Poradnik kobiety porzuconej, czyli jak zacząć od nowa. Tak przetrwałam pierwszy rok po rozstaniu
Jak zacząć od nowa po rozstaniu? Ja też zadawałam sobie to pytanie. Okazało się, że życie po rozwodzie naprawdę jest możliwe. Zobacz, jak przetrwałam pierwszy rok i zaczęłam od nowa.
Jeśli zostawia cię facet, którego kochasz, masz złamane serce. Jeśli zostawia cię mąż, z którym byłaś od czasów studiów i z którym masz trójkę dzieci, kończy ci się życie. Jak zbudować siebie od nowa? Na początku nawet nie próbuj. Patrz tylko pod nogi i staraj się przetrwać jeden dzień. Opowiem ci, jak wyglądał mój pierwszy rok po rozstaniu. Długi i trudny rok, który z perspektywy czasu był tylko momentem. A po nim nie nastąpił mój koniec, jak sądziłam. Tylko nowe, całkiem dobre życie. Maj: "Musimy porozmawiać" Co robią fajne rodziny w maju? Kupują konwalie, urządzają swoje balkony albo tarasy, planują długi weekend, oddychają po zimie. Mój mąż Adam też postanowił odetchnąć. Weszłam do domu z zakupami: chciałam zrobić makaron z krewetkami i wreszcie zagonić wszystkich do rodzinnej kolacji. W pustym domu zastałam tylko jego. Faceta, którego poślubiłam 20 lat wcześniej, którego– dałabym się za to pokroić– znałam jak własną kieszeń, a nawet lepiej. Siedział przy stole z grobową miną. Kiedy powiedział „musimy porozmawiać”, myślałam, że chodzi o kolejny wybryk naszego syna czy awanturę z jego siostrą. Ale on powiedział, że się dusi i już dłużej nie może. „Słucham? Słucham?” - powtarzałam. Dopiero po pół godzinie zrozumiałam, o co mu chodzi. Myślałam, że ma halucynacje. Ale on powtarzał: „dłużej już nie mogę, chcę się rozwieść”. Czerwiec: Wciąż nie wierzyłam Wciąż nie wierzyłam. Chociaż wszystko wskazywało na to, że to jednak nie koszmarny sen. Powiedział dzieciom, rodzicom, przyjaciołom, wyprowadził się z domu. Kiedyś slyszałam od koleżanek: mężczyźnie, który odchodzi, zmieniają się oczy, widzisz w nich lód, jeśli chociaż raz na ciebie spojrzy, bo na ogół przestaje patrzeć. Zmienia się dosłownie z godziny na godzinę jego zachowanie. Jakby ktoś ci podmienił męża, a jego ciało przejął kosmita, który nigdy wcześniej cię nie widział i chce, żebyś tylko zniknęła z jego życia. I do tego ta zaradność - ma wszystko zaplanowane, wie, jak spędzicie wakacje z dziećmi (już nie razem), jak się podzielicie opieką, że on tobie zostawi dom, przynajmniej do osiągnięcia pełnoletności przez najmłodsze dziecko, sam przejmie działkę nad jeziorem, ale oczywiście możesz czasem (po uzgodnieniu) tam przyjechać, a dzieci wstęp mają zawsze. Obieca ci wszystko, żebyś już nie płakała. A twoje przyjaciółki będą ci radzić, żebyś wszystko miała na piśmie, bo oni zawsze tak obiecują, robią to z powodu wyrzutów sumienia, ale każdy tydzień ich oddala, potem będą cię rozliczać z każdej złotówki. - „Adam nigdy by tak nie zrobił” - denerwowałam się. - „A sądziłaś, że cię zostawi?” - pytały. Lipiec: Dotarło do mnie, że przestał mnie kochać Tliła się we mnie nadzieja, że Adam zrozumie. Zapewniał, że nikogo nie ma. Przyjaciółki twierdziły, że oczywiście, że ma, nie wierzyłam. „Zaczynasz od początku! Ciesz się” - pocieszały. Początek, radość. Byłam pewna, że nigdy już nie zacznę czegoś od początku, chyba że powolną drogę do unicestwienia. Radość też już była poza moim zasięgiem, cieszyłam się z dnia, w którym nie płakałam. Nagle okazało się, że nie skończył ze mną tylko mąż, ale też wielu naszych znajomych. Szczególnie par. Zapraszali go na grilla, wyjazdy, piwo. Zupełnie jakby świat wciąż trwał. Mnie też zapraszali, ale czułam, że mają dość mojej smętnej miny. Na początku dzwonili, potem przestali. Ludzie uciekają od cierpienia i oczekiwań. Rozpaczliwie szukałam dawnego życia, przed mężem. Odzywałam się do dawnych przyjaciółek, z dzieciństwa i młodości. To mi dawało ulgę, byłam fajnym człowiekiem, zanim spotkałam jego. Dużo z tych moich koleżanek było po rozwodzie. Chłonęłam ich historie. Dziś jestem sobie wdzięczna, że nie zamknęłam się w domu, nie pogrążyłam we wstydzie porzuconej żony. Ale w nocy budziło mnie poczucie winy. Gdybym była mniej czepliwa, miała więcej czasu, uprawiała seks conajmniej pięć razy w tygodniu. Gdybym zauważyła. Gdybym… „Chcesz się obwinić, bo to daje ci poczucie kontroli, ty zawiniłaś, więc miałaś wpływ. A co jeśli on przestałby cię kochać, gdybyś nawet była najwspanialsza?” - usłyszałam, już nawet nie pamietam od kogo. Przestał mnie kochać. Jak to okropnie, ciężko brzmiało. Przygniatało mnie do podłogi. Przestał mnie kochać. Sierpień: Czas zamknąć tamten etap Pierwsze wakacje bez niego. Pierwsze poranki z dziećmi jako samotna matka. Kawa nad morzem z bolesną świadomością, że oto nie ma kolo ciebie nikogo dorosłego, poza twoją 18- letnią córką, której nie chcesz sobą obarczać. A która i tak widzi, że się rozpadasz. „Mamo, poradzisz sobie” - przekonuje. Czujesz wdzięczność, ale i ból, że zrobiłaś im takie coś, nie utrzymałaś rodziny. Bo to twoja wina, twoja wina. Ale jednak czułam, że czasem oddycham. Pojawiły się racjonalne myśli. Skoro tyle kobiet daje radę po rozstaniu, dlaczego ja mam nie dać? Skoro mnie zostawił, to jednak pewność w naszym związku była iluzją. Zauważyłam piękne zachody słońca nad morzem, jadłam pizzę, śmiałam się z dziećmi. Jest mi łatwiej zacząć od nowa, mam pracę, którą kocham, zarabiam, tłumaczyłam sobie. Postanawiam, że sprzedam dom, kupię coś mniejszego, kupię coś, co nie kojarzy mi się z Adamem i naszą przeszłością. Muszę zamknąć tamten etap, symbolicznie. Wrzesień: Przyszedł obcy człowiek Rozmowy z eks w waszym wspólnym domu nie mają sensu. Nie ma sensu udawanie dobrych znajomych, dogadywanie się. Nie chodzi o wojnę, ale o dystans. Umówiłam się z Adamem, przyszedł obcy człowiek. Już bez tych wyrzutów sumienia, co je jeszcze miał dwa miesiące temu. Dogadanie się? Zapomnij. Jesteś ta zła. Nie będziesz mu już rozkazywać, on się uwolnił. Wreszcie uwolnił. Bo przecież byłaś jego piekłem i wciąż mu rozkazywałaś! Dlaczego ma ci zostawić dom? Nie, nie i nie. Obiecywał? Przewidziało ci się. Nie dość, ze mnie zostawił, to jeszcze teraz upodlił. Zrobiłam dwa kroki do przodu, znów cofnęłam się o trzy. Nie można mieć skrupułów. I głupiej nadziei. Z rozpaczy zdecydowałam się na głupi krok, Tinder i kilka spotkań z nieznajomymi facetami. Miało być lepiej, ale to nie działało. Przygodny seks, którego nie chciałam (choć tęsknota za bliskością była ogromna), porażka. Przynajmniej w moim przypadku. Jak zacząć od nowa? Znaleźć pasję, a nie faceta. Szukać wsparcia kobiet, a nie kogoś, kto szuka tylko przygody. Październik: Poczułam, że wszystko jest możliwe Nadchodzi zawsze moment, gdy bliscy już nie chcą słuchać, mija czas, powinnaś dostosować się do nowej rzeczywistości, a nie tylko analizować i analizować. I tak, to prawda. Ale nie da się wejść w nowe bez zamknięcia tego, co było. Prawdziwego zamknięcia - mnie pomogła terapia. Zdecydowalam się na nią w dniu, w którym starszy syn mi doniósł, że tata kogoś ma. Nie, nie poznał, ale widział u taty młoda panią na tapecie w telefonie. Córka potem przyznała, że tata już jej mówił, ale kazał obiecać, że się nie wygada. Mogłam w takiej sytuacji zrobić dwie rzeczy: napisać mu, że go nienawidzę, nie życzę sobie jego kłamstw i namawiania do kłamstw naszego dziecka. A potem wypytywać dzieci co to za dziewczyna, znaleźć ją w mediach społecznościowych, zrobić śledztwo skąd się znają i od kiedy. Ale co by mi to dało? Wybrałam terapię. I przyspieszoną sprzedaż domu. Wpłatę z umowy przedwstępnej przeznaczyłam na wynajem nowego mieszkania, zanim znajdę coś nowego. Zaprosiłam przyjaciółki, dostałam mnóstwo prezentów. Gdy wyszły, zostałam pierwszą noc w nowym miejscu. Już tak nie bolało, otworzyłam wino i planowałam, jak tu wszystko urządzę. „Poczułam, że wszystko znów jest możliwe” - mówiłam terapeutce. Listopad: Moja przestrzeń bez przeszłości To był świetny pomysł: wynająć mieszkanie. Dzieci po krótkim kryzysie doceniły pokoje, a ja miałam przestrzeń bez przeszłości. A może by tak wyjechać na święta? Adam był tradycjonalistą (akurat…), nie wyobrażał sobie świąt poza domem, bez spotkań z naszymi rodzinami. Wreszcie mogłam zrobić coś inaczej. Bez konsultowania. Spytałam tylko dzieci, ale one zareagowały entuzjastycznie. - „To jest niepoważne, że wywozisz dzieci na święta! Jestem ojcem, chcę być z rodziną” - pisał Adam. Miałam ochotę odpisać: na własne życzenie rodziny już nie masz. Ale przecież obiecałam sobie nie eskalować konfliktów. Odpisałam dość życzliwie. - „Wielkanoc twoja, zresztą masz przecież jeszcze tydzień po Bożym Narodzeniu”. I tak, dodałam uśmiechnięta buźkę. Grudzień: "Walczy pani o siebie" Czułam, że zamykam swoje małżeństwo. Czasem aż mnie dziwiło, że tak szybko się odkochuję. „Jestem zimna?” - pytałam terapeutki. Śmiała się: „Raczej walczy pani o siebie”. Nie chciałam choinki i wspomnień, ale jednak kupiłam ją z dziećmi mimo wyjazdu. Piekliśmy pierniczki jak co roku. Byłam dumna, że nie zabrałam tego dzieciom. Rytuały są ważne. Zrobiłam plan na nowy rok. W rogu kartki zapisałam takie zdanie: „A może zamanifestuje jego, mojego nowego partnera?”. Nie skreśliłam tego zdania, choć wydało mi się głupie. Ale dlaczego miałam się poddać? Te pierwsze święta bez niego były dobre. Może to było wyparcie, ale przecież najważniejsze jest to, co czujemy. Luty: Faza radości Zaadoptowaliśmy psa, szczeniaka. Na początku mieliśmy dać mu tylko dom tymczasowy, panowały okropne mrozy, ale po jednej nocy wiedzieliśmy, że Pestka zostanie z nami. Nie wiem, dlaczego Pestka, wiem, że od tej pory wszystkie moje poranki były radosne. Adam nigdy nie chciał psa, z satysfakcją wpuszczałam Pestkę do łóżka i cieszyłam się, że nie jestem z Adamem. Tak to chyba już jest, po fazie rozpaczy następuje wręcz nienaturalna faza radości. Widzisz wady faceta, z którym żyłaś przez te wszystkie lata i budujesz życie w opozycji do waszej przeszłości. Śpisz wreszcie w zimnej sypialni (on podkręcał zawsze temperaturę), do nocy oglądasz seriale (on potrzebował ciemności i ciszy) i przynosisz sobie do łóżka śniadanie (on uważał, że nie je się w sypialni). Nagle uświadamiasz sobie, że on cię ograniczał i to wasze szczęście było trochę na siłę. Może on to zrozumiał wcześniej? Marzec: "Mamo, świecą ci się oczy" Pestka rosła, zapisałam się z nią do psiego przedszkola, na spacerach poznawałam innych psiarzy. Nigdy nie przypuszczałam, że tak będą mnie relaksować spacery i rozmowy z obcymi ludźmi. Czekałam na poranki i wieczory, gdzie spotykaliśmy się grupkami. Poznałam też Jacka, właściciela młodego weimara, który zaprzyjaźnił się z Pestką. Pod koniec miesiąca nie wiedziałam, czy bardziej chodzi o psy, czy jednak o spotkania z Jackiem. Nie pamiętam, żebym z kimś tyle gadała. Czasem wracaliśmy do domu o północy, po dwóch godzinach spaceru. - „Mamo, świecą ci się oczy” - oznajmiała moja córka. Rzeczywiście coś się we mnie zmieniło. - „Może pójdziemy na kolację” - zaproponował któregoś dnia Jacek. Tego samego dnia Adam zalał mnie mailami. „Powinnaś to, powinnaś tamto… Dlaczego nie zrobiłaś tego?”. Nawet nie odpisałam, posłuchałam prawniczki. Kolacja z Jackiem była wspaniała. Tak wiem, rozstanie boli strasznie, również to, że eks kogoś ma, że nagle jest miedzy wami tylko chłód i pretensje, nie rozumiesz tego, ale nie zostawaj w tym. To do niczego nie prowadzi, spotkania z takimi Jackami być może też nie, ale dobrze się bawisz i pierwszy raz od dawna czujesz się po prostu szczęśliwa. Maj: Po roku znów mam marzenia I nagle się okazało, że mam chłopaka. Chodzę na randki i znów mam marzenia. Zdecydowałam się na studia i wróciłam do nauki niemieckiego i treningów, niby nic, a jednak okazało się, że rutynę można przerwać. Można znów marzyć i działać. Małżeństwo czasem nas ogranicza, choć nawet tego nie widzimy. Rozstanie jest przebudzeniem. Tak, myślałam wciąż o przeszłości, ale bliska mi przyjaciółka po dużo gorszej stracie powiedziała mi takie zdanie: nie chodzi o to, żeby zapomnieć. Być może nigdy nie zapomnisz, ale nauczysz się z tym żyć. I mimo wszystko możesz czuć się szczęśliwa. Tak, dziś po dwóch latach czuję się szczęśliwa. Jestem po rozwodzie, nie mam dawnych znajomych, ale mam nowych. Znów byłam na majówce, planuję wakacje, niedługo przeprowadzam się do nowego mieszkania. Ale na tym samym osiedlu - obok Jacka. Czy będziemy razem zawsze? Nie wiem. Już raz byłam pewna, teraz wolę po prostu cieszyć się codziennością i to też ważna lekcja, która odebrałam. Czytaj także: "W patchworku trzeba pogodzić więcej uczuć". Małgorzata Bohosiewicz o rodzinie na nowych zasadach "Wiele relacji byłoby uratowanych, gdybyśmy mieli lepszą relację ze sobą". Ale boimy się czuć Miłość w czasach swipe'owania. Dlaczego "Love is Blind" trafia w czuły punkt randkujących w 2026 roku?
