Aby nasza ostatnia wola była ważna, nie musimy potwierdzać jej u notariusza. Testament zostanie uznany, jeśli napiszemy go, przestrzegając reguł prawnych. Oto sposoby sporządzania testamentów. Każdy z nich ma swoje wady i zalety.
Własnoręcznie Musi go w całości odręcznie napisać osoba przedstawiająca swą ostatnią wolę (sam podpis łatwo podrobić)! Nie można w tym przypadku użyć ani komputera, ani maszyny do pisania. Nie możemy testamentu podyktować współmałżonkowi ani komukolwiek innemu. Dokument koniecznie należy podpisać - najlepiej imieniem i nazwiskiem, choć prawo wymaga jedynie nazwiska. Nie można także zapomnieć o dacie - jej brak może przesądzić o tym, że dokument może być uznany za nieważny. Zalety: Testament można sporządzić - i zmienić - w każdej chwili. Nie wymaga to żadnych opłat. Wady: Jeżeli nasi spadkobiercy są np. ze sobą skłóceni, mogą twierdzić, że dokument został sfałszowany. Przy jego sporządzaniu można też zapomnieć o jakimś istotnym elemencie, np. właśnie o dacie. Z udziałem notariusza Najlepiej stawić się w biurze notarialnym osobiście. Nota-riusz może także przyjechać do spadkodawcy - jeżeli istnieją ku temu istotne przyczyny, np. podeszły wiek lub choroba. Zalety: Ostatnia wola zostanie precyzyjnie zapisana, co uniemożliwi próby obalenia testamentu. Wady: Za tak spisany testament trzeba zapłacić (61 zł + koszt wypisu). Przedstaw swą wolę ustnie Takie oświadczenie ostatniej woli składa się w obecności co najmniej trzech świadków. Następnie jeden z nich lub osoba trzecia spisuje oświadczenie. Musi to nastąpić przed upływem roku od złożenia ustnego oświadczenia, muszą być też podane miejsce i data przedstawienia ostatniej woli. Pismo podpisuje spadkodawca i co najmniej dwaj świadkowie. Można także w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku, czyli od chwili śmierci spadkodawcy, potwierdzić jego ostatnią wolę przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Sąd może poprzestać na zeznaniach dwóch świadków, jeżeli przesłuchanie trzeciego nie jest możliwe. Dla potwierdzenia treści takiego testamentu nie jest więc potrzebny podpis spadkodawcy. Zalety: Testament może być sporządzony nawet w dramatycznej sytuacji, gdy spadkodawca jest ciężko chory, a wszelkich formalności można dopełnić później. Wady: Łatwo o złą wolę, świadkowie mogą składać fałszywe zeznania, co w przypadku zgonu spadkodawcy trudno udowodnić. Dlatego świadkami nie powinny być osoby dziedziczące spadek. Jeżeli świadek otrzyma jakąś korzyść z mocy testamentu, testament w tej części jest nieważny. W obecności urzędnika Zainteresowany oświadcza ustnie swą ostatnią wolę w obecności dwóch świadków i osoby urzędowej, którą może być np. kierownik urzędu stanu cywilnego. Protokół musi zawierać datę sporządzenia. Odczytuje się go spadkodawcy w obecności świadków. Jeżeli nie ma zastrzeżeń, muszą go podpisać: spadkodawca, urzędnik i świadkowie. Jeśli testator nie może się podpisać, trzeba to zaznaczyć w protokole i podać powód. Zalety: Testament jest potwierdzony niejako z urzędu, więc nie można mieć zastrzeżeń, co do jego prawdziwości. Wady: Trudno zorganizować odwiedziny urzędników w domu. Testamentu w tej formie nie może sporządzić osoba głucha lub niema. Warto wiedzieć Czy można zmienić zdanie? Mamy do tego pełne prawo, gdyż żaden testament nie musi być sporządzony raz na zawsze. Przy pisaniu nowego pamiętajmy o zamieszczeniu daty - oświadczenie sporządzone później unieważnia wcześniejszy zapis. Aby nie było nieporozumień, poprzedni testament warto zniszczyć (choć prawo tego nie wymaga). Kto może spisać ostatnią wolę? Osoba, która ma ukończone 18 lat (chyba że wcześniej zawarła związek małżeński), nie jest ubezwłasnowolniona. Uwaga: jeśli osoba spisująca testament zostanie ubezwłasnowolniona po spisaniu ostatniej woli, dokument nie traci ważności! Kiedy testament jest zbędny? Jeżeli chcemy, aby spadek odziedziczyli spadkobiercy określeni ustawowo, nie musimy sporządzać żadnego dokumentu. Wtedy spadkobiercami będą więc m.in. współmałżonek i dzieci. Aby formalnie odziedziczyć spadek Wnieś wniosek o stwierdzenie jego nabycia do sądu rejonowego w ostatnim miejscu zamieszkania spadkodawcy (koszt - 20 zł). Jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość, dokonaj wpisu w księdze wieczystej. Od odziedziczonego spadku płaci się podatek - jego wysokość zależy od wartości spadku i jest obliczana według skali zawartej w ustawie z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn. Podstawa prawna: art. 952, 924, 931 kodeksu cywilnego).
Spadek nie zawsze jest miłą niespodzianką. Czasami są to po prostu długi po zmarłym... Jak ich uniknąć?
Często pojawiającym się problemem jest to, że nasi bliscy nie informują nas dokładnie o swojej sytuacji finansowej i w chwili otwarcia spadku (w prawie polskim za otwarcie spadku uznaje się moment śmierci spadkodawcy) nie zdajemy sobie sprawy, że spadek jest obarczony długami i jakiej wysokości są to zobowiązania. Długi spadkowe nie muszą jednak przejść na spadkobierców. Kiedy spadek staje się długiem? Niestety zdarza się dość często, że pasywa przewyższają aktywa zmarłego np.: otrzymujemy w spadku mieszkanie wartości 200.000 złotych, ale mieszkanie było zakupione na kredyt i pozostało do spłacenia 100.000 złotych, dodatkowo zmarły prowadził działalność gospodarczą, w związku z którą zaciągnął kredyty na kwotę 150.000zł. W takim wypadku realna wartość spadku to dług wysokości 50.000 zł. W jaki sposób dziedziczymy spadek? Odziedziczyć spadek możemy albo zgodnie z wolą zmarłego wyrażoną w testamencie lub - w przypadku braku testamentu - z mocy ustawy. W obu tych przypadkach spadkobierców może być kilku i mogą dziedziczyć w różnych częściach (tzw. udział spadkowy). Na odpowiedzialność za długi spadkowe ma wpływ udział spadkowy, jaki przypadł danemu spadkobiercy. Spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe proporcjonalnie do swojego udziału spadkowego. Co spadkobiercy mogą zatem uczynić, żeby nie narazić się na odpowiedzialność za długi zmarłego spadkodawcy? Jak uniknąć długów spadkowych? Ustawodawca daje nam możliwość ograniczenia tej odpowiedzialności, jednak ochrona ta nie działa automatycznie. Mamy pół roku od otwarcia spadku na skorzystanie z tej ochrony. W tym czasie odpowiadamy za długi spadkowe tylko i wyłącznie do wysokości aktywów spadkowych, czyli biorąc pod uwagę nasz przykład, odpowiedzialność jest ograniczona do 200.000 złotych. W tym czasie zgodnie z art.1012 kodeksu cywilnego możemy: przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste) przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza) spadek odrzucić Czym jest przyjęcie proste spadku? Przyjęcie proste oznacza, że spadkobierca będzie odpowiadał za długi spadkowe nie tylko tym co uzyskał w spadku ale i swoim majątkiem prywatnym, wierzyciele będą mogli prowadzić egzekucję z jego majątku osobistego, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw. Na czym polega przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza? Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność za długi spadkowe do wysokości aktywów spadku, czyli w naszym przykładzie do wartości odziedziczonego mieszkania. Czym skutkuje odrzucenie spadku? Jeżeli zdecydujemy się spadek odrzucić, to odrzucamy go w całości i nie jesteśmy obarczani żadną odpowiedzialnością. Jednak wtedy spadek przechodzi na kolejnych spadkobierców. Oznacza to, że jeżeli np.: odrzucimy spadek po naszym rodzicu, to przechodzi on na nasze dzieci, czyli pozbywamy się problemu tylko pozornie. Twoja decyzja wpłynie na to, czy unikniesz długów spadkowych Jeżeli nie zadeklarujemy żadnej z tych opcji (przed sądem lub notariuszem) ustawa przyjmuje, że przyjmujemy spadek wprost, czyli z pełną odpowiedzialnością. Dlatego też, jeżeli nie mamy pewności co do stanu majątku zmarłej osoby najlepszym wyjściem jest zadeklarowanie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Wtedy, nawet jeżeli spadek jest obarczony długami, odpowiemy za nie tylko do wysokości spadku, nasz osobisty majątek będzie bezpieczny i nie przekażemy tego problemu bliskiej nam osobie. Inne porady prawne i finansowe znajdziesz na naszym forum. Zobacz też: Co zrobić, gdy w spadku są długi? Spadek męża... z długami Czy długi są dziedziczone?
