Komedie romantyczne to żaden guilty pleasure. Potrzebujemy ich jak powietrza. Dlaczego nas kręcą?
Komedie romantyczne tematyczne to twoje gulity pleasure? I bardzo dobrze. Zadaniem naukowców, mają pozytywny wpływ na nasze samopoczucie i mogą przyczynić się do poprawy relacji z partnerem. Dowiedz się, w jaki sposób produkcje o rozterkach sercowych wpływają na twoje życie.
No dobrze, niech już będzie. Powiem to. Przyznaję się bez bicia, że komedie romantyczne to takie moje małe guilty peasure. Po ciężkim dniu, kiedy mam ochotę na reset albo tak po prostu chcę pójść na randkę z samą sobą, włączam film i momentalnie przenoszę się do świata pełnego emocji, ludzkich dramatów i łez, ale też świata przewidywalnego. Bo przecież nie może być innego zakończenia niźli „żyli długo i szczęśliwie”. I, mimo że intuicja, czy jak kto woli, życiowe doświadczenie podpowiada, że tuż za zakrętem na bohaterów czekają kolejne kryzysy, potknięcia, kłótnie i rozstania, to chcę wierzyć, że tym razem będzie inaczej. Szkoda, że komedie romantyczne, postrzegane jako „babskie”, nie są temat do poważnej dyskusji. Bo gdzieś podskórnie wiemy, że mają mniejszy kaliber niż polityka, finanse, zdrowie publiczne, czy globalne ocieplenie. Być może. To jednak nie oznacza, że są nic niewarte. Śmiem twierdzić, że z punktu widzenia jednostki, jest wręcz przeciwnie. Czy istnieje miłość romantyczna? Wśród akademików długo dominował pogląd, że filozoficzny konstrukt miłości romantycznej to domena kultury Zachodu. Przekonanie, że miłość romantyczna polega na odnalezieniu tej jedynej, ukochanej, przeznaczonej przez los osoby, ma swoje fundamenty w starożytnej mitologii. Niektórzy prapoczątków omawianej koncepcji doszukiwali się w micie o Afrodycie i Adonisie, czy też o Orfeuszu i Eurydyce. Uczucie, które łączy te pary kochanków, jest silniejsze niż śmierć. W „Uczcie” Platona także pojawia się odwołanie do przypowieści o istotach, które niegdyś były jednością, lecz zostały rozdzielone przez bogów. To tragiczne „rozpołowienie” miało skazać ludzkość na wieczne poszukiwanie brakującej połówki, co do dziś stanowi trzon narracji o „brakującej połowie jabłka” czy „poszukiwaniu bratniej duszy”. W świecie uczonych istniała powszechna zgoda, że ostatecznie koncepcja miłości romantycznej i jej przedstawienia w sztuce to „produkt uboczny” XII-wiecznej poezji trubadurów oraz powszechnej w owym czasie popularności miłości dworskiej. Minione stulecia to czas dominacji kultury Zachodu, a także przyśpieszającej globalizacji, co w konsekwencji przyczyniło się do popularyzacji europejskiej idei miłości romantycznej rozumianej jako nadrzędny projekt życiowy. Warto tu wspomnieć, że w naszej kulturze, na równi z życiem miłosnym, stawiamy indywidualizm i samorozwój. W tym kontekście filmowi lub serialowi zakochani, jak ich mityczni „przodkowie” podążają za głosem serca, nawet jeśli oznacza to wystawienie się na śmierć, bunt przeciwko rodzinie, czy oczekiwaniom społecznym. Przykłady? Proszę bardzo. Klasyczne filmy jak „Pretty Woman” czy „Notting Hill”, poprzez adaptacje filmowe „Kochanka lady Chatterley” Davida Herberta Lawrence'a, po „Bridgertonów” Julii Quinn. Na szczęście 34 lata temu pogląd o zachodnich korzeniach miłości romantycznej został obalony. Opublikowane przez Williama Jankowiaka i Edwarda Fischera w 1992 roku wyniki badań zakwestionowały ten eurocentryczny punkt widzenia. Badacze przeanalizowali 166 społeczności i znaleźli dowody na istnienie miłości romantycznej w aż 147 z nich (88,5%). Zatem z czystym sumieniem mogę powiedzieć, że zdolność do odczuwania intensywnej namiętności jest uniwersalną cechą ludzką, a nie specyficznym wytworem cywilizacji łacińskiej. Jednak różnica polega na tym, że w kulturach kolektywistycznych, np. w Indiach, na Bliskim i Dalekim Wschodzie, najważniejsza jest lojalność wobec rodziny i dobrostan lokalnej społeczności, a miłość stanowi element szerszej sieci zobowiązań. W produkcjach Bollywood główny problem, z jakim mierzą się bohaterowie, często nie dotyczy tego, czy się kochają, czy nie, lecz tego, jak połączyć miłość z honorem, dobrem rodziny. Inna jest także kontekstowość. Tam, gdzie ona jest wyższa, wyznania miłosne czyta się między wierszami. Dlatego też w K-dramach i C-dramach przygotowanie posiłku i dzielenie się jedzeniem odczytuje jako jednoznaczne wyznanie uczucia i ma ono większą moc niż słowa. W produkcjach arabskich pożądanie i namiętność buduje się poprzez spojrzenia i eufemizmy. Być może to właśnie brak otwartości, ignorancja i niezrozumienie różnic miało swoje odbicie w błędnych przekonaniach zachodnich badaczek i badaczy kultury. Dlaczego romans nas kręci? Neurobiologia i psychologia pożądania Wiele na to wskazuje, że zamiłowanie do komedii romantycznych to nie kwestia gustu, o którym jak wiadomo, się nie dyskutuje. Zdaniem neurobiologów, gdy na ekranie pojawia się pierwsza scena, która wprowadza napięcie między głównymi bohaterami, zalewa nas koktajl neuroprzekaźników. Bo nasz mózg nie odróżnia fikcji od realnego doświadczenia zakochania się. A z punktu widzenia biologii, taki stan sprzyja przetrwaniu gatunku. Mało tego, to nie pierwszy pocałunek ani zmysłowe figle-migle, a przekonanie, graniczące z pewnością, że „do zakochania jeden krok”, sprawia, że czujemy przyjemny dreszcz emocji i ekscytacji, która towarzyszy ekranowej parze kochanków. Naukowcy wnikliwie przeanalizowali to, w jaki sposób oglądanie romansów wpływa na nasze samopoczucie. Idąc tym tropem, możemy spojrzeć na schemat filmu przez pryzmat