"W patchworku trzeba pogodzić więcej uczuć". Małgorzata Bohosiewicz o rodzinie na nowych zasadach
Patchwork to dziś codzienność, ale mało kto mówi, jak wiele kosztuje zbudowanie nowej rodziny. O zazdrości, lojalności dzieci, byłych partnerach i uczeniu się miłości od nowa opowiada Małgorzata Bohosiewicz, prawniczka, mediatorka, która sama od ponad 20 lat żyje w rodzinie patchworkowej.
Małgorzata Bohosiewicz-Suchoń jest prawnikiem, mediatorem rodzinnym oraz ekspertem w obszarze rozwiązywania konfliktów rodzinnych i wsparcia rodzin w sytuacjach kryzysowych. Od ponad 27 lat pracuje z rodzinami doświadczającymi konfliktów, kryzysów relacyjnych oraz sytuacji wymagających interwencji prawnej i psychologicznej. Ma bogate doświadczenie we współpracy z rodzinami patchworkowymi i sama od ponad 20 lat tworzy własną rodzinę patchworkową. Podzieliła się z nami swoim doświadczeniem dotyczącym największych trudności, ale też plusów takich relacji. Budowanie rodziny na nowych zasadach Katarzyna Troszczyńska: Kto bardziej potrzebuje mediacji? Ludzie podczas rozstania, czy ci budujący swoje życie od nowa, z nową miłością? Małgorzata Bohosiewicz-Suchoń: Trafiają do mnie osoby w trakcie rozwodu, i takie, które już zaczęły budować nową rodzinę patchworkową. Często te dwa procesy dzieją się równocześnie: jedna relacja się kończy, a druga już się zaczyna. Wtedy trzeba poukładać bardzo wiele spraw naraz, rozstanie, podział majątku, opiekę nad dziećmi, a jednocześnie zasady funkcjonowania nowej rodziny. Nie oszukujmy się, patchwork stał się dziś czymś całkowicie normalnym. To już nie jest żadna egzotyka. Wystarczy spojrzeć wokół siebie, co druga albo trzecia rodzina funkcjonuje w takim modelu. Konflikty bywają podobne jak w każdej rodzinie z dziećmi: codzienność, obowiązki, emocje. Ale w patchworku dochodzi dodatkowe obciążenie: dzieci „moje”, „twoje”, czasem także wspólne. Jest więcej osób, więcej potrzeb i więcej uczuć do pogodzenia. Dlatego trzeba wspólnie ustalić, jak ta rodzina ma wyglądać, jakie będą w niej zasady i jak chcemy ją budować. Na to wszystko potrzeba czasu. Na relacje w takiej rodzinie pracuje się latami, szczególnie na relacje z dziećmi. A właśnie chciałam zapytać, czy druga miłość jest łatwiejsza czy trudniejsza? Rozumiem, że trudniejsza, bo często wchodzą w grę dzieci, byli partnerzy, całe wcześniejsze życie. Powiedziałabym, że przede wszystkim dojrzalsza. Sama jestem w patchworku, więc mówię też z własnego doświadczenia. Kiedy pierwszy raz wychodziłam za mąż, miałam 22 lata i zupełnie inaczej patrzyłam na małżeństwo, rodzinę czy relację między kobietą a mężczyzną. W pierwszym związku wchodzimy trochę z wyobrażeniami wyniesionymi z domu, z filmów, z obserwacji. Dopiero życie pokazuje nam, czym naprawdę jest codzienność w relacji. Kiedy wchodziłam w drugi związek, byłam już bogatsza o doświadczenia z pierwszego małżeństwa. Wiedziałam, o co naprawdę warto walczyć, a co można odpuścić. Lepiej znałam też siebie, swoje potrzeby, granice, wartości. I myślę, że z wiekiem pojawia się też większa zgoda na rozmowę i kompromis. Mniej chcemy wygrać, bardziej chcemy się porozumieć. Na przykład? Wiemy o co naprawdę warto walczyć, a na co szkoda energii. Mam wrażenie, że z wiekiem po prostu mniej dramatyzujemy. Pewnych rzeczy już się tak nie przeżywa. Wiadomo, co tak naprawdę jest ważne w życiu. W pierwszym związku byłam bardzo restrykcyjna. Jeśli coś ustaliliśmy, to dokładnie tak miało być. Chciałam postawić na swoim, miałam poczucie: „ja wiem lepiej”. W drugim związku już tego nie mam, dziś myślę o sobie bardziej jako o partnerce w relacji. Daje pani więcej przestrzeni drugiemu partnerowi? Tak, choćby w kwestiach rodzicielskich. Chyba bardziej ufam. Nie chodzi o to, że wcześniej nie ufałam, ale kiedyś miałam poczucie, że jako matka wiem lepiej, mam lepszą intuicję i większe prawo do decydowania. To chyba częste u kobiet? Bardzo, szczególnie u młodych matek. Ale myślę, że w drugiej relacji najważniejsze jest coś innego: nauczyłam się mówić o swoich potrzebach. Jasno komunikować, czego potrzebuję i pytać też drugą stronę o jej potrzeby, potem wspólnie ustalać priorytety. Nauczyłam się, że trzeba mówić wprost, czego często nie robimy w pierwszych związkach. Dusimy wszystko w sobie, rozmawiamy z koleżankami, a nie partnerem. Dzisiaj uważam, że większość problemów w relacjach bierze się z braku rozmowy i uczciwości wobec siebie. Trzeba umieć nazwać rzeczy po imieniu. Dziś, kiedy jestem chora, mówię: „potrzebuję, żebyś zrobił mi herbatę i poszedł po leki”. Jeśli wracam zmęczona z pracy i chcę się wygadać, uprzedzam: „nie doradzaj mi teraz, po prostu mnie wysłuchaj”. Mężczyźni często od razu wchodzą w tryb rozwiązywania problemów, a ja po prostu nauczyłam się mieć odwagę mówić, że tego nie potrzebuję. Patchwork to wyzwanie dla związku Znajoma terapeutka powiedziała mi kiedyś, że drugi związek jest trudniejszy, bo często są już dzieci i bardzo trudno znaleźć czas tylko dla siebie, nie ma tego okresu miodowego, pierwszej fazy zakochania, gdy istniejecie tylko wy. Tak, w patchworku to wyzwanie. Uważam, że rodzice powinni choć raz w roku wyjechać sami, choćby na kilka dni. W pierwszym małżeństwie w ogóle tego nie pilnowałam. Byłam pochłonięta pracą, dzieckiem i domem. Myślę, że między innymi dlatego zaczęliśmy się rozmijać. W drugim związku bardzo dbaliśmy o nasz czas, zwłaszcza że oboje mieliśmy dzieci z poprzednich relacji. Staraliśmy się dwa razy w roku wyjechać choćby na weekend tylko we dwoje. Nie zawsze się udawało, ale mieliśmy też ogromne wsparcie rodziny. A to jest bardzo ważne, akceptacja bliskich dla nowego związku. Bez tego patchworkowi jest dużo trudniej. Trzeba też uczciwie powiedzieć, że patchwork ma szansę działać wtedy, kiedy byli partnerzy choć trochę na to pozwalają. To chyba najtrudniejszy element całej układanki. My mieliśmy bardzo trudne doświadczenia. Naprawdę mogłabym napisać o tym książkę. Dlatego tak ważne jest mówienie o potrzebach i ustalanie wszystkiego wprost. Jednocześnie trzeba mieć świadomość, że w patchworku bywają momenty, kiedy potrzeby dzieci są absolutnie na pierwszym miejscu. Czasem trzeba zrezygnować z własnej wygody czy czasu dla pary po to, żeby dzieci mogły zbudować bezpieczne relacje. W jakim była Pani wieku, kiedy zaczynała swoje „drugie życie”? Ja byłam po trzydziestce, mąż przed czterdziestką. Moja córka miała sześć lat, starszy syn partnera dziesięć, a młodszy trzy. Dzisiaj wszystkie nasze dzieci są już dorosłe. Mówię „nasze”, bo stworzenie tej rodziny było ogromną pracą nas wszystkich. Budowaliśmy ten patchwork latami, z dużym poświęceniem, ale udało się stworzyć naprawdę dobrą rodzinę. Mamy już nawet wnuki. Od początku dużo rozmawialiśmy o tym, jak wyobrażamy sobie nasz dom i nową rodzinę. Na ile wpuszczamy do niej doświadczenia z poprzednich związków, dzieci, dawne przyzwyczajenia. Mój drugi mąż bardzo jasno powiedział mi wtedy: „Rozwodzę się z żoną, ale nie z dziećmi. Chłopcy są dla mnie najważniejsi”. I to było dla mnie bardzo ważne, że potrafił oddzielić miłość do dzieci od miłości do partnerki. Nie każdy to umie. Od początku staraliśmy się też budować dom tak, żeby żadne z dzieci nie czuło się gorsze. Każde miało swoje miejsce, swój pokój, swoje rytuały. Tworzyliśmy też własne rodzinne zwyczaje, coś tylko naszego. Ale to wcale nie było łatwe ani „instagramowe”. Najstarszy syn mojego męża przez dwa czy trzy lata nie chciał mieć ze mną kontaktu. Nie przyszedł na nasz ślub, choć pobraliśmy się dopiero po sześciu latach wspólnego życia. Potem jednak wrócił. Dzisiaj mamy dobrą relację, a przez pewien czas nawet z nami mieszkał. Myślę, że kobietom bywa trochę łatwiej budować patchwork, bo po rozwodzie dzieci częściej zostają przy matkach. Moja córka była ze mną na co dzień i naturalnie weszła w nową rodzinę. Natomiast dzieci męża były w naszym życiu w trakcie wyznaczonych kontaktów. Nie mieliśmy kontaktu na codzień i w codziennych sytuacjach. Wiadomo, że silny wpływ na to miała druga strona. To bardzo komplikowało budowanie więzi. Młodszy syn wszedł w ten układ dość naturalnie. Starszemu było trudniej; był bardziej świadomy, miał też silny konflikt lojalnościowy wobec mamy. W pewnym momencie chciał spotykać się wyłącznie z tatą, beze mnie. I to było naprawdę bolesne. To chyba wymaga ogromnej cierpliwości. Tak, ale od początku przyjęłam dwie zasady. Po pierwsze: nigdy nie zastąpię im mamy. Mama jest jedna i zawsze będzie najważniejsza. Ja mogę być kimś dodatkowym, osobą, która wspiera ich tatę i współtworzy dom. Po drugie: nigdy nie mówiłam źle o ich mamie. Bez względu na to, co się działo. Nawet kiedy mąż próbował coś komentować, zatrzymywałam go. Dzieci nie mogą być wciągane w konflikt dorosłych. Nie narzucałam się też z uczuciami. Ta relacja musiała budować się powoli. Oni musieli zaufać mnie, a ja im. Ale jednocześnie od początku stawiałam granice. Kiedy chłopcy przychodzili do nas, mówiłam jasno: „To jest nasz dom i obowiązują tu pewne zasady”. Bardzo zależało mi też na wspólnym życiu. Pamiętam, że mieliśmy nawet spór o to, jaki stół kupić do kuchni. Ja uparłam się, że musi być duży, okrągły. Chciałam, żeby wszyscy mogli przy nim siedzieć razem, miałam poczucie, że właśnie takie drobne codzienne rzeczy budują prawdziwą rodzinę. Usłyszałam kiedyś, że najtrudniejsze w rodzinach patchworkowych jest właśnie zderzenie dwóch różnych światów. Oczywiście, każda rodzina ma przecież własne zwyczaje, rytm życia, sposób spędzania czasu. I to wszystko trzeba stworzyć od nowa. Dlatego tak ważne jest budowanie wspólnych rytuałów, czegoś, co tę rodzinę scala i zakorzenia. My na przykład zawsze wspólnie planowaliśmy wakacje. Siadaliśmy razem przy stole i rozmawialiśmy: „Dobrze, mamy dwa tygodnie, to co chcemy robić?”. Dzieci rzucały swoje pomysły, my swoje i razem dochodziliśmy do kompromisu. To bardzo nas zbliżało. Najtrudniejsze były chyba weekendy. Przez pewien czas mieszkałam na Śląsku, a mój mąż w Łodzi, więc widywaliśmy się głównie wtedy. Trzeba było pogodzić potrzeby wszystkich: moje, dzieci i jego synów, którzy też chcieli mieć tatę dla siebie. Staraliśmy się dobrze to organizować. Sobota była naszym wspólnym dniem: wyjazdy, kino, narty, gry, wspólne majsterkowanie. Ale niedzielny poranek należał tylko do chłopców i ich taty. Ja spędzałam wtedy czas ze swoją córką. To bardzo ważne, żeby dzieci miały rodzica także „na wyłączność”. Wiele osób o tym zapomina, pojawia się zazdrość o czas partnera z dziećmi. Tymczasem dzieci rozwiedzionych rodziców często żyją w lęku, że nowa partnerka albo nowy partner zabiorą im mamę czy tatę. Skoro rodzina już się rozpadła, boją się utraty tego, co jeszcze zostało. I ja też musiałam przepracować tę lekcję. Początek wcale nie był dla mnie łatwy. Byłam zaborcza, chciałam mieć męża dla siebie, czuć, że jestem najważniejsza. Pamiętam sytuacje, kiedy mówił: „Przyjeżdżam w piątek, ale po drodze zabieram chłopców”, a ja myślałam: „Jak to? Nie widzieliśmy się tydzień, a ty najpierw jedziesz po dzieci?”