Spadek z dobrodziejstwem inwentarza - nie dziedzicz długów
Nie wiesz, na czym polega ta forma spadku i kiedy warto się na nią zdecydować?
Spadek z dobrodziejstwem inwentarza Do 2015 roku było tak, że jeśli spadkobierca nie poinformował sądu w ciągu 6 miesięcy po otrzymaniu spadku o formie, w jakiej chce otrzymać spadek lub o tym, że chce go odrzucić - przyjmował go w całości. To powodowało, że czasami zamiast majątku, dziedziczył potężne długi. Teraz spadkobierca jest bardziej bezpieczny - otrzymuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza. czyli jak? Na czym polega przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza? Jest to przyjęcie spadku nie w całości, ale do wysokości ustalonego w wykazie inwentarza. Co to oznacza w praktyce? Spadkobierca może otrzymać w spadku majątek oraz długi, ale jeśli długi przewyższają majątek, jest on zwolniony z konieczności spłacenia ich z własnego majątku. Jeśli natomiast otrzymał np. majątek w wysokości 20 000 zł oraz długi o wartości 5 000 zł, wówczas jest obciążony tymi długami i ostatecznie otrzymuje spadek w wysokości 15 000 zł. A co, jeśli długi w testamencie są większe niż majątek? Jeśli natomiast majątek (stan czynny spadku) wynosi 10 000 zł, a długi przekraczają tę wysokość i wynoszą np. 30 000 zł, spadkobierca nic nie otrzyma, ale też niczego nie straci. Wierzyciele długów będą mogli natomiast domagać się zwrotu jedynie 10 000 zł. A więc to wierzyciele będą tracić w takich przypadkach. Więcej na temat spadków: Intercyza a prawo do spadku Spadek, jakiego się nie spodziewasz! Pozbawienie praw do spadku
Spadek u notariusza - jak to załatwić, co jest potrzebne
Otrzymałaś spadek? Nie musisz iść do sądu, by go otrzymać. Wystarczy, że zwrócisz się z tym do notariusza.
Dawniej, gdy odziedziczyłaś coś po krewnym, musiałaś wystąpić do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia praw spadkowych. Z reguły trzeba było czekać na orzeczenie kilka miesięcy. Teraz też możesz tak postąpić, masz jednak jeszcze inne wyjście. Wystarczy pójść do kancelarii notarialnej i poprosić o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia. Ma on taką samą moc jak wyrok sądu. Jak poświadczyć spadek u notariusza? Spadek u notariusza - zasady Przy sporządzaniu aktu powinni być obecni wszyscy spadkobiercy. Muszą zgodnie podpisać się pod aktem notarialnym. Jeśli między spadkobiercami istnieje konflikt, notariusz nie sporządzi aktu. Wówczas sprawę trzeba rozstrzygnąć na drodze sądowej. Dokumenty niezbędne do potwierdzenia spadku skrócony odpis aktu zgonu spadkodawcy, odpis aktu małżeństwa (gdy spadek dziedziczy małżonek), odpisy aktów urodzenia (jeśli dziedziczą dzieci). Gdy któreś z nich jest zamężne, potrzebny będzie także odpis aktu małżeństwa (jest ważny tylko trzy miesiące od daty wystawienia). Gdy zmarły zostawił testament, należy dostarczyć do kancelarii wypis aktu notarialnego (jeżeli ostatnia wola była spisana u notariusza) lub własnoręcznie sporządzony przez zmarłego dokument. Procedura ustanowienia spadku u notariusza Notariusz sporządza protokół poświadczenia dziedziczenia, a następnie – na tej podstawie – akt poświadczenia dziedziczenia. Muszą się w nim znaleźć m.in.: data i miejsce sporządzenia aktu, dane spadkodawcy i spadkobierców, tytuł powołania do spadku (na podstawie ustawy lub testamentu), wysokość udziałów. Taki akt jest wprowadzany do elektronicznego rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia. I z tym momentem nabiera mocy prawnej. Ile to kosztuje? Za sporządzenie aktu notariusz pobiera taksę notarialną. Jej maksymalna wysokość to: 100 zł za sporządzenie protokołu poświadczenia, 50 zł za akt poświadczenia dziedziczenia. Zobacz też: Intercyza a prawo do spadku Formalności związane ze spadkiem Spadek w imieniu dziecka
Od ciebie zależy, czy chcesz je spłacać, czy nie.
Zdarza się, że spadkodawca narobił za życia długów. Wchodzą one wówczas w skład spadku, jaki po sobie pozostawił. Od ciebie zależy, czy go spłacisz, czy nie i czy przyjmiesz spadek z długami. Spadek z długami - co robić? Przyjąć spadek z długami (tzw. przyjęcie proste). Jeśli to zrobisz, będziesz spłacać wszystkie zobowiązania spadkodawcy. Odpowiadasz za nie całym swoim majątkiem (w tym odziedziczonym), bez żadnych ograniczeń. Przyjąć spadek bez odpowiedzialności za długi (tzw. przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza). W tym wypadku odpowiadasz za długi spadkodawcy tylko do wysokości majątku, który pozostawił. Na decyzję masz 6 miesięcy od dnia, gdy dowiedziałaś się o tym, że jesteś spadkobiercą. Odrzucić spadek w całości. Wówczas zostaniesz wyłączona z dziedziczenia, tak jakbyś nie dożyła otwarcia spadku. Prawo do spadku przejdzie na twoje dzieci lub wnuki (one też mogą odrzucić spadek). Jakie są zasady dziedziczenia po zmarłym? Odrzucenie spadku - ważne informacje Oświadczenie o odrzuceniu spadku powinnaś złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałaś się o powołaniu do spadku. Nie możesz go odwołać. Oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się w sądzie podczas rozprawy o nabycie spadku lub u notariusza (koszt – 50 zł). Jeśli oświadczenie nie będzie złożone w terminie, to oznacza, że przyjmujesz spadek wprost, czyli ze wszystkimi długami. Inne porady prawne i finansowe znajdziesz na naszym forum. Zobacz też: Podział spadku w testamencie Kiedy trzeba zgłosić spadek? Intercyza a prawo do spadku
Warto wiedzieć, komu i kiedy przysługuje prawo do dziedziczenia majątku po bliskim zmarłym.
