„W Dzień Babci dowiedziałam się od wnuków ponurej prawdy. Myślałam, że to ich humory, ale wina była po mojej stronie”
„– Dlaczego się tak zachowujecie? – zapytałam nagle. Głos mi zadrżał, ale już nie potrafiłam dłużej milczeć. – Przecież was kocham. Czekałam na ten dzień… Marta podniosła wzrok. Jej spojrzenie było zimne. – Bo ja wszystko pamiętam, babciu”.
Zegar wskazywał za piętnaście czwartą. Za kwadrans powinni być. Stałam przy oknie i co chwilę spoglądałam w stronę przystanku. W jednej ręce trzymałam serwetki, które miałam właśnie rozłożyć na stole, ale coś mnie powstrzymywało. Chyba to głupie napięcie. Był Dzień Babci. Kiedyś myślałam, że nigdy nie będę starą babą. Przez całe życie pracowałam – nie jakoś spektakularnie, ot, urzędniczo – ale z pasją. Bez zwolnień, bez wymówek. Byłam konkretna, praktyczna, nawet z córką jakoś tak… rzeczowo. A teraz? Teraz nakrywam do stołu jak bohaterka reklamy herbatników. Dwie filiżanki i kubek, bo Filip nie lubi pić z porcelany. Talerzyki, łyżeczki, cukier w kostkach, ciasto jogurtowe z malinami, które lubi Marta. Chociaż może już nie lubi. Nie wiem. Nie nadążam za młodymi. Spojrzałam na lustro w korytarzu. Włosy przygładzone, bluzka wyprasowana, lekki makijaż. Pociągnęłam usta szminką raz jeszcze. Patrzyłam w swoje odbicie z niepewnością. Chciałam wyglądać dobrze. Chciałam być… babcią, z której się cieszą. – Poradzisz sobie, Tereniu. Tylko nie bądź zbyt sztywna – mruknęłam sama do siebie i pokiwałam głową, jakbym naprawdę potrzebowała tych rad. Zadzwonił dzwonek do drzwi. Aż podskoczyłam. Serce na moment zabiło mi szybciej. – W końcu przyszliście! – zawołałam z uśmiechem, otwierając drzwi. – Cześć, babciu… – powiedziała Marta, nie patrząc mi w oczy. – Wszystkiego najlepszego z okazji Dnia Babci… – wymamrotała, wręczając mi torebkę z bombonierką w środku. – Hej, babciu, wszystkiego najlepszego – dodał Filip i wszedł, zerkając na telefon. Czułam jakieś dziwne napięcie Siedzieliśmy przy stole, a między nami rozciągała się taka cisza, że aż słyszałam, jak tykają wskazówki zegara w kuchni. Postawiłam ciasto na środku, przysunęłam cukiernicę bliżej Marty, ale nie sięgnęła. Filip położył telefon obok talerzyka, lecz zerkał na niego co pół minuty. – No, częstujcie się, świeże. Upiekłam dzisiaj rano – powiedziałam z przesadną radością, choć w gardle miałam sucho. – Dzięki – mruknęła Marta i sięgnęła po cienki kawałek. Filip nawet nie odpowiedział, tylko oderwał kawałek palcami. Zawsze tak robił? Nie pamiętałam. – Jak tam w szkole? Macie już ferie, czy jeszcze nie? – Jeszcze tydzień – odpowiedziała Marta bez entuzjazmu. – Aha… – odchrząknęłam. – No to jeszcze chwila i wolne. Pewnie macie jakieś plany? – Raczej nie – powiedziała, patrząc na brzeg talerza. – Może na narty pojedziecie? – Nie sądzę – wzruszyła ramionami. Spojrzałam na Filipa, licząc, że on coś powie. Nic. Podparł głowę ręką i przewijał coś w telefonie. Wstałam, nalałam herbaty do kubka i filiżanek, po czym znowu usiadłam. – Wszystko u was w porządku? Tak jakoś cicho jesteście – zapytałam nieco ciszej. – Jest okej – odpowiedziała Marta szybko, jakby z automatu. Przez chwilę tylko siedzieliśmy. Oparłam dłonie na kolanach, próbując ukryć drżenie. – Nie tak to sobie wyobrażałam… W Dzień Babci powinno być jakoś... cieplej, chyba? Filip spojrzał na mnie krótko. – My nie jesteśmy tacy jak na reklamach, babciu – powiedział cicho. Zamilkłam. Nawet nie wiedziałam, co odpowiedzieć. To taki wiek, że ciągle mają jakieś fochy? Nie nadążam za tymi dziećmi. Wnuczka wypomniała mi moje słowa – Dlaczego się tak zachowujecie? – zapytałam nagle. Głos mi zadrżał, ale już nie potrafiłam dłużej milczeć. – Przecież was kocham. Czekałam na ten dzień… Marta podniosła wzrok. Jej spojrzenie było zimne, prawie obce. Filip przestał stukać w telefon. W pokoju zrobiło się jeszcze ciszej. – Przecież… się starałam. Zrobiłam ciasto, przygotowałam wszystko – mówiłam dalej, ale czułam, że głos mi się łamie. – Dlaczego jesteście tacy obcy? Kiedyś było inaczej… Marta odsunęła się od stołu. Usiadła bokiem, z nogą podciągniętą na krzesło. W jej oczach pojawiło się coś na kształt złości, ale długo nic nie mówiła. W końcu wypaliła: – Bo ja wszystko pamiętam, babciu. – Co pamiętasz? – zapytałam zdezorientowana. – Jak mówiłaś mamie, że nie cierpisz zajmować się wnukami. Że cię męczymy. To było rok temu. Stałam za drzwiami. Słyszałam wszystko. Poczułam, jak uderza we mnie fala gorąca. Zamarłam. Serce zaczęło mi bić jak oszalałe. – To nie… To nie było tak, Marta. Ja… byłam wtedy zmęczona. Twoja mama… miała trudny czas, ja też… To tylko takie słowa, nic nie znaczyły… – Może i tak, babciu. Tylko że ja wtedy to usłyszałam i to we mnie siedzi do dzisiaj. Filip patrzył na mnie nieco inaczej, uważniej. Nie odezwał się, ale widziałam, że słucha. – Nie chciałam wam zrobić przykrości… Naprawdę – powiedziałam już niemal szeptem. – Ale tak wyszło – odpowiedziała Marta cicho. Zabrakło mi słów. Nie wiedziałam, jak się bronić. Naprawdę to wszystko przeze mnie? Było mi z tym bardzo źle Zostałam sama przy stole. Marta i Filip poszli do drugiego pokoju, nawet nie mówiąc „przepraszam” ani „zaraz wrócimy”. Przesunęłam talerzyk z ciastem, jakby jego widok mnie nagle drażnił. Światło w kuchni zaczęło migotać. Zimne, mdłe, jak moje myśli. Patrzyłam na pustą filiżankę i nie mogłam uwierzyć, że to wszystko wróciło. Przecież to było dawno. Dawno. Myślałam, że nikt nie pamięta. Że te słowa gdzieś się rozmyły w czasie. A jednak nie. „Nie cierpię się nimi zajmować” – przypomniałam sobie, jak wtedy mówiłam do Ani. Głos mi drżał, byłam zmęczona, po ciężkim tygodniu, ona znów zostawiła dzieci na weekend. Chciałam spokoju. Trochę ciszy. Wtedy te słowa same ze mnie wypadły, jak cierń. – Może nie chcesz być babcią, ale wnuki nie znikną tylko dlatego – przypomniałam sobie głos Janka. Siedział w fotelu, przysłuchiwał się tej rozmowie i nie odezwał się od razu. Dopiero wieczorem. Wtedy nie chciałam go słuchać. Uważałam, że mam rację. Wtedy jeszcze miałam swoje życie. Pracę, obowiązki, zmęczenie. Teraz siedziałam tu sama. A dzieci... dzieci pamiętały. Pamiętały słowa bardziej niż te wszystkie ciasta, zabawki, prezenty, które kupowałam później, jakby na odkupienie. „Nie można wymagać miłości, której samemu się nie dało” – przemknęło mi przez głowę i zabolało. Musiałam być szczera Zajrzałam do pokoju. Marta siedziała z podkulonymi nogami na kanapie, zapatrzona w okno. Filip znów trzymał telefon, ale nie klikał. Milczenie wisiało w powietrzu. – Mogę do was dołączyć…? – zapytałam cicho. Marta skinęła głową. Usiadłam na skraju fotela, dłonie złożyłam na kolanach. Zaczęłam mówić, zanim zdążyłam się wycofać. – Słuchajcie, nie zawsze umiałam być babcią. Naprawdę. Nie miałam dobrego wzoru. Moja babka była ostra jak brzytwa. Zawsze tylko zimna zupa i kąśliwe uwagi. Marta nie odpowiedziała, ale spojrzała na mnie kątem oka. – Myślałam, że jak się nie rozklejam, to znaczy, że jestem silna. Ale chyba pomyliłam siłę z dystansem… – urwałam. – Powiedziałam rzeczy, których żałuję. Wiem, że nie da się tego cofnąć. Filip odezwał się pierwszy raz od dłuższej chwili. – To było niefajne. Pamiętam, że Marta płakała wtedy w łazience. Myślała, że nie słyszę. Serce mi ścisnęło. Spojrzałam na wnuczkę, która znów wbiła wzrok w szybę. – Ja się zmieniłam – powiedziałam. – Zostałam sama. Wszystko, co kiedyś było ważne, teraz wydaje się… nijakie. A wy? Wy jesteście dla mnie najważniejsi. Tylko nie umiałam tego pokazać. – Może – powiedziała Marta powoli. – Może się zmieniłaś. Ale to nie znaczy, że wszystko nagle zniknie. – Wiem – kiwnęłam głową. – Ale mogę zacząć od nowa. Jeśli mi pozwolicie. Filip odłożył telefon. – Może chcesz z nami w coś zagrać? – zapytał cicho. Uśmiechnęłam się przez łzy. Może jeszcze nie wszystko stracone. Zapamiętam to na zawsze Gdy zamknęły się za nimi drzwi, przez chwilę jeszcze stałam nieruchomo na środku korytarza. Słyszałam ich kroki na schodach, szuranie kurtki, jak Marta poprawiała kaptur Filipowi. A potem już nic. Cisza. Nie taka jak rano – niecierpliwa, pusta, nabrzmiała nadzieją. Ta była... cicha naprawdę. Miała w sobie coś innego. Coś jakby… oddech. Spokój. Może to ja się zmieniłam. Zgasiłam światło w przedpokoju, przeszłam do kuchni. Brudne talerzyki jeszcze leżały na stole. Filiżanka Marty – nie wypiła herbaty do końca. Kubek Filipa z odbitymi wzorami malin z boku. Zostawili ślady. Drobne, ale prawdziwe. Umyłam naczynia bez pośpiechu. Potem usiadłam w salonie, oparłam głowę o poduszkę. Przez okno widać było ciemniejące niebo i pojedyncze światła w sąsiednich mieszkaniach. Gdzieś ktoś grał na pianinie, dzieci śmiały się w telewizji, psy szczekały. Świat żył. A ja… też. Nie wiem, co będzie dalej. Może Marta odezwie się na komunikatorze albo zadzwoni. Może Filip przyśle jakiś śmieszny obrazek. Może to ja poszukam kontaktu. To dzisiaj… coś się zmieniło. Zrozumiałam, że każde słowo ma swoją wagę. Nie jestem pewna, czy jestem dobrą babcią. Może wciąż się uczę. Na pewno nie jestem babcią z reklam. Moje ciasto nie było idealne, ale się starałam. Czas, aby postarać się naprawić rodzinne więzy, żeby nie zostać kiedyś zupełnie sama. Teresa, 65 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W Dzień Babci wnuki wpadają do mnie jak do baru szybkiej obsługi. Jedzą sernik w pośpiechu i tyle je widziałam” „Myślałam, że syn się o mnie troszczy z miłości. Prawda wyszła na jaw, gdy usłyszał, że nie przepiszę mu mieszkania” „W Dzień Babci czekałam na telefon od wnuczki. Przyszedł SMS, który doprowadził mnie do płaczu”
„W Dzień Dziadka moje wnuki nie znalazły dla mnie czasu. Samotność wynagrodziła mi wizyta sąsiadki z naprzeciwka”
„Stała przede mną, trzymając się za ramiona jak dziecko. Nagle zobaczyłem w niej nie sąsiadkę, tylko człowieka, który się zgubił razem ze swoim kotem. I wtedy usłyszeliśmy miauknięcie. Krótkie, zniecierpliwione”.