. On spokojnie tłumaczył: „Ta miłość jest po prostu inna. Kasia jest z tobą na co dzień, a ja swoje dzieci widuję głównie w weekendy. Muszę ten czas podzielić”. Dopiero po czasie zrozumiałam, że kiedy daję chłopcom przestrzeń tylko dla taty, wszyscy na tym zyskujemy. Oni przestali się bać, że chcę im ojca zabrać. Z czasem zaczęliśmy budować to bardziej świadomie. Mówiłam mężowi: „Jedź z chłopakami na męski weekend”. A ja w tym czasie robiłam coś z córką albo organizowałyśmy sobie babski wieczór. To wszystko wymagało ogromnej pracy. Było mnóstwo konfliktów, trudnych emocji i wiele przepłakanych nocy. Ale dzisiaj mam ogromną satysfakcję, kiedy widzę, że wszystkie dzieci przyjeżdżają do nas do domu i mówią o sobie „brat” i „siostra”, choć formalnie nimi nie są. Najbardziej wzruszało mnie zawsze to, że dorastający chłopcy przychodzili ze swoimi problemami do mnie, a moja córka do mojego drugiego męża. Pary, które przychodzą do Pani na mediacje też mają problem z zaborczością? To jest bardzo częsty temat u par, które trafiają na mediacje. Wiele osób wchodzi w nowe rodziny z ogromną potrzebą bliskości i bezpieczeństwa, a jednocześnie z lękiem, że znów będą „na drugim miejscu”. Ja też musiałam się tego uczyć, że miłość do dzieci nie odbiera nic partnerowi i odwrotnie. Paradoksalnie właśnie te własne doświadczenia bardzo pomagają mi dziś lepiej rozumieć emocje innych ludzi i patrzeć na ich konflikty z większą czułością, a nie oceną. Chodź pamiętajmy każda rodzina to inna historia. "Patchwork działa wtedy, kiedy byli partnerzy na to pozwalają" Powiedziała Pani, że ważne jest, czy były partner sprzyja nowemu związkowi, to chyba rzadkie? Chodzi bardziej o to, w jaki sposób kończy się poprzedni związek. Im więcej w tym szacunku, kultury i troski o dzieci, tym łatwiej później budować nową rodzinę. Bo jeśli były partner aktywnie buntuje dzieci przeciwko nowej relacji, podważa nowego partnera albo utrudnia kontakty, to budowanie patchworku staje się naprawdę bardzo trudne. Jeśli nie mamy wsparcia rodziny czy przyjaciół, budowanie patchworku jest jeszcze trudniejsze. Rodzice często boją się też, że nowa partnerka czy partner będą „fajniejsi”, bliżsi dziecku, bardziej lubiani. Pojawia się lęk przed konkurencją. A ja często mówię rodzicom: spróbujcie spojrzeć na tę trzecią osobę inaczej. Nie jak na zagrożenie, tylko jak na dodatkowego dorosłego, który może dziecko wesprzeć i pomóc także wam jako rodzicom. Oczywiście to wymaga bardzo jasnych ustaleń. Trzeba rozmawiać o tym, jaką rolę nowy partner ma pełnić wobec dzieci. Czy tylko wspiera, czy uczestniczy w wychowaniu, a jeśli tak, w jakim zakresie. Kto powinien to ustalać? Rodzice. Jeśli wchodzę w nowy związek i mam dziecko, mówię partnerowi wprost: „Możesz mnie wspierać, możesz doradzać, ale decyzje dotyczące mojego dziecka podejmujemy ja i jego ojciec”. I to jest zdrowe. Nowi partnerzy często chcą wejść zbyt mocno w rolę wychowawczą. Zaczynają oceniać, poprawiać, stawiać wymagania. A to bardzo łatwo budzi opór i niechęć dziecka do tego domu. Dlatego jeśli coś nas niepokoi, najlepiej rozmawiać o tym spokojnie wieczorem, w cztery oczy. Nie atakować: „twoje dziecko jest niegrzeczne”, tylko powiedzieć: „Zauważyłam coś takiego, może warto się temu przyjrzeć?”. Czasem za zachowaniem dziecka stoi po prostu stres, lęk albo trudność odnalezienia się w nowej sytuacji. I przyznam szczerze: kiedy mój mąż zwracał uwagę na coś dotyczącego mojej córki, często odbierałam to jak atak. Dopiero później zrozumiałam, że jako rodzice nie zawsze jesteśmy obiektywni. Kochamy swoje dzieci i pewnych rzeczy po prostu nie widzimy. Warto więc słuchać siebie nawzajem. Ale jednocześnie pamiętać, że rodzice pozostają rodzicami. Czy trudnością nie jest też to, że żyje się z partnerem, który nie jest biologicznym rodzicem dziecka? Pewnie czasem tak. Ale po latach doszłam do jednego wniosku: rodzicem nie zawsze jest ten, kto urodził, tylko ten, kto naprawdę wychowuje i jest obecny. Moja córka miała kontakt ze swoim tatą, ale to mój drugi mąż był przy niej na co dzień. Nie próbował nikogo zastępować ani „odbierać” ojcostwa. Po prostu był, spokojnie, cierpliwie, bez narzucania się. Choć zdarzało się, że córka, gdy była nastolatką mówiła: „Nie jesteś moim tatą, nie będziesz mi mówił, co mam robić”, to z czasem zbudowała się między nimi bardzo silna więź. Dzisiaj, kiedy dzieje się coś ważnego albo trudnego, moja córka najpierw dzwoni właśnie do niego. A teraz mówi o nim, że jest najwspanialszym dziadkiem dla jej dzieci. To pokazuje, że takie relacje naprawdę mogą się zbudować, ale wymagają czasu, cierpliwości i codziennej obecności. Jednocześnie trzeba mieć świadomość, że po rozwodzie biologiczny rodzic czasem się wycofuje. I to bywa bardzo trudne. Dlatego tak ważne jest, żeby mimo wszystko próbować utrzymywać możliwie dobre relacje między wszystkimi dorosłymi, dla dobra dzieci. U nas z czasem udało się dojść do takiego momentu, że podczas ślubów dzieci czy narodzin wnuków wszyscy spotykaliśmy się razem przy jednym stole — byli partnerzy, nowi partnerzy, cała rodzina. Dla dzieci to było bardzo ważne. "Czas, cierpliwość, małe kroki"... A co zrobiłaby Pani dziś inaczej? Pewnie wiele rzeczy zrobiłabym inaczej. Jednak gdyby decydować, co najważniejsze, to kwestia tempa wprowadzania nowych partnerów do życia dzieci. W moim przypadku wprowadzenie do życia mojego przyszłego męża było bardzo szybkie. Wszystko się poukładało ale było obarczone wielkim ryzykiem. Dlatego jeśli miałabym poradzić innym to powiedziałabym: nie spieszcie się. Wprowadzajmy dziecko we wspólne relacje dopiero wtedy gdy mamy pełne przekonanie, że to jest poważna relacja. Nie wszyscy mogą mieć takie szczęście jak ja. Bo jeśli dziecko zdąży się przywiązać, a partner nagle znika, przeżywa kolejne porzucenie. Dlatego w patchworku najważniejsze są czas, cierpliwość i małe kroki. Najpierw rozmowa z dzieckiem. Potem wspólny spacer, kino, obiad. Obserwowanie emocji i reakcji. Dopiero na końcu wspólne zamieszkanie. I trzeba uszanować, że dziecko może powiedzieć: „Nie jestem jeszcze gotowe”. To nie znaczy, że dziecko ma decydować o życiu rodzica. Ale jeśli bardzo protestuje, warto się zatrzymać i zastanowić, z czego ten opór wynika. Czasem chodzi o lęk, czasem o lojalność wobec drugiego rodzica, czasem o zbyt szybkie tempo zmian. Wiele osób marzy o „filmowym” patchworku: wielkiej szczęśliwej rodzinie, w której wszyscy od razu się kochają. A rzeczywistość zwykle wygląda inaczej. Dzieci bywają zazdrosne, rywalizują o uwagę, testują granice. Dlatego nie można budować patchworku egoistycznie, tylko wokół własnej potrzeby bycia zakochanym. W tej rodzinie jest więcej osób, więcej emocji i więcej czasu potrzebnego na oswojenie zmian. Jak układać relacje z byłą partnerką czy byłym partnerem? Przede wszystkim nie eskalować konfliktu. Dziś zawsze powtarzam rodzicom: po rozwodzie nie warto wchodzić w niekończące się wojny SMS-owe i wzajemne oskarżenia. Jeśli łączą nas dzieci, to rozmawiajmy o dzieciach — o zdrowiu, szkole, sprawach organizacyjnych. Wszystko inne tylko napędza konflikt. A finanse w drugim związku? To chyba trudniejszy temat niż w pierwszym małżeństwie? Myślę, że w ogóle nie umiemy rozmawiać o pieniądzach. O pracy, obowiązkach, wspólnym budżecie, o tym, jak ma wyglądać codzienne życie. Bardzo często wchodzimy w związki z założeniem: „jakoś to będzie”. A potem okazuje się, że każde z nas ma zupełnie inne wyobrażenie rodziny. Dlatego bardzo podoba mi się to, że niektóre młode pary zaczynają dziś od terapii albo konsultacji dla par, nie dlatego, że już mają kryzys, tylko po to, żeby przedyskutować ważne sprawy. To może być świetny pomysł także dla osób, które wchodzą w patchwork. Bo my często nie rozmawiamy wcześniej o najważniejszych rzeczach: czy chcemy mieć dzieci, ile, jak podzielimy obowiązki, co wynosimy z własnych domów, jak będziemy zarządzać pieniędzmi, kto za co płaci, czy mamy wspólne konto, czy osobne. A dzieci naprawdę wywracają świat do góry nogami. Patchwork jeszcze bardziej. Sama pochodzę z domu, w którym wszystko było wspólne. I podobnie budowałam drugi związek, na zaufaniu i partnerstwie. Oboje pracowaliśmy, wspieraliśmy się zawodowo, a kiedy mąż miał większe możliwości rozwoju, ja bardziej zajęłam się organizacją domu i życia rodzinnego. Mieliśmy osobne konta, ale wspólnie nimi zarządzaliśmy. Była pełna transparentność. Duże wydatki zawsze omawialiśmy razem. I myślę, że to jest kluczowe: nie sam model, tylko rozmowa i wspólne ustalenia. Każdy związek może działać inaczej, byle obie strony się na to świadomie zgadzały. Dopiero w drugim małżeństwie zrozumiałam też, jak bardzo wartości wyniesione z domu wpływają na relację. Kiedy poznałam mojego obecnego męża i zaczęliśmy opowiadać sobie o rodzinach, miałam poczucie, że wychowaliśmy się niemal w identycznych domach, z podobnym podejściem do pracy, rodziny i życia. To było dla mnie ogromne odkrycie. A jakie są największe "czerwone flagi" przy wchodzeniu w drugi związek? Pierwszą byłoby zdanie: "Ja już się nie zmienię, jestem jaki jestem". Jeśli ktoś nie ma w sobie elastyczności i gotowości do kompromisu, to bardzo trudne. Druga rzecz to stosunek do dzieci. Czasem po prostu czuć, że ktoś ma w sobie ciepło i uważność. Że rozumie, że dzieci są częścią tej relacji i że czasami będą na pierwszym miejscu. Niepokoiłoby mnie też, gdyby partner nie rozumiał codzienności rodzica. Jeśli dziecko choruje i trzeba odwołać randkę, a druga strona reaguje pretensją, to znaczy, że nie rozumie, w jaką relację wchodzi. Bo kiedy wchodzimy w związek z osobą, która ma dzieci, przyjmujemy ją razem z całym jej życiem, także z obecnością byłego partnera czy partnerki. Jeśli ktoś mówi: "Nie chcę, żeby ojciec dzieci dzwonił albo przychodził", to znaczy, że chyba nie do końca rozumie, czym naprawdę jest patchwork. Jak nie przenosić traum z dawnego związku w nowy związek? Zostałam zdradzona, więc kontroluję, wszystko było na mojej głowie, więc teraz nadmiernie reaguję na jakikolwiek przejaw „lenistwa” u drugiego... Jak sobie z tym poradzić? To jest bardzo częste. Po trudnych doświadczeniach człowiek zaczyna być bardziej czujny na rzeczy, które kiedyś go zraniły. Jeśli ktoś został zdradzony, może mieć większą potrzebę kontroli i bezpieczeństwa. Jeśli przez lata czuł się przeciążony, bo partner był bierny albo nie brał odpowiedzialności, to później nawet drobne sygnały „lenistwa” mogą uruchamiać silne emocje. To nie znaczy, że ktoś jest „toksyczny” czy przewrażliwiony, raczej organizm i emocje próbują chronić przed kolejnym zranieniem. Problem zaczyna się dopiero wtedy, kiedy reagujemy na nową osobę tak, jakby była poprzednim partnerem. Najważniejsze jest zauważanie tych triggerów i zadawanie sobie pytania: „Czy ja reaguję na to, co dzieje się teraz, czy bardziej na to, co pamiętam z przeszłości?”. Samo uświadomienie sobie tego już bardzo pomaga. A później ważna jest rozmowa, budowanie poczucia bezpieczeństwa i uczenie się, że nowa relacja nie musi powtarzać starego schematu. Czasami trzeba to przepracować z terapeutą. Małgorzata Bohosiewicz-Suchoń jest prawnikiem, mediatorem rodzinnym oraz ekspertem w obszarze rozwiązywania konfliktów rodzinnych i wsparcia rodzin w sytuacjach kryzysowych. Od ponad 27 lat pracuje z rodzinami doświadczającymi konfliktów, kryzysów relacyjnych oraz sytuacji wymagających interwencji prawnej i psychologicznej. Jest założycielką oraz Prezesem Instytutu Wsparcia i Rozwoju Rodziny w Warszawie - interdyscyplinarnego ośrodka eksperckiego, który łączy wiedzę z zakresu prawa, psychologii, mediacji oraz interwencji kryzysowej. Instytut rozwija nowoczesne standardy pracy z rodzinami w konflikcie oraz tworzy systemowe rozwiązania wspierające dzieci i rodziców w sytuacji rozpadu relacji rodzinnych. Aktywnie współpracuje z organizacjami społecznymi działającymi na rzecz ochrony praw dziecka, w tym z Komitetem Ochrony Praw Dziecka oraz Fundacją ITAKA - Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych. Jest współtwórczynią i koordynatorką programów edukacyjnych i społecznych wspierających rodziców w odpowiedzialnym przeprowadzaniu procesu rozstania z poszanowaniem potrzeb dziecka. Czytaj także: "Wiele relacji byłoby uratowanych, gdybyśmy mieli lepszą relację ze sobą". Ale boimy się czuć Nie stawiamy granic, żeby nie stracić ludzi, a tracimy siebie. Halina Piasecka mówi, od czego zacząć Na tydzień przestałam dostosowywać się do innych. Dla ciebie łatwizna? Mnie zżerało poczucie winy
Menopauza potrafi zdjąć presję z kobiet. „Poczułam, że już nie muszę nikomu nic udowadniać”
Menopauza to nie jest koniec. To etap przejścia, dzięki któremu możesz rozwinąć skrzydła i lepiej zrozumieć siebie.