Zdarza się, że między zgodnymi do niedawna krewnymi dochodzi do waśni i sporów o majątek po zmarłym, które mogą trwać całymi latami. Dlatego warto wiedzieć, jakie są zasady dziedziczenia. To pozwoli uniknąć niepotrzebnych nieporozumień. Dziedziczenie zgodnie z wolą spadkodawcy Każdy ma prawo rozporządzać własnym majątkiem tak, jak mu serce dyktuje. Temu służy testament, w którym testator (przyszły spadkodawca) może zapisać, komu chce i co chce. Dopóki osoba, która go sporządziła, żyje, testament nie wywiera żadnych skutków prawnych i zawsze można go odwołać lub zmienić. Testament może zawierać wolę tylko jednej osoby. Jeżeli zatem małżonkowie sporządzą go wspólnie, będzie nieważny (każdy z nich powinien napisać własny testament). Rodzaje testamentów Pisemny, tzw. holograficzny. Spadkodawca musi go napisać własnoręcznie, czytelnie podpisać (nie wystarczy tzw. parafa czy inicjały) i opatrzyć datą. Nie można korzystać z maszyny do pisania lub komputera. Urzędowy, zwany także allograficznym (ustnym). Testator wyraża swoją ostatnią wolę w obecności kierownika urzędu stanu cywilnego lub przedstawiciela administracji państwowej (wójta, burmistrza) i dwóch świadków. Oświadczenie zostaje zapisane w protokole, a następnie odczytane przy świadkach. Spadkodawca i osoby, które są obecne przy wyrażaniu ostatniej woli, muszą podpisać protokół. Notarialny. Ma formę aktu notarialnego. Opłata za sporządzenie testamentu notarialnego wynosi 50 zł (150 zł, jeżeli testament zawiera zapis lub polecenie). Jak odwołać sporządzony testament? Jeśli przyszły spadkodawca chce odwołać testament lub go zmienić, wystarczy, że sporządzi nowy lub zniszczy już napisany albo usunie z niego istotny dla ważności element (np. swój podpis). Testament ustny szczególny Gdy istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy, może on oświadczyć swoją wolę w obecności trzech świadków (jest to testament ustny szczególny). Następnie jeden z nich spisuje to oświadczenie. Muszą je podpisać spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie. Kto nie może być świadkiem? Przy spisywaniu testamentu allograficznego lub ustnego nie może być świadkiem osoba: nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych (np. nieletnia), niewidoma, głucha lub niema, niemogąca czytać lub pisać, niewładająca językiem, w którym mówi spadkodawca, skazana prawomocnym wyrokiem za składanie fałszywych zeznań. Świadkiem nie może być także osoba bliska testatora (np. dziecko) ani ta, dla której przewidziano jakąś korzyść w testamencie, jej małżonek, krewny lub powinowaty w linii prostej. Dokumenty potrzebne do spadku Zasady dziedziczenia ustawowego Jeśli spadkodawca nie zostawił testamentu lub żadna z osób powołanych do spadku nie chce lub nie może dziedziczyć, obowiązują reguły spadkobrania przewidziane w kodeksie cywilnym. Jak w takim przypadku wyglądają zasady dziedziczenia? W pierwszej kolejności powołani do spadku są małżonek i dzieci. Dziedziczą oni w częściach równych, jednakże małżonek nie może otrzymać mniej niż jedna czwarta spadku. Jeśli dziecko spadkodawcy nie dożyło spadku, a pozostawiło dzieci, one przejmują jego część. Prawo do dziedziczenia mają wszystkie dzieci spadkodawcy (z małżeństwa, z wolnego związku, adoptowane). Gdy nie ma dzieci ani wnuków, spadek przypada małżonkowi, rodzicom i rodzeństwu zmarłego. Małżonek, zgodnie z ustawą, ma prawo do połowy spadku. Drugą dzielą między siebie rodzice i rodzeństwo. Jeżeli spadkodawca nie zostawił bliskich – majątek przechodzi na gminę, w której mieszkał. Kto jest wykluczony z dziedziczenia? Z dziedziczenia jest wykluczony małżonek rozwiedziony lub pozostający w separacji (orzeczonej przez sąd), a także osoba, z którą testator żył w wolnym związku, chyba że uwzględnił je w testamencie. Zachowek dla bliskich Jeżeli spadkodawca pominie w testamencie najbliższą rodzinę, ta będzie mogła domagać się części spadku od osoby, której przypadł majątek. Ta część nosi nazwę zachowku. Przez najbliższą rodzinę przepisy rozumieją zstępnych (dzieci i wnuki), małżonka, i rodziców. Natomiast o zachowek nie mogą się starać rodzeństwo i zstępni rodzeństwa, chociaż należą do grona spadkobierców ustawowych. A zatem, jeżeli np. twój ojciec przekazał testamentem cały swój majątek konkubinie, ty masz prawo żądać od niej zachowku. Zasady przyznawania zachowku: Zachowek przysługuje w wysokości 1/2 spadku, jaki należałby się spadkobiercy przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli uprawnioną do zachowku jest osoba małoletnia lub trwale niezdolna do pracy – otrzyma 2/3 wartości swojego udziału spadkowego. Wysokość zachowku jest wyliczana na podstawie aktualnej wartości majątku, jaki zostawił zmarły. Zachowek nie przysługuje, jeżeli zostałaś przez spadkodawcę wydziedziczona w testamencie. Jeżeli jednak masz własne dzieci, one będą mogły starać się o zachowek. O zachowek należy wystąpić w ciągu 3 lat od daty ogłoszenia testamentu. Jeżeli otrzymałaś od spadkodawcy jakąś darowiznę, zostanie ona zaliczona na poczet zachowku, chyba że był to drobny prezent podarowany ci np. z okazji urodzin czy świąt, albo dostałaś ją przed więcej niż dziesięcioma laty, licząc wstecz od otwarcia spadku. Formalności związane z zachowkiem Sam fakt, że otrzymałaś spadek, nie wystarczy, abyś mogła nim rozporządzać. Niezależnie od tego, czy dostałaś majątek na podstawie testamentu, czy z ustawy, twoje prawo do niego musi zostać urzędowo potwierdzone. Jak należy to załatwić? Złóż w sądzie pisemny wniosek o stwierdzenie nabycia spadku (możesz go napisać sama). Pismo powinnaś skierować do wydziału cywilnego sądu rejonowego, w którego okręgu ostatnio mieszkał spadkodawca. Jeżeli tego miejsca w Polsce nie da się ustalić, wniosek składasz w sądzie, na którego obszarze działania znajduje się majątek spadkowy lub jego część, a w ostateczności – w Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy. Co musi znaleźć się we wniosku? Wniosek musi zawierać dane twoje i ewentualnych innych spadkobierców oraz informację, po kim następuje dziedziczenie (podajesz datę śmierci testatora oraz miejscowość, gdzie żył i zmarł). Jeśli spadkodawca zostawił testament, informacja o tym musi znaleźć się we wniosku. Do wniosku powinnaś dołączyć: odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy, odpisy skrócone aktów urodzenia spadkobierców, odpis skrócony aktu małżeństwa (gdy uprawnionym do dziedziczenia jest żona lub córka, która wyszła za mąż). Jak poprawnie złożyć wniosek? Jeżeli wniosek składasz osobiście, przygotuj sobie jego kopię – urzędnik w biurze podawczym sądu potwierdzi na niej fakt złożenia pisma oraz datę. Możesz też wysłać wniosek pocztą (najlepiej listem poleconym). W takim wypadku oprócz oryginału wniosku z załącznikami (dla sądu) dołącz po jednym egzemplarzu odpisu wniosku i załączników dla każdego z uczestników postępowania. Składając wniosek, musisz ponadto zapłacić tzw. wpis stały w wysokości 50 zł (+ VAT). Inaczej sąd się nim nie zajmie. Ile jest czasu na złożenie wniosku? Prawo do złożenia wniosku nie jest ograniczone żadnym terminem, nie ulega przedawnieniu ani nie wygasa. To oznacza, że nawet wiele lat po śmierci spadkodawcy możesz wystąpić o stwierdzenie nabycia spadku po nim. Kto może złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku? Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może wnieść każda osoba, która ma w tym interes prawny (może być to np. twój mąż, który jest zainteresowany, byś nabyła spadek po dziadku). Po przeprowadzeniu rozprawy sąd wydaje postanowienie o nabyciu spadku, w którym określa spadkobierców oraz wysokość ich udziałów (w częściach ułamkowych). Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem 6 miesięcy od śmierci testatora, chyba że wcześniej wszyscy spadkobiercy złożyli oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Spadek nie zawsze mile widziany Bywa, że spadkodawca żył ponad stan i narobił długów, których nie zdążył spłacić. Teraz one stanowią część spadku po nim. Jeśli jesteś spadkobiercą takiego majątku, możesz: Przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (tzw. przyjęcie proste). Oznacza to, że godzisz się na spłacenie wszystkich należności finansowych spadkodawcy, nawet, gdy przekraczają one wartość pozostawionego majątku. Przyjąć go z ograniczeniem tej odpowiedzialności (tzw. przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza). Wówczas odpowiadasz za zobowiązania zmarłego tylko do wysokości otrzymanego spadku. Odrzucić spadek w całości. Wtedy zostaniesz wyłączona z dziedziczenia, a prawo do spadku przejdzie na inne osoby. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku składasz na rozprawie o nabycie praw spadkowych. Możesz to także uczynić w formie aktu notarialnego w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałaś się o spadku (termin biegnie od dnia śmierci spadkodawcy, chyba że wiadomość o tym dotarła do ciebie później). Brak oświadczenia jest równoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Warto pamiętać, że raz złożonego oświadczenia nie będziesz już mogła później odwołać, dlatego dobrze przemyśl swoją decyzję. Notariusz zamiast sądu Możesz potwierdzić nabycie spadku nie przed sądem, lecz w kancelarii notarialnej. Taką możliwość stwarza znowelizowana ustawa Prawo o notariacie (Dz. U. z 2007 r. nr 181, poz. 1287). Zgodnie z nią poświadczenia dziedziczenia (zarówno na podstawie testamentu, jak i ustawy) może dokonać notariusz, ale tylko wówczas, gdy między spadkobiercami nie ma sporu w kwestii spadku (musi być zgodny wniosek wszystkich zainteresowanych osób). Nie wszystkie testamenty będą mogły zostać poświadczone w ten sposób. Wyłączone są tzw. testamenty ustne szczególne (np. sporządzone w obliczu zagrożenia życia spadkodawcy). Podział spadku Postanowienie o nabyciu spadku to za mało, by rozporządzać spadkiem. Konieczny jest jego podział. Nie zawsze trzeba załatwiać to na drodze sądowej. Jeśli spadkobierców jest kilku, możecie umówić się miedzy sobą, jak podzielicie spadek. Taką umowę najlepiej potwierdzić u notariusza aktem notarialnym (trzeba to zrobić, gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość lub własnościowe prawo do lokalu spółdzielczego). Gdy jednak nie możecie dojść do porozumienia w kwestii podziału majątku, nie pozostaje nic innego, jak poprosić sąd o rozstrzygnięcie sporu. Do wniosku trzeba dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (albo akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza) i spis inwentarza. Musisz go też opłacić – wpis wynosi 500 zł. Jeżeli oprócz ciebie są jeszcze inni spadkobiercy i przedstawicie sądowi zgodny projekt działu spadku, to opłata będzie niższa (300 zł). Natomiast jeżeli wniosek o dział spadku będzie połączony ze zniesieniem współwłasności (ma to miejsce w sytuacji, gdy np. dostajesz działkę po rodzicach i spłacasz pozostałych spadkobierców) – zapłacisz 1000 zł, chyba że wszyscy spadkobiercy są zgodni w tej sprawie (wówczas wpis wyniesie 600 zł). Podatek od spadku Osoba, która dostała spadek, powinna zapłacić od niego podatek. Ten obowiązek nie obciąża najbliższej rodziny testatora, tj. małżonka, rodziców, zstępnych (dzieci, wnuki), pasierbów, ojczyma i macochy. Trzeba jednak spełnić jeden warunek. Jeżeli spadek przekracza 9637 zł, należy w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia o nabyciu spadku zgłosić go naczelnikowi urzędu skarbowego, w którego okręgu mieszkał spadkodawca (na druku SD-Z1). Jeżeli tego nie zrobisz, spadek zostanie opodatkowany zgodnie z obowiązującymi przepisami. Gdy go zataisz, a fiskus to wykryje, zapłacisz podatek w wysokości 20 proc. wartości spadku. Zobacz też: Co należy wiedzieć o dziedziczeniu?Formalności związane ze spadkiem
Wydziedziczenie - jak pozbawić prawa do spadku
Wydziedziczenie jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach. Zobacz jakich.
Dziedziczenie może nastąpić na podstawie ustawy lub testamentu. W tym pierwszym przypadku prawo do spadku przepisy przyznają współmałżonkowi spadkodawcy, jego dzieciom, a w dalszej kolejności rodzicom, rodzeństwu, dziadkom. Gdy jest testament, majątek przypada osobie w nim wymienionej. Jeśli spadkodawca sporządził dokument, w którym nie uwzględnił spadkobierców ustawowych, będą oni mieli prawo do tzw. zachowku od tego, komu przypadł spadek. Pod warunkiem, że nie zostaną wydziedziczeni. Jak pozbawić prawa do spadku? Jeśli zastanawiasz, jak przeprowadzić wydziedziczenie, sprawdź nasze porady. Podpowiadamy, jak pozbawić prawa do spadku. Co mówią na ten temat polskie przepisy? Wydziedziczenie tylko z ważnych powodów Przepisy prawa ściśle określają, kiedy wydziedziczenie jest uznawane. Spadkodawca może pozbawiać prawa do zachowku zstępnych (dzieci, wnuki), małżonka lub rodziców, jeśli bliska osoba: wbrew jego woli stale postępuje w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, np. córka nadużywa alkoholu czy narkotyków, mimo że rodzice namawiają ją na podjęcie leczenia; dopuściła się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, wolności albo rażącej obrazy czci, np. syn awanturuje się, znęca nad matką lub ojcem (psychicznie bądź fizycznie); stale nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych, np. nie pomaga finansowo, mimo że wie, iż rodzice żyją w niedostatku, nie zapewnia opieki w chorobie. Niezależnie od tego, czy spadkodawca sam spisuje testament, czy robi to za niego notariusz, w dokumencie musi się znaleźć stwierdzenie o wydziedziczeniu. Koniecznie też trzeba uzasadnić taką decyzję (opisać, jakie zachowanie osoby bliskiej spowodowało wykluczenie z testamentu). Jeśli w międzyczasie spadkodawca zmieni zdanie, powinien zmienić testament. Kiedy i jak się odwołać od decyzji spadkodawcy? Jeśli spadkodawca przebaczył osobie wydziedziczonej i są na to świadkowie, to nie będzie przeszkód w staraniu się o zachowek. Gdyby jednak tak się nie stało, a wydziedziczony uważa, że decyzja spadkodawcy była krzywdząca, może domagać się w sądzie ustalenia, że wydziedziczenie było bezpodstawne. Taki wniosek zgłasza się już na sprawie o nabycie praw spadkowych. Zstępni osoby wydziedziczonej (czyli dzieci, wnuki spadkodawcy) są uprawnieni do zachowku, chyba że także zostali wydziedziczeni. Przeczytaj również: Kiedy trzeba zgłosić spadekMieszkanie w darowiźnie czy w spadkuSpadek lub darowizna w imieniu dziecka
Jak dostać spadek - sposoby na potwierdzenie nabycia spadku
Jeśli odziedziczyłaś jakiś majątek, musisz potwierdzić prawo do niego. Dopiero wtedy staniesz się jego właścicielką.