Zupa pomidorowa z ryżem. Zawsze z ryżem, nie z makaronem – tak lubiła moja żona. Gotowała ją w dużym garnku, choć jedliśmy we dwoje. Zawsze zostawało na jutro i na pojutrze. Od pięciu lat gotuję ją sam, w mniejszym garnku, i też zawsze zostaje. Byłem samotny Dzień Dziadka. Kiedyś pachniał laurkami, uściskami i kremem z ciasta rozmazanym na policzku wnuczki. Teraz pachnie pomidorową i ciszą. Usiadłem przy stole. Po drugiej stronie stało puste krzesło, tak, jakby ktoś miał zaraz usiąść, ale nikt nie siada. Wtedy telefon zawibrował. Wiadomość głosowa od córki: – Cześć, tato! Wszystkiego najlepszego! Dzieci wysyłają buziaki! Zaraz mamy trening, więc nie zdążymy zadzwonić. Kochamy cię! Papa! I serduszko na Messengerze. Cisza dzwoniła w uszach jak dzwon. Oparłem łokcie o stół i zapatrzyłem się w okno. Za szybą płatki śniegu tańczyły swoje ciche walce. W radiu grała stara piosenka, której słowa znałem na pamięć. I wtedy powiedziałem na głos: – Edwardzie, gratuluję. Kolejny samotny Dzień Dziadka przetrwałeś jak żołnierz. Medal będzie w kształcie serduszka z Messengera. Wtedy usłyszałem dźwięk dzwonka do drzwi. Nie spodziewałem się nikogo, a wszyscy, którzy mogliby mnie odwiedzić, już dawno oduczyli się przychodzić bez zapowiedzi. Wstałem powoli, ze spokojem emeryta, którego nic już nie mogło zaskoczyć. Nie spodziewałem się Zobaczyłem w wizjerze rozczochraną głowę sąsiadki z naprzeciwka. – Nie widział pan kota? – zapytała od razu, zanim jeszcze otworzyłem do końca drzwi. Spojrzała mi prosto w oczy, jakby już straciła nadzieję, a teraz chwytała się resztek. – Kota? – spytałem, udając, że nie mam pojęcia, o co jej chodzi. – Tak, taki czarny, ma na imię Mruczek. Zniknął rano. Szukałam wszędzie. – Pomogę pani szukać – powiedziałem, zanim dobrze się zastanowiłem. Sięgnąłem po płaszcz, zamknąłem za sobą drzwi i ruszyłem za nią na dół. Klatka schodowa cuchnęła wilgocią i środkami czystości. Sąsiadka schylała się co chwilę, zaglądała pod parapety, wołała kota półgłosem. – On nigdy nie wychodzi z mieszkania – mruknęła. – Ale dziś coś mu się uwidziało i po prostu zniknął. Zeszliśmy do piwnicy. Szło się jak przez trzewia starego statku. Sąsiadka nagle się zatrzymała. – Ma pan jakieś doświadczenie w szukaniu zagubionych? – zapytała i spojrzała na mnie z niepokojącym błyskiem w oczach. Pomogłem jej Zatrzymałem się i spojrzałem na sąsiadkę. – Szukałem, ale różnie się kończyło – powiedziałem. Wyszliśmy przed blok. Zimno wciskało się pod kołnierz. Sąsiadka zadrżała. Zaczęła nawoływać kota. Śnieg zacinał, świat był biały i nieprzyjazny. – On na pewno wcale nie ma pojęcia, że go szukamy – powiedziała cicho. – A dzisiaj Dzień Dziadka. Ja nawet nie mam już do kogo napisać. Stała przede mną, trzymając się za ramiona jak dziecko. Nagle zobaczyłem w niej nie sąsiadkę, tylko człowieka, który się zgubił razem ze swoim kotem. I wtedy usłyszeliśmy miauknięcie. Krótkie, zniecierpliwione. Sąsiadka spojrzała w górę. – No nie… – powiedziała i roześmiała się nagle z ulgą. – On jest u pana na balkonie. Jak on tam wszedł? Podniosłem głowę. Mruczek siedział na podłodze mojego balkonu i patrzył na nas jak sędzia. Wróciłem wzrokiem do sąsiadki. – Musi pani lubić dziadków – powiedziałem. – Albo on ma lepszy gust, niż mi się wydaje. Sąsiadka przyłożyła rękę do ust i pokręciła głową. – Uratował mi pan kota. Za to się chyba należy kawa albo randka. Dotrzymała mi towarzystwa Zastygłem. Pierwszy raz od dawna ktoś zaproponował mi coś tak osobistego. – Najlepiej jedno i drugie – odparłem. – Ale od kawy można zacząć. Sąsiadka prawie wbiegła po schodach na górę. Mruczek siedział na balkonie, jakby to była jego własność. Musiał przeskoczyć z rynny lub przez sąsiedni parapet. Wpuściłem sąsiadkę na mój balkon i po chwili trzymała kota w ramionach. Mruczek miał minę urażonego wędrowca. – On zawsze wraca – powiedziała, oddychając ciężko. – Ale jeszcze nigdy nie przeszedł przez balkon sąsiada. Weszliśmy do mieszkania, a ja zaproponowałem jej zupę pomidorową. Zgodziła się bez wahania. Usiadła w kuchni przy stole, trzymając kota na kolanach. – Żyje pan tu sam? – spytała, gładząc Mruczka. – Bez nikogo? – Tak się wydaje, ale dzisiaj już dwa razy zmieniłem zdanie – odpowiedziałem. Uśmiechnęła się. Podsunąłem jej talerz i nalałem też dla siebie. – Mam czasem wrażenie, że jestem bardziej samotna niż ten kot – powiedziała. – A nie powinnam. Mam znajomych, pracę, internet. – To nic nie znaczy – powiedziałem cicho. – Ja mam rodzinę, wnuki, córkę, a też najczęściej bywam sam. Siedzieliśmy w kuchni długo. Mówiliśmy o wszystkim i o niczym: o pracy z domu, o kotach, o zimie i o śniegu, a także o ludziach, którzy nie dzwonią, tylko piszą i zostają na ekranie. Nie byłem już sam Kolejnego ranka sąsiadka zapukała z ciastem. Zwykła drożdżówka z kruszonką, jeszcze ciepła. Ubrana była trochę bardziej oficjalnie, ale z tym samym roztargnieniem w spojrzeniu. Powiedziała, że jej rodzina mieszka daleko i że od dawna z nikim nie jadła ciasta. – A pan ma jeszcze tę pomidorową? – Zawsze. W lodówce stoi przynajmniej trzy dni. Uśmiechnęła się i weszła, jakby przychodziła tu od lat. Zjedliśmy razem zupę, a potem ciasto na deser. Rozmowa była spokojna. Czułem, że między nami rozsiada się coś delikatnego, miękkiego, czego dawno nie było. Przy herbacie powiedziała mi: – Boję się starości, ale nie tej za pięćdziesiąt lat, tylko tej, która wygląda przez okno i czeka na wiadomość, której nie będzie. – Wiem. Ale czasem się zdarza, że ktoś zapuka – odpowiedziałem. Patrzyliśmy na siebie chwilę w ciszy. Potem ona położyła dłoń na mojej i tak już zostaliśmy. Edward, 69 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie prawdopodobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Myślałam, że syn się o mnie troszczy z miłości. Prawda wyszła na jaw, gdy usłyszał, że nie przepiszę mu mieszkania” „Zdrada jest dla mnie naturalna jak oddychanie. Mój mąż łyka wszystkie kłamstwa, a ja z innymi facetami robię, co chcę” „Córka zarabia kokosy w Norwegii, a mnie nie stać nawet na wymianę piecyka gazowego. Nie o takiej emeryturze marzyłam”
„W Dzień Babci i Dziadka wnuki o nas zapomniały, więc zrobiliśmy sobie z mężem wagary. Koniec błagania o atencję”
„Wyszłam do kuchni niby po ściereczkę, ale tak naprawdę, żeby złapać oddech. Włodek siedział w salonie, udając, że szuka czegoś w programie telewizyjnym. Po kilku minutach wróciłam, otrzepując dłonie. Wpadłam na pewien pomysł”.
Zawsze mówiłam, że Dzień Babci i Dziadka to nie data w kalendarzu, tylko coś więcej. Małe święto serca. Nie chodzi o laurki czy czekoladki, tylko o to, że ktoś o tobie pamięta. Gdy dzieci były małe, biegały po domu z farbkami, a Ola, moja wnuczka, przyklejała mi swoje dzieła na lodówce kolorową taśmą. Śmiechu było co niemiara. Pamiętam, jak kiedyś zbudowała mi z klocków tron i nazwała mnie „najbardziej pachnącą babcią na świecie”. W tym roku znów się przygotowałam, jak co roku. Choć coś w środku podpowiadało mi, że może niepotrzebnie. Włożyłam granatową sukienkę z haftowanym kołnierzykiem – tę, w której czuję się jakoś dostojnie. Upiekłam sernik, postawiłam go na białym obrusie i kupiłam goździki do wazonu, żeby ładnie wyglądało. Żeby... było jak dawniej. Telefon położyłam obok talerzyków. Leżał cicho. Co jakiś czas go sprawdzałam, niby przypadkiem. Milczał uparcie. Włodek podszedł do okna, westchnął, po czym usiadł naprzeciwko mnie. – Myślisz, że może po prostu utknęli w pracy i szkole? – zapytałam, starając się brzmieć zwyczajnie. – Może. A może zapomnieli. Też bym zapomniał, gdyby nie kalendarz – mruknął, nie odrywając wzroku od zaszronionego parapetu. Nie chciałam, żeby widział, że się wzruszyłam, więc wstałam i zaczęłam zbierać filiżanki. Już wtedy pomyślałam: „ Jak się zaraz nie pojawią, to nie będziemy tak siedzieć. Nie dziś”. Miałam nietypowy pomysł Nie powiedziałam nic więcej. Wyszłam do kuchni niby po ściereczkę, ale tak naprawdę, żeby złapać oddech. Włodek siedział w salonie, udając, że szuka czegoś w programie telewizyjnym. Cisza między nami była cięższa niż zwykle. Taka… rozczarowująca. Po kilku minutach wróciłam, otrzepując dłonie. – Włodek. A może gdzieś wyjdziemy? Podniósł wzrok. Zaskoczenie na jego twarzy było prawie zabawne. – Co? Gdzie? – Na obiad. Do tej małej restauracji na rogu. Mówią, że teraz mają dobre pierogi z kaczką – uśmiechnęłam się blado. – W końcu mamy swoje święto, no nie? Patrzył na mnie przez chwilę, jakby oceniał, czy mówię poważnie. W końcu wstał, poprawił pasek spodni i rzucił z przekąsem: – No dobra. Jak szaleć, to szaleć. W restauracji pachniało zupą grzybową i przyprawami. Usiadłam przy oknie, a Włodek zamówił dwie porządne porcje zupy i pierogów. – Zamówimy coś dobrego. W końcu mamy swoje święto, nie? – powiedział, spoglądając na mnie z uśmiechem. – Tak, mamy… Choć chyba tylko my o tym wiemy – odpowiedziałam, stukając łyżką w brzeg talerza. Zjadaliśmy powoli. Rozmawialiśmy o pogodzie, o sąsiadach, o niczym. A jednak czułam się lepiej. Nawet śmialiśmy się chwilami – jak kiedyś. W drodze powrotnej zaszliśmy do kina. Zobaczyliśmy afisz jakiejś komedii, a Włodek wzruszył ramionami: – A co tam! Chodźmy. W końcu, kiedy ostatnio byliśmy w kinie? – Na „Ogniem i mieczem” chyba – parsknęłam. Śmiał się jeszcze długo. A potem poszliśmy, jak kiedyś, za rękę przez park. Próbowałam ją usprawiedliwiać Było już po dwudziestej, kiedy wróciliśmy do mieszkania. Włodek od razu zdjął marynarkę i usiadł w fotelu, jakby ten dzień był zwyczajnym czwartkiem. Ja zostałam chwilę w przedpokoju, patrząc na pustą półkę, gdzie kiedyś Ola stawiała laurki. Zauważyłam, że jedna z nich, sprzed trzech lat, jeszcze gdzieś tam leżała, lekko zakurzona. „Dla najwspanialszej babci” – dziecięce pismo, krzywe serduszko. Wzięłam telefon do ręki. Wciąż cisza. Ani wiadomości, ani nawet „Przepraszam, zadzwonię później”. Ola tydzień temu mówiła: „Babciu, no pewnie, że zadzwonię! Co ty, myślisz, że zapomnę?”. Wtedy się roześmiała – ten jej śmiech potrafił mnie zawsze rozbroić. Usiadłam w kuchni, włożyłam okulary i zaczęłam przeglądać zdjęcia na telefonie. Ola z wakacji. Ola z przyjaciółkami. Ola z tortem na urodziny. W każdej chwili piękna, uśmiechnięta, młoda. Patrzyłam na nią jak na kogoś z innego świata. – Może mają jakieś ważne sprawy – powiedziałam głośno, bardziej do siebie niż do Włodka. – Młodzi teraz ciągle w biegu… Włodek nie odwrócił głowy od telewizora. Westchnął ciężko. – A może po prostu nie mają dla nas miejsca w tym biegu. Odwróciłam się do niego z cichym protestem: – Nie mów tak. – Ale przecież ty też tak myślisz – dodał spokojnie. Nie zaprzeczyłam. Po raz pierwszy w życiu... naprawdę tak myślałam. A jednak się odezwała Było już po dwudziestej pierwszej, gdy zaczęłam gasić światła. Włodek drzemał w fotelu, a ja siedziałam w kuchni w szlafroku, popijając zimną już herbatę. Myślałam, że ten dzień po prostu przejdzie bez echa. Że przełknę to, jak gorzką pastylkę – i pójdę spać. O 21:32 zadzwonił telefon. Ekran rozświetlił się znajomym zdjęciem – Ola z grzywką opadającą na czoło, uśmiechnięta. – Babciu! – krzyknęła radośnie. – Wiem, wiem, późno... Ale pamiętam! Wszystkiego najlepszego! Poczułam, jak serce zabiło mi mocniej. Z jednej strony ulga – że jednak nie zapomniała. Z drugiej… coś jak ukłucie. – Dziękuję, kochanie. Miło, że zadzwoniłaś – odpowiedziałam, starając się brzmieć ciepło. – Miałam tyle rzeczy na głowie, ale przecież mówiłam, że zadzwonię, no i jestem! – powiedziała z tym swoim typowym entuzjazmem. – Tak, jesteś – szepnęłam. W duchu powtarzałam: „jesteś, ale dopiero teraz, kiedy już się nauczyłam nie czekać”. – No dobra, muszę kończyć, bo zaraz wychodzimy ze znajomymi. Ale kocham cię! – rzuciła szybko. – Ja ciebie też. Baw się dobrze – odpowiedziałam, mimo że ścisnęło mnie w gardle. Telefon zamilkł. Na ekranie znów pojawiła się cisza. Dłuższa niż wcześniej. Teraz już wiedziałam, że nawet „kocham cię” czasem wystarcza. Czasy się zmieniły Była już noc. Siedziałam w kuchni w szlafroku z kolejną herbatą, której nie miałam zamiaru pić. Parowała lekko, choć ja już dawno wystygłam od środka. Za oknem światło latarni drżało na szybie, a śnieg osiadał na parapecie cicho, bezszelestnie – jakby też nie chciał nikomu przeszkadzać. Włodek wszedł bez słowa. Przysunął sobie krzesło i usiadł naprzeciwko mnie. Miał na sobie sweter w romby, ten sam od lat – wyglądał w nim jak z innej epoki. Mojej epoki. – Dzwoniła? – spytał, jakby to nie było oczywiste. – Dzwoniła – kiwnęłam głową. – Teraz, o wpół do dziesiątej. Powiedziała, że pamiętała, ale miała dużo na głowie. Że nas kocha i że wychodzi ze znajomymi. Włodek wzruszył ramionami i spuścił wzrok. – Wiesz... chyba liczyłam na coś więcej. Może nie na wielką fetę, ale… na pamięć – powiedziałam w końcu. Zamilkł na chwilę, jakby ważył słowa. – Nie jesteśmy już w centrum ich świata. To normalne, choć przykre. Patrzyłam na niego długo. W jego twarzy było wszystko: rezygnacja, zmęczenie, smutek. Może nawet samotność. Nawet we dwoje można się czuć trochę samotnym. – Tak, przykre – przyznałam cicho. Siedzieliśmy tak jeszcze chwilę, każde z własnym kubkiem i własnym smutkiem. Dwoje ludzi, którzy dali z siebie wszystko. A teraz próbowali nauczyć się być... tłem. Pozostaje nam czekanie Nie spałam długo tamtej nocy. Kręciłam się z boku na bok, próbując znaleźć pozycję, w której coś przestanie mnie uwierać – ale nie chodziło o poduszkę. Włodek spokojnie chrapał obok, jakby nic się nie wydarzyło, albo jakby wydarzyło się wszystko i już nie było sensu tego przeżywać po raz kolejny. Myślałam o tym, że czułam się… wymazana. Jak stara fotografia, z której znikają kolory. Nie od razu, nie dramatycznie. Po prostu dzień po dniu, aż zostaje tylko szary kontur. Może to właśnie jest starość? Nie ból w kolanach, nie tabletki. Tylko to czekanie, które przestaje mieć sens. To „może zadzwonią”, „może wpadną” – i ta cisza, która zostaje, kiedy jednak nie przychodzą. Pomyślałam o Oli. Widziałam jej oczy, gdy była mała – pełne zachwytu, kiedy czytałam jej bajki. Teraz w jej głosie była już tylko bieganina, rozkojarzenie, śmiech na pół etatu. Pewnie zapomni też o Wielkanocy, o moich imieninach. Może to nie jej wina. Tylko… moja potrzeba, żeby być ważna, nie zniknęła. A przecież nikt już o nią nie pyta. Zgasiłam lampkę i wsunęłam się pod kołdrę. Cisza znowu była głośna. Może za rok znowu pójdziemy do kina. Barbara, 70 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W Dzień Babci i Dziadka liczyłem na kasę w zamian za bukiet. Zamiast tysiaka ze skarpety dostałem coś cenniejszego” „Wyhaczyłam w lumpeksie piękną kurteczkę dla wnusi. Ale moja kochana synowa jak zwykle musiała wtrącić swoje 3 grosze” „W Dzień Babci wnuki wpadają do mnie jak do baru szybkiej obsługi. Jedzą sernik w pośpiechu i tyle je widziałam”
„Mama kupiła nam mieszkanie. Tak się w nim panoszyła, że zatęskniłam za kawalerką z grzybem na ścianie”
„Marek był sceptyczny. Ja – wdzięczna. Początkowo to był raj. Nowe mieszkanie, cisza, przestrzeń. A potem... zasłony od mamy, dywan od mamy, uwagi o braku organizacji i zupy w słoikach, bo ja przecież nie mam czasu gotować”.