O menopauzie przez wiele, wiele lat mówiono językiem strat. „Koniec młodości”, „jesień życia”, „przekwitanie” pojawiały się w kontekście utraty kobiecości i znaku szybko mijającego czasu. Samo „przekwitanie” jest słowem, które brzmi tak, jakby coś, co dotąd było pełne życia, miało stopniowo więdnąć. W takiej narracji kobieta po menopauzie staje się kimś, kto zostawia za sobą atrakcyjność, energię i seksualność. Zupełnie, jakby ostatnia miesiączka była końcem nie tylko etapu biologicznego organizmu, ale całej naszej tożsamości. To wyjątkowo krzywdzące spojrzenie. Nie dlatego, że menopauza nie niesie zmian – nie da się ukryć, w tym okresie dzieje się w naszych ciałach bardzo dużo i wiele z tych rzeczy jest mocno odczuwalnych. Krzywdzące natomiast jest skupienie się w społecznej narracji na rzekomych stratach. W efekcie wiele kobiet zaczyna bać się tego etapu jeszcze zanim się on rozpocznie. W naszej świadomości menopauza jest jak granica, po której „nic nie będzie takie samo”, a to, co najcenniejsze – młodość, atrakcyjność, poczucie wartości – zostanie nam bezpowrotnie odebrane. Zastanawiające jest to, jak inaczej opisujemy podobny moment w życiu mężczyzn. Ich kryzys wieku średniego bywa przedstawiany niemal z pobłażliwą sympatią jako „druga młodość”. To czas nowych decyzji, zmian, odkrywania siebie. Kobiety natomiast przez lata słyszały, że w tym samym okresie życia coś się w nich kończy. Że ustanie miesiączki oznacza utratę płodności, a więc – w domyśle – utratę ważnego elementu kobiecości. Że pojawiające się zmarszczki i zmiany hormonalne mają potwierdzać ich stopniowe „wycofywanie się” z życia. A przecież rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej. Menopauza to moment, w którym wiele kobiet zaczyna żyć po swojemu Chciałabym bardzo, aby głosy kobiet, które menopauzę już przeszły lub są w jej trakcie, stały się bardziej słyszalne. Jedną z bardziej inspirujących kobiet pod tym względem jest dla mnie Katarzyna Nosowska. Gdy wysłuchałam wywiadów z nią, dotarło do mnie, jak bardzo jesteśmy społecznie skrzywdzone wizją „przekwitania”. Wraz z upływającymi latami sama zaczęłam bardziej interesować się tematem menopauzy. Od dawna byłam karmiona mitami dotyczącymi „końca”, ale kiedy zaczęłam bardziej zagłębiać się w ten temat, rozmawiać z kobietami z mojego otoczenia, odkryłam, że menopauza to nie jest utrata czegoś. Można nawet powiedzieć, że to uwalniający etap życia. W tym czasie wiele z nas po raz pierwszy od lat, a czasem nawet dziesięcioleci, przestaje myśleć tylko o tym, aby spełniać cudze oczekiwania i zadaje sobie pytanie: czego tak naprawdę chcę ja? Nie chciałabym też idealizować tego okresu. Menopauza jest wymagająca fizycznie i emocjonalnie. Ale równocześnie to bardzo ważny moment w naszym życiu, który zmienia naprawdę dużo i… pozwala zrzucić z siebie presję, której wcześniej było nam się bardzo trudno pozbyć. Mówimy tutaj o presji młodego wyglądu, presji bycia zawsze miłą, presji spełniania wszystkich ról równocześnie: matki, córki, pracownicy, żony lub parnetki, a także presję podporządkowania własnych potrzeb innym. Dlatego chcę, żeby wybrzmiało to bardzo dosadnie: menopauza to etap przejścia. Moment, w którym kobiecość przestaje być definiowana przez oczekiwania społeczne. Jak stereotypy odbierają kobietom poczucie wartości? Współczesna kultura bardzo długo utożsamiała kobiecą wartość z młodością, płodnością i wyglądem. Kobieta miała być atrakcyjna, opiekuńcza, dyspozycyjna i zawsze gotowa do spełniania oczekiwań innych. Gdy wchodziła w okres menopauzy, zaczynała słyszeć – czasem wprost, a częściej między wierszami – że jej „najlepszy czas” już minął. Chociaż miał być to jedynie niewybredny żart, to doskonale obrazuje mentalność społeczną, w której wciąż się obracamy. Muszę przyznać: rozmowa z mamą mojej przyjaciółki była dla mnie naprawdę mocnym przeżyciem, które uświadomiło mi, że to nie jest problem samej menopauzy, ale nas i naszego podejścia do niej. Zapytałam się o jej reakcję. Zresztą samo twierdzenie „mijania najlepszego czasu” jest niesamowicie okrutne. Wiele kobiet zaczyna przez nie odczuwać społeczną niewidzialność. Mniej uwagi poświęca się ich potrzebom, doświadczeniu, seksualności czy ambicjom. Tak, jakby po przekroczeniu pewnej granicy wieku miały ustąpić miejsca młodszym. Narracja o menopauzie jako schyłku życia ma realne konsekwencje. Kobiety mogą odkładać marzenia, rezygnować z relacji, nie podejmować zawodowych wyzwań i wątpić w swoją atrakcyjność. Często przez lata funkcjonują w przekonaniu, że powinny być wdzięczne za to, co mają, zamiast pytać, czego naprawdę potrzebują. Paradoks polega na tym, że właśnie menopauza bardzo często staje się momentem, w którym to myślenie zaczyna się rozpadać. I nie jest to strata, lecz odzyskiwanie siebie. Co się naprawdę kończy, a co dopiero się zaczyna? Kończy się miesiączka. Kończy się PMS. Kończy się planowanie życia wokół cyklu, bólu, dyskomfortu i konieczności bycia stale przygotowaną. Kończy się również – przynajmniej dla wielu kobiet – przekonanie, że ich wartość zależy od tego, ile są w stanie dać innym. A zaczyna się coś znacznie ważniejszego: większa swoboda, większy dystans i głębsza wewnętrzna zgoda na zaspokajanie własnych potrzeb. Ile razy odmówiłaś sobie wyjścia, wyjazdu czy zrobienia czegoś, bo akurat wypadało to w okres? To właśnie w tym sensie menopauza może być kobiecą „drugą młodością”. Nie dlatego, że cofamy czas, ale dlatego, że przestajemy żyć według narzuconych definicji i biologicznego cyklu. „Poczułam, że nie muszę już nikomu nic udowadniać” Elżbieta, z którą również miałam okazję porozmawiać, pełniła kilka ról równocześnie: matki, żony, córki opiekującej się starzejącymi się rodzicami, a przy okazji wypełniała służbowe obowiązki. Przez lata przyzwyczaiła się do tego, że jej potrzeby znajdowały się na końcu długiej listy. W życiu Elżbiety zmieniło się całkiem sporo w trakcie tych kilku lat trwania menopauzy. Jej córka zdążyła się usamodzielnić, a ona została w domu sama z mężem, z którym zaczęła podróżować. Przygarnęła też psa ze schroniska. Nowe możliwości i przewartościowanie Wiele kobiet opisuje menopauzę jako etap głębokiego porządkowania życia. To moment, w którym łatwiej odróżnić to, co naprawdę ważne, od tego, co robimy z przyzwyczajenia lub poczucia obowiązku. Pojawia się większa świadomość własnych granic. Mniejsza potrzeba spełniania cudzych oczekiwań. Większa gotowość do zmian, które wcześniej wydawały się zbyt ryzykowne. Dla jednych oznacza to nową pasję. Dla innych zmianę pracy, zakończenie niesatysfakcjonującej relacji albo po prostu codzienność, w której po raz pierwszy jest miejsce na odpoczynek. „Zawsze byłam dla innych” Dorota to mama dwójki dzieci. Pierwsze z nich urodziła mając 20 lat. Nie zdążyła pójść na studia czy rozwinąć swojej kariery, od razu weszła w rolę żony i matki. Dla wielu kobiet usłyszenie od lekarza potwierdzenia, że jest się w okresie menopauzy, jest jak przebicie muru. Z początku bolesne, ale w głębszej perspektywie uwalniające. Dla Doroty menopauza oznaczała przede wszystkim naukę odmawiania i skupiania się na swoich potrzebach. Zapisała się na kilka kursów, zaczęła dzielić się obowiązkami domowymi z mężem. Odpuściła swoją rolę idealnej „strażniczki ogniska domowego” i… wcale nie okazało się to takie trudne. W tym jednym zdaniu zawiera się istota zmiany, którą przechodzi wiele kobiet. Menopauza nie odbiera możliwości. Ona przywraca wybór. Relacje w okresie menopauzalnym – mniej oczekiwań, więcej autentyczności Menopauza może być łatwiejsza, gdy kobieta nie musi przechodzić przez nią samotnie. Zrozumienie partnera, dzieci, przyjaciół czy współpracowników pomaga oswoić zarówno objawy fizyczne, jak i emocjonalne. Jednak najważniejsza relacja często rozgrywa się wewnątrz. To moment, w którym wiele kobiet po raz pierwszy przestaje traktować siebie jak projekt do nieustannego ulepszania. Zamiast pytać, jakie powinny być, zaczynają pytać, jakie już są – i czy to wystarczy. W związkach menopauza bywa czasem redefinicji. Otwiera przestrzeń do bardziej szczerej rozmowy o potrzebach, seksualności, zmęczeniu i bliskości. Relacje mniej opierają się na odgrywaniu ról, a bardziej na autentycznym spotkaniu dwóch osób. Zwróć uwagę na historię Doroty, która zrobiła ogromne postępy w relacjach. Zaczęła więcej rozmawiać ze swoim mężem, dzięki czemu nie tylko odciążył ją w obowiązkach domowych, ale również ich relacja zmieniła się na bardziej parterską i nastawioną na wzajemne potrzeby. „Nigdy nie bałam się menopauzy” Moja mama to przykład kobiety, która nigdy nie bała się menopauzy. Ma wykształcenie medyczne, więc doskonale wiedziała, co się będzie działo z jej organizmem i jakie zmiany ją czekają. Specjalnie zostawiłam doświadczenia mojej mamy na sam koniec. To również dla mnie osobiste przeżycie, ponieważ mama przechodziła menopauzę, gdy mieszkałyśmy pod jednym dachem. Widziałam jej historię z boku, jako obserwatorka i jej oparcie w trudniejszych chwilach. Menopauza nie jest wcale prostym procesem, który mija, zwłaszcza w okresie, w którym zaczyna się burza hormonalna. Kobiety, które są w trakcie tych wszystkich zmian potrzebują wyrozumiałości i troski bardziej niż wcześniej. To również dla nich niełatwe, a niektóre objawy potrafią być naprawdę wstydliwe, jak chociażby wzmożona potliwość. Menopauza nie jest łatwa – i właśnie dlatego może tak wiele zmienić Nie każda kobieta doświadcza menopauzy jako czasu ulgi. Uderzenia gorąca, bezsenność, wahania nastroju, zmęczenie czy obniżone libido mogą być realnym obciążeniem. To etap, który wymaga troski, wsparcia i często także pomocy medycznej. Ale nawet te trudności mogą prowadzić do ważnego odkrycia: że ciało nie jest przeciwnikiem, lecz źródłem informacji. Że zmęczenie może być sygnałem do odpoczynku. Że drażliwość może wskazywać na przekraczane granice. Że potrzeba zmian nie jest słabością, lecz dojrzałością. Menopauza nie jest końcem kobiecości. Nie jest utratą wartości ani zejściem ze sceny. Jest etapem przejścia, który skłania do zadania fundamentalnych pytań o to, kim jesteśmy, czego potrzebujemy i z czego chcemy zrezygnować. To czas, w którym wiele kobiet odzyskuje własny głos, redefiniuje relacje i odkrywa, że nie muszą już spełniać wszystkich oczekiwań. Mogą wybierać. Mogą odpuszczać. Mogą żyć bardziej świadomie. To moment, w którym kobieta może wreszcie zdjąć z siebie ciężar, którego przez lata nawet nie zauważała. Czytaj także: Naturalność to dziś trend. I nowy sposób, w jaki się oceniamy Pielęgnacja już nie wystarcza. Dziś ma też sprawić, że wyglądasz lepiej Gyaru miał być wolnością. Skończył jako kolejny sposób, w jaki trzeba wyglądać
Przestań kolekcjonować sukcesy jak trofea. Slow change to luksus, na który cię stać
Rozwód, puste mieszkanie, biurko spakowane w jeden karton albo poranek, w którym lustro pokazuje kogoś, kogo już nie rozpoznajesz. Świat natychmiast podsuwa złote rady: „znajdź nową pasję”, „zacznij randkować”, „ogarnij się”, „bądź silna”. Ale co, jeśli siła polega na tym, by przez chwilę być „niewidzialną”? Prawdziwa zmiana nie potrzebuje braw, tylko czasu na bycie „pomiędzy”. Pozwól sobie na ten luksus, zamiast natychmiast gonić za kolejnym trofeum.