Gdy bliski odchodzi, zwykle zostaje po nim majątek. Możesz go otrzymać na podstawie testamentu, a jeśli krewny go nie zostawił – na mocy ustawy czyli przepisów kodeksu cywilnego. Sam fakt, że jesteś w gronie spadkobierców, nie wystarczy, abyś mogła korzystać z odziedziczonego majątku. Musisz potwierdzić swoje prawo do niego. Możesz to zrobić u notariusza lub w sądzie. Jak dostać spadek - dwa sposoby Są dwa sposoby, jak dostać spadek, który nam przysługuje. 1. Poświadczenie u notariusza Spadek możesz potwierdzić w kancelarii notarialnej. Konieczna do tego jest obecność wszystkich spadkobierców. Mało tego, nie mogą być skłóceni. Jeśli są między nimi jakieś nieporozumienia w kwestii spadku, notariusz nie sporządzi aktu poświadczenia dziedziczenia tylko odeśle ich do sądu. Przed pójściem do notariusza należy zgromadzić szereg dokumentów. Potrzebne będą: skrócony odpis aktu zgonu spadkodawcy gdy majątek dziedziczą dzieci – odpisy aktów urodzenia oraz aktów małżeństwa, jeżeli pozostają w związkach małżeńskich w przypadku osób rozwiedzionych – w akcie ślubu musi znaleźć się adnotacja o rozwodzie (kiedy się odbył i sygnatura akt sprawy rozwodowej) gdy dziedziczy współmałżonek zmarłego – akt małżeństwa potwierdzenie nadania numeru PESEL spadkodawcy (adnotacja na akcie zgonu, dowód osobisty lub zaświadczenie (z urzędu miasta lub gminy) testament, jeżeli zmarły go zostawił Następnie notariusz sporządza protokół poświadczenia dziedziczenia. Musi się w nim znaleźć informacja, o tym, że spadkobiercy oświadczyli iż nie są im znani inni spadkobiercy a także, że sąd nie wydał postanowienia o stwierdzeniu nabycia praw spadkowych ani nie toczy się postępowanie w tej sprawie. Po spisaniu protokołu, notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia i rejestruje go w rejestrze prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną. Potwierdzenie rejestracji następuje od razu. Każdy ze spadkobierców otrzymuje wypis aktu. Od chwili rejestracji dokument ma taką samą moc, jak postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia praw spadkowych. Za sporządzenie aktu poświadczenia trzeba zapłacić. Notariusz pobiera taksę notarialną – jej maksymalna wysokość wynosi: 100 zł za sporządzenie protokołu; 50 zł za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia bez względu na wartość spadku (do obu tych kwot należy doliczyć 23 proc. VAT); 7,38 zł za każdą stronę odpisu dokumentu (z VAT-em). Stawki są stałe. Nie ma na nie wpływu stopień skomplikowania sprawy ani ilość spadkobierców. Formalności związane ze spadkiem. Co i kiedy należy załatwić? 2. Potwierdzenie przed sądem Możesz to zrobić, gdy nie chcesz ponosić kosztów u notariusza, a musisz – gdy między spadkobiercami nie ma zgody. Wniosek o stwierdzenie nabycia praw do spadku należy złożyć w sądzie rejonowym (w wydziale cywilnym) właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Należy do niego dołączyć takie same dokumenty, jak w przypadku poświadczenia aktu u notariusza. Jednocześnie trzeba uiścić opłatę sądową w wysokości 50 zł (tzw. wpis stały). Do tego dochodzą opłaty za złożenie sądowych oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (50 zł) i ewentualnie 50 zł za spis inwentarza tj. spis praw majątkowych wchodzących w skład spadku, gdy chcesz dziedziczyć z dobrodziejstwem inwentarza. Jeśli któryś ze spadkobierców nie zgadza się z orzeczeniem sądu, może wnieść apelację. Gdy nie zrobi tego w ciągu 21 dni – decyzja się uprawomocni. Każda osoba, która ma w tym interes prawny, może wystąpić do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia praw do spadku. Prawo do spadku się nie przedawnia. To oznacza, że nawet wiele lat po śmierci spadkodawcy, możesz wystąpić z wnioskiem o nabycie spadku po nim. Kiedy trzeba zgłosić spadek Mieszkanie w darowiźnie czy w spadku Spadek lub darowizna w imieniu dziecka
Dokumenty do spadku - co trzeba załatwić
Podpowiadamy, co i kiedy należy załatwić.