funkcjonowania naszego mózgu. Już pierwsze sceny zauroczenia, nieporadnego zbliżania się do siebie zakochanych aktywują „hormon szczęścia”. Dopamina napędza układ nagrody, wywołuje euforię i skupienie, a także odpowiada za odczuwanie przyjemności. Jesteśmy nakręceni, kibicujemy zakochanym, ponieważ widzimy w ich historii cząstkę siebie. Jeśli dochodzi do romantycznych scen, pojawia się pożądanie, to w nas automatycznie rośnie nie tylko ekscytacja, ale i poziom noradrenaliny, która odpowiada za przyśpieszoną akcję serca. Jednak kilka scen później dochodzi do niefortunnej pomyłki, czy też złośliwości losu, a w konsekwencji bohaterowie rozstają się lub dochodzi między nimi do sprzeczki. W filmie pojawiają się sceny, w których kochankowie cierpią i tęsknią za ukochaną osobą. Nasz poziom serotoniny drastycznie spada, nasze samopoczucie się pogarsza, utożsamiamy się z postaciami, cierpimy z nimi, płaczemy, chociaż doskonale wiemy, jaki będzie finał tej historii. Jednocześnie dramat na ekranie wyzwala kortyzol, czyli tzw. hormon stresu. No jednym słowem: tragedia. Na szczęście scenarzyści nie zostawiają nas na lodzie. Nie minie kilka minut, a na ekranach pojawia się finałowa scena. Zakochani odnajdują się mimo przeciwności losu, źli bohaterowie dostają pstryczka w nos i wszystko kończy się happy endem. Nasz mózg szaleje ze szczęścia, a my płaczemy ze wzruszenia rzewnymi łzami. Zalewa nas oksytocyna, czyli „hormon miłości”, który wzmacnia poczucie zadowolenia, spokoju i bezpieczeństwa oraz wazopresyna, która przyczynia się do budowania więzi z postaciami na ekranie, jak i z osobą, z którą oglądamy film. Udowodniono, że oglądanie komedii romantycznych redukuje poziom stresu i obniża ciśnienie. Towarzyszy temu swoiste katharsis, a my czujemy się lepiej. A to jest bezcenne. Bibliografia: De Rougemont D., „Miłość a świat kultury zachodniej”, Warszawa 2001; Giddens A., „Przemiany intymności. Seksualność, miłość i erotyzm we współczesnych społeczeństwach”, Warszawa, 2006; Kuligowski W., „Miłość na Zachodzie. Historia antropologiczna”, Poznań 2004; Szlendak T., „Architektonika romansu. O społecznej naturze miłości erotycznej”, Warszawa 2002; Szyszka K., „Roberta A. Johnsona koncepcja miłości romantycznej”, [W:] Kultura i Wartości, nr 31/2021, s. 173–193; Woźniakowska U., „Bollywood. Pragnienie prawdy i tęsknota za mitem”, Kraków 2010. Czytaj także: Algorytm karmi twoje kompleksy, a ty scrollujesz iluzję szczęścia. Czas przerwać ten teatr „Nie wyrzucę, bo przyda się do chodzenia po domu”. Tak obniżasz poczucie własnej wartości Zabawa biżuterią lub guzikiem to mały gest o wielkiej sile. Angażuje więcej niż tylko dłonie
Algorytm karmi twoje kompleksy, a ty scrollujesz iluzję szczęścia. Czas przerwać ten teatr
Czasem mam wrażenie, że nieustannie jesteśmy toczone obrazami, na tle których wypadamy gorzej. Na pierwszym planie bohaterowie o idealnych ciałach, odziani w drogie ubrania, a w tle wspaniałe widoki. Po trzech zdjęciach i krótkim filmiku zaczynam się zastanawiać, czy wystarczająco dbam o siebie i gdzie popełniłam błąd, że moje życie tak nie wygląda. Też tak masz?
Powiem ci w tajemnicy, że od czasu do czasu lubię wcielić się w rolę milczącej obserwatorki. Patrzę sobie wtedy na świat jak na dzieło sztuki i zastanawiam się, o co w tym wszystkim chodzi i czy tak naprawdę wygląda prawdziwe życie. Czuję się wtedy jak XIX-wieczny przyrodnik, który podkręcając wąsa, trzyma lupę i wnikliwie analizuje budowę liścia, amebę, czy też inne stworzonko. Tyle że mogę mieć co najwyżej doklejony zarost, a moim okienkiem na świat są media społecznościowe. Może pomyślisz, że to dziwne hobby, ale moim zdaniem to fascynująca przygoda. Szczególnie jeśli wyjdzie się ze swojej bańki algorytmów. Bo spoglądając nie tylko na to, co oferuje nam mainstream, można dostrzec to, co zazwyczaj nam umyka. Omamione iluzją idealnego ciała Dawno, dawno temu tematyką cielesności zajadałam się łyżkami. I wiem jedno. Ciało to konstrukt. Przestrzeń pełna znaczeń, symboli oraz nośnik norm społecznych. Co prawda, nie ocenia się książki po okładce, ale... jak cię widzą, tak cię piszą. W tej kompilacji mądrości ludowych kryje się sporo prawdy. Zawsze tak było. W przeszłości, jak i współcześnie, ubiór, fryzura, biżuteria, a także tatuaże, deformacje, skaryfikacje były i są znakiem przynależności do określonej wspólnoty. Najlepiej to widać na przykładach, które z naszej, europejskiej perspektywy są „egzotyczne”, a nawet moralnie naganne. Krępowanie stóp młody Chinkom, praktykowane w kulturach Bliskiego Wschodu „rytualne obrzezanie” kobiet i mężczyzn, czy też noszenie metalowych obręczy na szyjach przez „kobiety żyrafy”. Aż mnie boli na samą myśl. Jednak czy my jesteśmy lepsze? Czy w pogoni za pięknem, nie jesteśmy skazane na cierpienie? Nie jest to żadną tajemnicą, że nasze ciała stały się projektem. Jednostkową ekspresją tożsamości, która wymaga nieustannej pracy i nierzadko sporych nakładów finansowych. Świadomie inwestujemy w siebie i z całego dostępnego nam wachlarza możliwości wybieramy to, co najbardziej nam odpowiada. To, co nam się podoba. I super. Mamy tyle możliwości do wyboru, tyle opcji. Jednak to bywa złudne. Treningi, diety, moda, zabiegi medycyny estetycznej, filtry wygładzające twarz w aplikacjach – wszystko to buduje przekonanie, że ciało jest inwestycją, a ty możesz być, kim chcesz, ale... na określonych zasadach. I gdzie tu ten indywidualizm? Żeby nie wyjść na gołosłowną, poprosiłam o zabranie stanowiska w tej sprawie dr Iwonę