Człowiek to zwierzę, a świat zwierząt jest brutalny. Dajmy na to, taka ośmiornica. Młoda, ośmioramienna dzierlatka pływa sobie po oceanie życia, bywa to tu, to tam, poznaje tamtych i owych. Wśród istot żywych to prawdziwa arystokratka. Nie dość, że ma błękitną krew, to jeszcze trzy serca i dziewięć mózgów. Pewnego dnia, w miłych okolicznościach przyrody, pozna tego jedynego, który zawróci jej w głowie. Nasza bohaterka szybko zostanie samotną matką, gdyż po dokonaniu dzieła życia, jej ukochany umrze. To jednak nie koniec przewrotnego losu ośmiornicy. Ta matka in spe znajduje sobie zaciszne miejsce, w którym składa kilkadziesiąt, a nawet kilkaset jaj, a następnie oddaje się pełnoetatowej opiece nad potomstwem. Nie je, nie opuszcza kryjówki, tylko nieustannie przeciera jajeczka i delikatnie podmywa je świeżą wodą, by zapewnić im optymalną ilość tlenu. Gdy z jaj wykluwają się pierwsze młode, matka umiera z wyczerpania i głodu. To bohaterskie poświęcenie na ołtarzu macierzyństwa. I wbrew pozorom cykl rozrodczy ośmiornicy to doskonała metafora naszego, ludzkiego życia. Bo urodzenie dziecka i późniejsze macierzyństwo, doświadczenie menopauzy, zmiana lub utrata pracy, rozwód, czy przejście na emeryturę to symboliczna śmierć naszego dotychczasowego „ja”. By z czasem na nowo odrodzić się niczym Feniks z popiołów. Daj sobie czas Pewnie też odnosisz takie wrażenie, że jesteśmy zobligowane do wiecznej pogoni za ulotnym szczęściem. Świat oferuje nam wiele możliwości, a my przebieramy w ulęgałkach z nadzieją, że za rogiem, że jeszcze chwila, a osiągniemy zamierzony cel. Na dodatek współczesna kultura, jak i przekazy medialne nakazują nam nieustannie działać. „Zwolnili Cię? Znajdź nową pracę w tydzień!”, „Rozwiodłaś się? Zacznij randkować!”. Tymczasem zdaniem antropologów warto zwrócić wagę na coś zupełnie innego. Na liminalność. I zapewne każda z nas zna uczucie zawieszenia, kiedy to, co stare, już nie działa, a to, co nowe, jeszcze nie nabrało wyraźnych konturów. Często interpretujemy ten stan jako kryzys, brak sprawczości czy wręcz życiową porażkę. A jednak to „zawieszenie” nie jest błędem. To moment, w którym dzieje się magia, choć rzadko ocieka brokatem i nie towarzyszą temu fajerwerki. To czas, w którym stajemy się kimś innym. Ten symboliczny „nowy początek” bywa bolesny. Proces, jaki musimy przejść, dokładnie opisał i przeanalizował francuski etnograf Arnold van Gennep już w 1909 roku. Zauważył pewien uniwersalny wzorzec: przejście z jednej grupy społecznej do drugiej, czy z jednego stanu w kolejny, nigdy nie odbywa się płynnie. Zawsze wymaga „skoku” przez symboliczną przepaść. Tak dzieje się magia Van Gennep podzielił obrzęd przejścia na trzy fazy, które każda z nas przechodzi, stając się matką, rozwódką, emerytką, wdową, dojrzałą kobietą, czy kobietą sukcesu. Separacja Wyłączenie to pierwszy akt dramatu. Podejmujemy świadomą decyzję lub los tak sprawia, że zostajemy odcięte od swojej dotychczasowej roli. Przykład? Proszę bardzo. Przechodzisz na emeryturę, zmieniasz pracę, zakładasz własny biznes, podpisujesz dokumenty rozwodowe, zostajesz wdową, jesteś kobietą w połogu, wchodzisz w etap postmenopauzy, jesteś w terapii – to symboliczna śmierć dotychczasowego „ja”. Faza liminalna, czyli okres przejściowy Łacińskie słowo limen oznacza „próg”, a faza liminalna to stan „pomiędzy”. Zgodnie z koncepcją Victora Turnera, osoba znajdująca się w zawieszeniu jest „niewidzialna” dla struktury społecznej. Nie ma statusu, na chwilę staje się „nikim”. Doskonale oddaje to kolejna metafora rodem ze świata zwierząt. W czasie liminalnym jesteś jak gąsienica w kokonie, która przestała być pełzającym robalem, ale jeszcze nie stała się motylem. Nie jesteś już tą dawną wersją siebie, ale nowa jeszcze się nie wyłoniła. To czas refleksji, kreatywności, rozwoju nowego potencjału, ale i niepewności. Reintegracja To powrót na łono społeczeństwa, ale już z nowym statusem. Zgodnie z antropologiczną nomenklaturą, to właśnie wtedy zakładasz nową „maskę”, a otoczenie zaczyna cię postrzegać inaczej – jako osobę wolną, jako liderkę, mentorkę, żonę, matkę, kobietę, która już nic nie musi, a wszystko może. Obrzędy przejścia w kulturze „instant” Żyjemy w świecie, który naukowcy nazywają kulturą natychmiastowej gratyfikacji. Media społecznościowe promują model „quick fix” – szybka zmiana, szybki efekt, szybki sukces. Karmią nas ładnie opakowanymi obrazami spektakularnych metamorfoz, które dzieją się w pięć minut. Reklamy obiecują nam nową sylwetkę w trzy tygodnie, aplikacje gwarantują znalezienie miłości za jednym przesunięciem palca, a kursy online przekonują, że przebranżowienie to kwestia jednego webinaru. Sam proces zmian jawi się jako łatwy, szybki i bezbolesny. A to przecież mit. I pułapka. Z psychologicznego punktu widzenia pomięcie fazy liminalnej może nas słono kosztować. Nikt nie wspomina, że zbyt szybkie wskoczenie w nowe buty, może przyczynić się do: szybkiego wypalenia, powielania starych błędów, zakładania maski i udawania kogoś innego z obawy przed pustką, życia pod dyktando innych, bo tak „wypada”, utraty poczucia sprawczości, powierzchownej zmiany, za którą nic nie stoi, strachu przed każdą kolejną zmianą, która niesie niepewność. Zamiast więc gonić za obietnicą błyskawicznego „odrodzenia”, dajmy sobie przyzwolenie na niezdefiniowanie. Nie musimy od razu znać wszystkich odpowiedzi. Dajmy sobie czas na bycie „pomiędzy”. Bibliografia Bauman Zygmunt, „Płynna nowoczesność”, Kraków 2006; Eliade Mircea, „Inicjacja, obrzędy, stowarzyszenia tajemne”, Warszawa 1997; Eliade Mircea, „Sacrum i profanum”, Warszawa 1999; Gennep van A. „Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii”, Warszawa 2006; Turner Victor, „Proces rytualny. Struktura i antystruktura”, Warszawa 2010. Czytaj także: Komedie romantyczne to żaden guilty pleasure. Potrzebujemy ich jak powietrza. Dlaczego nas kręcą? Na tydzień przestałam dostosowywać się do innych. Dla ciebie łatwizna? Mnie zżerało poczucie winy Randka ze sobą może stać się udręką. Zamiast ulgi czujesz napięcie? Dlatego powinnaś ją powtórzyć
"Z wybaczeniem jest jak z miłością. To nie jest uczucie". Natalia Tur w "Perfekcyjnie NIEidealna"
Natalia Tur to nowa gościni Michaliny Grzesiak w podcaście "Perfekcyjnie NIEidealna". Panie porozmawiały m.in. o tym, czym jest zdrada i czy można ją wybaczyć, a przede wszystkim o niej zapomnieć. Zobacz cały odcinek podcastu.
Zdrada to jedna z największych pułapek, na które narażona jest relacja. To trudne doświadczenie, które wystawia związek na ogromny kryzys. Wtedy pojawia się wiele pytań: czy zdradę można wybaczyć? Czy da się zapomnieć? Czy zdrada może być nie tylko fizyczna, ale też emocjonalna? Na te i wiele innych pytań odpowiada Natalia Tur, mediatorka rodzinna, która jest gościnią Michaliny Grzesiak w nowym odcinku podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna". Czy zdrada jest tylko fizyczna i czy da się zapomnieć? Romans nie musi kończyć się w łóżku. To może być bliskość emocjonalna, która sprawia, że czujemy się lepiej z inną osobą niż z partnerem. Czym dokładnie może być zdrada zdaniem mediatorki? W tym momencie warto się przyjrzeć swojej relacji. Jeżeli istnieje jakakolwiek pokusa, czujemy się lepiej z kimś innym, to być może w związku brakuje nam czegoś. Często jest to oznaka lęku przed bliskością, gdy uciekawy od partnera np. w świat fantazji. Warto nad tym pracować, bo z doświadczenia zdrady można wyjść silniejszym. Wybaczenie, wybaczeniem, ale czy zdradę da się zapomnieć? O tym obie panie rozmawiają w nowym odcinku podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna". Natalia Tur w podcaście "Perfekcyjnie NIEidealna" Nowy odcinek podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna" jest już dostępny na naszym kanale w serwisie YouTube. Zdrada bez wątpienia jest wątkiem, który niesamowicie przyciąga do posłuchania tej rozmowy, ale to nie koniec. Michalina Grzesiak porozmawiała z Natalią Tur również o tym, czy w związku jest miejsce na nienawiść i kiedy odpuścić relację, a kiedy o nią walczyć i udać się na mediacje. Nie możecie tego przegapić. Czytaj także: Tkwisz w nieszczęśliwym związku dla dziecka? Natalia Tur: "To jest bardzo obciążające dla dzieci" "Wiele relacji byłoby uratowanych, gdybyśmy mieli lepszą relację ze sobą". Ale boimy się czuć „Muszę opłakać siebie sprzed kilku lat". Michalina Grzesiak w rozmowie z Pauliną Mikułą o rozstaniu i miłości na własnych zasadach
Czy zdradę można wybaczyć? Natalia Tur: "Tu nie ma winnych i niewinnych"
Zdrada to jeden z największych problemów relacji. Wiele osób twierdzi, że nie da się jej wybaczyć. A co mówi na ten temat mediatorka rodzinna Natalia Tur? O tym rozmawia z nią Michalina Grzesiak w podcaście "Perfekcyjnie NIEidealna".
Pytanie, dlaczego ludzie się zdradzają, zadajemy sobie od zarania dziejów. Szczególnie wtedy, gdy sami padamy ofiarami skoków w bok. Michalina Grzesiak postanowiła zadać to pytanie swojej rozmówczyni w podcaście "Perfekcyjnie NIEidealna". Natalia Tur opowiedziała o tym, skąd tak naprawdę bierze się chęć do zdrady i że nie ma to nic wspólnego z brakiem zainteresowania aktualnym partnerem lub też atrakcyjnością tej trzeciej osoby. Czy zdradę można wybaczyć? Potrzeba zdrady jest utkwiona głęboko w nas samych. Łączy się ze zmęczeniem rolą, którą pełnimy w życiu - tym, że tkwimy jako żona, matka, partnerka, pracownica i przestajemy czuć radość z życia. Mediatorka wspomina, że każdy związek zaczyna się od chemii, od ekscytacji nowością, motyli w brzuchu... I jej zdaniem wtedy widzimy projekcję siebie, a nie siebie dokładnie takimi, jakimi jesteśmy. I tu warto sobie zadać pytanie, kto odpowiada za zdradę i czy na pewno w stu procentach jest to osoba zdradzająca? A gdy już dojdzie do zdrady, czy istnieje sposób, żeby ten związek odbudować? Tu istotne jest dopuszczenie tego, że związek ostatecznie się zakończył i zaczynamy wszystko od nowa. Warto spojrzeć na zdradę jako na coś, co dzieje się w związku. Co dokładnie? Tego dowiedzie się, oglądając cały odcinek "Perfekcyjnie NIEidealna" z Natalią Tur. "Perfekcyjnie NIEidealna": z Natalią Tur o zdradach Cały nowy odcinek "Perfekcyjnie NIEidealna", w którym Michalina Grzesiak rozmawia z Natalią Tur, jest już dostępny na naszym kanale w serwisie YouTube. Panie porozmawiały o zdradzie, ale też o tym, czy warto tkwić w związku tylko dla dzieci oraz innych aspektach związków, z którymi mierzymy się na co dzień. Wiesz, że w relacji jest nawet miejsce na nienawiść? Jeśli nie, koniecznie włącz odcinek naszego podcastu. Czytaj także: "W dobrym związku jest miejsce na nienawiść". Michalina Grzesiak w rozmowie z Natalią Tur "Wiele relacji byłoby uratowanych, gdybyśmy mieli lepszą relację ze sobą". Ale boimy się czuć Zadbana kobieta, czyli jaka? Nie chodzi o włosy i paznokcie. Największa zmiana dzieje się w głowie
Tkwisz w nieszczęśliwym związku dla dziecka? Natalia Tur: "To jest bardzo obciążające dla dzieci"
Czy ratowanie relacji dla dzieci faktycznie jest dla nich dobre? Czy warto tkwić w nieszczęśliwym związku na siłę? Mediatorka Natalia Tur opowiada o tym Michalinie Grzesiak w nowym odcinku podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna".
Są różne powody, dla których tkwimy w nieszczęśliwej relacji. Obawa przed samotnością, wspólny kredyt, ale najczęstszą przyczyną są... dzieci. Nie chcemy, żeby nasze pociechy cierpiały przez rozstanie rodziców. Czy jednak jest to dobre myślenie? Mediatorka rodzinna, Natalia Tur, opowiedziała o tym Michalinie Grzesiak w najnowszym odcinku podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna". Czy warto tkwić w relacji dla dzieci? Dzieci to ważny powód, dla którego dwoje ludzi jest razem. Nie może być jednak jedynym. Gdy w związku dzieje się tak źle, że rozstanie jest jedynym wyjściem, nie ma sensu tkwić w tej relacji, ponieważ będzie to o wiele gorsze dla naszych pociech. Często jest tak, że dzieci wręcz chcą, aby rodzice się rozstali, bo mają dość ciągłych kłótni czy też cichych dni. Trzeba jednak pamiętać, że zawsze jest to dla nich kryzysowa sytuacja. I nie da się tego przeskoczyć. Natalia Tur w rozmowie wspomniała o swojej sytuacji, gdy rozstała się z mężem i ojcem jej dzieci. W momencie, gdy dochodzi do problemów w rodzinie, a dzieci to odczuwają, będą odreagowywać na wiele sposobów. Jeżeli relacji nie da się naprawić, ostatecznie rozstanie będzie dla nich lepsze. Panie zgodziły się też co do tego, że dzieci są tym powodem, dla którego nie podejmujemy impulsywnych decyzji o rozstaniu. I choć nie ma sensu tkwić w nieszczęśliwej relacji na siłę, warto zawsze zastanowić się przed decyzją o odejściu. Mediacja jest ku temu dobrą drogą. "Perfekcyjnie NIEidealna": mediatorka Natalia Tur w nowym odcinku Nowy odcinek podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna" jest już dostępny na naszym kanale w serwisie YouTube. To niesamowicie ciekawa rozmowa dotycząca nie tylko kwestii rozstania z partnerem, ale ogólnie mediacji, tego, czy w związku jest przestrzeń na nienawiść i jak radzić sobie w przypadku zdrad. Zachęcamy do obejrzenia całego odcinka. Czytaj także: "Wiele relacji byłoby uratowanych, gdybyśmy mieli lepszą relację ze sobą". Ale boimy się czuć „Muszę opłakać siebie sprzed kilku lat". Michalina Grzesiak w rozmowie z Pauliną Mikułą o rozstaniu i miłości na własnych zasadach "Wmawia nam się, że musimy być zgodne z oczekiwaniami innych". Michalina Grzesiak rozmawia z Szafiarką Dorką
"Wiele relacji byłoby uratowanych, gdybyśmy mieli lepszą relację ze sobą". Ale boimy się czuć
Jak randka ze sobą może wpłynąć na nasze relacje z innymi ludźmi? Czy łatwo skupić się na własnych emocjach? Rozmawiam o tym z Pauliną Koszut, psycholożką i psychoterapeutką psychodynamiczną.