Nigdy nie marzyłam o willi z basenem. Chciałam tylko mieć spokój, Marka przy sobie i własne M. Ale z naszymi zarobkami to było jak liczenie na cud. Wynajmowaliśmy kawalerkę z grzybem na ścianie i sąsiadką, która wiecznie smażyła kotlety. Pamiętam, jak pewnego wieczoru Marek siedział nad arkuszem Excela, a ja płakałam w łazience. Tak po cichu, żeby nie usłyszał. Wtedy mama wkroczyła z rozwiązaniem. Grażyna. Konkretna, zdecydowana, z torbą pełną gotówki i miną świętej męczennicy. – Dziecko, ja wam to mieszkanie kupię – powiedziała tonem, jakby rozdawała pierogi, a nie decydowała o naszej przyszłości. Marek był sceptyczny. Ja – wdzięczna. Początkowo to był raj. Nowe mieszkanie, cisza, przestrzeń. A potem... zasłony od mamy, dywan od mamy, uwagi o braku organizacji i zupy w słoikach, bo ja przecież nie mam czasu gotować. Marek coraz częściej milczał. A ja? Ja tłumaczyłam. Broniłam mamy. Przecież chciała dobrze. Prawda? Tylko dlaczego czułam, jakby to mieszkanie należało do niej? I ja… też? Mąż się zirytował Wróciłam wcześniej z pracy. W drzwiach cisza – żadnego „hej” od Marka, żadnego dźwięku. Już miałam sięgnąć po telefon, gdy usłyszałam podniesione głosy z pokoju. – Co ty robisz z moimi dokumentami?! – Marek był wściekły. – Spokojnie, tylko sprawdzałam, czy płacicie czynsz na czas – usłyszałam głos mamy. Otworzyłam drzwi. Mama stała przy stole, w ręku trzymała nasze faktury. Rozczochrane włosy, wypieki na twarzy. Marek naprzeciwko, z zaciśniętymi pięściami. Atmosfera tak gęsta, że aż mnie cofnęło. – Anetko, twój mąż mnie zaatakował – powiedziała natychmiast Grażyna. – Chciałam tylko pomóc, a on… wpadł w furię. – To nieprawda! Przyszedłem i zastałem ją grzebiącą w mojej teczce! – Marek aż drżał. – Ona się tu panoszy jak właścicielka! – Bo nią jest, Marek! – wyrwało mi się, zanim zdążyłam pomyśleć. Zamilkli oboje. A ja poczułam, jak grunt usuwa mi się spod nóg. Wieczorem próbowałam rozmawiać z Markiem, ale każdy temat wracał do tego samego. – Ona przekracza granice, Aneta. A ty… ty jej na to pozwalasz. – Przesadzasz. Przecież nic złego nie zrobiła. – Ona traktuje mnie jak lokatora. Jak intruza. A ty się jej się w ogóle nie sprzeciwiasz. To że nam kupiła to mieszkanie, nie oznacza, że może tu przychodzić kiedy chce i robić, co chce. Nie odpowiedziałam. Bo w środku już zaczynałam wątpić. Czy on miał rację? Czy ja naprawdę nie widzę, co się dzieje? Nie wiedziałam, co robić – Mamo, możemy porozmawiać? – zapytałam, ledwie zdążyła zdjąć płaszcz. – Ależ oczywiście, córeczko. – Uśmiechnęła się promiennie, jakby nie wydarzyło się nic nadzwyczajnego. – Chcesz herbatki? – Nie, chcę porozmawiać o… granicach. O naszej przestrzeni. Zmarszczyła czoło. – Przecież nie wchodzę wam na głowę. Coś się stało? – Mamo… przeszukiwanie dokumentów Marka to nie jest pomoc. On się poczuł... – Atakowany? – Grażyna prychnęła. – To on mnie zaatakował. I to ja poczułam się zagrożona. Ale to nic nowego. Mężczyźni zawsze reagują agresją, gdy kobieta ma rację. – Mamo, proszę… – poczułam, jak gardło mi się zaciska. – Ja po prostu chcę, żebyś dała nam trochę oddechu. – Oddechu? – Jej głos się załamał. – Wszystko robiłam dla ciebie. Poświęciłam się. Dałam wam dach nad głową. A teraz jestem wrogiem? Zaczęłam płakać. Tak po prostu. – Cicho, Anetko, nie płacz – pogładziła mnie po ramieniu. – Marek ci wszystko wmówił. Widzisz? On cię odciąga ode mnie. On nie chce, żebyś miała rodzinę. Wieczorem Marek zapytał: – I jak poszło? Nie odpowiedziałam od razu. Usiedliśmy w milczeniu. – Aneta, musisz postawić jej granice. Albo my… albo ona. Spojrzałam na niego bez słowa. W mojej głowie był tylko chaos. Kochałam Marka. Ale jak miałam wybrać między nim a matką, która była całym moim światem, odkąd pamiętam? Bo prawda była taka – ja nigdy nie nauczyłam się żyć bez niej. Sprzeciwiłam się mamie Wyszłam z łazienki i zatrzymałam się na korytarzu. Marek rozmawiał przez telefon w kuchni, nie zauważył mnie. Głos miał przyciszony, jakby nie chciał, żebym słyszała. – …ja tu nawet nie mam głosu. To jej mieszkanie. I jej córka. Jakbym był dodatkiem do kompletu mebli. Zamarłam. Przez chwilę chciałam wejść i zapytać, o co chodzi, ale… nie mogłam. Stałam jak wmurowana, z mokrym ręcznikiem w dłoni. Wieczorem przyszła mama. Usiadła przy stole i bez pytania zaczęła mówić: – Zawsze wiedziałam, że Marek to nie materiał na męża. Ja ci go nie wybrałam. I wiesz co? Nigdy go nie lubiłam. – Mamo, dość! – powiedziałam nagle, sama zaskoczona siłą własnego głosu. Zamrugała. – Słucham? – Dość tego. Nie pozwolę ci już więcej mówić o Marku w ten sposób. To mój mąż. A ty… ty się zachowujesz, jakbyś chciała nas zniszczyć. – Więc on cię przekabacił? – Nie. Po prostu… już nie chcę żyć twoim życiem. Pierwszy raz widziałam, jak mama naprawdę zamilkła. I pierwszy raz poczułam coś dziwnego – strach. Ale też… ulgę. Wieczorem powiedziałam Markowi: – Musimy się wyprowadzić. Choćby do klitki na wynajem, ale z daleka od niej. Spojrzał na mnie przez długą chwilę. A potem tylko kiwnął głową. Postawiłam granice Obiad był w niedzielę. Mama poprosiła, żebyśmy wpadli „tak jak dawniej, we troje, jak rodzina”. Gotowała rosół i pieczeń – nasze ulubione zestawy. Wszystko pachniało jak kiedyś. Jak wtedy, gdy byłam jeszcze tylko jej córką, nie żoną, nie kimś rozdartym. Marek siedział sztywno przy stole, niemal nie odzywał się. Ja próbowałam uśmiechać się i nie patrzeć mu w oczy. Mama za to była w świetnym nastroju. Śmiała się, mówiła dużo, zbyt dużo. I pod każdym słowem krył się cierń. – Marek, a ty znowu w tej samej koszuli? Anetka nie ma czasu ci wyprać? – zapytała z uśmiechem. Zamarłam. Ale Marek tylko skinął głową. Grał w tę grę. – No ale nie szkodzi. Z tobą to pewnie jak z dzieckiem, co? Trzeba pokazać, przypilnować, zrobić za niego… – Mamo, dość – przerwałam jej. Popatrzyła na mnie zaskoczona. A ja wstałam. – To nasze ostatnie spotkanie. Wyprowadzamy się z twojego mieszkania i jakiś czas nie będziemy się z tobą widywać. – Co takiego? – opadła łyżka, rosół rozlał się po obrusie. – Tak. Już szukamy czegoś na wynajem. Chcemy być sami. Bez pomocy, bez dywanów, bez komentarzy. Mama zbielała. A potem wybuchła: – Pożałujesz. Zobaczysz, że nie dasz sobie rady beze mnie! On cię zostawi, tak jak ojciec! Zostaniesz z niczym! Zadrżałam. Ale nie cofnęłam się. Stałam, z dłońmi na oparciu krzesła, i czułam, że to pierwszy raz, kiedy mówię coś ważnego i nie uciekam. Wyszliśmy bez deseru. Bez pożegnania. I bez poczucia winy. To nasz nowy początek Mieszkanie, które wynajęliśmy, miało dwa pokoje i ściany cienkie jak papier. W łazience kapał kran, a kaloryfer w sypialni był zimny nawet przy odkręconym zaworze. Ale pierwszy raz od miesięcy mogłam zasnąć bez ciężaru na piersi. Było ciężko. Finansowo, emocjonalnie. Zdarzały się dni, że brakowało nam na wszystko poza chlebem i mlekiem. Marek czasem znikał w pracy na dwanaście godzin, a ja leżałam na kanapie i płakałam – z bezradności, z lęku, z tęsknoty. Nie za mamą jako osobą. Za tą złudną pewnością, którą mi dawała – że wszystko za mnie ogarnie, zdecyduje, przejmie stery. Tylko teraz zaczynałam rozumieć, co to naprawdę znaczyło. To nie była opieka. To była kontrola. Powoli zaczynałam rozumieć, że bycie córką Grażyny oznaczało bycie grzeczną, uległą, wdzięczną. Nawet kosztem samej siebie. Z Markiem też nie było łatwo. Oboje byliśmy poranieni. Musieliśmy od nowa uczyć się mówić prawdę – nie tę wygodną, tylko tę trudną. Musiałam go przeprosić za te wszystkie razy, kiedy wybierałam mamę. A on… nauczył się czekać. Nie poganiał mnie. Po prostu był. Nie wiem, czy to będzie szczęśliwe zakończenie. Ale wiem, że pierwszy raz naprawdę żyję swoim życiem. Aneta, 32 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Dla pieniędzy zgodziłam się na małżeństwo z rozsądku. Nie sądziłam, że będę tak żałować tej decyzji” „Ojciec zapisał cały swój majątek kochance. Na pogrzebie nie pozwoliła mi nawet podejść do trumny” „Pojechałam na ferie z rodziną, by trochę odpocząć. Nie sądziłam, że przez cały wyjazd będę robić za ich służącą”
„W Dzień Babci i Dziadka liczyłem na kasę w zamian za bukiet. Zamiast tysiaka ze skarpety dostałem coś cenniejszego”
„Zerknąłem na kwiaty i poczułem, jak w mojej głowie pojawia się myśl, której nie mogłem wypowiedzieć. Nie chodziło o Dzień Babci. Chodziło o pieniądze, które kiedyś zostawi dla mnie, gdy jej już nie będzie. Wiedziałem jednak, że babcia doskonale wyczuwa intencje ludzi, i że nie uda mi się ukryć tego, co planuję”.