Krewny zapisał ci w testamencie działkę. Już cieszysz się na myśl, co na niej zbudujesz. Zanim to jednak zrobisz, musisz formalnie stać się właścicielką nieruchomości. Niezależnie od tego, w jaki sposób stałaś się spadkobiercą (na mocy testamentu czy dziedziczenia ustawowego), aby rozporządzać otrzymanym majątkiem, musisz mieć dokument, który potwierdzi, że możesz to robić. Gdy bliski odchodzi... Co robić - formalności krok po kroku Udowodnij prawo do spadku 1. Idź do sądu Złóż wniosek o stwierdzenie nabycia praw do spadku. Pismo zanieś do sądu rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Jeśli dziedziczysz na mocy testamentu, do wniosku o spadek powinnaś dołączyć dokumenty: ostatnią wolę spadkodawcy, jego skrócony akt zgonu. Gdy natomiast spadek przypadł ci z mocy prawa, potrzebujesz następujących dokumentów do spadku: skrócony odpis aktu zgonu spadkodawcy, skrócony odpis aktu urodzenia spadkobiercy, skrócony odpis aktu małżeństwa (gdy uprawnionym do dziedziczenia jest żona lub córka, która wyszła za mąż). Jeden egzemplarz wniosku wraz z oryginalnymi załącznikami składasz w sądzie. W zależności od tego, ile osób oprócz ciebie dziedziczy, tyle powinnaś dołączyć dla nich kopii wniosku i załączników. Uwaga! Prawo do spadku się nie przedawnia. A zatem nawet wiele lat po śmierci spadkodawcy masz prawo wystąpić z wnioskiem o nabycie spadku po nim. 2. Umów się z notariuszem Spadek można potwierdzić również w kancelarii notarialnej. Należy złożyć taki sam komplet dokumentów do spadku, jak w sądzie. Przy potwierdzeniu muszą być obecni wszyscy spadkobiercy. Jak wygląda postępowanie spadkowe? Notariusz sporządza protokół poświadczenia dziedziczenia, a następnie na tej podstawie – akt notarialny. Muszą się w nim znaleźć informacje m.in. o dacie i miejscu sporządzenia aktu, dane spadkodawcy i spadkobierców, tytuł powołania do spadku (z ustawy lub testamentu), wysokość udziałów. Taki akt zostaje następnie zarejestrowany w elektronicznym rejestrze aktów poświadczenia dziedziczenia. I z tym momentem nabiera mocy prawnej. Jak podzielić spadek? Jeśli jest kilku spadkobierców, samo uzyskanie postanowienia o nabyciu spadku nie uprawnia cię do rozporządzania przypadającą ci częścią, a konkretnie twoim udziałem w majątku spadkowym. Wyjątek – spadkodawca powołał wykonawcę testamentu lub został ustanowiony kurator tzw. spadku nieobjętego. Jeśli taka sytuacja nie miała miejsca, trzeba spadek podzielić. Gdzie to załatwić? Tę kwestię może, ale nie musi rozstrzygnąć sąd. Warunki i sposób podziału możecie uzgodnić między sobą. Umowa o dział spadku jest wiążąca niezależnie od formy (ustnej, pisemnej), w jakiej została zawarta. Jeżeli jednak do spadku należy nieruchomość – umowa musi być w formie aktu notarialnego. Gdy między spadkobiercami nie ma zgody, sprawę trzeba będzie skierować do sądu. Wniosek można złożyć w dowolnym terminie, gdyż prawo do wystąpienia o podział spadku nie ulega przedawnieniu. Dokumenty do spadku: Występując o dział spadku, należy przedstawić: postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku, wykaz przedmiotów spadkowych wraz z propozycją podziału. Nie zapomnij rozliczyć się z fiskusem! Tylko najbliższa rodzina (małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo) spadkodawcy nie płaci podatku od spadków i darowizn. Ale pod warunkiem, że zgłosi spadek w odpowiednim terminie. Kogo powiadamiasz? Gdy odziedziczyłaś nieruchomość lub spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, musisz to zgłosić naczelnikowi urzędu skarbowego, na którego terenie działania jest ta nieruchomość. Gdy dostałaś nieruchomość i np. samochód – właściwy będzie także urząd miejsca położenia nieruchomości. Ile masz czasu? Sześć miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Spadek zwolniony od podatku należy zgłosić na formularzu SD–Z2 (druk jest dostępny na stronach internetowych oraz w siedzibie każdego urzędu skarbowego). Dla pozostałych spadkobierców właściwy jest druk SD–3. Jeżeli nie zgłosisz spadku w wymaganym terminie, będziesz musiała, niestety, zapłacić od niego podatek. Gdy spadek ma długi... Jeśli spadkodawca pozostawił po sobie niespłacone należności, do ciebie należy decyzja, czy chcesz je spłacać. Możesz: Przyjąć spadek z długami (tzw. przyjęcie proste). Oznacza to, że będziesz spłacać wszystkie zobowiązania spadkodawcy, nawet gdy przekroczą wartość otrzymanego spadku. A zatem odpowiadasz za nie także własnym majątkiem. Przyjąć spadek bez odpowiedzialności za długi (z dobrodziejstwem inwentarza). Pozostawione przez spadkodawcę należności do spłaty będą wtedy pokryte tylko z majątku, który pozostawił. Odrzucić spadek w całości. To oznacza, że zostaniesz wyłączona z dziedziczenia, a prawo do niego przejdzie na twoich zstępnych (dzieci, wnuki). Oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub jego odrzuceniu należy złożyć w sądzie rejonowym twojego miejsca zamieszkania lub u notariusza. Masz na to 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałaś się o prawie do spadku. Uaktualnij wpis w księdze wieczystej Jeśli odziedziczyłaś nieruchomość (dom, działkę, mieszkanie), musisz w księdze wieczystej założonej dla tej nieruchomości dokonać odpowiedniego wpisu w dziale I księgi. Wniosek o wpis prawa własności kosztuje 150 zł. Konieczna będzie także zmiana danych w rejestrze gruntów. Wniosek o ich aktualizację powinnaś złożyć w wydziale ewidencji gruntów i budynków w starostwie (formularz dostaniesz w urzędzie). Dołącz do niego postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Wniosek jest bezpłatny. Podział spadku w testamencie Potwierdzenie spadku u notariusza Testament a sprawa spadkowa Konsultacja: Paweł Huczko, prawnik
Wszystko o spadku – zasady, formalności i uprawnieni do dziedziczenia
Spadek oznacza mnóstwo spraw do załatwienia. Musimy nie tylko stwierdzić komu przypadnie, ale też zdecydować jak podzielić spadek a także, czy go przyjąć czy nie, bo bywa, że bliski pozostawia po sobie długi. Dowiedz się, czy zawsze możesz dziedziczyć a także jakich formalności musisz dopełnić, by otrzymać spadek.
Sprawy związane ze spadkiem reguluje Kodeks Cywilny, a dokładnie jego księga IV: Spadki. Są w niej zapisy, które określają nie tylko, kto dziedziczy prawa, ale też obowiązki majątkowe po zmarłym. Prawo przewiduje dwa sposoby dziedziczenia: na podstawie przepisów ustawy albo testamentu. Kto ma prawo do spadku z ustawy? Dziedziczenie ustawowe oznacza prawo do spadku wedle kolejności zapisanej w kodeksie cywilnym. Zgodnie z nim uprawnieni są: dzieci i współmałżonek. Zasadniczo dziedziczą w częściach równych, ale przepisy zastrzegają, że część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, jego część przypada jego dzieciom, czyli wnukom spadkodawcy. Nie ma przy tym znaczenia, czy dziecko pochodzi z małżeństwa czy z wolnego związku. Prawo do spadku mają też dzieci adoptowane, ale tylko wtedy, gdy nie dziedziczą po swoich rodzicach; małżonek i rodzice. Taka sytuacja ma miejsce, gdy spadkodawca nie miał dzieci ani wnuków. Udział małżonka wynosi 1/2 a każdego z rodziców – 1/4. Gdy małżonek nie żyje - całość spadku dziedziczą rodzice; rodzice - gdy zmarły nie zostawił małżonka ani zstępnych (dzieci wnuków); rodzeństwo - siostra lub brat spadkodawcy dziedziczą tylko wtedy, gdy jedno z rodziców nie żyje. Tak więc mogą dzielić się spadkiem z małżonkiem i pozostałym rodzicem, tylko ze