Wiele mówi się, jak ważne są randki ze sobą, ale wciąż o tym zapominamy lub... nie chcemy pamiętać. Takie sam na sam z własnymi myślami może bowiem przerażać i przytłaczać nadmiarem emocji. Wtedy randka ze sobą staje się udręką. A bez tego nie jesteśmy w stanie stworzyć udanych relacji z innymi ludźmi. O tym, jak powinno wyglądać jakościowe spotkanie z własnymi emocjami oraz w jaki sposób wpływa to na nasze związki, opowiedziała mi Paulina Koszut, psycholożka kliniczna oraz psychoterapeutka psychodynamiczna, znana na Instagramie jako @polski_psycholog_de. Boimy się czuć, więc uciekamy przed sobą Katarzyna Racławska: Randka ze sobą to temat ważny, ale wciąż pomijany w naszym społeczeństwie. Dlaczego nie potrafimy lub może nie chcemy poświęcać czasu samym sobie? Paulina Koszut: Jest nam dzisiaj trudno się spotkać ze sobą dlatego, że być może boimy się tego, co zobaczymy, czego się dowiemy, co usłyszymy. Bo taka randka ze sobą, czy w ogóle zatrzymanie się, wymaga tego, żeby rzeczywiście spotkać się ze sobą, wsłuchania się w siebie, zobaczenia siebie, wsłuchania się w swoje myśli. My bardzo działamy, mamy bardzo dużo zajęć, ten plan dnia jest bardzo napięty. I mam wrażenie, że niezależnie od tego, z kim rozmawiam, czy jest to prezes firmy, mama, tata, mama pracująca czy nie, jesteśmy permanentnie czymś zajęci, ale nie sobą. Jak byśmy robili bardzo wiele rzeczy, żeby od siebie uciec, żeby się ze sobą nie spotkać i żeby siebie nie zobaczyć. Ale co to znaczy siebie? Własnych potrzeb, własnych pragnień, trudności, własnych lęków. My mamy w sobie bardzo dużo lęku, a świat zewnętrzny nam tego nie ułatwia – wojny, pandemie, to zrobiło bardzo duże spustoszenie w relacjach, w naszym życiu, w naszych psychikach. Lęk jest bardzo nieprzyjemną emocją. Czyli to jest strach? Oprócz tego, że boimy się wojny, straty pracy, to jeszcze boimy się własnych myśli? Mamy bardzo dużo niepewności dzisiaj. Boimy się siebie, swoich myśli, a przede wszystkim swoich emocji. Bo myśli są pewnym wynikiem tego, co czujemy. Ja często słyszę, że ktoś chciałby sobie poradzić z tymi natrętnymi myślami, które przeszkadzają, utrudniają. Ale tak naprawdę to emocje wzbudzają te różne myśli. Boimy się czuć nieprzyjemne, trudne emocji, które są w nas: wstyd, lęk, złość… Te emocje są wytłumione do tego stopnia, że wolimy ich nie dotykać, bo są tak bolesne, że nam przypominają o trudnych doświadczeniach. Więc na różne możliwe sposoby je w sobie tłumimy – poprzez działanie, dążenie do ciągle nowych celów, wchodzenie w różne substancje, aktywności, które pozwalają te emocje wytłumić i o nich zapomnieć. Uciec od nich… To co zrobić, żeby od nich nie uciekać? Od czego zacząć i jak zmierzyć się z tymi emocjami, żeby pozwolić sobie na tę randkę ze sobą? Przede wszystkim się zatrzymać – to jest podstawowa rzecz. I zauważyć siebie. Często spotykam się z tym, że ludzie w ogóle nie czują swojego ciała. W takim sensie, że ono jest, jakoś funkcjonuje, bo wiele rzeczy dzieje się automatycznie, ale nie zauważamy tego, co czujemy. A ciało jest pierwszym sygnałem, który nas informuje o tym, co się z nami dzieje. Więc przede wszystkim takie zatrzymanie i sprawdzenie, co tu się w ogóle dzieje, gdzie ja jestem, co ja czuję, dlaczego robię to, co robię, czy jestem w miejscu, w którym chcę być? Jak się czuję z osobami wokół mnie, w pracy z zadaniami, którym muszę sprostać, dokąd ja zmierzam? To są podstawowe pytania, które warto sobie co jakiś czas zadać. A jeżeli na tym etapie pojawią się te negatywne emocje? Poczujemy, że wszystko jest złe i bez sensu... Jak nie poddać się tym negatywnym emocjom i spróbować znowu pozwolić sobie na to sam na sam ze sobą? A ja myślę, że właśnie poddać się. Źródłem naszych problemów jest to, że my bardzo długo je przykrywamy czymś, udajemy, że ich nie ma… Wszyscy myślimy o tym, co zrobić z tą sytuacją, żeby mnie nie bolało. A to jest bardzo ważne, żeby ten ból poczuć. Bo jeżeli my tych emocji trudnych nie czujemy, nie dopuszczamy ich, to nie wiemy, co z nimi zrobić. A być może robimy, ale tak jakbyśmy działali po omacku. Ja o tym mówię też na swoich warsztatach – każda emocja o czymś nam mówi. Smutek przeżywamy, jeżeli coś tracimy – czy to jest strata bliskiego, czy to jest strata pracy, strata relacji. I to jest czas, w którym organizm nam mówi: zatrzymaj się, zobacz, co straciłeś, przeżyj tę żałobę. To bardzo ważne, żeby żałobę przeżyć. Taka żałoba po stracie bliskiego trwa nawet do około roku i to jest normalny czas, że płaczemy, jest nam smutno, nie wiemy, co robić, mamy pustkę. Jest to bardzo nieprzyjemne uczucie, ale to nas też zachęca do refleksji, do pożegnania się. Strata pracy łączy się z ogromnym lękiem, niepewnością, żalem, wstydem. Tu też trzeba się zatrzymać i zastanowić. Są osoby, które nie dopuszczają tego, bo trzeba już zacząć szukać nowej. To jest zrozumiałe, ale ważne też, żeby się zastanowić, co doprowadziło do utraty pracy. Może to nie była posada dla mnie? Może to jest moment, żeby poszukać czegoś, co będzie mi dawało satysfakcję, w czym będę dobra, w czym się będę realizować? W kontekście złości, której też nie lubimy czuć – złość kojarzy nam się z katastrofą, przemocą, tym, że czujemy się jak dzieci i nie chcemy konfrontacji. Natomiast złość jest ogromnie ważną informacją dla nas, że ktoś przekracza nasze granice, że czegoś jest za dużo. To bardzo istotne, żeby ją poczuć. Bo kiedy jej nie czujemy, pozwalamy, żeby ktoś te granice przekraczał. I to doprowadza do jeszcze gorszych konsekwencji. Jak randka ze sobą wpływa na nasze relacje z innymi? A jak ta randka ze sobą, poświęcanie sobie czasu, wpływa na to, jak wyglądają później nasze relacje z innymi? Jeżeli ktoś nie ma dobrej relacji ze sobą, to nie ma też dobrej relacji z innymi. Jeżeli jesteśmy osobami, które nie trzymają granic, nie mają kontaktu ze swoją złością, trudno im być asertywnym, trudno im te granice stawiać, to inne osoby te granice przesuwają. A kiedy te granice są już mocno przesunięte, to symbolicznie mówiąc, staje nam się ciasno, jest nam niewygodnie, nie mamy jak oddychać. I to powoduje, że w tych relacjach nie jesteśmy sobą, czujemy się zagrożeni, mamy dużo lęku, czujemy się atakowani. Jak te relacje mogą być dobre i równe? Wiadomo, że w relacji granica nigdy nie jest postawiona 50/50. Natomiast w momencie, kiedy my nie szanujemy siebie, nie lubimy siebie, nie stawiamy granic, nie wiemy, jakie są nasze wartości, mamy mocny, silny głos wewnętrznego krytyka, to widzimy to też na zewnątrz. Jeżeli ja siebie widzę jako osobę małą, nie na równi z innymi, to jak inni mają widzieć nas inaczej? Są osoby, które nadbudowują to perfekcjonizmem, mówimy też o osobowościach narcystycznych, gdzie mamy fałszywe ja, które na zewnątrz jest odwrotnością tego, co wewnątrz. Ale wewnątrz tam jest bardzo dużo lęku, wstydu, niepewności, co powoduje, że to inne osoby odstrasza. Czy ta relacja z drugą osobą jest takim odbiciem lustrzanym tego, co dzieje się w naszym wnętrzu? Tak, ale to też nie jest odbicie 1:1. Zawsze podchodzimy do tego indywidualnie. Nigdy nie jest tak, że np. zawsze inne osoby będą wykorzystywać osobę z niską samooceną. To może pójść w dwie strony. Mogą ją wykorzystywać, ale też ona może te osoby odstraszać – będzie posługiwała się takimi metodami obronnymi, że te osoby będą się jej bać, będzie sabotować te relacje. My powinniśmy mieć przyjacielską relację z samym sobą. Chodzi o widzenie siebie takim, jakim się rzeczywiście jest – z wadami i zaletami. Potrafimy siebie docenić za to, co dobre, ale też potrafimy dostrzec to, co jest złe i jest do pracy. Że potrafimy dać sobie czas, zadbać o siebie – nie tylko się eksploatować i dążyć do tego, żeby być lepszym, tylko zatrzymać się i docenić to, co już zrobiliśmy. Ludzie różnie podchodzą do tego, jak wygląda jakościowe spędzanie czasu z samym sobą. Dla jednego jest to nałożenie maseczki na twarz, dla drugiego obejrzenie ulubionego serialu, a dla kolejnej osoby będzie to medytacja. Czy tu możemy w jakiś sposób stwierdzić, że coś będzie bardziej lub mniej jakościowe dla naszego dbania o siebie? Warto mieć wachlarz różnych możliwości i stosować to, co w danym momencie jest potrzebne. Na moim własnym przykładzie: ja wypracowałam sobie różne metody i mam zasadę 30 minut dziennie. Te 30 minut to jest coś, co ja poświęcam wyłącznie sobie, coś, co ma mnie odstresować, zregenerować… Bardzo dbam o to, żeby to było zróżnicowane. Mocno pracuję głową i emocjami, więc dla mnie dobrym sposobem na to, żeby się zregenerować i zrobić sobie randkę ze sobą, są np. ćwiczenia fizyczne. I to mi załatwia dwie sprawy – pomaga mi zregenerować ciało, ale też jestem sama ze sobą. Badania mówią, że z kolei dla osób, które na co dzień pracują fizycznie, dobrym sposobem na regenerację i zatrzymanie się jest kąpiel, pisanie dziennika, medytacja. To jest kwestia tego, czego w danym momencie potrzebujemy. Czasami będzie to poczytanie książki, czasami kąpiel, czasami wyjście na kawę i posiedzenie tylko ze sobą. Skan ciała też jest bardzo ważny. Najlepszą metodą jest to, żeby usiąść i zobaczyć, co się dzieje, czy mnie głowa nie boli, czy mi się wygodnie siedzi, czy ja mam wygodne ubranie… Zwrócenie uwagi na to, co mi ciało pokazuje, czego ja potrzebuję. To nam już sporo wskaże. Jeżeli jestem spięta, to pewnie towarzyszy mi stres. Warto się zastanowić, czym ja się w tym momencie stresuję i jak sobie z tym poradzić. Dobrym sposobem w tym przypadku będą ćwiczenia oddechowe. Podejdźmy do siebie z czułością – ciało to nie jest robot. To coś, co ma nam służyć, mamy o to dbać, co daje nam ważne informacje i istotne, żebyśmy z nich skorzystali, a nie udawali, że tych informacji nie ma. W jednym z postów na instagramowym profilu wspomina pani o wypaleniu żony i ogólnie o wypaleniu w relacji. Czy ta randka ze sobą może temu zapobiec? Bardzo! Ta randka ze sobą i to, że się ze sobą przebywa i się siebie lubi to jest fundament wszystkiego. Mam wrażenie, że wiele relacji mogłoby być uratowanych lub poprawionych w momencie, gdyby mężczyzna czy kobieta mieli lepszą relacją z samym sobą. I widzę to też u siebie w gabinecie. Przychodzą osoby z problemem w związku, mają myśli o rozstaniu. Często jest tak, że praca nad sobą, zwrócenie uwagi na siebie i swoje potrzeby, komunikowanie tych potrzeb, mówienie o swoich potrzebach, egzekwowanie ich, ale też widzenie drugiego człowieka, dają najwięcej. W momencie, kiedy jesteśmy w stadium lęku, drugi człowiek też staje się dla nas zagrożeniem. Czujemy do niego dużą złość albo zaczyna się rodzić obojętność. Często ta druga osoba w ogóle nie wie, o co nam chodzi. W momencie, kiedy zaczynamy to wyrażać, stawiać granice, widać, czy ta relacja ma sens, czy nie – czy ta osoba jest w stanie odpowiedzieć i jesteście w stanie się dogadać. Najgorszym, co można zrobić jest to, że relacja ze sobą jest kiepska, nie wiemy, jakie są nasze potrzeby i granice, nie potrafimy prosić o wsparcie i wyrażać swoich potrzeb, raczej spełniamy potrzeby innych osób. Druga osoba będzie z tym ok – jeżeli ktoś nam daje i nic nie potrzebuje w zamian, to super. Ale nie domyśli się, że my też możemy czegoś potrzebować. Musimy się usłyszeć, żeby móc zareagować, żeby doszło do kompromisu i wzajemnego zrozumienia. Na czym nam zależy w relacji? Żeby była harmonia, żeby się rozumieć, żeby razem wzrastać, iść w jednym kierunku. W momencie, kiedy mamy kiepską relację ze sobą, trudno o tę bliskość, trudno budować relację. Czy randka ze sobą może zagrażać relacji? Czy to może zadziałać też w drugą stronę? Czy istnieje ryzyko, że nasz związek rozpadnie się przez relację z samym sobą? Przecież możemy dojść do wniosku, że w sumie jest mi dobrze ze sobą i nikogo więcej nie potrzebuję… Tutaj jest bardzo dużo zmiennych. Jeżeli np. mamy osobę, która jest w przemocowej relacji, w relacji z osobą, z którą nie widzi przyszłości, z którą trudno się porozumieć, związek od wielu lat jest martwy, w momencie, kiedy zaczyna zauważać swoje potrzeby i pracować nad sobą, to może iść w różnym kierunku. To może być decyzja o rozstaniu – to naturalna reakcja. Po rozstaniu też warto dać sobie czas na to pobycie samemu, zauważenie, jak jest żyć samemu. W momencie, kiedy potrafimy żyć ze sobą, dobrze nam ze sobą, wtedy pojawia się otwartość na to, aby się związać, bo to naturalne. Z drugiej strony, gdy znamy siebie, wiemy też, czego oczekujemy od relacji… Dokładnie, czego oczekujemy, czego nie chcemy, co możemy dać, jak ma ta relacja wyglądać… Jeżeli decyzja o tym, że chcę być sama, nie chcę mieć nikogo, się przedłuża, wtedy często spotykamy się w gabinecie, bo może pojawić się lęk. Niektórzy stresują się utratą niezależności, utratą siebie. Wtedy trzeba pracować nad tym, jak zachować siebie, będąc w związku. Zawsze podchodzimy do tego indywidualnie. Bo jeżeli ktoś mówi, że dobrze mu być ze sobą i nikogo nie potrzebuje, to też nie ma sensu szukać na siłę – być może to jest czas na pobycie ze sobą, zbudowanie siebie. Czy z psychologicznego punktu widzenia istnieje jeden, najlepsze sposób na jakościowe spędzenie czasu z samym sobą? Myślę, że po prostu bycie ze sobą – bez innych. Taki sposób, który będzie dawał nam przyjemność, ale dzisiaj to może być spacer, jutro kąpiel, a pojutrze SPA. Każdy ma inną strukturę osobowości, tryb życia itd. Kluczową rzeczą jest to, żeby rzeczywiście odbywało się to w samotności – żeby było jak najmniej bodźców z zewnątrz i żeby było przyjemnie… Żeby być otulonym? Tak, tego trzeba szukać. Jeżeli jesteśmy po wielu latach odcięcia od siebie, oderwania od siebie, to będzie trudno. Bo co to znaczy? Ja nie znam tego uczucia otulenia siebie. Trzeba sobie wyobrazić, że jest się młodszą wersją siebie – dzieckiem – i bierze się to dziecko, przytula, próbuje się mu dać to, co najlepsze. To bardzo ładna pointa naszej rozmowy, dziękuję. Psycholog dla Polaków 🇵🇱 za granicą, najpopularniejsza influecerka z kategorii zdrowia psychicznego, Paulina Koszut jest psychologiem i psychoterapeutką psychodynamiczną w trakcie całościowego szkolenia w renomowanym ośrodku szkoleniowym – Laboratorium Psychoedukacji. Na co dzień prowadzi konsultacje psychologiczne oraz psychoterapię indywidualną osób dorosłych, zarówno stacjonarnie w miejscowości Essen, jak i online. Czytaj także: Nie stawiamy granic, żeby nie stracić ludzi, a tracimy siebie. Halina Piasecka mówi, od czego zacząć "Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną? Kupujemy coraz więcej, bo chcemy zagłuszyć nasze lęki. „To sprawia, że czuję się bezpieczna”
Randka ze sobą może stać się udręką. Zamiast ulgi czujesz napięcie? Dlatego powinnaś ją powtórzyć
Podążając za radami z poradników, zapraszasz samą siebie do restauracji, albo rezerwujesz czas w domu tylko dla siebie. Jesteś przekonana, że będzie to dobre doświadczenie. A jednak może się okazać, że trudno ci wytrzymać ze swoimi myślami i uczuciami. W odpowiedzi na dyskomfort szybko sięgasz po telefon, pilot lub wkładasz do uszu słuchawki. Znajome? Spokojnie, nie jesteś wyjątkiem i jest na to rozwiązanie.