Nigdy nie byłem szczególnie blisko z babcią. Bywałem u niej od święta, czasem wpadłem na niedzielny obiad, ale głównie po to, żeby coś zjeść i nie wracać do pustej lodówki w kawalerce. Prawda jest taka, że bardziej interesowały mnie pieniądze, które rzekomo miała odłożone. Od dziecka słyszałem, że babcia trzyma grube tysiące w skarpetach i że jej mieszkanie to prawdziwa perła w centrum miasta. Kiedy zbliżał się Dzień Babci, postanowiłem się jej przypomnieć. Kupiłem kwiaty, ubrałem czystą koszulę i pojechałem. Chciałem zrobić dobre wrażenie. Zresztą – miałem w tym swój cel. Łatwo jej nie oszukam Jechałem do babci z bukietem kwiatów owiniętych w szary papier. W tramwaju poprawiałem kołnierzyk koszuli i układałem w głowie zdania, które miały zabrzmieć ciepło, ale tak, żeby nie wyglądało to podejrzanie. Zastanawiałem się, czy babcia jeszcze pamięta, jak mam na imię, czy tylko kojarzy mnie jako „tego od mojej córki”. W końcu ostatnio częściej widziała mnie na zdjęciach niż na żywo. Gdy stanąłem pod jej kamienicą, ogarnęło mnie dziwne napięcie. Mieszkanie na trzecim piętrze, bez windy, zawsze pachniało tam starym drewnem i obiadem, którego już nikt poza nią nie gotował. Zapukałem i przez chwilę słyszałem szuranie kapci. – Kto tam? – padło zza drzwi, zachrypniętym głosem. – To ja, Fabian… – odpowiedziałem, próbując, żeby zabrzmiało to jak coś oczywistego. Drzwi otworzyły się powoli, a babcia stała w fartuchu, z siwymi włosami spiętymi klamrą. Spojrzała na mnie tak, jakby sprawdzała, czy to na pewno ja, a potem jej twarz nagle się rozjaśniła. – No proszę… jednak żyjesz – powiedziała i zrobiła krok w tył, wpuszczając mnie do środka. – Przyniosłem ci kwiaty na Dzień Babci – podałem bukiet i uśmiechnąłem się, jakbym naprawdę przyszedł tylko z tego powodu. Babcia wzięła kwiaty ostrożnie, jakby były czymś kruchym, i przez moment milczała. Potem spojrzała mi prosto w oczy. – Ty to zawsze coś przynosisz, jak czegoś potrzebujesz – rzuciła spokojnie. Poczułem, jak robi mi się gorąco pod skórą, choć próbowałem nie drgnąć. Wiedziałem, że nie da się jej tak łatwo oszukać. Nie chciałem się przyznać Babcia zaprowadziła mnie do kuchni, a ja uważnie obserwowałem każdy ruch. Wszędzie widać było mijające lata, w meblach i w drobnych bibelotach, które zbierała przez dekady. Na stole stały dwa talerze i kubek z resztkami herbaty. Uśmiechnęła się i skinęła, żebym usiadł. – To ty chcesz mnie czymś zaskoczyć? – spytała z lekkim błyskiem w oku. – Zawsze sądziłam, że przychodzisz dla pieniędzy. Nie odpowiedziałem od razu. Bukiet w moich rękach wydawał się nagle ciężki. Wiedziałem, że babcia doskonale wyczuwa intencje ludzi, i że nie uda mi się ukryć tego, co planuję. – Chciałem po prostu złożyć życzenia – powiedziałem ostrożnie, uśmiechając się. Babcia uniosła brew. – Chcesz? No to mów. Ile dokładnie potrzebujesz? – odpowiedziała z nutą żartu, ale w jej oczach czaiła się ostrość. Zerknąłem na kwiaty i poczułem, jak w mojej głowie pojawia się myśl, której nie mogłem wypowiedzieć. Nie chodziło o Dzień Babci. Chodziło o pieniądze, które kiedyś zostawi dla mnie, gdy jej już nie będzie. – Niczego nie potrzebuję – odpowiedziałem, choć czułem, że to kłamstwo wychodzi z moich ust niezbyt naturalnie. Babcia uśmiechnęła się szerzej, jakby wiedziała wszystko i nie chciała mnie przestraszyć. Na chwilę zapanowała cisza. Odgłos herbaty bulgoczącej w kubku i stukot zegara zdawał się wypełniać całe mieszkanie. To był moment, w którym poczułem, że wchodzę na cienką linię między pozorami a prawdą, której nie chciałem jeszcze przyznać. Chciałem się wkraść w jej łaski Babcia zaczęła przygotowywać obiad, a ja siedziałem przy stole, obserwując jej zręczne ręce. W garnku bulgotała zupa jarzynowa, pachnąca jak wspomnienia dzieciństwa, które już dawno minęło. Każdy ruch babci był pewny i spokojny, jakby czas w jej kuchni płynął inaczej, wolniej, a jednocześnie wypełniał wszystko obecnością. – Wiesz, kiedyś myślałam, że wszyscy młodzi przychodzą tu tylko po pieniądze – zaczęła, mieszając zupę. – Ale ty… czasem zaskakujesz. Nie odpowiedziałem, choć poczułem dziwne napięcie w klatce piersiowej. Wiedziałem, że ona wie, że nie jestem tu wyłącznie z życzeniami. – Chcesz spróbować? – zapytała, nalewając mi talerz. Aromat gorącej zupy uderzył w nozdrza. Zanurzyłem łyżkę i poczułem smak, który był prosty, domowy, a jednocześnie… niepokojąco klarowny. – Smaczne – mruknąłem, choć prawda była bardziej skomplikowana. Smak zupy przypominał mi, że babcia jest ostrożna i nie da się łatwo zmanipulować. – Wiesz, Fabian – powiedziała cicho, stawiając talerz przede mną – życie uczy, że czasem najprostsze rzeczy są najbardziej wartościowe. Kwiaty, zupa, dobre słowo. Nie trzeba niczego więcej. Poczułem w żołądku ścisk. To nie była tylko zupa. To była lekcja, której nie chciałem przyjąć, bo przecież planowałem coś więcej niż miłe słowo. Chciałem się wkraść w jej łaski, licząc na to, że kiedyś zostawi mi coś więcej niż jedną lekcję życia. Musiałem zmienić taktykę Po obiedzie babcia usiadła przy stole i sięgnęła po starą szufladę w kredensie. Wyjęła kilka pożółkłych kopert przewiązanych sznurkiem. Zawahała się, jakby analizowała, czy powinna je pokazać. Spojrzała na mnie i skinęła, żebym podszedł. – To listy od twojego dziadka – powiedziała cicho. – Zanim zmarł, pisał je regularnie. Chciał, żebyś je przeczytał, kiedy będziesz gotowy. Biernie patrzyłem, próbując ukryć niecierpliwość. To nie były zwykłe listy. To były ślady życia, które babcia gromadziła przez lata, świadectwo relacji z odległej przeszłości. Otworzyłem pierwszy list i przeczytałem kilka zdań. Dziadek opisywał codzienność, problemy, radości, ale też wspominał mnie i moją mamę. W miarę czytania poczułem dziwny ucisk w klatce piersiowej. Nie chodziło o przywiązanie czy sentyment – chodziło o świadomość, że babcia pilnuje wszystkiego, co cenne. – Widzisz, Fabian – powiedziała babcia – w życiu nie liczy się tylko to, co możemy wziąć. Czasem warto wiedzieć, co zostaje, gdy odejdziemy. Czułem, że te słowa uderzają prosto w mój plan. Każdy list był dowodem, że nie mogę liczyć na łatwe pieniądze, że babcia nie da się oszukać. Moje zamiary nagle wydały się małe i płytkie wobec historii, którą trzymała w rękach. Wtedy zrozumiałem, że muszę zmienić taktykę. Nie mogę jej przekupić ani wystraszyć. Muszę z nią rozmawiać szczerze – choć wciąż upatrywałem w tym własnej korzyści. Moja chciwość zaczęła gasnąć Kilka dni później wróciłem do babci. Tym razem poczułem, że wchodzę do innego świata – nie tyle pachniał obiadem, co pamięcią i ciszą, która wypełniała każdy kąt. Babcia przygotowała stół jak na uroczystość, a ja nie mogłem pozbyć się myśli, że być może to będzie nasz ostatni wspólny posiłek. – Dobrze, że jesteś – powiedziała, nalewając mi zupę. – Czasem trzeba usiąść razem, zanim wszystko przepadnie. Siadłem naprzeciwko niej, próbując ukryć mieszankę niepokoju i chciwości, która wciąż mnie targała. Z każdym kęsem zupy czułem, że moje zamiary stają się coraz bardziej nieistotne wobec tego, co naprawdę się liczy – rozmowy, wspomnień, chwil, które zostają w człowieku. – Wiesz, Fabian – zaczęła, patrząc na mnie uważnie – życie bywa przewrotne. Czasem to, czego pragniemy najbardziej, okazuje się puste. Kiwnąłem głową, choć nie byłem pewien, czy rozumiem. Przez moment milczałem, wsłuchując się w jej oddech, w stukot sztućców, w cichy szum ulicy za oknem. – Warto pamiętać, że nie wszystko da się przewidzieć ani kontrolować – dodała, odkładając łyżkę. – Zdarza się, że zostaje tylko to, co w sercu. Wtedy poczułem coś nowego – respekt, który mieszał się z moimi wcześniejszymi planami. Chciwość, która mnie napędzała, zaczęła ustępować miejsca świadomości, że babcia nauczyła mnie czegoś, czego nie da się kupić ani wymusić. To był początek nauki Kilka tygodni później babcia wezwała mnie do swojego pokoju. Trzymała w ręku kopertę oznaczoną moim imieniem. Poczułem, jak serce zaczyna mi szybciej bić. Wiedziałem, że to może być moment, na który liczyłem – spadek, który od dawna planowałem w myślach. – Fabian – powiedziała spokojnie – wszystko, co ważne, zostawię ci w odpowiednim czasie. Ale zanim cokolwiek otrzymasz, chcę, żebyś wiedział, co naprawdę ma wartość. Otworzyłem usta, żeby coś powiedzieć, lecz nie mogłem znaleźć słów. W jej oczach nie było złośliwości ani ironii, była tylko prawda, której nie dało się obejść. – Kwiaty, obiad, listy… To nie są tylko rzeczy – mówiła dalej. – To historia, lekcje i wspomnienia. Jeśli nie nauczysz się ich doceniać, wszystko inne będzie puste. Spojrzałem w lustro stojące w rogu pokoju i zobaczyłem siebie – człowieka, który przychodził dla pieniędzy, dla łatwego zysku, dla planów, które wydawały się oczywiste. Czułem wstyd, mieszankę frustracji i nagłego szacunku. Babcia podała mi kopertę, a ja wziąłem ją do rąk, wiedząc, że to nie koniec nauki. To był dopiero początek. Przez chwilę milczeliśmy, a potem uśmiechnęła się lekko. – Pamiętaj, Fabian – powiedziała – prawdziwe bogactwo to nie tylko pieniądze. Czasem trzeba spojrzeć w lustro, zanim oczekuje się czegoś od innych. Koperta była lekka. Otworzyłem ją od razu, a potem… zatrzymałem się, jakbym sam siebie przyłapał na gorącym uczynku. W środku nie było pieniędzy ani testamentu. Tylko krótki list zapisany jej równym pismem. „Fabian. Zostawię po sobie porządek, nie chaos. Reszta niech poczeka. Najpierw naucz się dostrzegać człowieka, który siedzi po drugiej stronie stołu”. Przeczytałem to i nagle poczułem wstyd, ale już nie taki, który każe się bronić. Raczej ten, który oczyszcza. Wrócił do mnie widok kwiatów w jaj dłoniach, jej milczenie nad herbatą, smak zupy jarzynowej, która nagle okazała się ważniejsza niż wszystkie historie o jej oszczędnościach. Babcia siedziała spokojnie i patrzyła na mnie tak, jakby nie czekała na moje przeprosiny, tylko na obecność. Wyszedłem z jej pokoju z pustą kopertą i pierwszy raz to mi nie przeszkadzało. W głowie miałem tylko jedno: że jeśli jeszcze kiedyś przyniosę jej kwiaty, to nie po to, żeby coś dostać. Tylko żeby z nią pobyć. Fabian, 29 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Zabraliśmy teściową na ferie w góry, a ona zrobiła nam z urlopu pielgrzymkę. Zamiast term miałam kółko różańcowe” „Wyhaczyłam w lumpeksie piękną kurteczkę dla wnusi. Ale moja kochana synowa jak zwykle musiała wtrącić swoje 3 grosze” „Ferie w Tatrach miały przypieczętować naszą miłość. Po powrocie czekała mnie góra rozczarowań i bolesna prawda”
„Byliśmy razem 9 lat. Ja po cichu liczyłam na ślub, on z dnia na dzień zostawił mnie dla innej”
„Wrócił z pracy około dziewiętnastej. Zjadł coś w biegu, jakby tylko po to, żeby móc powiedzieć, że już jadł. Potem zdjął marynarkę i bez słowa usiadł na fotelu. Wzięłam książkę, udawałam, że czytam, ale czułam, że coś wisi w powietrzu. Cisza była ciężka, inna niż zwykle. Po chwili powiedział, żebym usiadła obok”.