Morozow, kulturoznawczynię, antropolożkę, filmoznawczynię i wykładowczynię Uniwersytetu SWPS. Ups. Gdy prowokacja staje się standardem Nie znoszę czczego gadania, a jak słyszę: „kiedyś to było, nie to, co dzisiaj”, to nie wiem, czy mam się śmiać, czy płakać. A jednak w kontekście norm społecznych i sposobów prezentowania ciała w przestrzeni publicznej ma to swoje uzasadnienie. Nie dość, że jesteśmy bombardowani obrazami, to mają one dość jednoznaczny przekaz: zmysłowe ciało. Forma buntu stała się dominującą estetyką. Od razu przyszły mi na myśl zdjęcia młodych kobiet, które pozują do zdjęć z tak zwanym kaczym dzióbkiem. Jednak to nie tandetna zmysłowość ani wulgarna golizna robi nam papkę z mózgu. W takich przypadkach momentalnie wychwytujemy niuanse, a w głowie zapala się nam czerwona lampka. Najtrudniejsze do wyłapania są te przekazy, które naturalnie, nienachalnie, mimowolnie zaczynają zmieniać nasze postrzeganie świata i samych siebie. Karmią nas iluzją. Podsycają kompleksy. Budzą zazdrość. Sprawiają, że czujesz się gorsza. Bo wyglądają jak kadry „z życia wzięte”, choć w rzeczywistości są doskonale wyreżyserowane, ale o tym wolisz nie pamiętać. Kuszą, składają obietnice bez pokrycia, otaczają cię aurą luksusu i unoszą na puszystej chmurce utkanej z marzeń. To, co widzimy, zaczynamy uznawać za normę, a gdy się już nią oswoimy, będziemy oceniać się według jej kryteriów. W efekcie zaczynamy patrzeć na siebie cudzymi oczami. A ruch body positive? Jestem absolutnie za. Szkoda tylko, że hasła postulujące akceptację siebie często występują w kampaniach reklamowych, które sprzedają kolejne produkty poprawiające wygląd i mające na celu przybliżenie nas do ideału. I koło się zamyka. Zrób krok ku równowadze Może to naiwne z mojej strony, ale jestem przekonana, że kulturowy mainstream nawet w najgorszym wydaniu nie musi działać na naszą szkodę. Choć warto mieć świadomość, że zawsze istnieje ryzyko, iż porównywanie się do innych osób, a przede wszystkim do nierzeczywistych obrazów, może przyczynić się do: spadku pewności siebie, obniżenia samooceny, niezadowolenia z własnego wyglądu. W końcu żadna z nas nie chce się czuć jak uboga krewna. Jedak to także świetna inspiracja, pole do eksploatacji i zabawy, a nawet przyczynek do głębszej refleksji. Może się okazać, że to, co do tej pory uważałyśmy za wstydliwe, jest akceptowalne. Że nie jesteśmy w tym same. A w konsekwencji mamy większe poczucie sprawczości i kontroli nas własnym życiem. I to jest bezcenne. To jednak wymaga troski także o sferę psyche. Zdaniem specjalistów powinniśmy zawsze mieć z tyłu głowy kilka prostych i oczywistych „złotych rad”. Ludzie pokazują tylko wyselekcjonowany kawałek własnego życia. Widzisz zretuszowane obrazy, które nie odzwierciedlają rzeczywistości. Celem reklamy jest sprzedać. Algorytmy pokazują ci treści mające przyciągnąć uwagę. Nadmiar informacji sprawia, że czujesz się zagubiona. Tak sobie myślę, że w gruncie rzeczy wcale nie chodzi, o to, by demonizować wszechobecne obrazy wyidealizowanych ciał. Bo klucz dobrej relacji z sobą samą to świadomy wybór: czy to, co robię, robię dla siebie, czy dlatego, że takie są oczekiwania innych. Jestem przekonana, że już znasz odpowiedź. Bibliografia: Bourdieu P., „Męska dominacja”, Warszawa 2005; Foucault M., „Historia seksualności”, Warszawa 2012; Foucault M., „Nadzorować i karać”, Warszawa 2010; Giddens A., „Nowoczesność i tożsamość”, Warszawa 2001; Melosik Z., „Tożsamość, ciało i władza w kulturze instant”, Kraków 1996; Szlendak, T., „Supermarketyzacja”, Warszawa: 2008; Wolf, N., „Mit urody” Warszawa 2014. Czytaj także: Zdarza ci się co chwilę zaglądać do lodówki z nadzieją, że zajdziesz w niej coś pysznego? To nie jest przypadek Ulubione krzesło w domu to nie tylko domena silversów. Wyjaśnienie tego mikrorytuału może cię zaskoczyć Wiele osób mówi do siebie, ale nikt się do tego nie przyznaje. Ten wstydliwy nawyk pomaga nam w codziennym życiu
Dlaczego to robimy? Niezręczna cisza przy rodzinnym stole nie zawsze oznacza brak tematów. To subtelny mechanizm kontroli
Stół symbolizuje serce domu i kojarzony jest z rodzinnym ciepłem, bliskością i bezpieczeństwem. Jednak rzeczywistość może być zupełnie inna. Przemoc wkrada się w nasze życie po cichu, niewidzialnie. Bywa, że jesteśmy jak ta żaba w garnku, która nie zauważa, że woda staje się coraz cieplejsza.
Stół to symboliczne centrum domu. Jest miejscem spotkań, wspólnych posiłków, podczas których prowadzimy rozmowy na poważne tematy, ale również śmiejemy się i wspólnie przezywamy codzienne radości i smutki. Są też takie domy i takie rodziny, które krzywdzą. Osoby doświadczające przemocy nie zawsze są tego świadome, szczególnie jeśli sprawcą jest ktoś bliski. Bo jak to? Przecież osoba, której ufam, którą kocham, nie może i nie chce wyrządzić mi krzywdy, prawda? To jeszcze nie koniec komplikacji. Bo często umniejszamy swoim emocjom lub zostajemy wpędzone w poczucie winy. Jedną z form społecznie normalizowanej przemocy, ale i kontroli są tzw. ciche dni (ang. silent treatment). Karanie milczeniem to przemoc Często można usłyszeć w rozmowie, czy w żartach, o tym, że jakaś para ma „ciche dni” lub ktoś puścił focha i przestał się do kogoś odzywać. Zazwyczaj takie informacje są podane w sensacyjnej albo humorystycznej formie, więc nie zawsze mamy świadomość, że mowa o przemocy emocjonalnej. Ktoś zaraz powie, że jak to? W czym problem? Przecież każdy ma prawo do milczenia. A może tak naprawdę nic się nie stało? Oj tam, oj, jak zwykle wyolbrzymiasz. No