama wybiegła z kuchni. — Co się dzieje?! Marek, idź za nią! – krzyknęła, ale ojciec tylko spokojnie dopijał kompot. Wybiegłem na korytarz. Jagoda stała przy drzwiach wejściowych, zaciągając kurtkę. Oczy miała czerwone, policzki mokre. — Nie chcę, żebyś coś mówił — wyprzedziła mnie. — Po prostu... muszę iść. — Nie musisz. Przepraszam cię. Nie tak to miało wyglądać. — Wiem — odpowiedziała. — Ale to tak wyglądało. I boli bardziej, niż myślałam, że będzie. Zjechała windą, nie czekając na mnie. A ja stałem jak idiota na klatce schodowej, z drżącymi dłońmi i sercem, które właśnie zaczynało się kruszyć. Coś się skończyło Po Wigilii w domu zapanowała złowroga cisza. Ojciec odłożył talerz i poszedł do swojego pokoju, jakby nic się nie stało. Mama sprzątała ze stołu w pośpiechu, milcząc, nie pytając o Jagodę. Wróciłem do siebie, nie mogąc się zebrać, by do niej zadzwonić. Co miałem powiedzieć? Że mój ojciec potraktował ją jak kogoś niegodnego, a ja siedziałem cicho? Przez kolejne dni się nie odzywała. Nie odczytywała wiadomości. Czułem się tak, jakby grunt osuwał mi się spod nóg. Wiedziałem, że ją zawiodłem. I wiedziałem, że nie chodzi tylko o Wigilię. To wszystko się zbierało od dawna. Sylwestra mieliśmy spędzić razem. Już w listopadzie zarezerwowaliśmy mały domek za miastem. W planach było gotowanie, planszówki, śmiech. Zamiast tego siedziałem w kuchni z ojcem, który szykował karpia, jakby nigdy nic. — A co z tą twoją panną? — zapytał, obierając cebulę. — Nie rozmawiamy — mruknąłem. — A to przez tamto? — zdziwił się. — Przecież nic jej nie powiedziałem. Trochę żartu nie rozumie? — To nie był żart, tato — odpowiedziałem zimno. — To było chamskie. I nie miałeś do tego prawa. — Mam prawo mieć opinię. — Nie na Wigilii. I nie o kimś, kogo kocham. Zamilkł. Potem tylko wzruszył ramionami i dodał: — No to zjesz tego karpia, czy nie? Spojrzałem na rybę na patelni. Pachniała czosnkiem i cebulą, jak co roku. Ale pierwszy raz czułem, że coś się skończyło. Że tego karpia już nie chcę. Spojrzała na mnie Domek, który mieliśmy zarezerwowany z Jagodą, świecił pustkami. Zadzwoniłem do właściciela i przeprosiłem, mówiąc, że nie damy rady przyjechać. W słuchawce panowała cisza, tylko w tle słychać było fajerwerki od sąsiadów. Sylwester miał być naszym nowym początkiem — po roku pełnym napięć, po egzaminach, zmianach i cichych kłótniach, które kończyły się pocałunkami. Zamiast tego siedziałem na ławce w parku, z butelką piwa, które grzało się w ręce. W telefonie wciąż panowała cisza. Ostatnia wiadomość od Jagody miała trzy dni. Brzmiała: „Nie umiem udawać, że wszystko jest okej”. I ja też już nie umiałem. O północy niebo rozbłysło. Ludzie krzyczeli, śmiali się, całowali. A ja siedziałem sam, z żołądkiem ściśniętym w supeł. Nie miałem odwagi iść do niej. Nie po tym, jak ją zostawiłem samą w Wigilię przy stole pełnym złości. Nie po tym, jak ojciec ją upokorzył, a ja tylko milczałem. Wróciłem do domu. Ojciec spał na kanapie. Mama siedziała przy oknie, patrząc w fajerwerki. Spojrzała na mnie. — Gdzie ty byłeś? — Na zewnątrz. Sam. — A Jagoda? — Jagoda to już przeszłość — powiedziałem, i pierwszy raz powiedzenie tego na głos zabolało bardziej niż myślałem. Nie odpowiedziała. Przez chwilę tylko kiwała głową w zamyśleniu, po czym wyszeptała: — Twój ojciec... On od dawna nie umie kochać nikogo inaczej niż po swojemu. Ale ty, Marek… ty nie musisz być taki jak on. Ten zapach też zniknie Napisała do mnie drugiego stycznia. Krótko. „Mam twoją bluzę. Możesz ją zabrać, kiedy chcesz. Nie musimy rozmawiać”. Pojechałem. Wyszła na klatkę schodową bez słowa, podała mi bluzę. Pachniała jeszcze jej perfumami. Znajomo, bezpiecznie. Zapytałem, czy mogę wejść, ale tylko pokręciła głową. — Nie chcę cię ranić — powiedziała spokojnie — ale już nie potrafię być z kimś, kto milczy, kiedy trzeba mówić. Kto siedzi cicho, gdy ktoś mnie rani. Kto pozwala, żeby jego ojciec mierzył moją wartość jednym spojrzeniem. Chciałem jej powiedzieć, że to nie tak. Że się bałem. Że nie chciałem konfliktu. Że ojciec zawsze był twardy, że tak mnie wychował, że milczenie to była forma przetrwania. Ale te słowa nie miały już znaczenia. — Wciąż cię kocham — powiedziałem tylko. — Ja ciebie też — odpowiedziała. — Ale kochanie to za mało, jeśli się siebie nie chroni. Zamknęła drzwi. Stałem pod nimi kilka minut, choć nie pukałem. Potem wróciłem do domu. Ojciec czytał gazetę w kuchni. Nie spojrzał na mnie. — Coś się stało? — zapytał bez emocji. — Tak. Rozstałem się z kimś, kto był dla mnie wszystkim. — Szkoda — odpowiedział, odwracając stronę. Nie odpowiedziałem. Poszedłem do pokoju, zamknąłem drzwi i zrzuciłem bluzę na łóżko. Pachniała jeszcze nią, ale już wiedziałem, że ten zapach też zniknie. Marek, 26 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Myślałam, że poznałam idealnego faceta. Wypad na Mazury we dwoje sprawił, że pokazał prawdziwą twarz” „Na pierwszej randce chciał mnie zaskoczyć i mu się to udało. Zorganizował coś, czego nie zapomnę chyba do końca życia” „Zabrałam teścia do sklepu, żeby wybrał sobie prezent na gwiazdkę. Po tym, co powiedział, mam już dosyć świąt”