Mam stabilną pracę, własne mieszkanie, codzienny rytm — wszystko to idealnie poukładane. Zawsze uważałam się za osobę, która wie, czego chce. Od dziewięciu lat byłam z Krzyśkiem. Dziewięć lat… to przecież prawie jak małżeństwo, tyle że bez obrączek. Ale wierzyłam, że wszystko zmierza w dobrym kierunku. Krzysiek nigdy nie należał do tych, co się śpieszą. On miał swoje tempo. Mówił: „Wszystko w swoim czasie, Ewka”. A ja czekałam. Przekonywałam się, że dojrzali ludzie tak właśnie żyją, bo nie muszą sobie niczego udowadniać. Mieszkaliśmy razem od pięciu lat, w dwupokojowym mieszkaniu na Ochocie, które sama kupiłam na kredyt. On się dołożył do remontu, urządzania — byliśmy partnerami. Tak myślałam. Mieliśmy swoje rytuały: niedzielne śniadania, wspólne zakupy, wieczorne seriale, planowanie wakacji. A te rozmowy o ślubie? O dzieciach? Były. Niedokończone, ale były. Zawsze gdzieś pomiędzy „teraz to nie jest dobry moment” a „może po urlopie”. Ja czekałam. On mówił, że dojrzeje. Tydzień temu byliśmy w IKEI. Planowaliśmy nową kuchnię, bo ta, którą robiliśmy jeszcze na początku, przestała nam się podobać. „Wiesz, myślałem, żeby zrobić tu wyspę” – mówił, pokazując palcem projekt. Ja się uśmiechałam, układałam to nowe życie w głowie. A potem pojechaliśmy do mojej mamy na rosół. Jak zawsze. Normalnie. W poniedziałek wyjechał służbowo do Katowic. Trzy dni. Dzwonił rzadziej niż zwykle. Mówił, że ma dużo roboty. Po powrocie był dziwny. Zamknięty. Mało mówił, chociaż gotował kolację. Pomyślałam: pewnie to coś w pracy, może jest zmęczony. Przytuliłam się do niego. Odwzajemnił uścisk, ale jakby obojętnie. Nie drążyłam. Nie chciałam być tą, co „znowu coś sobie wymyśla”. A potem nadszedł czwartek. Przeszłam się kilka kroków Wrócił z pracy około dziewiętnastej. Zjadł coś w biegu, jakby tylko po to, żeby móc powiedzieć, że już jadł. Potem zdjął marynarkę i bez słowa usiadł na fotelu. Wzięłam książkę, udawałam, że czytam, ale czułam, że coś wisi w powietrzu. Cisza była ciężka, inna niż zwykle. Po chwili powiedział, żebym usiadła obok. Zrobił to spokojnie, jakby miał mi przeczytać jakiś raport. — Ewa, musimy porozmawiać. Patrzyłam na niego, próbując odczytać coś z jego twarzy. Nie wyglądał na złego, raczej... zimnego. Zdystansowanego. — Poznałem kogoś. I... chcę być z nią. Zaczęłam się śmiać. Naprawdę. Głośno, nerwowo. Myślałam, że żartuje. Kiedy jednak nie zareagował, zamarłam. — Co ty mówisz? — Nie chcę cię oszukiwać. To się stało. Nie planowałem tego. Ale wiem, że chcę z nią być. Serce zaczęło mi łomotać. Wstałam. Przeszłam się kilka kroków. Nie docierało do mnie to, co właśnie powiedział. — Ale jak? My przecież... Dopiero co byliśmy w IKEI. — Właśnie. I wtedy już wiedziałem. — Wiedziałeś i remontowałeś ze mną kuchnię? Patrzył na mnie, nie spuszczał wzroku. Było w nim coś, czego nigdy wcześniej nie widziałam. Chłód. Taki, który nie zostawia miejsca na pytania. — To nie twoja wina. Nic nie zrobiłaś źle. — Przestań. Nie mów mi tego jak z poradnika. Dziewięć lat... Po dziewięciu latach tak się po prostu wychodzi? — To nie było proste. — Nie? Mówisz to tak, jakbyś odczytywał wiadomość pogodową. Spokojnie, beznamiętnie. Milczał. Nie zamierzał mnie przekonywać, nie chciał słuchać. Nie było w nim ani krzty wahania. Już podjął decyzję. Ja miałam tylko ją przyjąć. Poczułam się jak ktoś, kogo właśnie pozbawiono prawa głosu. Dziewięć lat zostało sprowadzone do trzech zdań i spojrzenia, które nie znało już mojej twarzy. Zacisnęłam szczęki Pojechałam do Magdy tego samego wieczoru. Nie miałam siły być sama w tym mieszkaniu. Wszystko w nim pachniało Krzyśkiem. Jego płynem po goleniu, jego koszulką rzuconą na oparcie krzesła, jego butami zostawionymi w przedpokoju jakby miał za chwilę wrócić. Wiedziałam już, że to nie nastąpi, ale ciało jeszcze nie nadążało za głową. Drżały mi ręce, jakbym wciąż czekała, że zadzwoni, że powie, że to pomyłka. Magda otworzyła drzwi i od razu mnie przytuliła. Nie musiałam nic mówić. Wszystko musiało być wypisane na mojej twarzy. Usiadłyśmy w kuchni. Ona włączyła czajnik, ale żadna z nas nie miała ochoty na herbatę. — Co za drań — rzuciła po chwili. — Powiedział to tak po prostu? — Spokojnie. Nawet się nie zająknął. Jakby rozmawiał ze współlokatorką o podziale rachunków. — I co teraz? — Nie wiem. Nie potrafię się w tym odnaleźć. Jeszcze tydzień temu planowaliśmy kuchnię. Magda pokręciła głową i patrzyła na mnie, jakby coś analizowała. — Ewa... A ty naprawdę myślałaś, że on chce ślubu? Zamarłam. — Przecież mówił... — Nie. On nic nie mówił. To ty mówiłaś. A on tylko nie zaprzeczał. Siedział cicho. Od lat uciekał od odpowiedzialności. A ty udawałaś, że to jego „tempo”. Zacisnęłam szczęki. Coś się we mnie zbuntowało. — Nie. To nie było tak. On po prostu potrzebował czasu. Magda spojrzała na mnie twardo. — Albo po prostu nie chciał być z tobą do końca. Sorry, ale ktoś musi ci to powiedzieć. Poczułam, jak coś mnie przeszywa. Jakby mnie uderzyła, ale nie fizycznie. Słowa wbiły się we mnie głębiej niż się spodziewałam. Chciałam się bronić, ale nie miałam argumentów. Wszystko, co mówiła, było logiczne. Prawdziwe. — Przez dziewięć lat... Nie zapytał ani razu, co dalej. A ty? Czekałaś, aż dojrzeje. Aż się obudzi. A on co? Poszedł sobie. I tyle. Nie odpowiedziałam. Już nie miałam siły. Zaczęłam płakać. Cicho, z głową wtuloną w ręce. Magda podsunęła mi chusteczkę i nic nie mówiła. Może zrozumiała, że powiedziała za dużo. A może wiedziała, że już nie trzeba nic więcej mówić. Zamknęłam oczy Kasia mieszkała dwa bloki dalej. Poszłam do niej rano, w sobotę. Nie zadzwoniłam wcześniej. Weszłam bez słowa, bez makijażu, w dresie. Patrzyła na mnie przez kilka sekund, zanim w końcu powiedziała: — No. W końcu. — W końcu co? — W końcu przestałaś udawać, że wszystko jest dobrze. Chcesz kawy? Skinęłam głową. Usiadłam przy stole w kuchni, tym samym, przy którym kiedyś snułyśmy plany, że razem wyjedziemy na Islandię. To był jej plan. Mój miał na imię Krzysiek. I się posypał. Kasia postawiła przede mną filiżankę i usiadła naprzeciwko. — Mów. — On mnie zostawił. — Wiem. Domyśliłam się. Już od dawna coś mi śmierdziało. — Dlaczego nic nie powiedziałaś? — Bo nie słuchałaś. W twoim świecie wszystko miało być idealne. A Krzysiek... On nie był gotowy nawet na wspólne wakacje z twoją rodziną, nie mówiąc o ślubie. Przecież zawsze miał wymówki. — Nieprawda. Po prostu nie lubił tłumów. To nie znaczy, że mnie nie kochał. — Ewa... — westchnęła. — Faceci tacy są. Byle coś nowego się pojawi i już są zakochani. Zero odpowiedzialności. Serio myślałaś, że on kiedyś się oświadczy? Przecież on się nawet nie angażował w wybór zasłon do sypialni. Pamiętasz? „Jak chcesz, mnie wszystko jedno”. To było jego hasło życiowe. — Ale ja go znałam. Znałam go przez dziewięć lat. — Znałaś wersję, którą ci pokazywał. A ta druga... no cóż, właśnie się wyprowadziła. I teraz się jej trzyma. Bo jest nowa, pachnąca, jeszcze się nie zdążyła znudzić. Zamknęłam oczy. Nie mogłam tego słuchać, ale też nie potrafiłam odejść. Wiem, że Kasia mówiła z troski, ale jej słowa były jak nóż. I wbijała go celowo. — Zawsze mu odpuszczałaś. Bo był zmęczony. Bo miał projekt. Bo nie lubi mówić o emocjach. A teraz? Proszę bardzo. Znalazł taką, która mu się „lepiej układa”. — Przestań. Naprawdę. — Nie chcę ci dokładać, Ewa. Tylko... przestań siebie usprawiedliwiać. Przestań jego usprawiedliwiać. Zacznij myśleć o sobie. Nie odpowiedziałam. Patrzyłam na parującą kawę i czułam się jak gość w cudzym życiu. Niby znałam te ściany, ten zapach, tę siostrę. Ale nie poznawałam siebie. I chyba w końcu dotarło do mnie, że nie tylko Krzysiek mnie zostawił. Ja sama siebie zostawiłam wiele lat temu, czekając, aż on „dorośnie”. Nie miałam siły iść do salonu Wróciłam do mieszkania po dwóch dniach. Magda nalegała, żebym została dłużej, ale miałam dość jej mieszkania, jej zielonych zasłon, jej troski, jej chłopaka, który przewracał oczami, kiedy znowu zostawałam na noc. Nie miałam już dokąd uciec. W domu było cicho. Nawet za cicho. W lodówce stała butelka białego wina, niedopita od zeszłego tygodnia. Pół szklanki mleka, światło przygaszone. Ale to nie to mnie uderzyło. Na drzwiach, pod magnesem z Mazur, przy którym zwykle trzymałam listę zakupów, znalazłam kartkę. Rozpoznałam charakter pisma Krzyśka: „Nie chcę dramatów. Wiem, że to boli, ale muszę być uczciwy. Miałem do ciebie szacunek. Dziękuję ci za wszystko, naprawdę. Krzysiek”. To było wszystko. Dwa zdania. Żadnego „przepraszam”. Żadnego „kocham”. Żadnego „wrócę”. Tylko „Miałem do ciebie szacunek”. Jakby mówił o odejściu z pracy, nie o końcu dziewięciu lat życia. Usiadłam na podłodze w kuchni. Nie miałam siły iść do salonu. Nie płakałam. Patrzyłam na kartkę i powtarzałam w głowie każde słowo, jakby miało to coś zmienić. Ale to się już stało. To już było. Zamknęłam oczy i zobaczyłam nas w Toskanii, na tym małym tarasie z widokiem na winnicę. Jak pije kawę i mówi: „Tu moglibyśmy kiedyś wrócić”. Albo jak leżeliśmy na kanapie po przeprowadzce, wśród kartonów, jedząc pizzę z kartonu. Te małe rzeczy, które kiedyś wydawały się oczywiste, teraz wyglądały jak sen. Obojętny, nierealny, nie mój. Wzięłam kartkę do ręki i zgięłam na pół. Potem jeszcze raz. I jeszcze. W końcu nie zostało z niej nic poza grubym kwadratem, który cisnęłam do szuflady z bateriami i przeterminowaną gwarancją na ekspres. — Człowiek potrafi być tak blisko drugiego... i jednocześnie pozostawać tak ślepym — powiedziałam na głos, sama do siebie. Stanęłam przed lustrem Zobaczyłam ją przypadkiem. Nie szukałam. Wcale nie chciałam jej widzieć. Weszłam na Facebooka, bo Magda wysłała mi jakiś głupi filmik z psami w czapkach. Pod spodem był komentarz Krzyśka. Jego profil, jego zdjęcie. Kliknęłam. I właśnie tam była — Sylwia. Zdjęcie zrobione na jakiejś łące, ona w długiej sukience, uśmiechnięta, z rozpuszczonymi włosami. W podpisie: „Nowy początek”. On jej odpisał: „W końcu wiem, że jestem na właściwym miejscu”. Zatkało mnie. To nie była pomyłka. Nie grał na dwa fronty. On naprawdę odszedł. Naprawdę miał „nową”. I to nie był nikt przypadkowy. Sylwia istniała. Nie była mglistą ideą, impulsem, błędem. Była realna. Miała profil, miała twarz, miała Krzyśka. Zaczęłam przeglądać dalej. Zdjęcia z jakiegoś weekendu. On obejmujący ją w kuchni. Ona śmiejąca się z kubkiem kawy. On z gitarą. Ona z jego psem — naszym psem, który od zawsze nie znosił obcych. Nie wyglądało to jak początek. Wyglądało jak coś, co trwa od miesięcy. Zamknęłam komputer, ale obrazy zostały. Nie potrafiłam przestać o niej myśleć. Jaka była? Czego jej nie powiedział, skoro potrafił tak łatwo powiedzieć mi wszystko? Ile jej obiecał, czego nie obiecał mnie? Stanęłam przed lustrem. Zaczęłam się porównywać. Ona była młodsza. Ładniejsza? Nie wiem. Inna. Miała ten uśmiech, który ludzie lubią. Taki lekki, swobodny. Nie miała zmarszczek od zmartwień, które zostają, kiedy dziewięć lat nosisz związek na własnych plecach. Wtedy poczułam to, czego się najbardziej wstydziłam. Zazdrość. Nie o Krzyśka — o nią. O to, że dostała moje miejsce, moje życie. Że teraz to ona jest tą „na zawsze”. Choć wiem, że on tego nigdy nie powiedziałby głośno. Zamknęłam oczy. Przyszłość, którą budowałam, zniknęła. Została tylko reszta mojego życia, bez planów, bez niego. Bez tej naiwnej wiary, że miłość wystarczy. Ewa, 33 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Ferie w górach miały nas zbliżyć, ale mąż wolał żarciki z koleżanką. Nie było mi do śmiechu, gdy poznałam prawdę” „Ojciec nie mógł się nachwalić mojego brata, a mnie zawsze miał za życiowego nieudacznika. W końcu role się odwróciły” „Mąż wyjechał w delegację, a ja zakochałam się w mężczyźnie, który zapytał, czy nie marznę. Potrzebowałam takiej troski”
„Syn powiedział, że chce wynająć limuzynę na studniówkę. Panicz myśli, że pieniądze rosną na drzewach”
„Dziś mój syn chce jechać na studniówkę… limuzyną. Limuzyną. Bo przecież autobus to obciach, a rodziców pod szkołę przywozić nie wypada. Usiadłam, gdy mi to powiedział. Nie z emocji, tylko dlatego, że nagle zrozumiałam, że to jeszcze nie koniec”.