cóż, prawda jest taka, że odpowiedź kryje się w intencji sprawcy. Świadome, celowe ignorowanie drugiej osoby, traktowanie jej jak powietrze, unikanie kontaktu wzrokowego, demonstracyjne wychodzenie z pomieszczenia mające na celu ukaranie, wymuszenie posłuszeństwa lub pokazanie dominacji to przemoc. Zręczna, „niewinna” manipulacja ocierająca się lub będąca przemocą pasywno-agresywną jest tym bardziej dotkliwa, gdyż ofiara zostaje najczęściej ukarana za domniemane przewinienie – to może być konkretna wypowiedź, zachowanie, pogląd. Jak zauważa dr Krystyna Doroszewicz, „ofiary ostracyzmu na ogół nisko oceniały jasność przyczyn, nie były pewne, dlaczego są ignorowane”. Dodatkowo, za dane „przewinienie” osoby doświadczające premocy czasem są karane milczeniem, a czasem nie, co dodatkowo prowadzi do dezorientacji i utrudnia uświadomienie sobie, a następnie udowodnienie stosowania przemocy. Co kieruje osobą, która uparcie milczy? Osoby stosujące taką formę przemocy nie zawsze są świadome, że swoim zachowaniem wyrządzają krzywdę. Wiedzą jednak, jaki chcą osiągnąć cel. Poniżej znajdują się najczęściej powtarzające się motywy oraz cytaty, które osoba stosująca tę formę przemocy psychicznej mogłaby wypowiedzieć lub pomyśleć. Ukaranie drugiej osoby „Nie będę z tobą rozmawiać, dopóki nie zrozumiesz, jak bardzo mnie zawiodłeś”. „Wam się oczy otworzą, jak mnie się zamkną”. „Niech ci będzie przykro. Może wtedy coś do ciebie dotrze”. Cisza jest formą kary za rzekome przewinienie, zranienie lub nieposłuszeństwo. Wzbudzenie poczucia winy „Niech się domyśli, co zrobiła źle”. „Chyba mu nie zależy, skoro nie umie się przyznać do winy”. „Nic jej nie powiem, bo nie zasługuje na to”. Milczenie wywołuje niepokój i skłania ofiarę do przepraszania, nawet jeśli nie wie, co zrobiła źle. Wymuszenie określonego zachowania „On sama musi się domyślić, co powinien zrobić”. „Niech sama dojdzie do wniosku, że musi się zmienić”. „Niech zgadnie, czego chcę”. Ofiara zaczyna dostosowywać się do oczekiwań sprawcy, by „zasłużyć” na przywrócenie kontaktu. Unikanie odpowiedzialności i rozmowy „Nie będę się z tego tłumaczyć”. „Nie chcę się kłócić. Niech ona to rozwiąże”. „Jak nic nie powiem, to nie będzie pytań”. Milczenie pozwala uniknąć konfrontacji, tłumaczenia się lub wyjaśnienia trudnych emocji. Zyskanie kontroli i dominacji „Jak nic nie powiem, zrobi to, czego chcę”. „Jestem lepszy, bo mam przewagę”. „Zobaczymy, jak długo wytrzyma”. Sprawca decyduje, kiedy i czy w ogóle kontakt zostanie przywrócony. Człowiek jest istotą społeczną, więc chcemy być kochani, akceptowani. Jednak w toksycznej relacji jest to niemożliwe. Co więcej, w tej formie przemocy kryje się paradoks. Doroszewicz nie ma wątpliwości, iż „często pierwotne przyczyny ostracyzmu są trywialne, ale przedłużając go, można uzasadnić przyczynę jego stosowania”. Jak bronić się przed przemocą relacyjną? „Ciche dni” najczęściej pojawiają się w relacji partnerskiej, na linii rodzic – dziecko. Jednak dane CBOS jasno wskazują, że „najczęstszymi formami przemocy psychicznej w środowisku domowym jest wyzywanie, obrażanie, poniżanie i wyśmiewanie się z osoby bliskiej”. Co możemy zrobić, by nie wpaść w pułapkę, a jeśli się w niej znajdziemy, jak z niej wyjść i popełnić ponownie tego samego błędu. Poniżej znajdują się wskazówki, które możesz wykorzystać w praktyce. Rozpoznaj schemat działania sprawcy. Dzięki temu zrozumiesz, że to, co cię spotkało, nie jest twoją winą. Przestaniesz się obwiniać i łatwiej będzie ci zadbać o swój dobrostan. Poszukaj wsparcia, nie wstydź się mówić głośno o swoich emocjach. Nie jesteś sama, wiele osób jest w podobnej sytuacji. Zamykanie się w sobie i umniejszanie swoim problemom może poważnie odbić się na twojej psychice. Bądź dla siebie dobra i wyrozumiała. Zadbaj o swoje potrzeby zarówno ciała, jak i ducha. Znajdź sposób, który pozwoli ci odzyskać wewnętrzny spokój. Może to być spacer, medytacja, czy prozmowa z bliską osobą. Ustal granice i ich przestrzegaj. Powiedz, co jest dla ciebie nie do przyjęcia i na co się nie zgadzasz. W ten sposób chronisz siebie i dajesz wyraźny sygnał, że nie godzisz się na takie traktowanie. Jeśli masz poczucie, że doświadczasz przemocy, porozmawiaj o tym z zaufaną osobą lub skorzystaj z pomocy specjalisty np. w najbliższym Ośrodku Interwencji Kryzysowej. Bibliografia: CBOS, „Przemoc i konflikty w domu”, Warszawa 2012, s. 6. Doroszewicz K., „Bliskie związki a jakość życia”, Psychologia Jakości Życia 7/2008, s. 5-18. Draczyńska D. „Trauma relacyjna”, Psychiatria Polska 58(3)/2024, s. 529–539. Helios J., Jadlecka W., „Współczesne oblicza przemocy. Zagadnienia wybrane”, Wrocław 2017. Czytaj także: Dlaczego to robimy? Espresso i latte z pianką to tylko pretekst. Kawiarnia to społeczny teatr codziennych rytuałów, które dostrzegają nieliczni Dlaczego to robimy? Obrączka to relikt starożytnych wierzeń, a nie romantyczny gest. Jej wygląd świadczy o twoim statusie społecznym Dlaczego to robimy? Kwiaty na stole to nie tylko efektowna dekoracja. Ich obecność mówi więcej o naszej gościnności niż słowa
Espresso i latte z pianką to tylko pretekst. Kawiarnia to społeczny teatr codziennych rytuałów, które dostrzegają nieliczni
Zamawiając espresso czy latte z pianką bierzemy udział w teatrze gestów, znaków i symboli. Czasem chciałabym, żebyśmy w świecie pędzącego konsumpcjonizmu, robiły po prostu coś „po nic”. Usiadły i napiły się kawy. Okazuje się jednak, że wszystko niesie ze sobą znaczenie. Wystarczy się tylko wnikliwie przyjrzeć.