współmałżonkiem, gdy oboje rodzice spadkodawcy nie żyją albo lub dziedziczyć samodzielnie. Gdy brat lub siostra nie żyje – jego miejsce "zajmują" jego dzieci; dziadkowie - gdy nikt z wyżej wymienionych spadkobierców nie żyje. A gdy i oni nie żyją – ich dzieci lub wnuki czyli wujostwo lub kuzyni spadkodawcy; pasierbowie gmina – gdy spadkodawca nie ma żadnych krewnych bliższych lub dalszych. Uwaga! Małżonek pozostający ze zmarłym w separacji (orzeczonej przez sąd), lub osoba żyjąca z nim bez ślubu nie są uprawnieni do dziedziczenia (chyba że zostali umieszczeni w testamencie). Dostałaś spadek? Sprawdź, co trzeba załatwić Dziedziczenie, gdy jest testament Ustawową kolejność dziedziczenia może zmienić testament. To sposób, w jaki możemy rozporządzić majątkiem, gdy nie zgadzamy się z kolejnością dziedziczenia zgodnie z ustawa. Spadkodawca ma prawo przekazać majątek jednej osobie lub podzielić go między kilka osób. Co istotne testament może zawierać wolę tylko jednej osoby. Dziedziczenie na podstawie testamentu ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Prawo wyróżnia kilka rodzajów testamentu: notarialny. Spisuje się go przed notariuszem w formie aktu notarialnego. Oryginał testamentu notarialnego zostaje w kancelarii. pisemny, tzw. holograficzny. Musi być napisany przez spadkobiercę własnoręcznie, przez niego podpisany oraz opatrzony datą. ustny, tzw. allograficzny. Przyszły spadkodawca wyraża swoja wolę w obecności dwóch świadków oraz przedstawiciela administracji państwowej (wójta, burmistrza) albo kierownika stanu cywilnego. Oświadczenie musi być podpisane przez spadkodawcę i osoby, które były obecne przy jego sporządzaniu. Prawo przewiduje też rozwiązania na wypadek niecodziennych sytuacji. Testament szczególny sporządza się np. gdy istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy. W takiej sytuacji spadkodawca przekazuje swoją wolę ustnie, przy trzech świadkach (traci on ważność po upływie 6 miesięcy, gdy zagrożenie minęło). Uwaga! Testament można w każdej chwili zmienić lub odwołać. Wystarczy spisać nowy dokument lub zniszczyć wcześniej sporządzony, bądź usunąć z niego ważny element, np. podpis lub datę. Jak nabyć spadek Spadek nabywasz z chwilą tzw. otwarcia spadku, czyli z dniem śmierci spadkodawcy. Aby jednak móc nim swobodnie rozporządzać, musisz potwierdzić prawo do niego. Nie ma znaczenia, czy majątek został zapisany testamentem, czy dziedziczysz go na podstawie przepisów ustawy. Masz dwie drogi – sądową i notarialną. W sądzie Musisz napisać wniosek o stwierdzenie nabycie praw do spadku. Wniosek składasz do sądu rejonowego (do wydziału cywilnego) w którego okręgu ostatnio mieszkał spadkodawca. Jeżeli nie można ustalić miejsca jego pobytu w Polsce, to wniosek należy złożyć w sądzie, na którego obszarze działania znajduje się majątek spadkowy, a w ostateczności w Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy. Do wniosku musisz dołączyć szereg dokumentów: skrócony odpis aktu zgonu spadkodawcy, skrócone odpisy aktów urodzenia spadkobierców, skrócony odpis aktu małżeństwa (gdy uprawnionym do dziedziczenia jest żona lub córka, która wyszła za mąż). Gdy zmarły zostawił testament, trzeba o tym napisać we wniosku. Pismo możesz zanieść do sądu osobiście lub wysłać pocztą (najlepiej listem poleconym). W takim wypadku oprócz oryginału wniosku z załącznikami (dla sądu) dołącz po jednym egzemplarzu odpisu wniosku i załączników dla każdego z uczestników postępowania. Składając wniosek, musisz uiścić opłatę w wysokości 50 zł (tzw. wpis stały). Uwaga! Prawo do spadku się nie przedawnia, co oznacza, że nawet wiele lat po śmierci spadkodawcy możesz wystąpić z wnioskiem nabycie spadku po nim. Nabycie spadku u notariusza. U notariusza Spadek możesz potwierdzić w kancelarii notarialnej. Jeśli oprócz ciebie są jeszcze inni spadkobiercy, wszyscy musicie być tam obecni. Ponadto musicie zgodnie podpisać się pod aktem notarialnym. W przypadku konfliktu między dziedziczącymi, notariusz nie sporządzi aktu i rozstrzygnie to tylko sąd. Notariuszowi trzeba złożyć taki sam komplet dokumentów jak w sądzie oraz ewentualnie testament. Za sporządzenie aktu dziedziczenia notariusz pobiera opłatę w wysokości 150 zł. Warto wiedzieć. Nabycie spadku należy zgłosić w urzędzie skarbowym. Masz na to 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu lub nabycia spadku u notariusza czyli sporządzenia aktu dziedziczenia. Jak pozbawić prawa do spadku? Co zrobić ze spadkiem Są zobowiązania, które nie "umierają" wraz z odejściem osoby, na której ciążą. Pożyczki, kredyty i inne długi wchodzą w skład spadku. Od ciebie zależy, czy będziesz je spłacać, czy nie. Możesz: odrzucić spadek w całości. W takiej sytuacji, zostaniesz wyłączona z dziedziczenia, jakbyś nie dożyła otwarcia spadku a prawo do spadku przejdzie na twoje dzieci (wnuki). W przypadku, gdy spadek dziedziczy małoletnie dziecko, oświadczenie o odrzuceniu składa jego przedstawiciel ustawowy (rodzic). Wymaga to jednak zgody sądu opiekuńczego. przyjąć spadek z długami (tzw. przyjęcie proste). Co za tym idzie, będziesz musiała spłacić wszystkie zobowiązania spadkodawcy, nawet, gdy przekraczają one wartość posiadanego majątku, a więc także tego, który jest twoją własnością. przyjąć go bez odpowiedzialności za długi (tzw. przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza). W tym przypadku pozostawione przez spadkodawcę należności do spłaty będą pokryte tylko z majątku który pozostawił. Na decyzję czy odrzucić spadek, czy go przyjąć w całości masz 6 miesięcy od dnia, gdy dowiedziałaś się o tym, że jesteś w gronie spadkobierców. Jeśli nic nie zrobisz, tzn. nie złożysz żadnego oświadczenia, będzie to oznaczało, że przyjęłaś spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Masz już spadek? Teraz trzeba go podzielić Gdy spadkobierców jest kilku, są oni współwłaścicielami spadku. Nabywają go w częściach ułamkowych. Na przykład gdy spadek, w skład którego wchodzi nieruchomość, nabywa wdowa z trojgiem dzieci, udział każdego z nich wynosi 1/4. A to oznacza, że żaden z nich nie może samodzielnie dysponować odziedziczonym majątkiem. Aby tak się stało, potrzebny jest podział spadku (w przepisach jest to określane jako dział spadku). Można go przeprowadzić w sądzie lub u notariusza. Gdy wybierasz sąd Właściwym do przeprowadzenia działu spadku jest sąd rejonowy miejsca ostatniego zamieszkania spadkodawcy. Z wnioskiem można wystąpić zarówno wtedy, gdy wiecie, jak chcecie podzielić schedę, jak też, gdy nie ma między wami zgody w tym temacie. W każdym z tych przypadków osoba, która składa wniosek, musi zmusi wskazać co wchodzi w skład spadku po zmarłym oraz przedstawić swój projekt podziału tego majątku. Wniosek można złożyć w dowolnym terminie, bo prawo do wystąpienia o dział spadku nie ulega przedawnieniu (należy jednak pamiętać, że po 30 latach od objęcia przez jednego ze spadkobierców nieruchomości wchodzących w skład spadku, może ją zasiedzieć). Do wniosku dołączasz postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i wykaz przedmiotów spadkowych wraz z propozycją podziału. Jesteś też obowiązana wnieść opłatę, w wysokości 500 zł (300 w przypadku zgodnego planu podziału) lub 1000 zł (500 przy zgodnym planie podziału) – jeśli dział spadku połączony jest ze zniesieniem współwłasności. Podział u notariusza Możecie wspólnie określić sposób i warunki podziału majątku. Taką umowę o