Mówią, że dzieci rosną szybko. Mnie się wydaje, że mój syn urósł w jedną noc. Jeszcze wczoraj krzyczał na całe mieszkanie, że nie będzie jadł kanapki z ogórkiem, a dziś przegląda się w lustrze, poprawia fryzurę i pyta, czy może pożyczyć zegarek od ojca, bo „doda mu prestiżu”. I chodzi po mieszkaniu jak jakiś celebryta i planuje bal studniówkowy, jakby był co najmniej panem młodym. Nie, żebym nie rozumiała jego potrzeb. Sama mam jeszcze w szafie sukienkę z mojej studniówki. Tylko że czasy były inne. Myśmy wtedy się cieszyli, że w ogóle było co włożyć. A dziś? Dziś mój syn chce jechać na studniówkę… limuzyną. Limuzyną. Bo przecież autobus to obciach, a rodziców pod szkołę przywozić nie wypada. Usiadłam, gdy mi to powiedział. Nie z emocji, tylko dlatego, że nagle zrozumiałam, że to jeszcze nie koniec — to dopiero początek. Zamarłam – Mamo, mam tylko jedno pytanie – zaczął, stając w progu kuchni z miną człowieka, który właśnie rozważa, czy warto zaciągać kredyt na wesele. – Tylko jedno? Cud. – Sięgnęłam po kubek z herbatą i spojrzałam na niego podejrzliwie. – Mów. – Czy mogę wynająć limuzynę na studniówkę? Przez sekundę pomyślałam, że źle go zrozumiałam. Jednak jego twarz była zbyt poważna. – Limuzynę? – powtórzyłam. – No tak. Białą. Na osiem osób. Z neonkami i szampanem. Bezalkoholowym, wiadomo – uśmiechnął się, jakby to było całkowicie rozsądne. – Aha. I kto za to płaci? – No... Ty? Roześmiałam się głośno. – Synku, ty chyba myślisz, że pieniądze rosną na drzewach. Może poszukajmy w ogródku jakiejś gałęzi z banknotami? – Mamo, proszę cię. Przecież to jedyna taka noc w życiu! Wszyscy wynajmują. To nie może być obciach… – Obciach to jest, jak się ma długi na karcie, a jeździ się limuzyną jak jakiś nowobogacki. – No błagam cię. Ty nic nie rozumiesz! Wszyscy się zrzucają, to nie tak, że cały koszt spada na ciebie… – Czyli ile? – No… kilka tysięcy. Zamarłam. Uniosłam brwi ze zdziwienia – Dobrze, a teraz powiedz mi jedno – zaczęłam, opierając się o blat kuchenny. – Gdzie widziałeś, żeby ktoś z naszej rodziny jeździł limuzyną? – Mamo, to chodzi o… klimat. – Wzruszył ramionami. – To musi być z rozmachem. Podjeżdżasz pod hotel, drzwi się otwierają, leci dym, muzyka, wiesz, efekt wow. – Efekt wow? – Uniosłam brwi. – A później co? Wchodzisz na salę i lądujesz na plastikowym krześle przy stole z kompotem i sałatką jarzynową? – No, może nie aż tak, ale chodzi o wejście. – Czyli płacimy tysiące za to, żeby przez dziesięć sekund wyglądać jak bohater teledysku, a potem wracamy do życia z zeszytem w kratkę i kanapką z serem. – Mamo… Wszyscy tak robią. Nawet ten… Igor. On już zamówił. I to będzie limuzyna z podświetlanym podwoziem! – No to Igor może sobie jeszcze zamówić helikopter albo niech leci na Księżyc. – Czemu ty zawsze musisz wszystko obracać w żart? – Bo tego nie można traktować poważnie. Westchnął ciężko, teatralnie, jakby całe jego życie było jednym wielkim zawodem. – Ty naprawdę chcesz, żebym wyglądał jak biedak? – Ja chcę, żebyś wyglądał jak ktoś, kto ma odrobinę rozsądku, ale to chyba za wysoka poprzeczka. Spojrzał na mnie ze zdziwieniem – Mamo, przesadzasz. Wszyscy wiedzą, że to jest normalne. Nawet pani od angielskiego mówiła, że jej córka też jechała limuzyną. – Cudownie. Może jeszcze ci zrzutkę zrobi? – przewróciłam oczami. – Synku, rozumiesz, że „wszyscy” to nie jest argument? – Ty tego nie rozumiesz, bo w twoich czasach były inne realia. – W moich czasach nie było internetu, a jakoś żyjemy. Więc nie mów mi, że to, co „wszyscy” pokazują w internecie, to jest standard. – To nie wymysły! To moje życie. I moja studniówka. Limuzyna to tylko część. Będzie fotograf, catering… – Catering?! A ja przez trzy tygodnie próbowałam cię przekonać, żebyś zabrał termos z herbatą na wycieczkę, bo „w sklepiku drogo”. – No, bo to wyjątkowa okazja! Studniówka jest raz w życiu! – I długi z nią związane też. Raz w życiu wystarczy. – To ile możesz dać? – A ile ty możesz dołożyć? Zamilkł. – No właśnie – ciągnęłam. – Bo rozumiem, że planowałeś, że ja zapłacę za limuzynę, garnitur, fryzjera, kwiaty dla partnerki i jeszcze, nie daj Boże, skarpetki? – Oj mamo, serio… Nie psuj wszystkiego. Można się jakoś dogadać. – Dogadamy się. Jak tylko znajdziesz pracę. Spojrzał na mnie ze zdziwieniem. Byłam nieugięta – Pracę? Mamo, przecież mam szkołę. I korepetycje z matmy. I siłkę trzy razy w tygodniu. – No rzeczywiście, grafik jak u prezesa banku. – Pokręciłam głową. – Może jeszcze dorzucić ci sekretarkę, co ci będzie rozpisywać plan dnia? – Daj spokój. Nie będę teraz biegał z ulotkami za pięć złotych na godzinę. Przecież to wstyd. – Wstyd to jest myśleć, że luksus się należy, jak ketchup do frytek. Chcesz limuzynę, to sobie na nią zapracuj. Ja na studniówkę pożyczałam sukienkę od sąsiadki i malowałam się testerem w drogerii. I żyję. – No właśnie. I do dziś to wspominasz z traumą! – Nie z traumą, tylko z rozbawieniem. To się nazywa wspomnienie, nie porażka. – Mamo… – jęknął. – No, pomyśl. Jesteś matką. Powinnaś chcieć, żebym się dobrze bawił. – I chcę. Tylko nie kosztem zdrowego rozsądku. A wiesz, co by mi dało największą frajdę? – Ciekawe co… – Jakbyś wziął sprawy w swoje ręce. Poszedł do jakiegoś sklepu, poprosił o sobotnią zmianę. Albo pakował ludziom zakupy. Coś. Cokolwiek. – Czy ty siebie słyszysz? – Tak. I mam nadzieję, że ty też mnie słyszysz. Bo jeśli myślisz, że rzucę ci na tacy kilka tysięcy tylko po to, żebyś miał „wejście z efektem wow”, to chyba nie wiem, gdzie się wychowałeś. – Przecież to tylko raz… – mruknął. – No to raz sobie zapracuj. Nie wiedziałam, co powiedzieć Minęło kilka dni. Cisza. Żadnych aluzji, próśb, ani dramatycznych westchnień w stylu „wszyscy będą, tylko ja nie”. Zaczęłam się niepokoić. Albo szykuje bunt, albo… wpadł na jakiś plan. W piątek zjawił się w kuchni. Z dumą trzymał w dłoniach jakiś papierek. – I co to mamy? – zapytałam, zerkając spod oka. – Umowa z pizzerią. Na weekendy. Będę rozwodził zamówienia. Trzydzieści złotych za wieczór plus napiwki. No i mogę korzystać z ich skutera. Zamrugałam. Raz. Drugi. On mówił to serio? – A czapkę z daszkiem ci dadzą? – rzuciłam, żeby ukryć, jak bardzo mnie to zaskoczyło. – Tak. I polar firmowy. Wiem, że to nie jest szczyt marzeń, ale… policzyłem. Jak przejadę cztery weekendy i dołożysz mi kilka stówek, to mam na swoją część limuzyny. – I co, żaden wstyd? – Mniejszy niż żebranie o pieniądze. Poza tym… chcę pokazać, że potrafię. Może i studniówka to tylko impreza, ale jak już mam tam wejść, to chcę czuć, że sam sobie na to zapracowałem. Zamilkłam. Przez chwilę nie wiedziałam, co powiedzieć. Potem tylko skinęłam głową. – Dobrze. Dołożę się. I jeszcze dorzucę ci porządne rękawiczki. Będą ci potrzebne, jak będziesz mknął przez miasto z pizzą. – Dzięki, mamo. – Nie ma za co. Doroślejesz. A ja to nawet lubię patrzeć. Byłam z niego dumna Nadeszła studniówka. Patrzyłam, jak mój syn prasuje koszulę z taką uwagą, jakby przygotowywał się do spotkania z prezydentem. Garnitur pożyczył od kuzyna, buty wypastował na błysk. Jedynie fryzura była „autorska”. O siedemnastej podjechała ta cała limuzyna. Biała jak z wesela w Miami, z przyciemnianymi szybami. Syn tylko poprawił mankiet i rzucił: – Mamo, nie rób mi wstydu przed kolegami. – A buziak? Westchnął, ale podszedł i mnie uściskał. – Dzięki za wszystko. Naprawdę. – To jeszcze powiedz, jak się czujesz. – Dorośle. I trochę jak w filmie. Stałam w oknie i patrzyłam, jak ten wielki biały potwór toczy się powoli ulicą. I choć przez chwilę pomyślałam, że to szczyt próżności – zaraz potem przypomniałam sobie, jak sam zdobył na to pieniądze, jak wieczorami wracał cały przemarznięty, ale zadowolony. Nie kupił tego wejścia. Zapracował na nie. I może właśnie dlatego to „efekt wow” miało sens. Iwona, 46 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Od świtu do nocy biegam z mopem w rękach, a mąż tylko siedzi na kanapie. Nie widzi, że cały dom jest na mojej głowie” „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze”
„Pieniądze po teściu miały ułatwić nam życie, a wszystko zniszczyły. Przez tę kasę panuje między nami siarczysty mróz”
„Mijały tygodnie, a budowa nie ruszała, mimo że deweloper zapewniał, że lada dzień wjadą koparki. Co kilka dni Marta dzwoniła do niego – odbierał rzadziej, za każdym razem z nową wymówką. Raz mówił o problemach z wykonawcą, innym razem o przeciągających się decyzjach w urzędzie”.
Nigdy nie sądziliśmy, że nasza przyszłość może się zmienić w jednej chwili. Kiedy zmarł teść, byliśmy w szoku – choć od dawna chorował, jego odejście przyszło nagle. Tuż po pogrzebie dowiedzieliśmy się, że zostawił nam spory spadek. Stary dom w dobrej lokalizacji, działka i trochę oszczędności na koncie. Brzmiało to jak cud zesłany z nieba. Marzyliśmy już o remontach, nowych samochodach, wakacjach życia. W głowach kręciły się plany, których wcześniej nawet nie śmieliśmy wypowiedzieć na głos. Wtedy jeszcze nie wiedzieliśmy, że ta bajka skończy się dla nas prawdziwym dramatem. Testament jak z bajki – No i co tam napisał? – zapytała Marta, nerwowo bawiąc się łańcuszkiem na szyi. Siedzieliśmy przy stole w notarialnym gabinecie, a naprzeciw nas – elegancka kobieta z grubymi okularami i chłodnym spojrzeniem. Czytała głośno ostatnią wolę teścia, jakby to był po prostu kolejny papier do przeprocesowania. – Całość majątku, w tym nieruchomości, środki finansowe oraz ruchomości, zapisuję mojej córce Marcie oraz jej mężowi, Arturowi – przeczytała. Spojrzeliśmy na siebie z niedowierzaniem. Nie spodziewaliśmy się aż tak hojnego gestu. Teść był oszczędny, a nawet surowy. Przez lata powtarzał, że nie zamierza „rozdawać pieniędzy za życia, bo nie wie, kto go przeżyje”. A jednak – zostawił nam dom na przedmieściach, działkę i trochę gotówki. – No to chyba ktoś tu właśnie został bogaty – szepnęła mi do ucha Marta, uśmiechając się szeroko. Ja też się uśmiechnąłem. Po raz pierwszy od miesięcy poczułem ulgę. Kredyty nas przygniatały, firma ledwo zipała, a tu – taka niespodzianka. Jeszcze nie wiedzieliśmy, że z tym domem dostaliśmy w pakiecie coś więcej – długi, problemy i coś, co miało nas wystawić na najcięższą próbę. Za dobre, by było prawdziwe Pierwsze dni po odczytaniu testamentu były jak sen. Marta przeglądała katalogi z wyposażeniem wnętrz, ja wyobrażałem sobie, jak w końcu zamykam firmę i zaczynam robić coś na spokojnie. Może pensjonat, może kawiarnię. Z teściem nie zawsze było łatwo, ale teraz wydawało się, że zostawił nam przepustkę do lepszego życia. Pierwszy niepokój pojawił się, kiedy poszliśmy obejrzeć dom. Stał na uboczu, zaniedbany, z odpadającym tynkiem i dziurą w dachu. Marta jeszcze próbowała żartować, że ma potencjał, ale mnie mina już zrzedła. W środku było jeszcze gorzej – wilgoć, grzyb, porozrzucane papiery. – To się wszystko wyremontuje – powiedziała Marta, z determinacją w oczach. Kiwnąłem głową. Chciałem wierzyć, że to drobnostki. Kilka dni później przyszło pierwsze pismo – zaległości podatkowe za działkę. Potem kolejne – zaległy czynsz za media, wezwanie do zapłaty za remont dachu, który kiedyś zlecił teść, ale nigdy nie opłacił faktury. – To na pewno pomyłka – próbowałem się uspokajać. Nie wiedziałem jeszcze, że to dopiero początek. Każdy kolejny dzień odkrywał przed nami coś nowego. Nie majątek – lecz dziurę bez dna, którą ktoś starannie przykrył ładnym testamentem. Inwestycja życia była pułapką – Spokojnie, przecież mamy działkę. Sprzedamy ją, spłacimy zobowiązania, a resztę zainwestujemy – przekonywała mnie Marta, kiedy wieczorami siedzieliśmy nad stertą rachunków i wezwań. Miała w sobie jeszcze resztki optymizmu, których mnie już brakowało. Zgodziłem się. Wystawiliśmy działkę na sprzedaż. Zainteresowanie było spore – miejsce dobre, media doprowadzone, plany zagospodarowania korzystne. Po miesiącu zadzwonił pewien elegancki mężczyzna. Przedstawił się jako inwestor. Mówił konkretnie, znał temat, oferował dobrą cenę. – Kupię działkę, ale mam propozycję – powiedział przy drugim spotkaniu. – Zamiast gotówki, dostaniecie państwo cztery mieszkania w bloku, który tam postawię. Każde warte więcej niż sama działka. Zyskacie na tym, i to sporo. Początkowo byłem sceptyczny. Marta – wręcz odwrotnie. Już widziała, jak wynajmujemy mieszkania, zarabiamy co miesiąc bez kiwnięcia palcem. Uległem. Podpisaliśmy umowę, przepisaliśmy ziemię. Deweloper przelał nam zaliczkę i zniknął na kilka tygodni. Tłumaczył się papierologią, pozwoleniami, formalnościami. My w tym czasie zdążyliśmy już wydać większość zaliczki na spłatę długów teścia. Byliśmy przekonani, że trafiliśmy na złoty interes. Tymczasem właśnie oddaliśmy ostatnią rzecz, która miała realną wartość. Zimny prysznic Mijały tygodnie, a budowa nie ruszała. Na działce rosły tylko chwasty, mimo że deweloper zapewniał, że lada dzień wjadą koparki. Co kilka dni Marta dzwoniła do niego – odbierał rzadziej, za każdym razem z nową wymówką. Raz mówił o problemach z wykonawcą, innym razem o przeciągających się decyzjach w urzędzie. – Przecież mamy umowę, to nas zabezpiecza – powtarzała Marta. Sam siebie próbowałem tym pocieszać, ale coś mnie gryzło. Poprosiłem znajomego prawnika, by rzucił okiem na dokumenty. Po godzinie rozmowy z nim już wiedziałem, że jesteśmy w czarnej dziurze. – Ta umowa nie daje wam niczego konkretnego – powiedział bez owijania. – Nie ma terminu rozpoczęcia budowy, nie ma kar umownych, nie macie zabezpieczeń. Oddaliście ziemię, a obietnica mieszkań to tylko deklaracja. W razie czego – pójdziecie do sądu, ale powodzenia. Takie sprawy ciągną się latami. Marta siedziała na kanapie, blada jak ściana. Zobaczyła to samo co ja: daliśmy się nabrać. Z rąk wymknęła nam się i działka, i zaliczka. Nie mieliśmy już nic. A ja musiałem jeszcze spojrzeć jej w oczy i powiedzieć, że sam ją w to wszystko wciągnąłem. Gorzka prawda Z początku Marta nie mówiła nic. Chodziła po domu w milczeniu, robiła herbatę, prasowała coś, sprzątała – jakby nie chciała usiąść, bo wtedy wszystko by się rozsypało. Ja z kolei miałem ochotę rzucić czymś o ścianę. Na przemian obwiniałem siebie, teścia, Martę, los, system, wszystkich. W końcu nie wytrzymałem. – Musimy coś zrobić – zacząłem, ale ona tylko spojrzała na mnie i pierwszy raz od lat zobaczyłem w jej oczach coś, co mnie przeraziło: obojętność. – A co, Artur? Czego jeszcze nie oddaliśmy? Mieszkania? Sprzętu do lombardu? Może ostatnich nadziei? – Marta… – Zobacz, co zrobiliśmy. Zaufaliśmy facetowi, którego nie sprawdziliśmy. Uwierzyliśmy, że spadek to wygrana na loterii. Wiesz, czego mi najbardziej żal? Nie pieniędzy. Tego, że nie posłuchaliśmy intuicji. I że tyle razy mówiłam ci: może zacznijmy powoli, ostrożnie. Ale ty… zawsze chciałeś wszystko od razu. Te słowa bolały bardziej niż jakiekolwiek przekleństwa. Wiedziałem, że ma rację. Że zgubiła nas nie tylko naiwność, ale też moja pycha. Marzenie o szybkim awansie społecznym. O bogactwie, które przyszło zbyt łatwo, by mogło być prawdziwe. Mamy nauczkę na zawsze Minęło kilka miesięcy. Żadna budowa nie ruszyła. Deweloper przestał odbierać telefony, biuro – zamknięte, strona internetowa zniknęła. Sprawa trafiła do prokuratury, ale byliśmy tylko jednymi z wielu poszkodowanych. Śledztwo ciągnie się do dziś, a my zostaliśmy bez działki, bez pieniędzy, bez złudzeń. Sprzedaliśmy samochód. Przenieśliśmy się do mniejszego mieszkania – wynajmowanego, bo naszego już nie dało się utrzymać. Marta wróciła do pracy na etacie, ja próbuję znów rozkręcić coś drobnego – bez marzeń o wielkim biznesie. Cicho, ostrożnie, krok po kroku. Jak trzeba było od początku. Nie rozmawiamy o spadku. Nie kłócimy się, ale coś między nami zgasło. Może jeszcze wróci – może nie. Dziś już niczego nie zakładam z góry. Każdego dnia widzę, ile warta jest łatwa obietnica. Ile potrafi kosztować nasz własny entuzjazm, jeśli nie idzie za nim zdrowy rozsądek. Spadek po teściu miał być wybawieniem. Tymczasem okazał się sprawdzianem. Nie wyszliśmy z niego zwycięsko, ale może jeszcze kiedyś, z tych gruzów, zbudujemy coś lepszego. Artur, 41 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze” „Od świtu do nocy biegam z mopem w rękach, a mąż tylko siedzi na kanapie. Nie widzi, że cały dom jest na mojej głowie”
„Marzyłam o wnukach i córka wzięła to sobie do serca. Wstyd mi, że każde z jej 5 dzieci ma innego ojca”
„Kiedy pojawiło się trzecie dziecko, nikt już nie zadawał pytań. Sąsiedzi przestali komentować, a ja przestałam tłumaczyć. Tym razem nawet nie poznałam ojca dziecka. Nie był „na pokaz”. Karolina przez całą ciążę utrzymywała, że to skomplikowane i że to jej sprawa”.