W 1683 roku Jan III Sobieski broni przedmurza chrześcijańskiej Europy, a niedługo potem żołdacy wracają do swych domostw nie tylko z łupami, ale i ziarnami kawy. Jako „orientalna ciekawostka”, trafiają one na dwory magnatów, którzy budują wokół niepozornych „kuleczek” otoczkę ekskluzywności. Na ziemiach polskich tworzą się pierwsze rytuały picia aromatycznej kawy „po turecku”. Jednak dopiero w XVIII wieku kawiarnie zaczęły pojawiać się jak grzyby po deszczu. W Warszawie, Krakowie, Wilnie i we Lwowie spotyka się w nich inteligencja, urzędnicy i artyści. Do tej pory zarezerwowane dla nielicznych rytuały parzenia i picia kawy stają się dostępne szerszej publiczności, a jednocześnie kawiarnie na stałe wpisują się w miejski krajobraz. I co ważne, pije się wtedy „kawę po wiedeńsku”, zananą inaczej melange, czyli espresso z mleczną pianką i odrobiną czekolady. Brzmi kusząco, prawda? Czasy się zmieniają, tak, jak pozycje w kawiarnianym menu, ale my wciąż bierzemy udział w tym spektaklu. Kawiarnia oczami psychologa Kawiarnie zazwyczaj niosą pozytywne skojarzenia. Pijąc kawę, lemoniadę, czy przegryzając smakowite ciacho, mamy poczucie, że przynależymy do społeczności ludzi nam podobnych. Upewniamy się w przekonaniu, że dokonaliśmy dobrego wyboru, co znacząco poprawia nam samopoczucie. Niezależnie od tego, czy będzie to popularna sieciówka serwująca napoje na przyzwoitym poziomie, czy niszowa kawiarnia podająca kopi luwak w złotych filiżankach. To jednak jeszcze nie koniec. Używając słowa „rytuał”, chcemy podkreślić wyjątkowość chwili. Jednak gdyby tak spojrzeć na niego pod mikroskopem albo chociaż przez lupę, szybko się przekonamy, że składa się on z wielu niepozornych mikrorytuałów. W tym przypadku, zdaniem psychologów, ważny jest nie tylko rodzaj kawy, sposób parzenia i estetyka podania, ale także cały kontekst sytuacji. Począwszy od wystroju miejsca, jakości i sposobu obsługi, aż po długość oczekiwania na podanie i finalnie – sposób konsumpcji. Nie będzie żadnym odkryciem, że nasze skupienie się na „tu i teraz” wzmacnia doznania tego multisensorycznego doświadczenia. Okazuje się, że istotne z punktu widzenia doświadczenia może być także wystawienie się na ogląd i osąd widowni. Bo my przecież lubimy się przeglądać w oczach innych, szczególnie jeśli wypadamy lepiej na ich tle. A przynajmniej tak samo dobrze. Niebagatelne znaczenie ma kwota wydanych na ten cel pieniędzy. Wniosek jest nieco paradoksalny. Im większą chcemy czerpać przyjemność z „kawowego rytuału”, tym więcej musimy poświęcić. Czasu, pieniędzy i uwagi. Kawiarnie są więc sceną, która w zależności od naszych indywidualnych potrzeb i preferencji, ale także otoczenie może pełnić funkcję bezpiecznej przystani, gdy potrzebujemy „uciec” od domowego zgiełku lub popracować. Co więcej, nie musimy angażować się w relacje z innymi, by mieć poczucie przynależności do grupy, co z kolei sprawia, że czujemy się mniej samotni. A to jest bezcenne. Kawiarnia oczami socjologa Kawiarnia nie tylko miejsce, w którym możemy zamówić kawę z piankami marshnellow z gałką lodów waniliowych i syropem o smaku orzechów laskowych. Odwołując się do głównej myśli Pierre’a Bourdieu, kawiarnia to przestrzeń, w której możemy zmonetyzować swój kapitał społeczny, o ile nasze „wizyty” w kawiarni staną się częścią naszych małych, codziennych rytuałów. Dzięki nawiązywanym relacjom jesteśmy w stanie osiągnąć cele społeczne, ekonomiczne i symboliczne. Brzmi enigmatycznie, ale w gruncie rzeczy to samo życie. Regularne pojawianie się w miejscu, które uważamy za atrakcyjne, pozwala nam wzmocnić nasz wizerunek. Ekspertka od slow life, creative style lub znawczyni najnowszych trendów to tylko niektóre możliwości. W połączeniu nieformalną atmosferą i siecią potencjalnych znajomości możemy pozytywnie wpłynąć na naszą karierę, a nawet... poznać miłości życia. Z pewnością podobne historie zainspirowały Jean-Pierre Jeunet’a, reżysera „Amelii”. Wszystko brzmi pięknie, ale zdaniem francuskiego intelektualisty, korzyści z posiadanych sieci relacji społecznych wyciągniemy jedynie wtedy, gdy posiadamy odpowiedni kapitał kulturowy i ekonomiczny. Niestety egalitaryzm kawiarni to iluzja. Ceny, lokalizacja i estetyka wnętrza decydują o tym, czy czujesz się tam komfortowo, czy nie. Jednorazowy wypad do najmodniejszej i najdroższej kawiarni w okolicy, nie otworzy nam drzwi do wielkiego świata. Na koniec Bourdieu ma dla nas gorzką pigułkę do przełknięcia. Wysnuł on wniosek, że nasze preferencje smakowe (ale także estetyczne czy muzyczne) nie są tak naprawdę „nasze”. Są wypadkową naszej pozycji na drabinie społecznej. Po zachłyśnięciu się modą na kawiarniane sieciówki powracamy do tradycji lokalnych kawiarni i kawiarenek, a nasza w nich obecność nierzadko jest wyrazem statusu społecznego, aspiracji, a nawet kontestacji mainstreamu. Nasz mały rytuał, na przekór teorii francuskiego myśliciela, staje się naszą deklaracją. Pozycje na wolną sobotę: Kathleen D. Vohs, Yajin Wang, Francesca Gino, Michael I. Norton, „Rituals enhance consumptio”, Psychological Science 2013 /24 (9), s. 1714–1721; Pierre Bourdieu, „Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia”, Kraków, 2021. Czytaj także: Dlaczego to robimy? Obrączka to relikt starożytnych wierzeń, a nie romantyczny gest. Jej wygląd świadczy o twoim statusie społecznym Dlaczego to robimy? Kwiaty na stole to nie tylko efektowna dekoracja. Ich obecność mówi więcej o naszej gościnności niż słowa Dlaczego to robimy? Szminka to nie kaprys, czy chwilowa moda. Kolor ust niesie ze sobą ważny komunikat, którego nie warto lekceważyć
Szminka to nie kaprys, czy chwilowa moda. Kolor ust niesie ze sobą komunikat, którego nie warto lekceważyć
Szminka towarzyszy nam nie od wieków, ale tysiącleci. Mimo że mieści się w kieszeni, niesie ze sobą wiele znaczeń. Dzięki niej możliwe jest przełamywanie konwenansów i społecznych barier.