„Zabierz siebie na randkę” – podpowiadają ochoczo psychologiczne poradniki i artykuły. To ważne, bo od relacji ze sobą zaczyna się budowanie fundamentów każdej innej relacji. Jeśli chcesz tworzyć dobre i satysfakcjonujące więzi z innymi (a przecież właśnie na tym nam zwykle zależy), to warto regularnie wpisywać na swoją listę zadań czas tylko dla siebie. Niezależnie od tego, czy jesteśmy w związku, czy nie. To jasne, ale... Podążając za radami ekspertów, wiedziona tym, co słuszne i na czasie, pewnego pięknego popołudnia zapraszasz samą siebie do SPA lub restauracji, albo prościej – rezerwujesz czas w domu tylko dla siebie. Jesteś przekonana, że będzie to dobre doświadczenie, kojące, przyjemne, a może nawet karmiące. Że odetchniesz i wyciszysz umysł. Oczywiście może tak być, ale możesz też doświadczać czegoś innego. Kiedy randka ze sobą staje się udręką Być może dość szybko orientujesz się, że coś jest nie tak. Coś uwiera. Coś drażni. Coś nie pozwala ci swobodnie rozsiąść się w tej chwili. Bo kiedy naprawdę stajesz sama przed sobą – w ciszy, w zwolnieniu, w uważności skierowanej do wewnątrz – dzieje się coś nieoczekiwanego. Zamiast ulgi może pojawiać się napięcie. Zamiast przyjemności – rozczarowanie. Zamiast radości – gniew, lęk albo smutek. A przecież nie tak miało być. I wtedy być może robisz w tył zwrot. Sięgasz po telefon i łapczywie przewijasz ekran. Szukasz obecności innych, ich głosu, ich uwagi. Może do kogoś dzwonisz. Może próbujesz zagłuszyć to, co niewygodne, kolejnym podcastem albo serialem. Dociera do ciebie, że „randka” się nie udała. Że nie potrafisz. Że coś jest z tobą nie tak, skoro nawet bycie w pojedynkę kończy się rezygnacją… Prawda jest taka, że dla wielu osób cisza nie jest przyjemna. Cisza jest podejrzana. W ciszy wychodzi to, co na co dzień skutecznie zagłuszamy: smutek, napięcie, poczucie pustki, poczucie, że jest się niepotrzebnym, lęk, niewypowiedziany żal, samotność. W ciszy wyraźniej słychać też wewnętrzny głos, który nie zawsze jest wspierający. Bywa surowy, a może nawet okrutny. Co robisz? Być może więcej tego nie powtarzasz. Rezygnujesz z uważności na siebie, bo to może być zbyt trudne. Rezygnujesz ze zgody na to, co właśnie w tobie żywe – nawet jeśli jest to nieprzyjemne czy zawstydzające. Rezygnujesz z zatrzymania się w codziennym pędzie. Z przyglądania się sobie. Z bliskości i akceptacji. A przecież randkowanie ze sobą – a mówiąc trafniej, świadome spotkanie ze sobą w prawdzie – właśnie tym mogłoby być. Pobyciem przy sobie nawet w niewygodzie. Choć na chwilę. Tak jak z drugim człowiekiem, na którym ci zależy. Dlaczego warto pobyć ze sobą tak naprawdę? „Randkowanie ze sobą” nie zawsze jest lekkie, to już wiemy. Jednak niewygoda nie musi być sygnałem, żeby odpuścić. Może być szansą na rozwój. Jon Kabat-Zinn, znany amerykański terapeuta, specjalista w zakresie mindfulness, pisał, że uważność to umiejętność dostrzegania tego, co dzieje się w danym momencie bez osądzania. To praktyka patrzenia na rzeczy w sposób bezstronny. Czy potrafisz tak popatrzeć na siebie? Świadome „randkowanie” ze sobą może pomóc nam dostrzec to, co w codziennym pędzie pomijamy: wartości, które są dla nas ważne, osoby, które nas wspierają, okoliczności, które nam pomagają. Może nas wesprzeć w zauważeniu własnych zasobów, takich jak nasz rozsądek, wyobraźnia czy inteligencja. Randkowanie ze sobą nie tylko pomaga zrelaksować umysł i się odprężyć. Jeżeli jest pełne uważności, może wydobyć nas z kolein życia. Brak świadomego bycia ze sobą może prowadzić do trudności, między innymi z powodu nieświadomych i utrwalonych działań i mechanizmów. To one wpływają np. na relacje z innymi albo na to, jak dbamy o własne zdrowie. Samoświadomość pozwala ruszyć z martwego punktu, odzyskać większy wpływ na własne decyzje i stopniowo zmieniać jakość życia. Kiedy rozwijamy świadomość z takim nastawieniem, zmierzamy w stronę emocjonalnej równowagi i spokoju. Zmierzamy też w stronę autentyczności, czyli bycia ze sobą, swoimi emocjami, myślami, wartościami bez maski i udawania. W stronę uznania własnych niedoskonałości i zauważenia tego, co jest dla nas w życiu ważne. Jak pisał Carl Jung, wybitny myśliciel i twórca psychologii analitycznej, „nie możemy niczego zmienić, póki tego nie zaakceptujemy”. A żeby coś zaakceptować, trzeba to w ogóle zauważyć. I dobre „randki” ze sobą w tym mogą okazać się pomocne. To może nie być łatwe. Efekt często nie przychodzi od razu, wymaga czasu i odwagi, a droga do tego nie jest prosta. Często warta jest jednak pokonania, bo zmierza w stronę bardziej jakościowego życia, większego zadowolenia z siebie i zdrowszych relacji. Jeżeli spotkanie ze sobą jest zbyt trudne, przydatna może być pomoc psychoterapeuty. Co może ci przeszkadzać? Oprócz wszelkich rozpraszaczy, jak telefon (lepiej go wyciszyć), mogą ci przeszkadzać nieustające myśli, które przemieszczają się w umyśle niczym rwąca rzeka. Spróbuj puścić je wolno i nie przywiązywać się do nich. To tylko myśli. Dzięki temu możesz pobyć w teraźniejszości. Wyobraź sobie, że myśli przelatują jak chmury na niebie, i wracaj do tego, co bieżące. Pytaj siebie: Jak się teraz czujesz? Czego najbardziej ci potrzeba? Na czym ci zależy? Co chcesz zrobić? Jak czujesz swoje ciało? Co odbierają twoje zmysły? Jeśli pojawiają się w głowie nieprzyjemne komentarze na swój temat, tylko je zauważ. Z czasem rozwijaj w sobie dialog, który cię wspiera, a nie podcina skrzydła. Ze współczuciem i miłością do siebie. Jeśli możesz, wychodź z roli surowej urzędniczki i czepialskiego recenzenta. Na randce nie są mile widziani! „Randka ze sobą” bywa sposobem, żeby odwrócić uwagę od problemu. Wtedy będzie po prostu ucieczką w ładnym opakowaniu. Bo można siedzieć samej w kinie i spacerować po parku, a jednocześnie być od siebie oddaloną o kilometr. Fizycznie obecną, mentalnie – w delegacji. Postaraj się być przez chwilę uważną i obecną. Możesz spróbować być dla siebie jak przyjaciel – taki, którego chciałabyś mieć. Który może milczy, może jest nudny, może nie jest najmądrzejszy, ale jest autentycznie przy tobie. Nie oczekuj od tej chwili nie wiadomo czego. Pozwól tej chwili być taką, jaka jest. Randki ze sobą mogą być drogą do zmiany Na „randki ze sobą” dobrze jest wybierać się regularnie. Chociaż czasem zamiast odprężenia pojawia się konfrontacja. Zamiast zachwytu odsłania się to, co zbyt długo było spychane na margines: gniew, lęk, pustka, żal lub tęsknota. To, co niewysłuchane. To, co domaga się obecności. Zwłaszcza wtedy, gdy długo od siebie uciekaliśmy. Dopóki próbujemy wypierać to, co niewygodne, nie mamy dostępu do realnej zmiany. Zużywamy energię na ukrywanie i pudrowanie rzeczywistości, zamiast przeznaczyć ją na to, co można zrobić, z tym, co trudne. Może właśnie w tej niewygodzie zaczyna się coś naprawdę ważnego. Nie idealna relacja z samą sobą, albo gorzej – odegrana niczym rola w teatrze. Nie relacja bez wad, bez trudu, bez cienia, ale relacja uczciwa. Taka, w której nie uciekasz na pierwszy sygnał dyskomfortu. Taka, w której zostajesz. Taka, w której jesteś sobie bliska nie tylko wtedy, gdy jest lekko, lecz także wtedy, gdy boli. Jeżeli więc przyjdzie ci do głowy pomysł umówienia się ze sobą na randkę, świetnie! To wartościowy sposób, by się zatrzymać, zrelaksować i mieć uważniejszy kontakt ze sobą. Jednak spróbuj nie rezygnować z bycia przy sobie, gdy poczujesz niewygodę. Ta niewygoda może być ważnym sygnałem i początkiem zmiany. Jest częścią ciebie i właśnie prosi o to, żeby być zauważoną. Czytaj także: Algorytm karmi twoje kompleksy, a ty scrollujesz iluzję szczęścia. Czas przerwać ten teatr "Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną? Sen jest dla słabych? Z takim myśleniem nie osiągniesz sukcesu. Dr Czerska: „To szkodliwa iluzja"
Na tydzień przestałam dostosowywać się do innych. Dla ciebie łatwizna? Mnie zżerało poczucie winy
Ile razy robisz coś, czego nie chcesz? Tylko dlatego, że głupio ci odmówić, nie chcesz być uznana za egoistkę, boisz się zrobić komuś przykrość, w końcu dlatego, że nie umiesz inaczej. Jeśli też jesteś „panią dostosowującą się”, to mój tekst jest dla ciebie. Zrobiłam tygodniowy eksperyment, przestałam dopasowywać się do innych.