Gdy patrzę na swoją córkę i jej dzieci, serce mi pęka. Nie z czułości, tylko z rozpaczy. Każde dziecko z innym ojcem, a ona zdaje się tego nie widzieć, nie rozumieć, nie przejmować. Kiedyś myślałam, że dobrze ją wychowałam. Że będzie wiedziała, co to miłość, wierność, odpowiedzialność. Tymczasem codziennie patrzę, jak moje wychowanie rozjechało się z rzeczywistością jak pociąg bez hamulców. Czy to moja wina? Czy za bardzo ją kochałam, za mało wymagałam? Zżera mnie poczucie winy i wstyd. Wstyd przed sąsiadami, rodziną, samą sobą. Wciąż nie mogę zrozumieć, jak do tego doszło. Wcześnie zaczęła – Mamo, poznaj Krystiana – powiedziała mi któregoś wieczoru moja osiemnastoletnia córka, wchodząc do kuchni z chłopakiem o wyglądzie podpitego dresiarza. Pamiętam to dobrze, bo właśnie wtedy zgasła we mnie cała nadzieja, że ona jeszcze coś ze sobą zrobi. Była w ostatniej klasie liceum, a ja się łudziłam, że pójdzie na studia, że się czegoś nauczy, może wyjedzie, oderwie się od tej osiedlowej beznadziei. Zamiast tego – Krystian. I brzuch, który próbowała ukryć pod za dużą bluzą. – Jesteś w ciąży, prawda? – zapytałam bez emocji, odkładając nóż na deskę. – No… Tak wyszło – odpowiedziała, wzruszając ramionami. Krystian zerkał gdzieś w bok, nawet się nie odezwał. Wyszło. Tak po prostu. Bezmyślnie, jakby mówiła o tym, że zapomniała wyjąć pranie z pralki. A ja? Przez chwilę nie wiedziałam, czy rzucić tym talerzem, który trzymałam, czy po prostu usiąść i się rozpłakać. Wybrałam drugie. I błagałam ją, by przemyślała, by poczekała. Żeby nie marnowała sobie życia. A ona patrzyła na mnie jak na jakąś niedzisiejszą dewotkę. – Nie martw się, mamo. Krystian mnie kocha. Tak. On ją kochał. Przez całe dwa miesiące. Szybko została sama Krystian zniknął zanim moja wnuczka zdążyła nauczyć się mówić „tata”. Pamiętam dokładnie dzień, w którym wyszedł z mieszkania z reklamówką i powiedział: – Idę po papierosy. Nigdy nie wrócił. Wtedy Karolina wreszcie zrozumiała, że może nie wszystko w życiu jest takie proste. Przez tydzień nie wychodziła z pokoju, płakała i nie chciała zajmować się małą. A ja? Musiałam znowu być matką. Tym razem nie tylko dla córki, ale też dla jej dziecka. – Powinnaś go zgłosić – mówiłam spokojnie. – Alimenty ci się należą. Nie może tak po prostu zostawić was samych. – Mamo, przestań, nie chcę od niego żadnych pieniędzy! – krzyknęła. – Nie rozumiesz, że ja go kocham?! Wtedy po raz pierwszy pomyślałam, że to nie był przypadek. Że ona sama go sobie wybrała – dokładnie takiego, jaki był. I że może szukała właśnie tego chaosu, tych emocji, tego dramatu. Cichego, stabilnego chłopaka nie zauważyłaby nawet na ulicy. Miała niespełna dziewiętnaście lat, a już była samotną matką bez matury. I zamiast próbować się ogarnąć, coraz częściej znikała z domu, zostawiając małą pod moją opieką. – Tylko na chwilkę, mamo, muszę odreagować. Nie rozumiesz, co ja czuję? Owszem. Czułam, że to dopiero początek piekła. Niczego jej to nie nauczyło Miałam nadzieję, że po Krystianie Karolina nauczy się czegoś. Że przy drugim chłopaku spojrzy trzeźwiej, że przemyśli. Ale nie. Wróciła któregoś dnia z nowym błyskiem w oku i oznajmiła: – Mamo, poznałam cudownego faceta. Michał. Jest starszy, ma pracę, samochód, wie, czego chce od życia. Wtedy jeszcze wierzyłam. Naprawdę uwierzyłam, że może tym razem los się do niej uśmiechnął. Michał był spokojniejszy, uprzejmy, nawet przywitał się ze mną jak człowiek. Myślałam: może ten naprostuje jej życie. Nawet zaczęła dorabiać w sklepie spożywczym, małą zostawiała mi tylko na parę godzin. Minęły trzy miesiące i znowu to samo. – Jestem w ciąży – powiedziała pewnego wieczoru, wpychając głowę do mojego pokoju, jakby mówiła, że kupiła sobie nową sukienkę. – Karolina, błagam cię… – szepnęłam. – Przecież ledwo sobie radzisz. Ty nie masz nawet dwudziestu jeden lat! – Michał się cieszy – ucięła, ale spojrzenie miała inne. Niepewne. Michał cieszył się aż do momentu, gdy dziecko się urodziło. Wtedy powiedział, że „to nie jego styl życia”, spakował torbę i wyprowadził się do swojej matki. – Po prostu się pogubiliśmy – tłumaczyła go. – To nie jego wina. Nie. To nie była tylko jego wina. Nie miałam już siły Kiedy pojawiło się trzecie dziecko, nikt już nie zadawał pytań. Sąsiedzi przestali komentować, a ja przestałam tłumaczyć. Po prostu zaczęłam kupować więcej pieluch i mleka modyfikowanego. Tym razem nawet nie poznałam ojca dziecka. Nie był „na pokaz”. Karolina przez całą ciążę utrzymywała, że „to skomplikowane” i że „to jej sprawa”. Urodziła wiosną. Mały był chorowity, dużo płakał. Ona – coraz bardziej obojętna. – Mamo, ja się duszę. Ja nie mam życia – rzuciła pewnego dnia, gdy wróciła z imprezy nad ranem i zastała mnie przy łóżeczku, nieprzytomną ze zmęczenia. – Myślisz, że ja mam? – zapytałam wtedy. – Ja mam sześćdziesiąt lat i budzę się po trzy razy w nocy, żeby nakarmić twoje dzieci. Nie odpowiedziała. Wzięła prysznic, założyła dres i zniknęła z domu na cały dzień. A ja, jak głupia, wzięłam wolne w pracy, żeby się wszystkim zająć. Nie wiem, czy była świadoma, jak mnie wykorzystuje. Czy naprawdę myślała, że tak powinno wyglądać życie? Trójka dzieci z trzema różnymi mężczyznami. Żadnego alimentu, żadnej stabilizacji. Tylko wieczne szukanie czegoś „lepszego”. A ja – w tym wszystkim coraz bardziej zmęczona, rozgoryczona i zawiedziona własnym macierzyństwem. Głupia i ślepa Z czwartym dzieckiem nawet nie udawała, że to miłość. Powiedziała wprost: – Chciałam poczuć, że jeszcze coś znaczę. Że ktoś mnie pragnie. Miał na imię Damian i był DJ-em w klubie, do którego chodziła co drugi weekend. Nie chciał dziecka, nie chciał Karoliny, nie chciał niczego. Zniknął po pierwszym USG. – I co teraz? – zapytałam. – Będziesz rodzić kolejne dzieci z każdym, kto powie ci, że masz ładne oczy? – Nie rozumiesz, mamo. Ja po prostu chcę kochać i być kochana. – To kup sobie psa – rzuciłam, już bez sił. Bo nie wiedziałam, jak jej pomóc, ani czy w ogóle warto jeszcze próbować. A potem urodziła się piąta wnuczka. Ojca nie znała nawet z nazwiska. Poznała go na jakimś wyjeździe, imienia była pewna dopiero po porodzie. Nie czuła już wstydu, nie próbowała się tłumaczyć. – Dziecko to dziecko – mówiła. – Nieważne, z kim. Każde jest kochane. Tylko że to nie była prawda. Kochała je chwilami, na moment. A potem znikała – na zakupy, do koleżanki, do nowego faceta, którego imienia już nie chciałam znać. Bo i po co? I tak za miesiąc miała być kolejna zmiana. Zamieniłam się w matkę swoich wnuków. I nie miałam siły ani odwagi przyznać się przed sobą, że wychowałam córkę, która w niczym nie przypominała kobiety, jaką chciałam, by się stała. Gdzie popełniłam błąd? Czasem siadam w kuchni, patrzę przez okno na plac zabaw, gdzie biegają moje wnuki, i próbuję sobie przypomnieć, kiedy dokładnie wszystko się rozjechało. W którym momencie przestałam być matką, a stałam się sprzątaczką, kucharką i darmową opiekunką. Córka wpada i wypada jak gość. Buziak w przelocie, rzucone: – Dzięki, mamo, ratujesz mnie. A ja już nie wiem, czy ją ratuję, czy pozwalam się wykorzystywać. Najgorsze są te wieczory, kiedy wszystkie dzieci śpią, a ja zostaję sama z myślami. Czy to moja wina? Może za bardzo ją chroniłam? Za bardzo chciałam być jej przyjaciółką, zamiast matką? Może zbyt często odpuszczałam, kiedy trzeba było powiedzieć: „Nie”? Patrzę na jej zdjęcia z dzieciństwa i widzę tamtą słodką, uśmiechniętą dziewczynkę. A potem patrzę na kobietę, która przyprowadza do mojego domu dzieci jedno po drugim, jakby to był dom zastępczy. Nie wiem, co będzie dalej. Nie wiem, czy jeszcze się opamięta. Wiem tylko jedno – nie jestem już w stanie tego dźwigać sama. Mam 63 lata. Chciałam na starość trochę odpocząć, poczytać, może pojechać nad morze. A zamiast tego zasypiam przy bajkach i budzę się przy butelkach. Bo wychowałam córkę, która nie dorosła do bycia matką. Teresa, 63 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze” „Od świtu do nocy biegam z mopem w rękach, a mąż tylko siedzi na kanapie. Nie widzi, że cały dom jest na mojej głowie”
„Ferie w Tatrach miały przypieczętować naszą miłość. Po powrocie czekała mnie góra rozczarowań i bolesna prawda”
„Pocałował mnie tak, jakbyśmy się odnaleźli. Jakby nie trzeba było nic więcej mówić. Tam, pod Rysami, przez chwilę wierzyłam, że wszystko może się udać. Że wystarczy chcieć. Ale góry są zdradliwe. Potrafią oczarować i dać złudzenie, że świat jest prostszy niż w rzeczywistości”.