Czerwona, różowa, wpadająca w fiolet, cielista, czy bezbarwna. Szminka występuje w wielu odcieniach i możemy ją kupić w każdej drogerii, a nawet na dziale chemicznym w dyskoncie. Mała, niepozorna, powszechna. Dziś nie budzi ani zdziwienia, ani oburzenia, ani wstydu. Jednak nie zawsze tak było. Czerwona szminka niejedno ma imię Pierwsze szminki, czy też kosmetyki nadające pożądany kolor ustom pojawiły się już w Antyku. Zazwyczaj był to tłuszcz zwierzęcy lub roślinny z domieszką naturalnego barwnika. Najbardziej rozpoznawalną postacią historyczną Starożytności, która podkreślała barwę swoich ust, była Kleopatra. Najprawdopodobniej jej ulubiony odcieniem to czerwień koszenilowa, pozyskiwana z wysuszonych, a następnie zmielonych pancerzyków czerwców kaktusowych (łac. Dactylopius coccus). Kolor ust władczyni Egiptu nie był bez znaczenia. I wcale nie chodziło tylko o estetykę. W ten sposób symbolicznie podkreślała swoją władzę oraz boskie pochodzenie. Wiele wskazuje na to, że szkarłatny, ciemnoczerwony, intensywny kolor ust był domeną elit. W ten sposób swój status społeczny podkreślali mieszkańcy Mezopotamii, starożytnej Grecji, Rzymu, czy Chin. Wszystko zmieniło się wraz z rozpowszechnieniem religii chrześcijańskiej. Malowanie ciała zaczęto postrzegać jako przejaw próżności, a nawet grzechu. Czerwone usta przestały być symbolem władzy, a stały się ucieleśnieniem zmysłowości i pożądania. Romans szminki z kościołem wciąż trwa w najlepsze. W zależności od panującego „ducha epoki” kobiety były doceniane lub karcone za podkreślanie swojej urody. Szminka we współczesnym wydaniu ma „zaledwie” 100 lat. Jednak dopiero dzięki ideom feminizmu czwartej fali zyskała nowy wymiar. Przestała być nacechowana skrajnie odmienną symboliką, a co za tym idzie wartościami. Dzięki czemu możliwe jest nowe spojrzenie te zagadnienia. Pomalowane usta nie są grzechem, symbolem boskości, „narzędziem opresji”, przywilejem, manifestacją girl power ani wyznacznikiem klasy społecznej. Dziś szminka używana jest po to, by wyrazić swoją tożsamość, indywidualność i... emocje. O ile tylko masz ochotę pomalować usta. Czytaj także: Dlaczego to robimy? Cykasz fotkę przed pierwszym kęsem? Okazuje się, że zdjęcia jedzenia to coś więcej niż instagramowy trend Bezdzietność z wyboru wciąż budzi społeczny opór. Jest 1 sposób, by uciąć spekulacje wścibskich ciotek Dlaczego lajkujemy posty lub zdjęcia, nawet jeśli zupełnie nas to nie obchodzi? Istnieje aż 5 powodów
Bezdzietność z wyboru wciąż budzi społeczny opór. Jest 1 sposób, by uciąć spekulacje wścibskich ciotek
Istnieje wiele stereotypów dotyczących kobiet i macierzyństwa. Jednym z nich jest przekonanie, że każda kobieta w pewnym momencie swojego życia powinna zostać matką. Za niespełnienie społecznych oczekiwań, grożą realne konsekwencje – musisz się tłumaczyć. Dowiedz się, jak zamknąć usta ciekawskim.
Dane GUS jasno wskazują, że Polaków jest coraz mniej. Społeczeństwo się starzeje, system emerytalny chwieje się w posadach, a wiele osób łapie się za głowę. Jak to? Nie chcesz mieć dzieci? A kto poda ci szklankę wody na starość? Kiedyś ludzie mieli dzieci i było dobrze. Nie to, co teraz. Przecież uśmiech bąbelka wszystko wynagrodzi. Nadal nic? Na pewno jeszcze kiedyś zmienisz zdanie. Jak dorośniesz. Jeśli te argumenty cię nie przekonały i wciąż nie czujesz instynktu macierzyńskiego, i nie śnisz po nocach o zafajdanych pieluchach, to nie ma w tym nic złego. Co więcej, możesz jednym zdaniem zamknąć usta wszystkim ciekawskim, a wścibskie ciotki zbić z pantałyku. Zanim tak się stanie, musisz poznać wroga. To z pewnością będzie pomocne, by skutecznie stawić opór niechcianym komentarzom. 5 argumentów, dlaczego warto mieć dzieci Nie od dzisiaj wiadomo, że nie warto wtykać nosa w nie swoje sprawy. Szczególnie jeśli jesteśmy dziesiątą wodą po kisielu i nikt nas o zdanie nie pyta. No ale co zrobić, gdy ciekawość zżera nas od środka, ręce świerzbią na samą myśl, a język już sam formułuje zdania i… Prrr. Powściągnij lejce, młoda damo. Zanim z erudycją godną Sokratesa, zaczniesz wkładać palce między drzwi cudzej sypialni, musisz liczyć się z tym, że ci je przytrzasną. Poniżej znajdziesz listę kluczowych i jakże ważkich argumentów, które z pewnością przekonają każdą kobietę w wieku reprodukcyjnym do posiadania dziecka, a najlepiej dzieci, a dokładnie dwójki. Bo z jedynaka wyrośnie egoista, a trójka to patologia. Mam nadzieję, że takich podstaw nie muszę ci tłumaczyć. Bo kobieta to opiekunka domowego ogniska Dlatego bez najmniejszego ociągania, każda kobieta powinna jak najszybciej wyczarować swoje własne ognisko domowe. Bo tylko w niewielkiej odległości od paleniska może w pełni zrealizować swój potencjał. W tym celu powinna się wcześniej zaopatrzyć w niezbędne składniki: suche drewno, rozpałkę, zapałki i mężczyznę. Gdy wszystkie warunki zostaną spełnione, na świecie pojawia się potomstwo. Czy jakoś tak. Bo kobieta dopiero mając dziecko, wie, na czym polega prawdziwe życie Okazuje się, że kobiety bezdzietne żyją w mitycznej krainie mlekiem i miodem płynącej. Nie mają problemów, a wszystko, czego się dotkną, zamieniają w złoto. I co najważniejsze, nie mają bladego pojęcia o trudach życia, które należy z pokorą i godnością przyjmować. Bowiem tylko przeciwności losu uszlachetniają charakter, hartują ducha i jak nie zabiją, to wzmocnią. No, chyba że nie. Bo dziecko nadaje sens życia Tu rachunek jest banalnie prosty. Bez dziecka życie kobiety jest puste, samotne i jałowe jak Sahara. Jeśli kobieta nie ma dziecka, to jej rozwój duchowy, zawodowy, oddanie się aktywności prospołecznej, czerpanie satysfakcji z partnerskich i przyjacielskich relacji to jedynie fatamorgana szczęścia i nie ma absolutnie żadnego znaczenia. W takiej sytuacji nie pozostaje jej nic innego niż położyć się na katafalku. Bo dziecko cementuje związek W końcu nic tak nie zachęca do romantycznych kolacji przy świecach, jak notorycznie nieprzespane noce, niepewność w roli matki, zwiększone wydatki i nierzadko poczucie osamotnienia. Największy kryzys w związku pojawia się po narodzinach pierwszego dziecka? Nonsens. Sprostanie wszystkim nierealnym oczekiwaniom i presji społecznej jest jak bułeczka z masełkiem. Wystarczy tylko chcieć. Bo kobieta z dzieckiem jest bardziej szanowana Dziecko nobilituje kobietę, a także predestynuje ją do rzeczy wielkich, intelektualnie ważkich i społecznie istotnych. Dodaje jej powagi, wiarygodności i autorytetu. Kobieta w końcu staje się „kimś” i nie jest, li jedynie, puchem marnym. Automatycznie wskakuje o szczebelek wyżej na drabinie społecznej. O ile ma męża. Bo bez męża to nie. Samodzielna matka jest z góry skazana na porażkę. Bywa też społecznie wykluczona. I to nie dlatego, że dziecko zostało poczęte w grzechu. 1 argument, wyjaśniający, dlaczego nie chcesz mieć dzieci Bo nie. Stawiaj granice. Nie tłumacz się ze swoich decyzji.
5 tys, 10 tys. 20 tys. zł? Ile trzeba zarabiać, żeby w Polsce należeć do klasy średniej?
Polacy lubią myśleć, że należą do klasy średniej. Ile trzeba zarabiać, żeby należeć do klasy średniej? Czy przeciętne zarobki wystarczą, czy są jakieś dodatkowe kryteria? Wiele osób używa określenia klasy średniej, ale nie wie, co ono oznacza. Okazuje się, że definicja nie jest oczywista.
Klasa średnia definiowana jest nie tylko przez pryzmat zarobków. Spis treści: Dochód osoby z klasy średniej Kto należy do klasy średniej? Wymiar społeczny klasy średniej Dochód osoby z klasy średniej Nie ma konkretnej definicji klasy średniej. Najczęściej używana jest definicja Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju zgodnie z którą do klasy średniej zaliczamy osoby, które zarabiają między 75 a 200 proc. mediany wynagrodzeń. Główny Urząd Statystyczny podaje dane dotyczące wynagrodzeń co dwa lata, więc podane kwoty nie są aktualne. W Polsce mediana zarobków w 2022 roku wynosiła 5701,62 zł brutto, czyli ok. 4200 zł na rękę. Oznacza to, że do klasy średniej należą osoby zarabiające od 4276 zł do 11403 zł brutto miesięcznie. Biorąc pod uwagę różne zarobki w polskich miejscowościach, te kwoty mogą się różnić. Kto należy do klasy średniej? Są też inne czynniki. Jedną z definicji klasy średniej jest to, jak długo moglibyśmy żyć na niezmienionym poziomie życia, gdybyśmy stracili pracę wyjaśnia Marcin Klucznik z Polskiego Instytutu Ekonomicznego. - Jeśli weźmiemy pod uwagę oszczędności Polaków i podzielimy przez średnie wydatki konsumpcyjne to otrzymamy około pół roku zdolności do finansowania swojej konsumpcji na niezmienionym poziomie – wyjaśnia Marcin Klucznik, cytowany przez tvn24.pl. Wymiar społeczny klasy średniej Z kolei dr Bohdan Wyżnikiewicz z Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych, były prezes GUS już w 2021 roku przypominał, że warunkiem przynależności do klasy średniej jest też „partycypacyjność", czyli – mówi cytowany przez innpoland.pl. Czytaj także: Pracujesz i jest ci gorąco? W tych sytuacjach możesz wyjść z pracy wcześniej bez konsekwencji Minimalistyczne, oryginalne i śmieszne sposoby na zapakowanie pieniędzy na prezent. Wykorzystaj kopertę albo świnkę-skarbonkę Jak dużo i wygodnie zarobić w wakacje? Poznaj sprawdzone sposoby na dodatkowy zarobek
Aż 75 proc. polskich miast dotyka wyludnienie. Wiemy, dokąd najczęściej wyjeżdżają mieszkańcy
Powodów jest kilka. Głównie dotyczą one poszukiwania lepszych warunków życia i pracy.
Odwiedzając część polskich miast można odnieść wrażenie, że są one niemal opustoszałe. Na ulicach trudno spotkać żywą duszę, wiele miejsc pracy jest zamkniętych, brakuje też sklepów i lokali usługowych. Okazuje się, że jest to powszechna tendencja, którą omówiono na XVII Kongresie Finansowania Nieruchomości Mieszkaniowych. Zdaniem prof. Przemysława Śleszyńskiego, wyludnienie dotyka już wielu polskich miejscowości. Ilu? Ile miast w Polsce dotyka wyludnienie? Zdaniem eksperta, aż 75 proc. polskich miast ma ujemne saldo mieszkańców. To oznacza, że systematycznie ich tam ubywa. Powody są różne, jednak profesor przedstawił kilka najważniejszych z nich. Powody wyludnienia polskich miast Głównym powodem jest wyjazd młodych ludzi do większych aglomeracji w poszukiwaniu pracy. Jak podał ekspert, który powołał się na dane GUS, młodzi najczęściej wyjeżdżają do Warszawy, Poznania, Wrocławia, Krakowa i Trójmiasta. Tam łatwiej im znaleźć pracę, która pozwoli na wygodne życie i rozwój. Równie częstą przyczyną wyludnienia jest ujemny przyrost naturalny. W małych miastach społeczność szybko się starzeje, przez co umiera więcej osób niż się rodzi. A jeśli dodamy do tego wyjazdy młodych ludzi zakładających rodziny, sytuacja nie wydaje się ulec poprawie. Kolejnym powodem jest oczywiście emigracja. Prof. Śleszyński słusznie zauważył, że tylko w roku 2019 nasz kraj w celach zarobkowych opuściło ok. 2,4 mln osób. Najczęściej wyjeżdżali do Niemiec, Wielkiej Brytanii, Holandii i Irlandii. Czytaj także: Dom o powierzchni 2,8 mkw. za 1300 zł miesięcznie. Jak wyglądają nanomieszkania w Hongkongu? Zrobiła metamorfozę kuchni i… spadł na nią ogromny hejt. Przekonaj się, dlaczego Ten dom jest węższy niż autobus, a kosztuje prawie 4 miliony złotych. Wart swojej ceny?
Niezwykła historia Anny Walentynowicz. Kim naprawdę była jedna z liderek Solidarności?
Była dyscyplinarnie zwolniona i nękana przez SB. To właśnie ona była jedną z osób, które w '89 walczyły o transformację w Polsce.
Żadnemu Polakowi nie trzeba chyba tłumaczyć dokonań „Solidarności” i tego, co wydarzyło się w Gdańsku pod koniec lat '80. Choć postacią najbardziej kojarzącą się z działalnością wolnych związków zawodowych jest oczywiście Lech Wałęsa, to tuż za jego plecami cały czas stała wyjątkowa kobieta. Kim była Anna Walentynowicz? Historia Anny Walentynowicz Walentynowicz urodziła się w 1929 roku w Wołyniu na Ukrainie. Od 1950 roku pracowała w Stoczni Gdańskiej jako spawaczka. Swoją pracę wykonywała z przekonaniem i ogromną dokładnością. Dzięki temu szybko zyskała uznanie współpracowników i ich szacunek. Jej problemy z ówczesnymi władzami zaczęły się pod koniec lat '70, kiedy ujawniła defraudację funduszu zapomogowego stoczni. Zarząd usiłował ją zwolnić i zatrzeć sprawę. Nieskutecznie. W 1978 roku została współzałożycielką wolnych związków zawodowych, co przysporzyło jej kłopotów ze strony SB. Nękano ją i usiłowano odsunąć od działań społecznych. 8 sierpnia 1980 została zwolniona ze stoczni. Jej bezrobocie nie potrwało długo. 14 sierpnia jej współpracownicy wszczęli strajk, by zmusić władze do przywrócenia jej do pracy, co też uczyniono. Walentynowicz wróciła na dawne stanowisko. Była jedną z najpopularniejszych „twarzy” Solidarności i bardzo aktywnie działała w ruchu opozycyjnym. Nie ustąpiła nawet po usunięciu jej ze związku zawodowego w 1981 roku. Anna Walentynowicz zmarła 10 kwietnia 2010 roku w katastrofie samolotu prezydenckiego w Smoleńsku. W 2020 roku magazyn „Time” wpisał ją na listę 100 najbardziej wpływowych kobiet na świecie. Zobacz więcej wiadomości o gwiazdach: Cała prawda o księżnej Dianie. Nie dostała się na studia i marzyła o pracy z dziećmi Śmierć ukochanej matki, gwałt i nieudane małżeństwa. Życie Madonny nie zawsze przypominało amerykański sen Trudne relacje z matką, zdrady, romanse i utrata ciąży. Życie Demi Moore było pełne tragedii
Społeczna odpowiedzialność biznesu – kogo dotyczy, na czym polega
Każda firma powinna myśleć nie tylko o tym, co zrobić, by wypracować jak największy zysk, ale też jak jej działalność może przejawić się na inne dziedziny życia. Jeśli tak postępuje, jest społecznie odpowiedzialna. Dowiedz się, na czym dokładnie polega społeczna odpowiedzialność biznesu.
Zapewne nieraz, czytając gazetę czy przeglądając strony internetowe spotkałaś się z określeniem "firma odpowiedzialna społecznie". Ale czy zastanawiałaś się, co to oznacza? Społeczna odpowiedzialność biznesu - definicja Społeczna odpowiedzialność biznesu (od ang. corporate social responsibility – CSR) – jest to koncepcja prowadzenia przedsiębiorstwa uwzględniająca interesy społeczne i ochronę środowiska. Zgodnie z nową definicją Komisji Europejskiej CSR to "odpowiedzialność przedsiębiorstw za ich wpływ na społeczeństwo.CSR według ONZ. Inną szeroką definicję społecznej odpowiedzialności biznesu przedstawia idea Global Compact. W czasie Światowego Forum Ekonomicznego w Davos w 1999 roku sformułowano 10 zasad którymi powinny kierować się firmy, organizacje oraz indywidualne osoby w codziennej działalności. Dotyczą one: praw człowieka (przestrzeganie praw człowieka i eliminacja wszelkich przypadków ich łamania przez firmę); standardów pracy (poszanowanie wolności stowarzyszania się, eliminacja pracy przymusowej, zniesienie pracy dzieci); ochrony środowiska naturalnego (podejmowanie inicjatyw odpowiedzialności ekologicznych, stosowanie i rozpowszechnianie przyjaznych technologii); przeciwdziałanie korupcji we wszystkich formach. Skąd to się wzięło Jako pierwszy problem CSR (społecznej odpowiedzialności biznesu) opisał Andrew Carnegie, w odniesieniu do praktyk monopolistycznych korporacji oraz metod, mających ochronić społeczeństwo przed narastającym wyzyskiem. W swojej definicji opierał się na dwóch zasadach. Pierwsza to zasada dobroczynności – nakazuje bogatym, aby pomagali biednym. Druga – zasada powierniczości. Zgodnie z nią najbogatsi powinni zarządzać dobrem w imieniu pozostałych ludzi; co za tym idzie bogactwo powinno być zarządzane w sposób akceptowany społecznie przez wszystkich obywateli. Na czym polega społeczna odpowiedzialność biznesu Odpowiedzialne przedsiębiorstwo to takie, które spełnia nie tylko wymogi formalne i prawne, ale prowadzi zwiększone inwestycje w zasoby ludzkie, w ochronę środowiska. W praktyce oznacza to, że jego lider jest: wrażliwy na sprawy, które oddziałują na życie osób, z którymi żyje i pracuje, rozumie warunki panujące w społeczeństwie, co pozwala mu wywierać na nie pozytywny wpływ, analizuje społeczne skutki podejmowanych decyzji finansowych i biznesowych, które mają wpływ na społeczeństwo i środowisko, ma świadomość co do sposobów uzyskiwania wyników produkcyjnych i finansowych. Rodzaje CSR Społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstwa można podzielić na wewnętrzną oraz zewnętrzną. Ta pierwsza dotyczy przede wszystkim tego czy przedsiębiorstwo stosuje zasadę odpowiedzialności w ramach swojej wewnętrznej struktury np. w stosunku do pracowników, (czy zapewnia im bezpieczną i godną pracę, jak zarządza zasobami ludzkimi, czy surowcami). Natomiast w zewnętrznej odpowiedzialności ważny jest m.in. stosunek do inwestorów i klientów, dbałość o środowisko naturalne oraz wpływ na lokalną społeczność. Sposoby realizacji odpowiedzialnego biznesu Firma odpowiedzialna społecznie m.in.: prowadzi kampanie społeczne ukierunkowane na zmianę postaw lub zachowań wybranej grupy; podejmuje działania marketingowe uwzględniające potrzeby społeczne (tzw. marketing zaangażowany społecznie); wdraża programy dla pracowników mające na celu na celu ich integrowanie wokół wspólnych wartości; przygotowuje i publikuje raporty, które w transparenty sposób prezentują sposób zarządzania i prowadzenia działalności gospodarczej; stosuje eko-znakowanie na opakowaniach lub etykietach produktów; dba o ograniczanie emisji odpadów, zanieczyszczeń i gazów cieplarnianych przez optymalizację procesów produkcji, transportu i logistyki; podejmuje inwestycje społecznie odpowiedzialne; propaguje wolontariat pracowniczy (jej pracownicy świadczą różnego rodzaju usługi na rzecz potrzebujących a firma wspiera ich działania finansowo lub organizacyjnie); prowadzi współpracę z organizacjami pozarządowymi, uczelniami wyższymi, pozwalającą na lepszą realizację wspólnych działań. Korzyści z prowadzenia odpowiedzialnego biznesu Firmy chcą być społecznie odpowiedzialne, bo dzięki temu zyskują m.in. większe zainteresowanie inwestorów – kredytodawcy cenią sobie współpracę z firmami, które oprócz dobrych wyników finansowych są zarządzane w sposób przejrzysty i odpowiedzialnie budują swój wizerunek i dobre relacje z otoczeniem. większą liczbę konsumentów, którzy zwracają uwagę na "ekologiczność" produktu lub usługi, lepsze relacje ze społecznością i władzami lokalnymi przewagę konkurencyjną nad innymi formami nie stosującymi CSR lepszych fachowców (dzięki kodeksom etycznym, programom społecznym, dbałości o środowisko, wzrasta jej atrakcyjność na rynku pracy). Przeczytaj również: Jak założyć własną firmę? Jak zachęcić dziecko do dbania o środowisko?