dział spadku najlepiej sporządzić przed notariuszem (koniecznie trzeba to zrobić, gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość lub własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu). U notariusza trzeba przedłożyć postanowienie sądu o nabyciu praw do spadku bądź akt poświadczenia dziedziczenia stwierdzający nabycie spadku a także tytuły prawne spadkodawcy do poszczególnych składników majątku spadkowego, np. aktualny odpis księgi wieczystej, akt własności ziemi. Za podział spadku u notariusza trzeba zapłacić – koszt zależy wartości majątku – może być to nawet kilka tysięcy. Spadek z konta Gdy spadkodawca zostawia mieszkanie, dom czy działkę, wszystko wydaje się proste. Ale często również posiada konta bankowe. Co się dzieje z pieniędzmi, jakie są zgromadzone na koncie, gdy umiera ich właściciel? Wszystko zależy od tego, jaką dyspozycję wydał jeszcze za życia. Miał on bowiem prawo zawrzeć z bankiem specjalną umowę (dyspozycja na wypadek śmierci), w której zobowiązywał bank do wypłacenia pieniędzy bliskiej mu osobie. Dotyczy to tylko najbliższej rodziny. Pieniądze mogą zostać wypłacone jeszcze przed postępowaniem spadkowym. Uwaga! W ramach dyspozycji bank wypłaci maksymalnie dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie, jakie obowiązywało na miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku.Pozostałe pieniądze, z wyjątkiem kwoty wydanej na pokrycie kosztów pogrzebu, wchodzą w skład masy spadkowej.Jeżeli spadkodawca nie zrobił stosownego zapisu, oszczędności z konta stanowią część spadku (oprócz kosztów pogrzebu) i podlegają podziałowi podobnie, jak pozostały majątek. Kurator spadku - kiedy jest potrzebny Jeżeli dane spadkobierców są sądowi znane, lecz nie objęli oni spadku (czyli nie zarządzają nim, ani go nie użytkują), a kontakt z nimi jest utrudniony lub niemożliwy, sąd powinien powołać kuratora dla osoby nieobecnej. Głównym zadaniem kuratora spadku jest wyjaśnienie, kto jest spadkobiercą i zawiadomienie spadkobierców o otwarciu spadku. Ponadto kurator spadku zarządza majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu. Podatek od spadków i darowizn Zasadniczo, osoba, która otrzymała spadek, musi zapłacić podatek od spadku. Jego wysokość uzależniona jest od stopnia pokrewieństwa. Im dalsze, tym podatek wyższy. Nie ma znaczenia wartość otrzymanych dóbr, ani ich rodzaj.Jeśli jednak otrzymałaś spadek od najbliższej rodziny, możesz skorzystać ze zwolnienia podatkowego. Aby skorzystać z tego zwolnienia musisz zgłosić spadek właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Masz na to 6 miesięcy od jego otrzymania. Inaczej rzecz wygląda, gdy darowiznę dostałaś od dalszej rodziny. W takiej sytuacji podatek trzeba będzie zapłacić. Jego wysokość zależy od wartości spadku oraz stopnia pokrewieństwa łączącego cię ze spadkodawcą. Przepisy wyróżniają trzy grupy podatkowe: grupa I – należą do niej: zięć, synowa, rodzeństwo, teściowie. Trafi tu także darowizna od najbliższej rodziny (np. rodzica), gdy nie spełnisz wspomnianych wyżej warunków zwolnienia podatkowego, czyli w ciągu pół roku nie zgłosisz spadku w urzędzie skarbowym; grupa II – np.: ciotki, wujowie, stryjowie, siostrzeńcy, szwagierki, bratowe; grupa III – krewni i powinowaci nie zaliczeni do dwóch poprzednich grup, oraz osoby obce. Na powiadomienie urzędu skarbowego o spadku masz miesiąc od jego otrzymania. Przy obliczaniu podatku od spadku, należy uwzględnić tzw. kwotę wolną od podatku. Dla każdej grupy podatkowej jest ona inna. dla I grupy wynosi 9637 zł, przy II grupie – 7 276 zł, przy trzeciej – 4902 zł. To, co dostajesz ponad to, podlega opodatkowaniu. Kiedy przysługuje zachowek Gdy spadkodawca spisał testament a ciebie, choć należysz do jego najbliższej rodziny, pominął, masz prawo do zachowku. Należy się on członkom najbliższej rodziny, którzy, gdyby nie było ostatniej woli, dziedziczyliby z ustawy, czyli zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi i rodzicom. Taka osoba ma prawo domagać się od spadkobiercy zachowku. Może żądać części należnego jej spadku, a konkretnie połowy tego, co otrzymałaby, dziedzicząc z ustawy. Gdy uprawnioną do zachowku jest osoba małoletnia lub trwale niezdolna do pracy – ma prawo do 2/3 wartości swojego udziału spadkowego. O zachowek należy wystąpić w ciągu 5 lat od ogłoszenia testamentu. Nie dostaniesz zachowku, jeżeli spadkodawca: wydziedziczył cię w testamencie uznał za niegodnego, odrzuciłaś spadek, zrzekłaś się dziedziczenia. Kogo można wydziedziczyć Przepisy prawa ściśle określają, kiedy wydziedziczenie jest możliwe. Spadkodawca może pozbawiać prawa do zachowku zstępnych (dzieci, wnuki), małżonka lub rodziców, jeśli bliska osoba: wbrew jego woli postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego; dopuściła się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób, umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, wolności albo rażącej obrazy czci; uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Jeśli spadkodawca przebaczył osobie wydziedziczonej, to ta będzie mogła wystąpić o zachowek. Osoba, która została wydziedziczona, ale uważa, że decyzja spadkodawcy byłą krzywdząca, może domagać się w sądzie ustalenia, że wydziedziczenie było bezpodstawne. Uwaga! Dzieci osoby wydziedziczonej (wnuki spadkodawcy) są uprawnione do zachowku, chyba że one także zostały wydziedziczone. Spadkobierca niegodny Nie każdy może być spadkobiercą, nawet jeśli wskazuje na to testament czy ustawa. Niektóre osoby z racji swojego stosunku, lub zachowania wobec spadkodawcy mogą zostać uznane za niegodne dziedziczenia. Ma to miejsce, gdy ktoś groził spadkodawcy wyrządzeniem krzywdy jego najbliższym, jeśli nie sporządzi testamentu o określonej treści. Z wnioskiem o uznanie za niegodnego może wystąpić osoba "która ma interes prawny". np. inny spadkobierca. Żądanie trzeba przedstawić w ciągu roku licząc od dnia, w który osoba dowiedziała się o przesłankach stwierdzenia niegodności. Nie później jednak niż 3 lata od dnia otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy). Decyduje o tym sąd. W takiej sytuacji spadkobierca nie dostanie należnej mu części majątku nawet, gdy nie został wydziedziczony. Zrzeczenie się dziedziczenia Może się zdarzyć tak, że jedno z twoich dzieci jest świetnie urządzone, ma dobra pracę, dom, wszystko mu się układa. Drugie zaś ledwo przędzie. Chciałabyś, aby to ono dostało spadek po tobie. Co możesz zrobić? Namówić swoją pociechę do zrzeczenia się dziedziczenia. Umowa ta musi być zawarta za życia spadkodawcy w formie aktu notarialnego i jest to forma zastrzeżona pod rygorem nieważności (żadna inna forma nie jest dopuszczalna). Przedmiotem umowy zrzeczenia się jest prawo do dziedziczenia z ustawy. Skutki prawne zrzeczenia się dziedziczenia nie rozciągają się na dziedziczenie testamentowe. Chociaż więc spadkobierca ustawowy zrzekł się dziedziczenia, może dziedziczyć po krewnym na podstawie sporządzonego przez niego testamentu Osoba, która zrzekła się dziedziczenia jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku, co oznacza, że nie będzie dziedziczyła po zmarłym z ustawy, jak też nie otrzyma po nim zachowku. Ważne! Umowa o zrzeczeniu się dziedziczenia rozciąga się też na zstępnych, czyli dzieci, wnuki, prawnuki osoby, która zrzekła się dziedziczenia. Czytaj też: Jak napisać testament? Wydziedziczenie w testamencie Podział spadku w testamencie