Od dziecka słyszałam, że jestem miła i kontaktowa. W przedszkolu ostatniego cukierka oddawałam koleżance, godziłam się na zabawy, które wybierały inne dziewczynki i nigdy „nie robiłam problemów”. Podobnie w podstawówce i liceum. Byłam dziewczyną z sąsiedztwa, super przyjaciółką, dla wszystkich miałam czas. Byłam też poprawiaczką nastroju znajomych i odkąd pamiętam, czułam ogromną odpowiedzialność za nastrój innych. Kiedyś, zanim modne stało się chodzenie na terapię, byłam przekonana, że taka się urodziłam. Trochę zazdrościłam tym dziewczynom, a później kobietom, które nie bały się mówić „nie”, to one decydowały, jak spędza czas grupa, wybierały muzę na imprezy i emanowały pewnością siebie. Trochę też się ich bałam. Wychodzenie przez szereg wydawało mi się... niestosowne - tak, to najlepsze słowo. Byłam absolutnie przekonana, że nie wypada na sobie koncentrować uwagi, że epatowanie sobą, zajmowanie przestrzeni jest nieeleganckie. A potem, już jako dorosła osoba, poszłam na terapię. I okazało się, że bycie „panią miłą” jest wypadkową wielu rzeczy. Na tydzień przestałam dostosowywać się do innych Na pewno już to wiecie. Mnóstwo zależy od naszego dzieciństwa, atmosfery w domu, tego czy pozwalano nam wyrażać siebie, jakie przekonania miały bliskie osoby w rodzinie. Zdałam sobie sprawę, podobnie, jak wiele innych kobiet w moim wieku, że zostałyśmy wychowane do usługiwania innym. A te słowa, że coś jest nieeleganckie, nie wypada - to po prostu rodzinne skrypty. Mimo ogromnej świadomości, pracy nad sobą nie byłam w stanie do końca wyplenić z siebie „pani miłej”. Może dlatego tak bardzo mi się spodobał eksperyment dziennikarski, który miał polegać na tym, że przez tydzień nie będę się do nikogo dostosowywać. Będę sobą. I jeszcze mam zawodowe usprawiedliwienie. Jeśli ktoś uzna, że jestem szalona, to później zadzwonię i się wytłumaczę. Zresztą tydzień to prościzna, prawda? Akurat! W ciągu tych siedmiu dni zaliczyłam kilkanaście napadów paniki, zżerało mnie poczucie winy, byłam też przekonana, że zaraz zawali się świat. I cóż, aż trudno uwierzyć, ale chyba straciłam jedną koleżankę. Dzień pierwszy: brak natychmiastowej reakcji Zaczynam łagodnie. Przestaję być dostępna na zawołanie. Kiedyś Karolina Cwalina– Stępniak, coachka, powiedziała mi, że tylko dwa razy dziennie odbiera maile i odpisuje na wiadomości. Zszokowało mnie to: "Ale jak to?". Wydawało mi się, że wypada odpisywać, to pokazuje, że jesteśmy dobrze wychowane (znów przekonanie, fakt). Później przeczytałam, że natychmiastowa reakcja aktywuje ciało migdałowate w mózgu, włącza się tryb: walcz, uciekaj, dopasuj się. Jeśli natomiast dajemy sobie przestrzeń, pozwalamy, żeby aktywowana została nasza kora przedczołowa (odpowiedzialna za świadome decyzje), wtedy łatwiej nam zastanowić się, chcemy zareagować, czy niekoniecznie. Poza tym nieustanna dostępność męczy. Od rana bombardują mnie wiadomości. Jedna koleżanka pisze, że idzie do lekarza, druga chce, żebym jej coś szybko zredagowała, trzecia dzwoni, bo akurat ma wolne, czwarta wysyła tytuł swojej książki i pyta, co o tym myślę. Dostaję też maila służbowego od osoby, która zawsze wymaga natychmiastowej reakcji (sama natomiast potrafi nie odpisywać miesiącami). Postanawiam, że owszem, odpiszę, ale nie teraz. W sumie to dziwne, że nikt nie traktuje pracy freelancera poważnie. Gdybym była na etacie w korporacji przecież nikt z bliskich nie domagałby się kontaktu ze mną od samego rana. Odkładam telefon i zajmuję się swoimi sprawami, kończę o 15.00, telefon rozgrzany do czerwoności. Koleżanki piszą zdenerwowane, gdzie jestem i że się martwią, współpracowniczka wysyła mi znaki zapytania (dopiero dziś rozumiem, jak mnie to wkurza). Nagle widzę, ile czasu marnuję na co dzień. Należę też do kilku grup na Facebooku, na jednej z nich moja dobra koleżanka publikuje rozpaczliwy post, że potrzebuje pomocy w remoncie. Normalnie zareagowałabym natychmiast, teraz nie robię nic. Trudne to, szczególnie, że wpisują się inne znajome i zapewniają o swojej pomocy. A ja gdzieś w środku czuję, że nie mam siły na pomaganie komuś w remoncie. Zresztą dlaczego mam wciąż jej pomagać? Przecież to nie pierwszy raz. Sama mam bajzel i powinnam najpierw sprzątnąć swój taras. Dlaczego do tej pory wyskakiwałam przed szereg z pomocą, zamiast zobaczyć, co się dzieje na moim własnym podwórku? Choć w ciągu dnia zauważam swoje automatyczne reakcje (cały czas chcę reagować, podobnie już prawie zaproponowałam pomoc sąsiadce, która żaliła się na spacerze, że nie ma co zrobić w weekend z psem), wieczorem jestem spokojniejsza. Zasypiam bez charakterystycznego szumu w głowie, również bez wyrzutów sumienia z powodu zawalenia pracy. Czuję też dziwną złość, ależ mnie wkurzają ludzie. Czy naprawdę uważają, że jestem ich służką? PODSUMOWANIE Poziom trudności: 7 Zadowolenie z efektów: 9 Reakcje innych: dopytywanie, co mi jest i dlaczego zniknęłam (po kilku godzinach!!!) Dzień drugi: mikro „nie” bez zbędnego tłumaczenia Przyznaję, zaczynam dzień od odpisania na wczorajsze wiadomości. Ale nie wysyłam epopeji, jak to mam w zwyczaju. Oznajmiam, że wszystko okej, byłam zajęta. Ależ to sucho brzmi, czuję niepokój, ale przetrzymuję go. Przecież nic złego nie zrobiłam. Chyba. Syn pyta, czy podwiozę go do kolegi, już prawie wstaję po kluczyki, gdy uświadamiam sobie, że wcale nie muszę się godzić. „Dziś nie mogę, naprawdę” - mówię. Spodziewam się jęków, ale w odpowiedzi słyszę, że spoko, pojedzie na rowerze. Próbuję przetrwać dzień, mówiąc „nie”, gdy czegoś naprawdę nie chcę. Jestem zszokowana, ile jest takich drobnych sytuacji. Zawsze wysłuchuję pań z banków, które dzwonią z propozycją karty kredytowej, ustępuję miejsce przy kasie w sklepie, bo przecież się nie spieszę i zgadzam się wychodzić z psem sąsiadki, chociaż jestem chora i ledwo z łóżka wychodzę. Słucham też mamy, która każe mi dzwonić albo pisać SMS-y do swojej przyjaciółki z podziękowaniami, że wysłała mojemu dziecku pieniądze na urodziny. Dlaczego niby ja mam to robić, a nie moja mama albo mój syn? Czuję, że jedyną osobą w życiu, która naprawdę nie narusza moich własnych granic, jest mój mąż. Wieczorem nachodzą mnie wątpliwości. Dlaczego powiedziałam pani namawiającą mnie na kupno bukietu tulipanów, że ich nie potrzebuję? To jej zarobek... Dlaczego nie dałam kasy chłopakowi, który stał pod Biedronką? Co mi szkodziło? Świat się na mnie zemści, nikt mi nie pomoże, kiedy ja będę potrzebowała pomocy. Zaraz oszaleję. PODSUMOWANIE Poziom trudności: 10!! Zadowolenie z efektów: 2 (co fajnego jest w byciu „odmawiaczką”?) Reakcja innych: sama nie wiem Dzień trzeci: przecież nikogo nie ratuję To jest najgorsze. Zrezygnować z roli ratowniczki, kiedy wszyscy uważają, że można na mnie polegać. W środku dnia dzwoni przyjaciółka, znów ma dramat z facetem. Przysięgam, kolejny facet, kolejne zerwanie, awantura, czy rozpacz. Zresztą nie chodzi tylko o sprawy sercowe, ona sama o sobie mówi: „drama queen”. Zawsze ma jakąś trudną sytuację i potrzebuje wsparcia. Nagle rozumiem, że jestem zmęczona od miesięcy. Lubię ją, jest mi bliska, ale nasza relacja jest zbyt intensywna, a ja nie mam czasu ciągle jej wspierać. Tak, powiedziałam to sama do siebie. Również to, że moja przyjaciółka jest radykalna. Albo ktoś jest z nią na 100 proc., albo usuwa go z życia. Trudno, nie mogę być na 100 proc. Nawet dla męża nie jestem na 100 proc. Popołudniu inna znajoma chce znów ode mnie pożyczyć kasę, zawsze pożyczam, ale w ostatni weekend miałam mały wypadek, musiałam wezwać lawetę, naprawa auta kosztowała mnie 4 tysiące, nie mam teraz wolnych środków. Tak, mogłabym zerwać lokatę, ale… nie chcę tego. Piszę znajomej szczerze, że teraz nie mam pieniędzy. Czuję się okropnie, nie przetrwałabym kiedyś, gdyby nie życzliwi ludzie, którzy pomagali w kryzysie. „Pożyczysz jej następnym razem” - uspokajam samą siebie. Niewiele to pomaga. Jednak wspieranie bliskich jest wysoko na liście moich priorytetów. Z drugiej strony, ostatnio pieniądze normalnie prawie uciekają ode mnie. Może więc raz postawię na swój komfort, a nie na komfort kogoś innego? Wieczorem koleżanka pisze: „Na szczęście pożyczyła mi M. Oni są wspaniali, zawsze na nich mogę polegać”. Przełykam tę szpilę, choć innego dnia bym przepraszała, tłumaczyła, że przecież na mnie też może polegać, że pierwszy raz nie pożyczam jej pieniędzy, czy nie robię czegoś dla niej. Zatrzymuję jednak automatyczną reakcję i jestem z siebie dumna. O rany, czuję się jakaś silniejsza. Nie muszę brać udziału w gierkach i manipulacjach. Udaje mi się też osiągnąć cel z pierwszego dnia eksperymentu: nie na wszystkie wiadomości musimy reagować, szczególnie jeśli nie było pytania. PODSUMOWANIE Poziom trudności: 9 Zadowolenie z efektów: 9 Reakcje innych: jednak niezadowolenie Dzień czwarty: nie przepraszam, nie wykonuję zbędnych gestów, żeby ratować relację Koleżanka od afery z facetem pisze: „Nie mogłam się wczoraj do ciebie dodzwonić cały dzień”. - „Nie mogłam rozmawiać” - tłumaczę, choć w zasadzie kłamię, bo prawda jest taka, że nie chciałam. - „Wystarczyło napisać” - odpowiada. - „Masz rację, nie pomyślałam. Jak sytuacja?”. Chcę dopisać „przepraszam”, powstrzymuję się. A kurczę, chyba powinnam przeprosić? Już sama nie wiem. Ale nie muszę dalej tego analizować, bo koleżanka już nie odpisuje, i nie odzywa się przez resztę dnia (zresztą nie odezwała się do czasu skończenia tekstu, ja też nie, bo nie mam zamiaru korzyć się tylko dlatego, że potrzebuję przestrzeni). Dziwne uczucie, ale trudno. PODSUMOWANIE Poziom trudności: 1 (jak ja jednak tego potrzebowałam) Zadowolenie z efektów: 10 Reakcje innych: zniknięcie (ale nie mam porównania) Dzień piąty: mówię „tak”, bo tego chcę, chociaż mój pomysł nie podoba się innym Idealny moment, żeby powiedzieć znajomym i rodzinie, że wybieram się na studia z psychologii. „Boże, ty też”, „W tym wieku? Nie dasz rady”, „Co to za kolejny szalony pomysł?”, „Nie będziesz miała pracy, każdy studiuje teraz psychologię”. Tak, tak właśnie reagują ludzie, choć nawet nikogo nie spytałam, co o tym myśli. W innej sytuacji zaczęłabym się tłumaczyć, że nie wiem, czy będę pracować w zawodzie, ale to moje marzenie z młodości, chcę też rozszerzać swoje kompetencje. Teraz nie muszę się tłumaczyć, w końcu eksperyment trwa. Mówię też przyjaciółce, maniaczce Włoch, że na urodziny lecimy do Tallina. „Nie boisz się? Teraz to chyba niebezpiecznie, poza tym co fajnego jest w Tallinie. W Italii już ciepło”. Uff, nabieram powietrza i znów niczego nie wyjaśniam. Właściwie dlaczego zawsze wyjaśniałam? Albo dlaczego nie mówiłam z lęku przed oceną? Oznajmiam też mamie, że na weekend jadę do koleżanki do Berlina. „Ale samochodem? Tyle kilometrów? Lepiej pociągiem. Zresztą naprawdę chcesz jechać tylko na weekend, nie za daleko?”. Włącza się nawet mąż, mówiąc, że bezpieczniej będzie chyba pociągiem. Dla kogo bezpieczniej?!! Czy ja wyglądam na osobę potrzebującą specjalnej troski? Prawo jazdy mam od lat, pokonałam setki kilometrów. Wcześniej może uległabym namowom i zdecydowałabym się na pociąg, teraz powtarzam spokojnie: „Tak, jadę autem do Berlina, tak, na weekend”. PODSUMOWANIE Poziom trudności: 1 (może jednak nie jestem aż tak wielką „dostosowywaczką się”) Zadowolenie z efektów: 7 Reakcje innych: nieproszone rady Dzień szósty: powtarzam zadania z wszystkich poprzednich dni... ... i zaczynam się dobrze bawić. Poza tym czuję się lżej psychicznie i naprawdę mam więcej czasu. Dzień siódmy: jestem asertywna dla ludzi autorytarnych i dominujących Powiedzmy sobie szczerze, reszta przy tym to pikuś. Nie dostosowywać się do twardzieli, ludzi przyzwyczajonych do tego, że świat tańczy, jak oni zagrają, to naprawdę trudna sztuka. Ale słowo się rzekło, próbuję. Na pierwszy ogień idzie żona mojego ojca. Akurat dzwoni i zaprasza na weekend nad jezioro. Nie, nie przyjaźnimy się. Robi to, bo jest dobrze wychowana, musi mnie czasem zapraszać, poza tym chce, żebym pomogła ojcu poprzewozić rzeczy do nowego mieszkania. „W ten weekend nie mogę” - słyszę swój głos. - „Ale co to znaczy, że nie możesz? Ojciec sam nie da rady”. - Nie wiem, czy jest bardziej rozdrażniona, czy zdziwiona moją odmową. Przecież ja się zawsze zgadzam i ledwo przy niej oddycham. Teraz też ledwo oddycham, ale nie mam najmniejszego zamiaru się poddać. - „Rozumiem, chętnie pomogę za 2 tygodnie” - tłumaczę. Tyle, wytrzymuje ciszę w telefonie i swoje napięcie. - „Ok” - mówi i się rozłącza. Mam ochotę natychmiast napisać, że zmienię plany i przyjadę. Ale najpierw rozmawiam sama ze sobą. Czy ona mi się tłumaczy? Czy ona kiedyś dostosowała swoje plany do mnie? Nie, nigdy. Czy naprawdę to jest okej, żebym zmieniała plany? Idziemy ze znajomymi na koncert... Skoro mi tak dobrze idzie, dzwonię do mojej współpracowniczki i proszę, żeby określiła się, czy robi ze mną projekt, czy nie. Potrzebuję znać tylko odpowiedź, bo czekam już miesiąc. Oczywiście ma surowy głos, co trochę zbija mnie z tropu, zaczyna się tłumaczyć, że ma bardzo dużo zajęć, przerywam jej i mówię, żeby tylko dała mi znać: tak czy nie. Jestem samą sobą zszokowana. PODSUMOWANIE Poziom trudności: chyba z 200, wypadam poza skalę Zadowolenie z efektów 9 (ale to dlatego, że stoczyłam wewnętrzną walkę ze sobą, w końcu czuję ulgę) Reakcja innych: prawdę mówiąc żadna. Partnerka ojca się do mnie nie odzywa, współpracowniczka nie dała odpowiedzi, ale chociaż powiedziałam coś szerze. Podsumowanie tygodnia Nie zrobiłam, oczywiście, spektakularnych rzeczy, ale spróbowałam, czuję się lepiej ze sobą, to naprawdę nie jest takie trudne. Będę próbować dalej! Ale pieniądze będę jednak pożyczać. Czytaj także: Urlop bez męża i dzieci to fanaberia? „Nieważne, co ktoś sądzi o twoim życiu, to nie jego życie” "Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną? Miał być podział 50/50, a wyszło jak zwykle? „Taki jest los kobiety. My nie prosimy o pomoc”