Czasem myślę, że zakochałam się w nim właśnie dlatego, że był moim przeciwieństwem. Paweł siedział z nosem w laptopie, kiedy pierwszy raz go zobaczyłam – skupiony, schludny, ułożony. A ja właśnie wróciłam z samotnego wyjazdu w Bieszczady, z burzą włosów, zakurzonym plecakiem i opaloną twarzą. Weszłam do tej kawiarni po gorącą herbatę i odpoczynek – a znalazłam kogoś, kto potem zupełnie odmienił moje życie. Przynajmniej na jakiś czas. Paweł był mężczyzną, którego nigdy nie szukałam – przewidywalny, konkretny, nie lubił niespodzianek. Ja byłam wiecznie w ruchu, zakochana w dzikości, niepewności i przestrzeni. Ale przy nim czułam się dobrze, bezpiecznie. Był jak kubek herbaty po deszczu. I może dlatego tak długo wmawiałam sobie, że różnice nie mają znaczenia. Jednak z czasem zaczęły rosnąć. Ja jechałam w góry – on zostawał w mieście. Ja chciałam rzucić wszystko i zacząć coś nowego – on planował wakacje z rocznym wyprzedzeniem. I chociaż się kochaliśmy, coraz częściej czułam, że mijamy się w najważniejszych kwestiach. W końcu powiedziałam mu: – Jedź ze mną na ferie w Tatry. Chcę ci coś pokazać. Tak naprawdę chciałam coś sprawdzić. Czy można razem iść przez życie, jeśli jedno z nas zawsze patrzy w stronę miasta, a drugie – w stronę gór? Jeszcze przed wyjazdem spotkałam się z Anetą – moją przyjaciółką, moim głosem rozsądku. Siedziałyśmy przy kawie, a ja opowiadałam jej o planie. – Naprawdę uważasz, że te ferie to dobry pomysł? – zapytała z lekkim przekąsem, mieszając łyżeczką w kubku. – Chcę wiedzieć. Chcę zobaczyć, czy on jest w stanie wejść do mojego świata. Czy do niego pasuje – odpowiedziałam, czując dziwną mieszankę ekscytacji i strachu. Bo wiedziałam, że jeśli nie… to może być nasz ostatni wspólny wyjazd. To bolało mnie najbardziej Pierwszy poranek w Tatrach zapowiadał się pięknie – rześki, pachnący zimą i mokrą ziemią. Wstałam wcześniej niż Paweł, jak zwykle. On przekręcał się na drugi bok, gdy ja już kończyłam pakować plecak. Kiedy wreszcie podniósł się z łóżka, wyglądał, jakby żałował każdej minuty spędzonej tu ze mną. Miał zmierzwione włosy, zaspane oczy i ten charakterystyczny wyraz twarzy, jakby szukał sensu w moim entuzjazmie. – Ile jeszcze tych warstw mam na siebie założyć? – mruknął, wkładając drugą parę skarpetek. – Tyle, żeby nie zamarznąć – odpowiedziałam sucho, nie chcąc zaczynać dnia od kłótni. Szliśmy z Kuźnic w stronę Murowańca. Ja – lekka, skupiona, z aparatem w kieszeni. On – obładowany, sapiący, z miną męczennika. Próbowałam nie patrzeć, ale widziałam, jak potyka się o kamienie, jak denerwuje się, gdy szlak się wznosi. Gdy przystanęłam, żeby spojrzeć na panoramę, on nawet nie podniósł głowy. – Chcesz mi coś udowodnić? – zapytał nagle, nie kryjąc złości. – Że nie jestem taki jak ty? Odwróciłam się. Patrzyłam mu prosto w oczy, choć czułam, jak gardło zaciska mi się od frustracji. – Że chociaż próbujesz. Nie musisz kochać gór, ale możesz kochać mnie tak, żeby się trochę wysilić. Nie odpowiedział. Odwrócił wzrok i ruszył dalej. Przez kilka minut szliśmy w ciszy, która ciążyła mi bardziej niż każde jego narzekanie. Zastanawiałam się, czego tak naprawdę chcę. Czy marzę, żeby był kimś innym? Nie. Chciałam tylko, żeby nie patrzył na to wszystko jak na karę. Żeby potrafił spojrzeć na mnie tak, jak wtedy, kiedy mnie poznawał. Wtedy, kiedy wydawało się, że różnice między nami są ekscytujące. Patrzyłam na jego plecy znikające między drzewami. Wiedziałam, że się stara. Ale starał się po swojemu – po cichu, w złości, w milczeniu. I może właśnie to bolało mnie najbardziej. Nie jego niechęć do gór. Tylko to, że nie umiał być ze mną prawdziwie, tu, gdzie ja oddychałam pełniej. Coś zaczęło się zmieniać Następnego dnia było inaczej. Paweł nie komentował chłodu, nie narzekał na śliskie kamienie, nie dopytywał, ile jeszcze. Po prostu wstał, ubrał się i zapiął plecak. Kiedy zaproponowałam trasę na Halę Gąsienicową, skinął głową bez słowa. Na szlaku trzymał się blisko, czasem podawał mi rękę przy stromych podejściach, choć to ja znałam tę trasę lepiej. W pewnym momencie zauważyłam, że zatrzymał się na chwilę, żeby spojrzeć za siebie. Po raz pierwszy naprawdę spojrzał. Nie powiedział nic, ale to wystarczyło. Szedł dalej, równym tempem, nieśmiało, jakby uczył się być częścią mojego świata. Byłam zaskoczona. I poruszona. Widziałam, jak z każdym krokiem coś w nim się zmienia. Nie walczył już ze mną, z pogodą, z wysiłkiem. Może nadal nie rozumiał, co ja widzę w tych miejscach, ale przestał z tym walczyć. Zatrzymaliśmy się na chwilę pod przełęczą. Wiatr wiał mocno, ręce miałam zgrabiałe, ale nie chciałam się jeszcze ruszać. Paweł wyciągnął z plecaka czekoladę, podał mi kawałek. – Nie musisz się tak zmuszać – powiedziałam cicho. Spojrzał na mnie spokojnie, bez złości. – Ale chcę. Chcę być tam, gdzie ty jesteś szczęśliwa. Zrobiło mi się gorąco, mimo śniegu pod stopami. Usiadłam obok niego i przez dłuższą chwilę nic nie mówiliśmy. Patrzyliśmy w dal, na rozciągające się pasmo gór, na niebo, które z każdą godziną robiło się jaśniejsze. Zaczęłam się bać, bo coś we mnie chciało mu uwierzyć, że może być częścią tego wszystkiego, nawet jeśli nigdy nie pokocha gór tak jak ja. Ale dobrze wiedziałam, że nie tu się to wszystko rozgrywa. Góry są uczciwe. Prawdziwe pytanie czekało nas po powrocie. Wszystko wydawało mi się proste Pod Rysami pogoda zaczęła się psuć. Wiatr ścinał policzki, śnieg był ubity, miejscami lód pod stopami. Mimo to szliśmy dalej. Ja – z sercem bijącym coraz mocniej, Paweł – milczący, skupiony, uparcie wspinający się za mną. Na tej wysokości niewiele się mówi. Tam się tylko idzie albo rezygnuje. Zatrzymałam się pod ostatnim podejściem. Paweł wyglądał na wyczerpanego, jego ramiona drżały, palce miał czerwone, ale nie narzekał. Usiadł w śniegu, opierając się plecami o skałę. Zdjął rękawice i przez chwilę rozcierał dłonie. Był spocony, mokry, zmęczony bardziej, niż pewnie się spodziewał. Patrzył w dół, na dolinę, którą właśnie przeszliśmy. – Jeśli to jest twoje miejsce – powiedział w końcu, nie patrząc na mnie – to ja też chcę tu być. Nie od razu odpowiedziałam. Patrzyłam na niego i nie poznawałam go. Bez garnituru, bez planu dnia, bez tej wiecznej potrzeby kontrolowania wszystkiego. W tej chwili był kimś innym. Może nie rozumiał, czym dla mnie są góry, ale był tu. Zmęczony, zmarznięty, prawdziwy. – Tu jesteś zupełnie inny – powiedziałam, siadając obok. – I właśnie takiego cię kocham. Pochylił głowę. Odgarnęłam śnieg z jego kaptura, przysunęłam się. Oparłam się o jego ramię. Czułam, jak jego oddech powoli się uspokaja. Odwrócił się, spojrzał mi w oczy. Pocałował mnie tak, jakbyśmy się odnaleźli. Jakby nie trzeba było nic więcej mówić. Tam, pod Rysami, przez chwilę wierzyłam, że wszystko może się udać. Że wystarczy chcieć. Ale góry są zdradliwe. Potrafią oczarować i dać złudzenie, że świat jest prostszy niż w rzeczywistości. Pojawiły się wątpliwości Miasto pachniało smogiem, mokrym asfaltem i kawą z automatu. Wróciliśmy późnym wieczorem. Paweł zasnął od razu, ja siedziałam jeszcze długo na kanapie, patrząc w ciemne okno, które odbijało tylko moje odbicie. Czułam w mięśniach górski marsz, ale w głowie już zaczynał się powrót do codzienności. Następnego dnia on znów wstał pierwszy – do pracy, do obowiązków, do swojego świata. W koszuli, z laptopem, z notesem. Usiadł przy stole, popijał kawę i klikał coś na komputerze. Wszystko wróciło na swoje miejsce. Oprócz mnie. Chodziłam po mieszkaniu z rosnącym niepokojem. Niby był obok, ale już zaczynaliśmy się mijać. Nie było żadnej kłótni. Nie musiało jej być. Wystarczyło, że znów było zwyczajnie. A ja miałam wrażenie, że coś we mnie zostało tam, pod Rysami. I nie chciało wrócić. Wieczorem próbowałam z nim rozmawiać. Siedzieliśmy przy kolacji, milcząc. W końcu powiedziałam: – Wiesz, że tamten ty… tam, na górze… byłeś kimś innym? Spojrzał na mnie bez emocji. Westchnął. – Może po prostu tam nie musiałem być tym, kim muszę być tu. Wbiłam wzrok w talerz. Poczułam, że znowu próbujemy rozmawiać o czymś, co wcale nie chce być nazwane. Jakbyśmy oboje bali się powiedzieć, że nie umiemy być razem w zwyczajności. Bo góry pozwalają uciec od siebie – miasto nie. Kiedy zmywałam naczynia, zastanawiałam się, czy miłość wystarczy. Czy da się być razem, jeśli nasze życia tak bardzo się różnią? W górach wszystko było czyste, ostre, prawdziwe. Tu wszystko było przytłumione. I z każdym dniem widziałam wyraźniej – jego świat nie był moim. Nie byłam już taka pewna Z Anetą spotkałyśmy się w tej samej kawiarni co przed wyjazdem. Tym razem było cicho, zima rozlała się już po mieście, ludzie przemykali z opuszczonymi głowami. Ona czekała na mnie z herbatą. Usiadłam naprzeciwko niej i przez chwilę nie mówiłam nic. – I jak było? – zapytała w końcu, łagodnie, ale bez tej naiwnej nadziei, że przyniosę dobrą nowinę. – Było… prawdziwie – odpowiedziałam po dłuższej chwili. – On się starał, naprawdę. Zrobił więcej, niż myślałam, że potrafi. Opowiedziałam jej wszystko – o zimnie, o zmęczeniu, o tym, jak pod Rysami usiadł w śniegu i powiedział, że chce być tam, gdzie ja jestem szczęśliwa. O tym, jak patrzył wtedy, jakby pierwszy raz naprawdę widział. – Więc? Ma to sens? – zapytała. Zawahałam się. Upiłam łyk herbaty, spojrzałam przez okno na ludzi spieszących gdzieś w rutynie. Pomyślałam o tym, jak Paweł znów siedzi przy biurku, zamknięty w swoim porządku. – W górach – tak. Ale my nie mieszkamy w górach… Aneta pokiwała głową. Nie dopytywała, wiedziała. Bo to nie była historia o tym, czy ktoś kogoś kocha. To była historia o tym, czy da się żyć razem, jeśli nie można oddychać tym samym powietrzem. Rozumiałam już, że nie chodziło o to, żeby Paweł się zmienił. Chciałam, żeby był sobą – tylko żeby potrafił być tym sobą także przy mnie. A on wciąż próbował być „lepszy”, jakby miłość miała coś wspólnego z zasługiwaniem. To nie miało sensu Od tamtego wyjazdu minęło kilka tygodni. Żyliśmy obok siebie, nie kłócąc się, nie rzucając oskarżeń. Milczenie stało się wygodniejsze niż rozmowa. Ja coraz częściej uciekałam w samotność – w bieganie, książki, krótkie wypady za miasto. On – w pracę, poranne raporty, telewizję wieczorami. Przestaliśmy siebie szukać. Wiedziałam, że nie wydarzy się żadna dramatyczna scena, żadne trzaśnięcie drzwiami, żaden koniec z hukiem. To był inny rodzaj rozstania – cichy, rozciągnięty w czasie, nieuchwytny. Taki, który boli tym bardziej, że nie wiadomo, kiedy się zaczął. Pewnej soboty spakowałam plecak, bez słowa. Włożyłam buty trekkingowe, zamknęłam drzwi i wyszłam. Pojechałam w Tatry sama, jak kiedyś. Jak zawsze wtedy, gdy musiałam coś zrozumieć. Weszłam na szlak jeszcze przed świtem. Mgła osiadała na kurtce, kroki były cięższe niż zwykle. Zatrzymałam się na wysokości, gdzie pierwszy raz pocałowaliśmy się pod ścianą Rysów. Usiadłam w tym samym miejscu. Przymknęłam oczy. Tamten Paweł był już gdzieś daleko. Nie wrócił ze mną do miasta. I chyba nie miał zamiaru wracać. Ale może ja też byłam kimś innym tylko tam, w śniegu. Może ta wersja mnie – pełna nadziei, otwarta, zakochana – istniała tylko w miejscu, gdzie człowiek nie ma nic poza oddechem i drogą przed sobą. Miłość, która nas połączyła, była prawdziwa. Ale może to nie ona miała nas uratować. Może mieliśmy spotkać się tylko po to, żeby zrozumieć, że nie wszystko, co piękne, jest też wspólne. Wstałam, otrzepałam spodnie ze śniegu. Plecak ciążył znajomo. Ruszyłam dalej – sama, ale nie zagubiona. Wiedziałam, że tamten Paweł już nie wróci. Ale może ja też nie chcę więcej być tylko tą wersją siebie, która żyje w górach. Może właśnie dlatego to nie wystarczało. Natalia, 27 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „Myślałem, że na emeryturze czeka mnie spokojne życie u boku żony. Nie sądziłem, że na stare lata wywinie mi taki numer” „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze”