True crime nie fascynuje kobiet. Daje im poczucie kontroli
Kobiety na całym świecie pokochały true crime, ale nie sięgają po nie wyłącznie z ciekawości. Chodzi o próbę oswojenia zła. Bo gdy nie możemy czegoś uniknąć, dobrze wiedzieć, jak się przed tym ochronić.
True crime, czyli historie kryminalne oparte na faktach, od kilku lat nie schodzą z TOP list największych platform streamingowych na świecie. Popularne są seriale o największych zbrodniarzach w historii, podcasty przedstawiające najmroczniejsze opowieści o zbrodniach, a także książki i filmy przybliżające nam sylwetki osób, które ich dokonały. W sieci pełno jest analiz dotyczących tego, co sprawia, że takie historie fascynują ludzi, a przede wszystkim kobiety. A co jeżeli powiem ci, że tu nie chodzi o fascynację? Bo to nie tyle ciekawość, co próba oswajania zła. To nie ciekawość, to potrzeba poczucia kontroli O tym, że true crime stały się globalnym fenomenem, mówi się od kilku lat. Według raportu Edison Risearch w samych Stanach Zjednoczonych aż 84% populacji USA w wieku 13+ w jakimś stopniu konsumuje treści true crime – czyta, ogląda lub słucha. Popularność tego typu materiałów wciąż wzrasta, a platformy streamingowe prześcigają się w tym, kto zaserwuje publiczności mroczniejszą historię. Media i przeróżne badania wskazują dwa powody, dla których fascynujemy się prawdziwymi historiami o zbrodniach. W dużej mierze jest to ciekawość i chęć zajrzenia w psychikę osób, które dokonują najgorszych czynów. Drugim i myślę, że jeszcze istotniejszym powodem, są funkcje edukacyjne, które moim zdaniem dość mocno przyświecają również kobietom. Bo choć wiele mówi się o fascynacji złem i tym, że kobiety kochają bad boyów, są to sporadyczne przypadki, a większość z nas, śledząc szczegóły zbrodni, próbuje dowiedzieć się tego, jak zachować bezpieczeństwo w niespokojnych czasach. - Mrok przyciąga uwagę człowieka od zawsze. Jest tajemniczy, łamie zasady, na które się umówiliśmy, może pociągać swoją bezwzględnością i siłą – mówi Stefan Sawicki, psycholog, psychoterapeuta i współautor podcastu „Skok w Mrok” oraz książek o tematyce true crime. - Kiedy skupimy się na kategorii true crime, mówimy o mroku w warunkach kontrolowanych. O mroku bezpiecznym. Na własnych zasadach uruchamiamy podcast, czy otwieramy książkę i w każdej chwili możemy przestać. To poczucie kontroli pozwala nam swobodnie obcować z treściami, do których w innych okolicznościach nie mielibyśmy dostępu. Tę chęć kontrolowania mroku i zła szczególnie widać w podejściu kobiet, które ochoczo sięgają po tego typu historie. Nie chodzi o zbrodnie. Chodzi o poczucie bezpieczeństwa Różne badania wykazują, że kobiety w tym samym stopniu jak mężczyźni lub nawet bardziej odczuwają potrzebę obcowania ze złem, a wszystko dlatego, że próbują w jakiś sposób to zło oswoić. - Zainteresowanie kobiet tego typu tematyką może mieć jeszcze głębszą warstwę. Mimo że mogłoby się wydawać, że to głównie mężczyźni sięgają po historie prawdziwych zbrodni, to właśnie kobiety stanowią przeważającą część odbiorców true crime. Najwyraźniej nie chodzi tu wyłącznie o brutalność i siłę, jak w filmach akcji czy sportach walki, które chętniej oglądają panowie. Kobiety statystycznie częściej doświadczają przemocy ze strony bliskich partnerów niż mężczyźni, więc potrzeba rozpoznawania wzorców zagrożenia, w tym schematów zachowań sprawców czy czerwonych flag w relacjach, może mieć praktyczne znaczenie – tłumaczy Stefan Sawicki. Kobiety próbują oswoić zło, ponieważ same najczęściej padają jego ofiarami. Ale w dużej mierze jest to też uwarunkowane kulturowo. To właśnie kobiety od zarania dziejów pełnią bowiem funkcję opiekunek – zarówno dzieci, jak i osób starszych. W kobiecej naturze leży chęć ochronienia nie tylko siebie, ale także najbliższych przed złem, którego nie da się wyeliminować. - Kobiety prawdopodobnie są w naturalny sposób przyciągane chęcią zrozumienia tego, co się wydarzyło, a przede wszystkim, dlaczego to się wydarzyło – dodaje psycholog. I choć wszyscy mówią, że zbrodnie nas ciekawią, myślę, że większość z nas może śmiało stwierdzić, że tu tak naprawdę wcale nie chodzi o ciekawość. To coś więcej. To próba zrozumienia i oswojenia czegoś, czego i tak nie jesteśmy w stanie uniknąć. A jeżeli nie możemy tego wyeliminować, warto wiedzieć, co zrobić, aby się przed tym ochronić. Stefan Sawicki – psycholog, psychoterapeuta, współautor podcastu Skok w Mrok oraz książek o tematyce true crime. Pracuje w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, gdzie zajmuje się diagnozą psychologiczną oraz psychoedukacją. Czytaj także: Oglądam "Przyjaciół", bo tam nikt nie próbował naprawiać relacji. A i tak działały Tajemnice nie są złe, ale do czasu. Czy „DRAMA” sprawi, że związki posypią się jak domki z kart? Komedie romantyczne to żaden guilty pleasure. Potrzebujemy ich jak powietrza. Dlaczego nas kręcą?
Randka ze sobą może stać się udręką. Zamiast ulgi czujesz napięcie? Dlatego powinnaś ją powtórzyć
Podążając za radami z poradników, zapraszasz samą siebie do restauracji, albo rezerwujesz czas w domu tylko dla siebie. Jesteś przekonana, że będzie to dobre doświadczenie. A jednak może się okazać, że trudno ci wytrzymać ze swoimi myślami i uczuciami. W odpowiedzi na dyskomfort szybko sięgasz po telefon, pilot lub wkładasz do uszu słuchawki. Znajome? Spokojnie, nie jesteś wyjątkiem i jest na to rozwiązanie.
„Zabierz siebie na randkę” – podpowiadają ochoczo psychologiczne poradniki i artykuły. To ważne, bo od relacji ze sobą zaczyna się budowanie fundamentów każdej innej relacji. Jeśli chcesz tworzyć dobre i satysfakcjonujące więzi z innymi (a przecież właśnie na tym nam zwykle zależy), to warto regularnie wpisywać na swoją listę zadań czas tylko dla siebie. Niezależnie od tego, czy jesteśmy w związku, czy nie. To jasne, ale... Podążając za radami ekspertów, wiedziona tym, co słuszne i na czasie, pewnego pięknego popołudnia zapraszasz samą siebie do SPA lub restauracji, albo prościej – rezerwujesz czas w domu tylko dla siebie. Jesteś przekonana, że będzie to dobre doświadczenie, kojące, przyjemne, a może nawet karmiące. Że odetchniesz i wyciszysz umysł. Oczywiście może tak być, ale możesz też doświadczać czegoś innego. Kiedy randka ze sobą staje się udręką Być może dość szybko orientujesz się, że coś jest nie tak. Coś uwiera. Coś drażni. Coś nie pozwala ci swobodnie rozsiąść się w tej chwili. Bo kiedy naprawdę stajesz sama przed sobą – w ciszy, w zwolnieniu, w uważności skierowanej do wewnątrz – dzieje się coś nieoczekiwanego. Zamiast ulgi może pojawiać się napięcie. Zamiast przyjemności – rozczarowanie. Zamiast radości – gniew, lęk albo smutek. A przecież nie tak miało być. I wtedy być może robisz w tył zwrot. Sięgasz po telefon i łapczywie przewijasz ekran. Szukasz obecności innych, ich głosu, ich uwagi. Może do kogoś dzwonisz. Może próbujesz zagłuszyć to, co niewygodne, kolejnym podcastem albo serialem. Dociera do ciebie, że „randka” się nie udała. Że nie potrafisz. Że coś jest z tobą nie tak, skoro nawet bycie w pojedynkę kończy się rezygnacją… Prawda jest taka, że dla wielu osób cisza nie jest przyjemna. Cisza jest podejrzana. W ciszy wychodzi to, co na co dzień skutecznie zagłuszamy: smutek, napięcie, poczucie pustki, poczucie, że jest się niepotrzebnym, lęk, niewypowiedziany żal, samotność. W ciszy wyraźniej słychać też wewnętrzny głos, który nie zawsze jest wspierający. Bywa surowy, a może nawet okrutny. Co robisz? Być może więcej tego nie powtarzasz. Rezygnujesz z uważności na siebie, bo to może być zbyt trudne. Rezygnujesz ze zgody na to, co właśnie w tobie żywe – nawet jeśli jest to nieprzyjemne czy zawstydzające. Rezygnujesz z zatrzymania się w codziennym pędzie. Z przyglądania się sobie. Z bliskości i akceptacji. A przecież randkowanie ze sobą – a mówiąc trafniej, świadome spotkanie ze sobą w prawdzie – właśnie tym mogłoby być. Pobyciem przy sobie nawet w niewygodzie. Choć na chwilę. Tak jak z drugim człowiekiem, na którym ci zależy. Dlaczego warto pobyć ze sobą tak naprawdę? „Randkowanie ze sobą” nie zawsze jest lekkie, to już wiemy. Jednak niewygoda nie musi być sygnałem, żeby odpuścić. Może być szansą na rozwój. Jon Kabat-Zinn, znany amerykański terapeuta, specjalista w zakresie mindfulness, pisał, że uważność to umiejętność dostrzegania tego, co dzieje się w danym momencie bez osądzania. To praktyka patrzenia na rzeczy w sposób bezstronny. Czy potrafisz tak popatrzeć na siebie? Świadome „randkowanie” ze sobą może pomóc nam dostrzec to, co w codziennym pędzie pomijamy: wartości, które są dla nas ważne, osoby, które nas wspierają, okoliczności, które nam pomagają. Może nas wesprzeć w zauważeniu własnych zasobów, takich jak nasz rozsądek, wyobraźnia czy inteligencja. Randkowanie ze sobą nie tylko pomaga zrelaksować umysł i się odprężyć. Jeżeli jest pełne uważności, może wydobyć nas z kolein życia. Brak świadomego bycia ze sobą może prowadzić do trudności, między innymi z powodu nieświadomych i utrwalonych działań i mechanizmów. To one wpływają np. na relacje z innymi albo na to, jak dbamy o własne zdrowie. Samoświadomość pozwala ruszyć z martwego punktu, odzyskać większy wpływ na własne decyzje i stopniowo zmieniać jakość życia. Kiedy rozwijamy świadomość z takim nastawieniem, zmierzamy w stronę emocjonalnej równowagi i spokoju. Zmierzamy też w stronę autentyczności, czyli bycia ze sobą, swoimi emocjami, myślami, wartościami bez maski i udawania. W stronę uznania własnych niedoskonałości i zauważenia tego, co jest dla nas w życiu ważne. Jak pisał Carl Jung, wybitny myśliciel i twórca psychologii analitycznej, „nie możemy niczego zmienić, póki tego nie zaakceptujemy”. A żeby coś zaakceptować, trzeba to w ogóle zauważyć. I dobre „randki” ze sobą w tym mogą okazać się pomocne. To może nie być łatwe. Efekt często nie przychodzi od razu, wymaga czasu i odwagi, a droga do tego nie jest prosta. Często warta jest jednak pokonania, bo zmierza w stronę bardziej jakościowego życia, większego zadowolenia z siebie i zdrowszych relacji. Jeżeli spotkanie ze sobą jest zbyt trudne, przydatna może być pomoc psychoterapeuty. Co może ci przeszkadzać? Oprócz wszelkich rozpraszaczy, jak telefon (lepiej go wyciszyć), mogą ci przeszkadzać nieustające myśli, które przemieszczają się w umyśle niczym rwąca rzeka. Spróbuj puścić je wolno i nie przywiązywać się do nich. To tylko myśli. Dzięki temu możesz pobyć w teraźniejszości. Wyobraź sobie, że myśli przelatują jak chmury na niebie, i wracaj do tego, co bieżące. Pytaj siebie: Jak się teraz czujesz? Czego najbardziej ci potrzeba? Na czym ci zależy? Co chcesz zrobić? Jak czujesz swoje ciało? Co odbierają twoje zmysły? Jeśli pojawiają się w głowie nieprzyjemne komentarze na swój temat, tylko je zauważ. Z czasem rozwijaj w sobie dialog, który cię wspiera, a nie podcina skrzydła. Ze współczuciem i miłością do siebie. Jeśli możesz, wychodź z roli surowej urzędniczki i czepialskiego recenzenta. Na randce nie są mile widziani! „Randka ze sobą” bywa sposobem, żeby odwrócić uwagę od problemu. Wtedy będzie po prostu ucieczką w ładnym opakowaniu. Bo można siedzieć samej w kinie i spacerować po parku, a jednocześnie być od siebie oddaloną o kilometr. Fizycznie obecną, mentalnie – w delegacji. Postaraj się być przez chwilę uważną i obecną. Możesz spróbować być dla siebie jak przyjaciel – taki, którego chciałabyś mieć. Który może milczy, może jest nudny, może nie jest najmądrzejszy, ale jest autentycznie przy tobie. Nie oczekuj od tej chwili nie wiadomo czego. Pozwól tej chwili być taką, jaka jest. Randki ze sobą mogą być drogą do zmiany Na „randki ze sobą” dobrze jest wybierać się regularnie. Chociaż czasem zamiast odprężenia pojawia się konfrontacja. Zamiast zachwytu odsłania się to, co zbyt długo było spychane na margines: gniew, lęk, pustka, żal lub tęsknota. To, co niewysłuchane. To, co domaga się obecności. Zwłaszcza wtedy, gdy długo od siebie uciekaliśmy. Dopóki próbujemy wypierać to, co niewygodne, nie mamy dostępu do realnej zmiany. Zużywamy energię na ukrywanie i pudrowanie rzeczywistości, zamiast przeznaczyć ją na to, co można zrobić, z tym, co trudne. Może właśnie w tej niewygodzie zaczyna się coś naprawdę ważnego. Nie idealna relacja z samą sobą, albo gorzej – odegrana niczym rola w teatrze. Nie relacja bez wad, bez trudu, bez cienia, ale relacja uczciwa. Taka, w której nie uciekasz na pierwszy sygnał dyskomfortu. Taka, w której zostajesz. Taka, w której jesteś sobie bliska nie tylko wtedy, gdy jest lekko, lecz także wtedy, gdy boli. Jeżeli więc przyjdzie ci do głowy pomysł umówienia się ze sobą na randkę, świetnie! To wartościowy sposób, by się zatrzymać, zrelaksować i mieć uważniejszy kontakt ze sobą. Jednak spróbuj nie rezygnować z bycia przy sobie, gdy poczujesz niewygodę. Ta niewygoda może być ważnym sygnałem i początkiem zmiany. Jest częścią ciebie i właśnie prosi o to, żeby być zauważoną. Czytaj także: Algorytm karmi twoje kompleksy, a ty scrollujesz iluzję szczęścia. Czas przerwać ten teatr "Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną? Sen jest dla słabych? Z takim myśleniem nie osiągniesz sukcesu. Dr Czerska: „To szkodliwa iluzja"
Na tydzień przestałam dostosowywać się do innych. Dla ciebie łatwizna? Mnie zżerało poczucie winy
Ile razy robisz coś, czego nie chcesz? Tylko dlatego, że głupio ci odmówić, nie chcesz być uznana za egoistkę, boisz się zrobić komuś przykrość, w końcu dlatego, że nie umiesz inaczej. Jeśli też jesteś „panią dostosowującą się”, to mój tekst jest dla ciebie. Zrobiłam tygodniowy eksperyment, przestałam dopasowywać się do innych.
Od dziecka słyszałam, że jestem miła i kontaktowa. W przedszkolu ostatniego cukierka oddawałam koleżance, godziłam się na zabawy, które wybierały inne dziewczynki i nigdy „nie robiłam problemów”. Podobnie w podstawówce i liceum. Byłam dziewczyną z sąsiedztwa, super przyjaciółką, dla wszystkich miałam czas. Byłam też poprawiaczką nastroju znajomych i odkąd pamiętam, czułam ogromną odpowiedzialność za nastrój innych. Kiedyś, zanim modne stało się chodzenie na terapię, byłam przekonana, że taka się urodziłam. Trochę zazdrościłam tym dziewczynom, a później kobietom, które nie bały się mówić „nie”, to one decydowały, jak spędza czas grupa, wybierały muzę na imprezy i emanowały pewnością siebie. Trochę też się ich bałam. Wychodzenie przez szereg wydawało mi się... niestosowne - tak, to najlepsze słowo. Byłam absolutnie przekonana, że nie wypada na sobie koncentrować uwagi, że epatowanie sobą, zajmowanie przestrzeni jest nieeleganckie. A potem, już jako dorosła osoba, poszłam na terapię. I okazało się, że bycie „panią miłą” jest wypadkową wielu rzeczy. Na tydzień przestałam dostosowywać się do innych Na pewno już to wiecie. Mnóstwo zależy od naszego dzieciństwa, atmosfery w domu, tego czy pozwalano nam wyrażać siebie, jakie przekonania miały bliskie osoby w rodzinie. Zdałam sobie sprawę, podobnie, jak wiele innych kobiet w moim wieku, że zostałyśmy wychowane do usługiwania innym. A te słowa, że coś jest nieeleganckie, nie wypada - to po prostu rodzinne skrypty. Mimo ogromnej świadomości, pracy nad sobą nie byłam w stanie do końca wyplenić z siebie „pani miłej”. Może dlatego tak bardzo mi się spodobał eksperyment dziennikarski, który miał polegać na tym, że przez tydzień nie będę się do nikogo dostosowywać. Będę sobą. I jeszcze mam zawodowe usprawiedliwienie. Jeśli ktoś uzna, że jestem szalona, to później zadzwonię i się wytłumaczę. Zresztą tydzień to prościzna, prawda? Akurat! W ciągu tych siedmiu dni zaliczyłam kilkanaście napadów paniki, zżerało mnie poczucie winy, byłam też przekonana, że zaraz zawali się świat. I cóż, aż trudno uwierzyć, ale chyba straciłam jedną koleżankę. Dzień pierwszy: brak natychmiastowej reakcji Zaczynam łagodnie. Przestaję być dostępna na zawołanie. Kiedyś Karolina Cwalina– Stępniak, coachka, powiedziała mi, że tylko dwa razy dziennie odbiera maile i odpisuje na wiadomości. Zszokowało mnie to: "Ale jak to?". Wydawało mi się, że wypada odpisywać, to pokazuje, że jesteśmy dobrze wychowane (znów przekonanie, fakt). Później przeczytałam, że natychmiastowa reakcja aktywuje ciało migdałowate w mózgu, włącza się tryb: walcz, uciekaj, dopasuj się. Jeśli natomiast dajemy sobie przestrzeń, pozwalamy, żeby aktywowana została nasza kora przedczołowa (odpowiedzialna za świadome decyzje), wtedy łatwiej nam zastanowić się, chcemy zareagować, czy niekoniecznie. Poza tym nieustanna dostępność męczy. Od rana bombardują mnie wiadomości. Jedna koleżanka pisze, że idzie do lekarza, druga chce, żebym jej coś szybko zredagowała, trzecia dzwoni, bo akurat ma wolne, czwarta wysyła tytuł swojej książki i pyta, co o tym myślę. Dostaję też maila służbowego od osoby, która zawsze wymaga natychmiastowej reakcji (sama natomiast potrafi nie odpisywać miesiącami). Postanawiam, że owszem, odpiszę, ale nie teraz. W sumie to dziwne, że nikt nie traktuje pracy freelancera poważnie. Gdybym była na etacie w korporacji przecież nikt z bliskich nie domagałby się kontaktu ze mną od samego rana. Odkładam telefon i zajmuję się swoimi sprawami, kończę o 15.00, telefon rozgrzany do czerwoności. Koleżanki piszą zdenerwowane, gdzie jestem i że się martwią, współpracowniczka wysyła mi znaki zapytania (dopiero dziś rozumiem, jak mnie to wkurza). Nagle widzę, ile czasu marnuję na co dzień. Należę też do kilku grup na Facebooku, na jednej z nich moja dobra koleżanka publikuje rozpaczliwy post, że potrzebuje pomocy w remoncie. Normalnie zareagowałabym natychmiast, teraz nie robię nic. Trudne to, szczególnie, że wpisują się inne znajome i zapewniają o swojej pomocy. A ja gdzieś w środku czuję, że nie mam siły na pomaganie komuś w remoncie. Zresztą dlaczego mam wciąż jej pomagać? Przecież to nie pierwszy raz. Sama mam bajzel i powinnam najpierw sprzątnąć swój taras. Dlaczego do tej pory wyskakiwałam przed szereg z pomocą, zamiast zobaczyć, co się dzieje na moim własnym podwórku? Choć w ciągu dnia zauważam swoje automatyczne reakcje (cały czas chcę reagować, podobnie już prawie zaproponowałam pomoc sąsiadce, która żaliła się na spacerze, że nie ma co zrobić w weekend z psem), wieczorem jestem spokojniejsza. Zasypiam bez charakterystycznego szumu w głowie, również bez wyrzutów sumienia z powodu zawalenia pracy. Czuję też dziwną złość, ależ mnie wkurzają ludzie. Czy naprawdę uważają, że jestem ich służką? PODSUMOWANIE Poziom trudności: 7 Zadowolenie z efektów: 9 Reakcje innych: dopytywanie, co mi jest i dlaczego zniknęłam (po kilku godzinach!!!) Dzień drugi: mikro „nie” bez zbędnego tłumaczenia Przyznaję, zaczynam dzień od odpisania na wczorajsze wiadomości. Ale nie wysyłam epopeji, jak to mam w zwyczaju. Oznajmiam, że wszystko okej, byłam zajęta. Ależ to sucho brzmi, czuję niepokój, ale przetrzymuję go. Przecież nic złego nie zrobiłam. Chyba. Syn pyta, czy podwiozę go do kolegi, już prawie wstaję po kluczyki, gdy uświadamiam sobie, że wcale nie muszę się godzić. „Dziś nie mogę, naprawdę” - mówię. Spodziewam się jęków, ale w odpowiedzi słyszę, że spoko, pojedzie na rowerze. Próbuję przetrwać dzień, mówiąc „nie”, gdy czegoś naprawdę nie chcę. Jestem zszokowana, ile jest takich drobnych sytuacji. Zawsze wysłuchuję pań z banków, które dzwonią z propozycją karty kredytowej, ustępuję miejsce przy kasie w sklepie, bo przecież się nie spieszę i zgadzam się wychodzić z psem sąsiadki, chociaż jestem chora i ledwo z łóżka wychodzę. Słucham też mamy, która każe mi dzwonić albo pisać SMS-y do swojej przyjaciółki z podziękowaniami, że wysłała mojemu dziecku pieniądze na urodziny. Dlaczego niby ja mam to robić, a nie moja mama albo mój syn? Czuję, że jedyną osobą w życiu, która naprawdę nie narusza moich własnych granic, jest mój mąż. Wieczorem nachodzą mnie wątpliwości. Dlaczego powiedziałam pani namawiającą mnie na kupno bukietu tulipanów, że ich nie potrzebuję? To jej zarobek... Dlaczego nie dałam kasy chłopakowi, który stał pod Biedronką? Co mi szkodziło? Świat się na mnie zemści, nikt mi nie pomoże, kiedy ja będę potrzebowała pomocy. Zaraz oszaleję. PODSUMOWANIE Poziom trudności: 10!! Zadowolenie z efektów: 2 (co fajnego jest w byciu „odmawiaczką”?) Reakcja innych: sama nie wiem Dzień trzeci: przecież nikogo nie ratuję To jest najgorsze. Zrezygnować z roli ratowniczki, kiedy wszyscy uważają, że można na mnie polegać. W środku dnia dzwoni przyjaciółka, znów ma dramat z facetem. Przysięgam, kolejny facet, kolejne zerwanie, awantura, czy rozpacz. Zresztą nie chodzi tylko o sprawy sercowe, ona sama o sobie mówi: „drama queen”. Zawsze ma jakąś trudną sytuację i potrzebuje wsparcia. Nagle rozumiem, że jestem zmęczona od miesięcy. Lubię ją, jest mi bliska, ale nasza relacja jest zbyt intensywna, a ja nie mam czasu ciągle jej wspierać. Tak, powiedziałam to sama do siebie. Również to, że moja przyjaciółka jest radykalna. Albo ktoś jest z nią na 100 proc., albo usuwa go z życia. Trudno, nie mogę być na 100 proc. Nawet dla męża nie jestem na 100 proc. Popołudniu inna znajoma chce znów ode mnie pożyczyć kasę, zawsze pożyczam, ale w ostatni weekend miałam mały wypadek, musiałam wezwać lawetę, naprawa auta kosztowała mnie 4 tysiące, nie mam teraz wolnych środków. Tak, mogłabym zerwać lokatę, ale… nie chcę tego. Piszę znajomej szczerze, że teraz nie mam pieniędzy. Czuję się okropnie, nie przetrwałabym kiedyś, gdyby nie życzliwi ludzie, którzy pomagali w kryzysie. „Pożyczysz jej następnym razem” - uspokajam samą siebie. Niewiele to pomaga. Jednak wspieranie bliskich jest wysoko na liście moich priorytetów. Z drugiej strony, ostatnio pieniądze normalnie prawie uciekają ode mnie. Może więc raz postawię na swój komfort, a nie na komfort kogoś innego? Wieczorem koleżanka pisze: „Na szczęście pożyczyła mi M. Oni są wspaniali, zawsze na nich mogę polegać”. Przełykam tę szpilę, choć innego dnia bym przepraszała, tłumaczyła, że przecież na mnie też może polegać, że pierwszy raz nie pożyczam jej pieniędzy, czy nie robię czegoś dla niej. Zatrzymuję jednak automatyczną reakcję i jestem z siebie dumna. O rany, czuję się jakaś silniejsza. Nie muszę brać udziału w gierkach i manipulacjach. Udaje mi się też osiągnąć cel z pierwszego dnia eksperymentu: nie na wszystkie wiadomości musimy reagować, szczególnie jeśli nie było pytania. PODSUMOWANIE Poziom trudności: 9 Zadowolenie z efektów: 9 Reakcje innych: jednak niezadowolenie Dzień czwarty: nie przepraszam, nie wykonuję zbędnych gestów, żeby ratować relację Koleżanka od afery z facetem pisze: „Nie mogłam się wczoraj do ciebie dodzwonić cały dzień”. - „Nie mogłam rozmawiać” - tłumaczę, choć w zasadzie kłamię, bo prawda jest taka, że nie chciałam. - „Wystarczyło napisać” - odpowiada. - „Masz rację, nie pomyślałam. Jak sytuacja?”. Chcę dopisać „przepraszam”, powstrzymuję się. A kurczę, chyba powinnam przeprosić? Już sama nie wiem. Ale nie muszę dalej tego analizować, bo koleżanka już nie odpisuje, i nie odzywa się przez resztę dnia (zresztą nie odezwała się do czasu skończenia tekstu, ja też nie, bo nie mam zamiaru korzyć się tylko dlatego, że potrzebuję przestrzeni). Dziwne uczucie, ale trudno. PODSUMOWANIE Poziom trudności: 1 (jak ja jednak tego potrzebowałam) Zadowolenie z efektów: 10 Reakcje innych: zniknięcie (ale nie mam porównania) Dzień piąty: mówię „tak”, bo tego chcę, chociaż mój pomysł nie podoba się innym Idealny moment, żeby powiedzieć znajomym i rodzinie, że wybieram się na studia z psychologii. „Boże, ty też”, „W tym wieku? Nie dasz rady”, „Co to za kolejny szalony pomysł?”, „Nie będziesz miała pracy, każdy studiuje teraz psychologię”. Tak, tak właśnie reagują ludzie, choć nawet nikogo nie spytałam, co o tym myśli. W innej sytuacji zaczęłabym się tłumaczyć, że nie wiem, czy będę pracować w zawodzie, ale to moje marzenie z młodości, chcę też rozszerzać swoje kompetencje. Teraz nie muszę się tłumaczyć, w końcu eksperyment trwa. Mówię też przyjaciółce, maniaczce Włoch, że na urodziny lecimy do Tallina. „Nie boisz się? Teraz to chyba niebezpiecznie, poza tym co fajnego jest w Tallinie. W Italii już ciepło”. Uff, nabieram powietrza i znów niczego nie wyjaśniam. Właściwie dlaczego zawsze wyjaśniałam? Albo dlaczego nie mówiłam z lęku przed oceną? Oznajmiam też mamie, że na weekend jadę do koleżanki do Berlina. „Ale samochodem? Tyle kilometrów? Lepiej pociągiem. Zresztą naprawdę chcesz jechać tylko na weekend, nie za daleko?”. Włącza się nawet mąż, mówiąc, że bezpieczniej będzie chyba pociągiem. Dla kogo bezpieczniej?!! Czy ja wyglądam na osobę potrzebującą specjalnej troski? Prawo jazdy mam od lat, pokonałam setki kilometrów. Wcześniej może uległabym namowom i zdecydowałabym się na pociąg, teraz powtarzam spokojnie: „Tak, jadę autem do Berlina, tak, na weekend”. PODSUMOWANIE Poziom trudności: 1 (może jednak nie jestem aż tak wielką „dostosowywaczką się”) Zadowolenie z efektów: 7 Reakcje innych: nieproszone rady Dzień szósty: powtarzam zadania z wszystkich poprzednich dni... ... i zaczynam się dobrze bawić. Poza tym czuję się lżej psychicznie i naprawdę mam więcej czasu. Dzień siódmy: jestem asertywna dla ludzi autorytarnych i dominujących Powiedzmy sobie szczerze, reszta przy tym to pikuś. Nie dostosowywać się do twardzieli, ludzi przyzwyczajonych do tego, że świat tańczy, jak oni zagrają, to naprawdę trudna sztuka. Ale słowo się rzekło, próbuję. Na pierwszy ogień idzie żona mojego ojca. Akurat dzwoni i zaprasza na weekend nad jezioro. Nie, nie przyjaźnimy się. Robi to, bo jest dobrze wychowana, musi mnie czasem zapraszać, poza tym chce, żebym pomogła ojcu poprzewozić rzeczy do nowego mieszkania. „W ten weekend nie mogę” - słyszę swój głos. - „Ale co to znaczy, że nie możesz? Ojciec sam nie da rady”. - Nie wiem, czy jest bardziej rozdrażniona, czy zdziwiona moją odmową. Przecież ja się zawsze zgadzam i ledwo przy niej oddycham. Teraz też ledwo oddycham, ale nie mam najmniejszego zamiaru się poddać. - „Rozumiem, chętnie pomogę za 2 tygodnie” - tłumaczę. Tyle, wytrzymuje ciszę w telefonie i swoje napięcie. - „Ok” - mówi i się rozłącza. Mam ochotę natychmiast napisać, że zmienię plany i przyjadę. Ale najpierw rozmawiam sama ze sobą. Czy ona mi się tłumaczy? Czy ona kiedyś dostosowała swoje plany do mnie? Nie, nigdy. Czy naprawdę to jest okej, żebym zmieniała plany? Idziemy ze znajomymi na koncert... Skoro mi tak dobrze idzie, dzwonię do mojej współpracowniczki i proszę, żeby określiła się, czy robi ze mną projekt, czy nie. Potrzebuję znać tylko odpowiedź, bo czekam już miesiąc. Oczywiście ma surowy głos, co trochę zbija mnie z tropu, zaczyna się tłumaczyć, że ma bardzo dużo zajęć, przerywam jej i mówię, żeby tylko dała mi znać: tak czy nie. Jestem samą sobą zszokowana. PODSUMOWANIE Poziom trudności: chyba z 200, wypadam poza skalę Zadowolenie z efektów 9 (ale to dlatego, że stoczyłam wewnętrzną walkę ze sobą, w końcu czuję ulgę) Reakcja innych: prawdę mówiąc żadna. Partnerka ojca się do mnie nie odzywa, współpracowniczka nie dała odpowiedzi, ale chociaż powiedziałam coś szerze. Podsumowanie tygodnia Nie zrobiłam, oczywiście, spektakularnych rzeczy, ale spróbowałam, czuję się lepiej ze sobą, to naprawdę nie jest takie trudne. Będę próbować dalej! Ale pieniądze będę jednak pożyczać. Czytaj także: Urlop bez męża i dzieci to fanaberia? „Nieważne, co ktoś sądzi o twoim życiu, to nie jego życie” "Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną? Miał być podział 50/50, a wyszło jak zwykle? „Taki jest los kobiety. My nie prosimy o pomoc”
Zadbana kobieta, czyli jaka? Nie chodzi o włosy i paznokcie. Największa zmiana dzieje się w głowie
Nie chodzi o kremy ani dietę. Największa zmiana dzieje się gdzie indziej, w głowie i w relacjach. Coraz więcej kobiet odpuszcza, stawia granice i zaczyna żyć po swojemu. I dopiero wtedy mówi: „jestem zadbana”.
Kim jest kobieta zadbana? Szybka sonda wśród koleżanek. I zaskoczenie, że odpowiedzi tak bardzo pasują do tezy mojego tekstu. „Zadbana to taka, która o siebie dba nie tylko fizycznie, ale przede wszystkim psychicznie. Wie, kim jest, uczy się stawiać granice, troszczy się o swój komfort”, „Ma pasje i potrafi je realizować”, „Kiedy ją widzę, po prostu to czuję - bije od niej dobra energia. Taka, którą mają tylko spełnione kobiety”, „Moja mama twierdziła, ze kobieta musi mieć zawsze zrobione włosy i nosić szpilki. Nie zgadzam się z tym, nic nie musi. Prawdziwe dbanie o siebie to dążenie do harmonia ciała i ducha albo dążenie do niej”. Super, zmieniamy się. Wreszcie przestajemy oceniać siebie tylko przez pryzmat wyglądu i figury, zależy nam na naszej psychice. Kolejny krok. Jak znaleźć idealne bohaterki do tekstu? Powinny być z różnych światów, ale jednocześnie inspirować inne kobiety. Profil Marty Żysko, psycholożki i psychoterapeutki, obserwuję od dłuższego czasu. Uwielbiam jej śmiech, taniec, lekkość pisania i to, że otwarcie mówi o tym, że jej życie kiedyś nie było tak pełne i w zgodzie ze sobą. Oli Żelazo, trenerki, nie trzeba chyba nikomu przedstawiać. Ćwiczy z nią mnóstwo kobiet. To właśnie Ola, chyba jako pierwsza w Polsce, pokazała, że ruszać się może każda z nas, nigdy nie jest za późno, by zacząć, a trening niekoniecznie musi oznaczać katorgę. Ola powtarza: już dziś pracujemy na swoje zdrowie za 20, 30, czy nawet 40 lat. Czy może być lepsza forma dbania o siebie? Agnieszkę Nieradzką (kiedyś Prokopowicz) znam od lat. Jest dziennikarką, kiedyś zajmowała się kulturą, dziś działa w branży beauty - wspólnie z córką Honoratą prowadzi własny portal urodowy Bellateca. Agnieszka nie tylko umie dbać o urodę, zna fantastyczne nowinki i może polecić wspaniałe kremy czy maski. Od zawsze kojarzy mi się z kobietą zadbaną, taką, która umie łączyć pracę, relacje i miłość, troszczy się o siebie i ma fajną energię. Zadbana kobieta, czyli jaka? Ta, która siebie akceptuje – Pamiętam taką sytuację. Mam kilkanaście lat, a rodziców odwiedza znajoma, która robi na mnie ogromne wrażenie – opowiada Ola Żelazo. – Nie chodzi tylko o to, że ma świetną figurę, jest uśmiechnięta, dużo w niej spokoju. Mama później mówi mi, że ta znajoma chodzi na fitness. „Co to jest ten fitness, też chcę na niego chodzić” myślę. To był pierwszy moment, kiedy zobaczyłam, że dbanie o siebie może być czymś więcej niż obowiązkiem. Że może dawać energię, lekkość, pewność siebie – dodaje Ola. – To były czasy, kiedy nie było siłowni, klubów fitness ani pilatesu. Dopiero zaczynały pojawiać się kasety z Cindy Crawford, pierwsze książki z ćwiczeniami, z czarno-białymi zdjęciami, pokazującymi, jak się rozciągnąć, zrobić skłon, zadbać o ciało w domu. – Kiedyś uważałam, że jestem zadbana, bo mam zrobione paznokcie, jestem dobrze ostrzyżona, uprawiam ostry sport i trzymam dietę. Dziś widzę tamtą dziewczynę i niemal czuję jej smutek – mówi z kolei Marta Żysko. – Byłam zasuszona zewnętrznie i wewnętrznie, a przecież wyglądałam prawie idealnie, do tego nie dawałam sobie żadnej taryfy ulgowej. Postanowiłam, że przebiegnę maraton. Tak cisnęłam swoje ciało, że w końcu nie wytrzymało. Rozwaliłam kolano, nie dało się go rehabilitować, konieczna była operacja. Ale nawet w takiej sytuacji Marta Żysko powtarzała sobie: „Okej, to maraton za rok”. W tamtym czasie miała powtarzający się sen, że ktoś ją gwałci. Zastanawiała się, co ten sen oznacza. – Do głowy mi nie przyszło, żeby połączyć to ze sobą. To ja byłam osobą, która sama siebie nadużywała, traktowałam siebie właśnie, jak projekt do wykonania. Nie pamięta momentu, kiedy się zmieniła, to był proces. Ale dużo się wtedy działo w jej życiu. Rozstawała się z mężem, była unieruchomiona po operacji, do tego dostała silnej alergii na twarzy. – Był moment, gdy stawałam przed lustrem, patrzyłam na siebie i zupełnie nie wiedziałam, kim jestem. „Ja ciebie nie znam” mówiłam do swojego odbicia. A przecież byłam terapeutką, znałam narzędzia pozwalające radzić sobie z emocjami. Tylko, że byłam tak zadaniowa, tak wewnętrznie pospinana, że nie miałam czasu słuchać siebie. Pamięta za to swoje pierwsze warsztaty dla kobiet. Prowadziła je Kasia Miller. Marta poznała tam takie kobiety, jak ona. Która uważały, że ich największą siłą jest trzymanie się w ryzach. – Pamiętam jedną z uczestniczek już na innych warsztatach – wspomina Marta. – Świetna praca, stanowisko, dobry samochód, wszystko poukładane. Do tego szczupła, zadbana, świetnie ubrana. Na warsztatach prawie się nie odzywała. I nagle, czwartego dnia, mówi: „Dziewczyny, muszę się wam do czegoś przyznać. Ani razu nie wzięłam tutaj prysznica”. I to nie było powiedziane z dumą, tylko z takim zaskoczeniem, a jednocześnie z ulgą. Jakby zrzucała z siebie cały ciężar. „Wszystko, co ja robię na co dzień, jest takie sztuczne, takie pozbawione łagodności. Tak bardzo potrzebowałam poczuć siebie, nawet dosłownie”, tłumaczyła nam. Dziś Marta Żysko sama prowadzi warsztaty i często poznaje kobiety, które przychodzą świetnie ubrane, "zrobione". Dlatego od jakiegoś czasu wcześnej prosi – nie wkładajcie ładnych ubrań, tylko wygodne. Widzi, jakie to dla niektórych kobiet jest trudne. – Zadbanie bywa naszym pancerzem, czymś, co nas chroni, daje poczucie kontroli. A tu nagle masz przyjść w legginsach, dresie, w czymś, co nie uciska, nie opina, tylko otula. W czymś miękkim, ciepłym, takim, w czym naprawdę czujesz siebie. Marta Żyśko już zupełnie inaczej myśli o dbaniu o siebie. Zadbana kobieta to taka, która przede wszystkim zna swoje tempo. Nie to wymuszone, dostosowane do innych, tylko swoje, naprawdę komfortowe. To też kobieta, która uznaje swoją cykliczność. Rozumie, że jej energia się zmienia – w ciągu miesiąca, w różnych etapach życia. Akceptuje to, zamiast z tym walczyć. Traktuje siebie poważnie, nie jak projekt do naprawienia. To kobieta, która pielęgnuje kontakt ze sobą. Dla jednej z nas to będą spacery po lesie, dla innej taniec, śpiewanie, czy malowanie. – Ja dziś po prostu siebie lubię. Nie robię czegoś, żeby się „ulepszyć”, tylko żeby lepiej się czuć. Agnieszka Nieradzka przyznaje, że potrzebuje do życia ciszy. – Dla mnie największym przywilejem i radością w dbaniu o siebie jest moment zakończenia pracy. Od wielu lat mam swój rytuał: zamykam komputer albo wracam do domu po spotkaniach i od razu idę pod prysznic albo do wanny – nieważne, czy jest 17:00 czy 18:00, nie czekam do wieczora. Biorę prysznic powoli, używam pięknie pachnących kosmetyków. Jeśli wybieram wannę, to zawsze jest to kąpiel z pianą, świeczkami, choćby to miało trwać kwadrans. Czasem włączam słuchowisko, ale najczęściej po prostu nic nie robię, zanurzam się w ciszy. To jest mój rytuał odcięcia, moment, w którym kończy się praca. A jeśli mogę, wychodzę jeszcze na krótki spacer. Czasem to tylko 15 minut wokół bloku, czasem pretekst w postaci „wyjścia po mleko”. Najważniejsze, że się odklejam, nie sprawdzam telefonu, nie myślę o pracy. Idę przed siebie, patrzę, oddycham. Ma fajne relacje z ludźmi, ale nie stawia ich ponad siebie - Wydaje mi się, że mam dziś dobre relacje z innymi. Im jestem starsza, tym są one lepsze. Pomogła mi w tym też terapia, poukładała wiele rzeczy i dała większą jasność – opowiada Agnieszka. Najważniejsza lekcja przyszła około czterdziestki. Wtedy Agnieszka zrozumiała, że nie ma obowiązku zbawiać świata. I tak nie wszyscy będą ją lubić, zaczęła coraz śmielej mówić to, co naprawdę myśli. Dzwoni do niej, na przykład, dawno niewidziana znajoma, rozmowę zaczyna: „Och, tak dawno cię nie słyszałam, musimy iść na kawę…”, a Agnieszka życzliwie jej przerywa: „Słuchaj, dzwonisz do mnie tylko wtedy, kiedy czegoś potrzebujesz, więc może darujmy sobie te udawane kawy. Powiedz po prostu, w czym mogę pomóc”. Kiedyś na urodziny zapraszała pół miasta. Za którymś razem spojrzała w telefon i pomyślała: „Zaproszę tylko tych, z którymi miałam kontakt w ostatnim roku i którzy sami się do mnie odzywają”. Lista nagle zrobiła się bardzo krótka. – Zrobiłam jeszcze jedną rzecz: przestałam dzwonić do ludzi, którzy nie dzwonią do mnie. I nagle okazało się, że w niektórych przypadkach mija rok i cisza. To było bolesne, ale też bardzo oczyszczające. Drugą wielką zmianą było odpuszczenie „ratowania świata”. – Kiedyś wystarczyło, że ktoś mimochodem wspomniał, że ma problem, a ja już w głowie układałam sto rozwiązań i chciałam pomagać. Nikt mnie o to nie prosił, ale ja i tak wchodziłam w tę rolę. Ale zrozumiałam, że ludzie często mówią o swoich problemach nie po to, żeby je rozwiązać, tylko żeby je wyrzucić z siebie. To nie jest moje zadanie, żeby wszystko naprawiać. Odzyskałam dzięki temu mnóstwo czasu i energii. Dziś jest z w związku z mężczyzną, który też ma czasem odruch pomagania wszystkim dookoła. Kiedy Agnieszka widzi, że chce „ratować świat”, łapie go za rękę i mówi: „Poczekaj. Czy ktoś o to prosi?”. Ola Żelazo szczerze mówi: – Jestem zbyt zajęta, żeby spotykać się z kimś, kto sprawia, że emocjonalnie podupadam. Staram się żyć z radością i wdzięcznością, chociaż też mam problemy. Jeśli mam znajomą, która wciąż narzeka, obgaduje innych, to unikam takich spotkań. Otaczam się ludźmi, którzy też próbują widzieć jasną stronę życia niezależnie od sytuacji, to mnie napędza i właśnie jest też formą dbania o siebie. Nie wchodzi ani w rolę królowej, ani ofiary… a przynajmniej próbuje – Jesienią zeszłego roku mój tata przez cztery miesiące leżał nieprzytomny w szpitalu – wspomina Marta Żysko. – To był bardzo ciężki, krytyczny czas. I mocno spotkałam się ze swoją „ofiarą” – tą częścią, która krzyczała: musisz dać z siebie wszystko. Być tam cały czas, stać przy łóżku, pokazywać, że jesteś. On cię słyszy i potrzebuje. Nieważne, że pracujesz, prowadzisz swoje sprawy, masz jeździć, masz dawać z siebie ponad siły. I w pewnym momencie złapałam się na czymś niewygodnym: że ja trochę próbuję coś udowodnić. Zdobyć uznanie, podziw, od innych, może nawet od taty. Jakby ktoś miał mu kiedyś powiedzieć: „Zobacz, ona była dzielna". Tylko że to mnie kompletnie wykańczało. I tu jest dla mnie ważna rzecz – pokreśla Marta Żysko – zadbana kobieta w takiej sytuacji mówi wprost: to jest to, co mogę dać, a to jest dla mnie za dużo. Bez tłumaczenia się i bez udawania. I ogarnia też swoje poczucie winy. Uznaje swoje potrzeby, ograniczenia i swoje możliwości. Wie, dokąd może dojść – i gdzie jest jej granica. Druga rzecz – zdaniem Marty Żysko – zadbana kobieta to taka, która nie boi się przyjmować. To nie jest ta „królowa”, która wszystko ogarnia sama i uważa, że nikt nie zrobi tego lepiej niż ona. – Znam to bardzo dobrze – to przekonanie, że zanim ktoś coś zrobi, ja zdążę zrobić to trzydzieści razy szybciej i lepiej. Tylko że przyjmowanie jest trudne. Zwłaszcza kiedy jesteśmy wychowane w duchu dawania, troszczenia się, bycia dla innych. W takiej sytuacji, kiedy coś dostajemy, od razu pojawia się odruch: muszę się odwdzięczyć. I to napięcie znika dopiero wtedy, kiedy oddamy. Ale to wciąż jest ta sama historia. Druga twarz ofiary. Bo za tym stoi potrzeba kontroli – ja daję, jestem potrzebna, mam władzę nad sytuacją. Nie pozwalam sobie na to, żebym to ja była w potrzebie. A bycie w potrzebie oznacza odsłonięcie się, pokazanie czegoś prawdziwego. Dbając o dusze, nie zaniedbuje ciała Agnieszka Nieradzka im jest starsza, tym bardziej ciekawi ją dbanie o urodę. – Z czasem zaczęłam widzieć, jak wygląd realnie wpływa na życie. Dlatego z samej kultury przeszłam też w stronę urody i traktuję to poważnie, bo jeśli ktoś ma problem z wyglądem, to rzutuje to na wszystko. - Zauważa też zmiany u siebie: zbliża się do pięćdziesiątki, pojawiają się przebarwienia, zmarszczki, trudniej schudnąć. I mówi wprost: „staram się”. Podstawą jest dla niej dokładne zmywanie makijażu i filtrów, zawsze dwuetapowo: najpierw olejek, potem produkt myjący. Tłumaczy, że filtry (zwłaszcza chemiczne) łatwo zalegają, więc to kluczowe. Używa olejków albo masełek, które lubi też za samą przyjemność stosowania. Rano stawia na prostotę. Ostatnio odkryła emulsje, lekkie, prawie wodne, które tworzą pierwszą warstwę pielęgnacji. Podkreśla, że nie analizuje obsesyjnie składów — raczej ufa sprawdzonym markom. Regularne ćwiczenia? Sporty siłowe strasznie ją nudziły — próbowała kilka razy chodzić na siłownię, ale, jak mówi, „po prostu umierałam z nudów”. Dlatego najlepiej działa u niej zadaniowość i sporty grupowe. Gra w siatkówkę, to aktywność, do której wracała przez większość życia, choć ostatnio miała przerwę. Próbowała też pilatesu, ale głównie w pandemii była w stanie zmotywować się do ćwiczeń samodzielnie w domu, przed telewizorem. Na co dzień zdecydowanie wybiera zajęcia grupowe. – Konkretna godzina i obecność innych ludzi mnie mobilizuje, robię dokładnie tyle powtórzeń, ile trzeba, i nie odpuszczam. W tym obszarze nie jestem anarchistką. Poza tym lubię ruch naturalny: jazdę na rowerze, narty i długie spacery. Pamiętam, jak ktoś kiedyś powiedział, że pośpiech jest nieelegancki. Coś w tym jest - warto znaleźć chwilę, by umyć włosy, uczesać je i przyprószyć skórę lekkim pudrem. Zawsze mam w torebce mini tubkę z podkładem i czerwoną szminkę. Ona robi look, nawet jeśli nie mamy nic innego. Marta Żysko kocha tańczyć. – Miałam w głowie bardzo dużo schematów tego, jak „powinno” wyglądać ciało i ruch, ale w końcu postanowiła posłuchać samego ciała, a nie głowy, która znów coś nakazywała. Odrzuciła treningi, siłownię. Zaczęła po prostu się ruszać, naturalnie, po swojemu, w domu. Z tego pojawił się też taniec: puszczała muzykę, zamykała oczy. – Na początku było to trudne, krępujące, nawet dziwne. Ale przestałam się tym przejmować. Pomogła mi ciekawość świata i samej siebie, i to ona mnie poprowadziła. Ola Żelazo, kiedy zaczynała jako trenerka, była bardzo „zadaniowa”. – Wierzyłam w mocny trening, taki, po którym wychodzisz zajechana, zmęczona, z poczuciem, że naprawdę „zrobiłaś robotę”. Z czasem, przez pracę z kobietami, rozmowy ze specjalistami i własne doświadczenie zobaczyłam, że to nie jest droga dla większości z nas. Taki morderczy trening nie jest potrzebny „zwykłej kobiecie”, która nie chce być zawodową sportsmenką, tylko chce mieć energię, siłę. Ola zrozumiała też, że wiele kobiet przez lata w ogóle nie ćwiczyło, bo się bały: siłowni, oceniania, tego, że „nie dadzą rady”. I właśnie dla nich odkryła spokojniejsze formy ruchu, jak pilates, które mają ogromną moc, choć z pozoru są „lżejsze”. – Na początku ważniejsze jest poczucie ciała niż jego „masakrowanie”. Wystarczy ruch, oddech, rozciąganie, skupienie, to buduje kontakt ze sobą. I przekłada się na wszystko. Ruch daje pewność siebie, zmienia postawę, otwiera na ludzi. Kobiety zaczynają szukać grup, wspólnoty, widzą, że nie są same. I to bywa przełomowe. Trenerka podkreśla też, że nie chodzi o rewolucję. Nie trzeba rzucać życia i zaczynać od nowa, sport działa jak terapia. I coraz częściej jest dosłownie przepisywany przez lekarzy nie tylko fizjoterapeutów, ale też psychiatrów czy psychologów. Zresztą Ola Żelazo widzi to po kobietach i historiach wokół niej, jak ruch pomaga wychodzić z lęku, napięcia, wracać do siebie i odzyskiwać poczucie sprawczości. – Dlatego nigdy nie powiem, że można dbać o siebie bez sportu. Każdy z nas potrzebuje aktywności. Nie znam żadnej kobiety, która zaczęłaby treningi ze mną, a później powiedziała: „żałuję”. Za to często słyszę, że są wdzięczne i szczęśliwe, niezależnie od wieku, w którym zaczęły, bo ćwiczą ze mną też siedemdziesięciolatki. Czytaj także: Fit Mama Edyta Litwiniuk o tym, jak dbać o siebie, będąc mamą na pełen etat. "Mamy powinny nauczyć się egoizmu" „Kobieto! Odwal się od siebie!” Ola Kisiel, o tym, dlaczego jesteśmy dla siebie wrednymi zołzami i dlaczego Bridget Jones tak wkurza "Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną?
Nie stawiamy granic, żeby nie stracić ludzi, a tracimy siebie. Halina Piasecka mówi, od czego zacząć
Granice nie zaczynają się od odmawiania, a od prostego, ale niewygodnego pytania: czego ja właściwie chcę - mówi Halina Piasecka, psycholożka i trenerka. Porozmawiałyśmy o tym, jak w praktyce wygląda strach przed odrzuceniem.
Wiemy, czym są granice. Potrafimy o nich mówić, czytamy o nich książki, słuchamy podcastów. A potem ktoś nas o coś prosi — i znowu mówimy „tak”, choć w środku wszystko krzyczy „nie”. Boimy się odrzucenia, chcemy być miłe, nie chcemy psuć relacji. Tymczasem granice wcale nie zaczynają się od odmawiania. Zaczynają się dużo wcześniej, od prostego, ale niewygodnego pytania: czego ja właściwie chcę - mówi Halina Piasecka, psycholożka i trenerka. Nie stawiamy granic, bo boimy się odrzucenia Katarzyna Troszczyńska: Dlaczego tak bardzo boimy się stawiać granice? Większość z nas doskonale zna teorię, ale w praktyce niewiele osób potrafi zrobić to spokojnie, bez przemocy, a jednocześnie empatycznie? Halina Piasecka: Bardzo dużo zależy od tego, jak w naszych rodzinach wyglądała komunikacja. Czy w ogóle było miejsce na wyrażanie emocji, na mówienie „nie”, na różnicę zdań. W wielu domach tego nie było. Uczyliśmy się raczej dostosowywać, nie sprawiać problemów, nie komplikować. I to potem bardzo mocno wpływa na to, jak funkcjonujemy w relacjach jako dorośli. Dla wielu osób stawianie granic jest trudne przede wszystkim dlatego, że boimy się odrzucenia. Bardzo chcemy, żeby było miło, spokojnie, bez napięć. Jesteśmy wychowywani w przekonaniu, że jeśli będziemy bezproblemowi, to mamy większe szanse na akceptację. Dlatego kiedy pojawia się moment powiedzenia „nie”, uruchamia się lęk, że ktoś się od nas odsunie, relacja się popsuje. Szczególnie jeśli to jest relacja, na której nam zależy. Z tym łączy się też poczucie winy. Stawianie granic wydaje nam się egoistyczne. Pojawiają się myśli: „powinnam dawać więcej”, „nie wypada odmówić”, „inni mają gorzej”. I w efekcie zaczynamy ignorować własne potrzeby, co prędzej czy później prowadzi do wybuchu, czy do innych reakcji, które zamiast budować, niszczą. To znaczy? Na przykład w relacjach domowych, zamiast powiedzieć: „Dziś nie mogę ci pomóc, bo mam pracę i lekarza”, po prostu się zgadzam. Robię to raz, drugi, trzeci, jestem coraz bardziej zirytowana, czuję się nadużywana, ale tego nie wyrażam, więc te emocje się we mnie odkładają. A potem nagle, mimo że na co dzień jestem życzliwa i spokojna, wybucham: „zawsze czegoś ode mnie chcesz, czy ty nie widzisz, ile mam na głowie?”. Dla drugiej strony moja reakcja jest kompletnie zaskakująca. To pokazuje, że agresja bardzo często nie wynika z wybuchowego charakteru, tylko z nagromadzonych emocji i z tego, że granice pojawiają się za późno. Często stoi za tym też lęk. Paradoksalnie, ktoś myśli: „Powiem to mocno, żeby nikt tego nie podważył”. To jest reakcja na wewnętrzny niepokój i długo ukrywaną frustrację. Wtedy mylimy często asertywność z agresją, bo mamy w głowie prosty schemat: albo jestem miła, albo jestem twarda. A przecież mogę się z kimś nie zgadzać, mogę być zmęczona czy sfrustrowana, ale nadal mogę tę osobę szanować. Celem nie jest zranienie czy „wygranie”, tylko zmiana sytuacji. To samo widać w pracy. Ktoś przez długi czas bierze na siebie więcej, dodatkowe zadania, telefony po godzinach, kolejne projekty. Z zewnątrz wygląda na zaangażowanego i niezawodnego, ale w środku narasta zmęczenie i frustracja. I w pewnym momencie następuje wybuch. Idealna pracownica krzyczy na całe biuro: „ile można, niech ktoś inny to zrobi!”. Wszyscy są zdziwieni, bo przecież „zawsze było dobrze”. A przecież można powiedzieć wcześniej, spokojnie: „chętnie bym się tego podjęła, ale mam już dwa priorytety, które wymagają mojej uwagi”. Bez ataku, bez tłumaczenia się ponad miarę. Kiedy granica jest komunikatem, buduje relację. Ale kiedy jest reakcją, impulsem, niewiele ma wspólnego z prawdziwą rozmową. Zresztą potem często pojawia się poczucie winy, wraca refleksja: „mogłam powiedzieć to inaczej, spokojniej, bez ataku”. I robi się z tego błędne koło. A co gdy ktoś odcina się, stosuje bierną agresję? Obiecuje coś, ale tego nie robi, bo tak naprawdę wcale nie chciał? Jak jeszcze radzimy sobie z emocjami i potrzebami, których nie umiemy wyrazić wprost? Często mamy też przekonanie, że druga osoba „powinna się domyślić”. A pod tym bardzo często jest niewyrażona złość, emocja, która sama w sobie jest ważna, bo mówi nam o granicach. Tyle że jeśli ktoś był uczony, że nie wolno się złościć, to ta złość nie ma gdzie wyjść. I zamiast jasnego komunikatu pojawia się właśnie bierna agresja, chłód, ironia, milczenie. Ale czy czasem nasz lęk nie jest uzasadniony? Ktoś nas lubi i chce z nami być, bo jesteśmy miłe? Oczywiście, że tak. Tylko że my, i druga osoba, zawsze mamy wybór, czy mówimy o swoich granicach, czy nie. Nikt nas do tego nie zmusza. Pytanie brzmi raczej: czy to, co robimy, jest w zgodzie z nami? A żeby to wiedzieć, trzeba najpierw zdawać sobie sprawę, gdzie te nasze granice w ogóle są. I tu pojawia się problem, bo mówimy:„nie chcę, żeby ktoś mnie ranił czy wykorzystywał”, ale kiedy trzeba powiedzieć konkretnie, co to dla mnie znaczy, robi się trudno. I wtedy zamiast jasnego komunikatu pojawia się: „nic się nie stało”, cisza, ironia. Albo sarkazm typu: „no tak, przecież ja zawsze wszystko zrobię najlepiej”. Druga osoba często nawet nie wie, czy to żart, czy zarzut. Często osoby, które nie stawiają granic, gdzieś później muszą dać upust emocjom, na przykład w rozmowach o innych. Pojawia się frustracja, bo te emocje nie znikają same. To, co łączy te wszystkie sytuacje, to brak mówienia wprost: „ten pomysł mi nie odpowiada”, „potrzebuję dziś odpoczynku”, „te słowa mnie zraniły”. Zamiast tego pojawia się wycofanie, opóźnianie, milczenie, czyli bierna agresja. A z nią bardzo trudno pracować w relacji, bo to komunikat bez słów. I tak, zdarza się, że kiedy zaczynamy mówić wprost o swoich potrzebach, druga strona tego nie przyjmuje. Czasem relacja się zmienia, czasem nawet kończy. Ale to nie znaczy, że nie warto tego robić. Jak rozpoznać swoje granice? Przeczytałam kiedyś fajne porównanie, że nawet kraje mają jasno wyznaczone granice. A my? Skąd mamy wiedzieć, gdzie są nasze? Jakie pytania sobie zadać? W swojej książce „Czuję, więc jestem” na samym początku piszę, że warto zadać sobie podstawowe pytanie: „kim jestem?”. W odpowiedzi na to pytanie zawiera się informacja o tym, co jest dla mnie ważne, jakie mam wartości, na co się zgadzam, a na co już nie. Przede wszystkim trzeba wiedzieć, jakie wartości są dla nas kluczowe. Jeśli dla mnie na przykład uczciwość jest podstawą, to muszę sobie jasno powiedzieć: tego nie negocjuję. Mogę wiele rzeczy zrozumieć, ale oszukiwania czy nadużycia – nie. Każda z nas ma kilka takich fundamentów. A poza uczciwością jakie to mogą być wartości? Na przykład relacje. Jeśli są dla mnie ważne, a partner zaczyna je ograniczać, nie chce, żebym spotykała się z ludźmi, wychodziła, żyła po swojemu, to jest moment, żeby się zatrzymać i zobaczyć: czy moja granica nie została właśnie przekroczona. Albo rozwój. Jeśli to jest moja wartość, a ktoś oczekuje, że skupię się tylko na domu i zrezygnuję z siebie, to prędzej czy później będę nieszczęśliwa. Warto słuchać swojego ciała, ono często wie szybciej niż głowa. Jeśli przy jakiejś rozmowie czuję ścisk w brzuchu, a potem pojawia się frustracja czy żal do siebie, to jest informacja: coś tu jest nie tak. Często granica została przekroczona wtedy, kiedy mówię „tak”, choć chciałam powiedzieć „nie”. Albo odwrotnie. Biorę na siebie za dużo, jestem dostępna kosztem siebie. I jeszcze jedna rzecz: powtarzalność. Jeśli jakaś sytuacja wraca i za każdym razem wywołuje we mnie tę samą reakcję w ciele i emocjach, to bardzo możliwe, że właśnie tam przebiega moja granica. I wtedy pojawia się kluczowe pytanie: czy ja tego chcę? To jedno z najprostszych, a jednocześnie najtrudniejszych pytań. Bo coś może być trudne, ale ja nadal mogę tego chcieć i się na to zdecydować. Chodzi o to, czy ja chcę dać na to przestrzeń, cokolwiek to jest. I jeszcze jedna ważna rzecz, o której rzadko się mówi: granice są ruchome. To nie jest stała linia jak granica państwa. Czyli? Jak już wspomniałam, mamy granice nienegocjowalne, te związane z naszymi wartościami. Ale poza tym granice są ruchome. Zależą od naszego poziomu energii, sytuacji i relacji. Jeśli jestem niewyspana, przeciążona, mam małe dzieci, to te granice będą przebiegały inaczej niż wtedy, kiedy mam więcej zasobów. Inaczej też w relacji z partnerem czy przyjacielem, a inaczej wobec zupełnie obcej osoby. Do tego my się zmieniamy, więc warto co jakiś czas sprawdzać, co jest teraz dla nas ważne. Natomiast jeśli pojawia się wątpliwość, to już jest sygnał. I wtedy naprawdę nie trzeba odpowiadać od razu. Można powiedzieć: „poczekaj, zastanowię się, wrócę do ciebie”. To bardzo pomaga, zamiast automatycznego „tak”. Zatrzymać się, sprawdzić, co się dzieje w ciele, jakie emocje się pojawiają. Dać sobie czas, piętnaście minut, godzinę, dzień, tyle ile potrzebujemy. Bo czasem samo to „poczekaj” jest już odpowiedzią. Granice nie zaczynają się od mówienia „nie”. Zaczynają się od momentu, kiedy zaczynamy siebie słuchać. Kiedy zadajemy sobie pytania: "Czego ja w tej sytuacji chcę? Jak ja chcę się tu zachować?". To jest kluczowe, bo często asertywność mylimy z odmawianiem. A przecież osoba agresywna też potrafi powiedzieć „nie” i to bardzo szybko. Asertywność to coś innego. To także umiejętność powiedzenia „tak” tam, gdzie naprawdę chcę. To bycie blisko siebie i świadomość własnych granic. Co się jeszcze dzieje, gdy długo ignorujemy granice? Pojawiają się też objawy psychosomatyczne, problemy ze snem, bóle głowy, brzucha, pleców, napięcia mięśniowe. Ale też widać to w zachowaniu. Z osoby uśmiechniętej i życzliwej zmieniamy się w osobę zamkniętą, burkliwą, bo coś we mnie siedzi, czego nie wyrażam. Czasem pojawiają się też takie stany depresyjne, nie mówię o depresji jako jednostce chorobowej, tylko o poczuciu bezsilności, bezradności. Takim przekonaniu: „muszę taka być, bo inaczej mnie nie zaakceptują”, mimo że czuję, że to jest niezgodne ze mną. To jest w pewnym sensie takie niszczenie siebie. Gdy nam zależy, trudniej postawić granice Jak pokonać ten lęk? Ten przed odrzuceniem, że nie dostanę awansu, że ktoś mnie odrzuci, że partner odejdzie? Czy są takie relacje, w których trudniej stawiać granice? Oczywiście, że tak. Zwykle tam, gdzie nam bardziej zależy. Albo w relacjach z osobami dominującymi. Bo u podstaw tego wszystkiego zawsze jest lęk. Jak to przełamać? Małym krokiem. Nie rewolucją. Mówić o sobie, o swoich potrzebach. Nie o tym drugim człowieku. Na przykład: „kiedy angażuję się w projekt i wkładam w niego dużo pracy, potrzebuję docenienia”. To nie znaczy, że druga strona zawsze tę potrzebę spełni. Czasem nie może, takie są realia, szczególnie w pracy. Rozmawiałam z wieloma liderami, którzy chcieliby docenić pracownika, ale nie zawsze mają taką możliwość. Ale samo wyrażenie potrzeby już coś zmienia. To już jest rozmowa, dialog. Bo kiedy mówimy o sobie, dajemy drugiej osobie szansę, żeby nas usłyszała. Nie mamy wpływu na kogoś, ale na siebie już tak. Możemy zrobić mały krok, przełamać schemat i zacząć brać pod uwagę swoje potrzeby, nie przestając przy tym myśleć o innych. Bo to nie jest tak, że z osoby „dobrej dla innych” mamy się stać egoistami. Możemy nadal dbać o innych, tylko dołożyć do tego dbanie o siebie. W jednej sytuacji, jednym zdaniem, jednym komunikatem. I zobaczyć, co się wydarzy. A kiedy słyszymy od tej drugiej strony: to mnie rani? Możemy powiedzieć: „rozumiem”. Ważne jest mówienie o intencji: że zależy mi na tej relacji, że chcę, żeby była autentyczna. I jednocześnie warto się przygotować na to, że druga osoba może zareagować emocjonalnie, ma do tego prawo. Nie musi zareagować tak, jak my byśmy chciały. Tak jak wspomniałam, granice nie dają gwarancji konkretnego efektu. Nie mamy wpływu na to, co zrobi druga osoba. Mamy wpływ tylko na siebie, na to, jak my się zachowamy. I jeśli skupiamy się na tym, żeby być w porządku wobec siebie i wobec innych, nawet nieidealnie, ale z dobrą intencją, to już jest bardzo dużo. A co z granicami w rodzinie? Chyba łatwiej powiedzieć „nie” partnerowi, przyjaciółce niż rodzicom? Łatwiej. Bo w sytuacjach rodzinnych dochodzi lojalność, przekonania typu „rodzinie się pomaga”, „to moja mama, nie mogę odmówić”. I nagle, mimo że na co dzień jesteśmy dorosłymi, decyzyjnymi osobami, wracamy do dawnych ról, do tego dziecka, które zawsze ogarniało, pomagało, brało na siebie odpowiedzialność. W relacjach rodzinnych emocje są silniejsze, łatwiej o poczucie winy, złość, zranienie. Odżywają stare historie. Do tego dochodzą komentarze, oczekiwania, nieproszone rady: „czemu nie dzwonisz”, „powinnaś już dawno…”. I czasem naprawdę jedynym wyjściem jest odcięcie się, ale to są raczej skrajne sytuacje. Częściej chodzi o zmianę jakości relacji. Bo my często próbujemy wszystko tłumaczyć, wyjaśniać, licząc, że druga strona zrozumie. A czasem ona po prostu nie jest w stanie, nie dlatego, że nie chce, tylko dlatego, że nie potrafi. I wtedy można powiedzieć prosto: „w ten weekend nie przyjadę”, „wolałabym o tym teraz nie rozmawiać”. Bez tłumaczenia się, bez wchodzenia w dyskusję. Bardzo ważny jest ton głosu. Warto zatrzymać się na chwilę, zrobić wdech i wydech, a potem powiedzieć to spokojnie, życzliwie. Z życzliwością, która obejmuje też nas samych. Bo i tak może pojawić się poczucie winy. Wątpliwość: „czy nie przesadzam?”. I warto dać sobie do tego prawo. Granice w rodzinie to nie jest brak miłości. To jest sposób, żeby ta miłość była zdrowsza. Jak radzić sobie z wyrzutami sumienia? Tylko dużo kobiet w takiej sytuacji mówi, że czuje wstyd i wyrzuty sumienia, że się zmieniają, już nie są „takie dobre”. Jak sobie poradzić z takimi uczuciami? Nie walczyć z tym. Zauważyć to. Powiedzieć sobie: „to jest część mnie, część moich schematów”. Spojrzeć na siebie trochę z boku i dać sobie prawo, że jeszcze to czuję, jeszcze to przeżywam. Nie oczekiwać od siebie, że nagle będziemy osobą, która z lekkością i bez emocji stawia granice, tak się nigdy nie dzieje. Warto tłumaczyć sobie: „okej, pojawia się poczucie winy, bo stawiam granicę, ale to nie znaczy, że zrobiłam coś złego. Czy ja naprawdę robię komuś krzywdę, czy po prostu nie spełniam czyichś oczekiwań?". Bo to nie jest to samo. Co się zmienia w życiu człowieka, gdy zaczyna opiekować się również sobą? Relacje stają się bardziej autentyczne. I nasz układ nerwowy zaczyna się uczyć, że nic złego się nie dzieje. Dlatego tak ważne są małe kroki, a nie rewolucja, drobne odmowy, proste komunikaty w mniej obciążających sytuacjach i obserwowanie siebie potem. Owszem, krótkoterminowo pojawia się dyskomfort, poczucie winy. Ale długoterminowo przychodzi coś innego, więcej spokoju, poczucie szacunku do siebie, ulga, poczucie wolności. Można sobie nawet stworzyć jakieś zdanie, które nas wspiera, takie, które pomieści jednocześnie i to poczucie winy, i satysfakcję, że robię coś dla siebie. I nagle okazuje się, że mam więcej czasu, że mogę zostać ze sobą, zamiast gdzieś biec i pomagać wszystkim dookoła. Ale to nie chodzi o to, żeby przestać pomagać. Znowu wracamy do pytania: kim chcę być? Bo mogę chcieć pomóc koleżance przy przeprowadzce, ale mogę też nie mieć na to siły. I tu chodzi o uczciwość wobec siebie: co ja naprawdę chcę i na co mnie w tym momencie stać. Żeby nie popaść ani w egoizm, ani w uległość. Bo czasem możemy tę granicę negocjować, pomóc, bo inwestujemy w relację, bo nam zależy. Ale ważne, żeby to był wybór, a nie automatyczny schemat. Halina Piasecka. Psycholożka i trenerka biznesowa. Wielbicielka psychologii pozytywnej i ekspertka w obszarze szczęścia w pracy. Autorka książki „Czuję więc jestem” (wyd. Zwierciadło, 2026 r.). Czytaj także: "Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną? „Kobieto! Odwal się od siebie!” Ola Kisiel, o tym, dlaczego jesteśmy dla siebie wrednymi zołzami i dlaczego Bridget Jones tak wkurza Po weekendzie czujesz większe zmęczenie niż w piątek? To znak, że jesteś na „kredycie energetycznym”
Kobiety wychowano, żeby się poświęcały. Dlaczego dbanie o siebie wciąż wywołuje poczucie winy?
Troska o bliskich, czy to dzieci, czy też rodziców, a może ukochaną osobę często nadaje sens naszemu życiu. Czujemy się potrzebne, ważne i.... niedocenione. A mimo to zachowujemy się tak, jakby niesienie pomocy innym stanowiło naszą życiową misję. Z miłości stawiamy innych na pierwszym miejscu, zapominając zupełnie o sobie. A potem plujemy sobie w brodę.
Niech pierwsza rzuci kamieniem ta, która choć raz nie poświęciła swoich potrzeb na rzecz bliskiej osoby. Nie ma ani jednej? Wcale mnie to nie dziwi. Nie będę udawała zimnej, nieczułej i pobawionej empatii. Bo nie raz i nie dwa zdarzyło mi się przyjąć postawę mitycznego Atlasa, który na swych barkach trzyma cały świat. Bo czy to źle, że troszczymy się o tych, których kochamy? Czy to właśnie nie miłość do bliźniego stanowi podwalinę naszego człowieczeństwa? No cóż, okazuje się, że w takim myśleniu kryje się pułapka. Skąd w nas potrzeba opiekowania się innymi? Nie zaskoczę cię stwierdzeniem, że człowiek to skomplikowana i unikalna istota. Nie ma na świecie drugiej takiej samej osoby jak ty. A mimo to, nie różnimy się od siebie aż tak bardzo. Badania nad rozwojem człowieka wskazują, że empatia i altruizm są warunkowane biologicznie. Dzielenie się zasobami, opieka nad słabszymi członkami rodziny sprzyjały budowie więzi społecznych oraz zwiększały szanse przetrwania grupy, czy też społeczności. I mimo że nie mieszkamy już w szałasie, a świat zmienił się diametralnie, nasze mózgi wciąż działają według utartych schematów i znanych mechanizmów. Co więcej, zdaniem neuropsychologów, reagujemy na cierpienie innych niemal tak, jakby dotyczyło nas samych. Stąd też troska o innych jest czymś naturalnym. Pojawiają się także głosy, że kobieta, z racji swoich predyspozycji biologicznych, jest wręcz predestynowana do „bycia opiekunką domowego ogniska”. Takie przekonanie podtrzymywane jest nie tylko przez religię katolicką, patriarchalny model społeczeństwa, ale także judeo-chrześcijańskie podwaliny współczesnej moralności i etyki. Te zasady są tak głęboko wpisane w nasze postrzeganie świata, że nieświadomie wciąż realizujemy tradycyjny model kobiecości, który przez wieki zamykał ją w sferze domowej. Powiesz mi, że to bzdura. Że może tak kiedyś było, ale dziś jest inaczej. I masz zupełną rację. Jednak pewnie gdzieś z tyłu głowy wciąż słyszysz wyświechtane zdanie: bo kto ci poda szklankę wody na starość. To jednak nie koniec niespodzianek. Niespełna sto lat temu Margaret Mead zauważyła, że biologiczne predyspozycje (w tym kontekście kobiet, ale w szerszej perspektywie także i mężczyzn) są modelowane przez normy. Innymi słowy, w życiu odgrywamy pewne role, a oczekiwania społeczne wobec kobiet są w dużej mierze konstruktem kulturowym. Idąc dalej tym torem myślenia, troska o bliskich została przypisana kobietom jako ich „naturalne” powołanie. Bo tak było zawsze, bo tak jest dobrze. Tymczasem nie jest ona wyłącznie cechą biologiczną, lecz elementem porządku społecznego. I mamy tu paradoks. Współcześnie podkreśla się autonomię jednostki, lecz równocześnie wciąż utrwala się moralny ideał poświęcenia – szczególnie kobiet w roli matek, partnerek czy opiekunek osób starszych. Szkoda, że czasem zapominamy, że jest to tylko narzędzie organizacji ładu społecznego. Cena pomagania W latach 80. XX wieku Allan Luks prowadził badania psychologiczne obejmujące zagadnienie altruizmu i doszedł do wniosku, że troska o innych przynosi nam wymierne korzyści. Między innymi nadaje nam poczucie sensu i przynależności, poprawia nasze samopoczucie i łagodzi stres, podnosi samoocenę, wzmacnia sprawczość, zmniejsza poczucie samotności oraz przynosi społeczne uznanie. Pomagając, czujemy się szczęśliwe. Bo w odpowiedzi na nasze działania układ nagrody w mózgu wydziela endorfiny (to tak zwany efekt helper’s high). A jednocześnie troszcząc się o innych, idealnie wpisujemy się w społeczne oczekiwania. Brzmi jak układ idealny. Jednak szkopuł tkwi w szczególe, czyli w tym, że w procesie socjalizacji kobietom wciąż narzucany jest inny wzorzec niż mężczyznom, a który w ostatecznym rozrachunku działa na ich szkodę. Doskonała pani domu, matka na medal, troskliwa córka i oddana pracowniczka. I niby nie ma w tym nic złego, prawda? Takie zachowanie może być źródłem siły i wewnętrzną motywacją do działania. Jeśli jednak dziewczynka od dziecka uczy się, że jej wartość zależy od samopoczucia innych i zaspokajania ich potrzeb, to już nie jest fajnie. Bo gdy będzie chciała sprawić sobie przyjemność, poczuje się winna. Zdaniem psychologów lęk przed odrzuceniem, brakiem akceptacji, jak i poczucie winny sprawiają, że kobiety częściej rezygnują z własnych potrzeb, a nawet całkowicie z je zaniedbują. To jednak nie wszystko. Bo między empatią, troską i chęcią niesienia pomocy innym a samopoświęceniem jest bardzo cienka granica. Cena, jaką płacimy, jest ogromna. Chroniczny stres, wypalenie emocjonalne, utrata poczucia autonomii to tylko wierzchołek góry lodowej. Czas odzyskać siebie Troska o siebie i swój dobrostan bywa postrzegana jako egoizm lub luksus. Szukamy miliona wymówek, byle tylko utrzymać status quo. Bo nie mam czasu, bo nie mam pieniędzy, bo nikt tego za mnie nie zrobi. I dźwigamy ostatkiem sił swój krzyż pański. Bo tak trzeba, bo muszę, bo odpocznę, jak wszystko zrobię, bo inni mają gorzej, bo dam sobie radę, bo odpocznę po śmierci. Wiesz, co się pod tym kryje? W opinii psychologów może to być przejaw: strachu przed odrzuceniem, lęku przed oceną społeczną, poczucia winy, nadodpowiedzialności, postrzegania samopoświęcenia jako cnoty, oceny swojej wartości przez pryzmat użyteczności lub nawyk wyniesiony z domu. Tylko że z pustego i Salomon nie naleje. I jeśli sama o siebie nie zadbasz, nikt tego nie zrobi. Truizm? Zapewne. A jednak czasem takie „oczywistości” najtrudniej wprowadzić w życie. A może wytkniesz mi, że łatwiej powiedzieć, trudniej zrobić. Nie jestem święta i czasem też używam tych wymówek. Jednak z doświadczenia wiem, że stawianie siebie na samym końcu listy potrzeb to stąpanie po grząskim gruncie. Nie warto, bo cena, jaką przyjdzie ci zapłacić, jest wysoka. Dlatego nie odkładaj siebie na później. Bibliografia: Beauvoir de S., „Druga płeć”, Warszawa 2023; Gilligan C., „Innym głosem. Teoria psychologii a rozwój kobiet”, Warszawa 2015; Luks A., Payne P., „The Healing Power of Doing Good”, Bloomington 2001; Mead M., „Płeć i charakter w trzech społecznościach pierwotnych”, Warszawa 1986; Tomasello M., „Dlaczego współpracujemy”, Kraków 2015. Czytaj także: Ulubione krzesło w domu to nie tylko domena silversów. Wyjaśnienie tego mikrorytuału może cię zaskoczyć Zdarza ci się co chwilę zaglądać do lodówki z nadzieją, że zajdziesz w niej coś pysznego? To nie jest przypadek Przyciskasz kilka razy guzik w windzie, chociaż wiesz, że nie będzie szybciej? W rzeczywistości chodzi o coś zupełnie innego
Czym jest bycie kobietą w dzisiejszych czasach? Jak czerpać ze swojej kobiecości i realizować swoje pasje?
Bycie kobietą ma wiele znaczeń. Każda z nas inaczej rozumie kobiecość i po prostu jest zupełnie inna. Dla jednej kobiecość to szereg możliwości, dla innej niestety masa obowiązków i wyrzeczeń. Jak znaleźć złoty środek i być szczęśliwą? O to, czym jest bycie kobietą, zapytałam koleżanki z redakcji, a potem siebie samą.
Czy wiesz, że słowo "kobieta" przez długi czas było nacechowane negatywnie i traktowane było jako synonim określenia rozwiązłej kobiety, również zaczynającego się na "k"? Dawniej było obraźliwą formą, która czasem jeszcze w niewielkim stopniu i dużo mniejszej wadze przedziera się do współczesności. Ile razy słyszałaś w filmach, serialach, a może i w życiu "zostanę, pod warunkiem że ta kobieta wyjdzie"? Dzisiaj kobiecość na całe szczęście traktujemy zupełnie inaczej. No właśnie, jak? Spis treści: Czym jest bycie kobietą? Bycie kobietą według redaktorek polki.pl Jak być szczęśliwą kobietą? Czym jest bycie kobietą? Bycie kobietą - czym jest? Okazuje się, że trudno od razu znaleźć jakieś konkretne słowa. Kobieta to osoba o żeńskich cechach płciowych i co dalej? Reszta definicji zależy od tego, kogo się o nią zapyta. Piękne jest to, że bycie kobietą dla każdej osoby znaczy coś innego. Dla kogoś bycie kobietą to piękna przygoda i różnorodność doświadczeń, dla kogoś innego to mnóstwo obowiązków i konieczność poświęcania się dla innych. Dla kogoś to może być też po prostu metka, cecha, którą mamy i niewiele w istocie z tego wynika. Jedni podkreślają wagę zawodów dla kobiet, inni uważają, że praca nie ma płci. Bycie kobietą według redaktorek polki.pl Zapytałam w redakcji kilka koleżanek, czym dla nich jest bycie kobietą. Odpowiedzi były co prawda różne, ale miały wspólny mianownik. Dla Agnieszki to przede wszystkim konieczność bycia wielozadaniową i udowadniania, że jesteśmy równe mężczyznom. Podobne zdanie ma Julia, która o kobiecości mówi tak: Widzę tu cechę wspólną, a więc dbanie o innych. To pięknie powiedziane, że kobiecość to wrażliwość i siła zarazem. Myślę, że to bardzo dobrze opisuje nas jako żony, matki i opiekunki domowego ogniska. Podkreślają to cytaty i złote myśli o kobietach, pojawiające się w literaturze od setek lat. Ania mówi natomiast coś bardzo ważnego, posługując się cytatem z filmu, który na równi się kocha i nienawidzi: Jeśli chodzi o mnie, bycie kobietą, tak samo jak bycie mężczyzną, to właśnie po prostu bycie sobą. To różnorodność i możliwość kierowania swoim życiem. Nie chcę utrwalać w sobie przekonania, że bycie kobietą to tylko obowiązki, wyrzeczenia, potrzeba bycia wielozadaniową i realizowania się jako idealna żona/matka. Chcę dbać o innych, ale nie kosztem siebie. Nie chcę powielać stereotypów i obudzić się jako sfrustrowana pięćdziesiątka, która mogła wszystko, a przez przypadek została niewolnikiem cudzych oczekiwań. Kobiecość, która jest najpiękniejsza, to kobiecość nieidealna. Dla mnie to jednak tylko wspomniana wcześniej metka, która nie definiuje mnie jako człowieka. Chcę być wrażliwa i silna, spędzać czas z rodziną i w samotności, podróżować i pilnować domowego ogniska. I nasuwa się mi pewien wniosek - moja "kobiecość" to sztuka łączenia paradoksów. Często przychodzi do mnie moje ulubione włoskie powiedzenie: Il segreto della felicità è la libertà - sekretem szczęścia jest wolność. Jak być szczęśliwą kobietą? Jest takie powiedzenie, że masz to, na co zasługujesz. Ja bym je zmieniła i powiedziała "masz to, na co sobie pozwolisz". Bycie szczęśliwą kobietą to wcale nie posiadanie rodziny, podróżowanie czy kariera zawodowa. To znaczy, oczywiście tak, ale wtedy, kiedy tego właśnie chcesz. Bycie szczęśliwą to życie w zgodzie ze sobą i realizowanie swoich marzeń, pasji, życiowych celów. Piękne jest to, że jedna z nas marzy o gromadce dzieci i wielkich rodzinnych świętach jak u Griswoldów, inna stawia na karierę zawodową i wakacje na Malediwach, a jeszcze inna z powodzeniem łączy to wszystko. Możliwość wyboru swojej drogi to coś, co powinno być fundamentem kobiecości dla każdej z nas. Czytaj także: Czym jest kobiece ADHD? Oto najlepsze komplementy dla dziewczyny Jak wyjść z toksycznego związku?
Ksiądz Franciszek Głód poucza kobiety, gdzie jest ich miejsce
Na swoim profilu na Twitterze ksiądz Franciszek Głód z Wrocławia udziela kobietom rad, jak powinny traktować swojego męża. Internauci są w szoku.
Wieloletni proboszcz wrocławskiej parafii św. Elżbiety – 79-letni ks. Franciszek Głód – jest wykształcony i ma tytuły naukowe. Ukończył nie tylko seminarium duchowne, ale też Katolicki Uniwersytet Lubelski oraz Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu. Na Twitterze chętnie dzieli się swoją wiedzą i spostrzeżeniami. I to jakimi! „Katolickie tradycje świąteczne są rabunkowe!”. Dlaczego? Część jego wpisów wygląda jak porady małżeńskie. Ksiądz kieruje się do kobiet, najwyraźniej chcąc im pomóc w relacjach damsko-męskich. Według księdza Głoda my, kobiety powinnyśmy się wykazać cierpliwością i nie obarczać mężów dodatkowymi obowiązkami. „Mężczyźnie po pracy należy się pochwała i odpoczynek” – radzi duchowny. View oEmbed on the source website Ks. Franciszek Głód zna się też (jak widać) na naturalnym rytmie życia mężczyzny, bo o tym jest jego kolejny wpis. „Naturalny rytm działania i życia mężczyzny to: najpierw dosyć długie przygotowanie, intensyfikacja motywacji, później maksymalne zaangażowanie i wytężona praca, a następnie czas relaksu i odpoczynku. Mądra żona potrafi ten naturalny rytm odpowiednio zagospodarować” – czytamy na Twitterze księdza Wpisy duchownego są licznie komentowane. Internauci krytykują księdza i zarzucają mu brak wiedzy, za którą stałoby życiowe doświadczenie w sprawach damsko męskich. „Małżeństwo, rodzicielstwo, seks – to dziedziny, w których duchowni katoliccy z niewiadomego powodu mają najwięcej do powiedzenia i zgrywają wszechwiedzących”, „Zadziwia mnie czasem to rozeznanie księży w sprawach damsko-męskich”, „Napisał facet, który nie przepracował ani dnia, nie ma żony ani rodziny, ani tym bardziej dzieci” – czytamy w komentarzach. Niektórzy wręcz wątpią w prawdziwość tego konta. „To chyba jest fejkowe konto, bo takich głupot nikt na serio by nie pisał” Jest też sporo prześmiewczych komentarzy. „Żona to powinna się cieszyć, że mąż w ogóle z pracy wrócił. Hihi… Przecież mógł iść od razu na piwko ;-)”, „Żona to powinna się cieszyć, że w ogóle ma męża”. Sporo kobiet najzwyczajniej w świecie się zdenerwowała podejściem księdza i jego radami. „Doprawdy? A kobieta, to co, mniej pracuje? Nie potrzebuje odpoczynku? Ma zasuwać, sprzątać, prać, gotować i skakać koło księcia, bo zmęczony? Skąd ksiądz się urwał?” A wy co uważacie o udzielaniu takich rad przez duchownego? źródło: Newsweek Czytaj też:Afera na Amazonie. Sklep sprzedawał koszulki dla dzieci z napisem „Enjoy Cocaine”O tym, jak głuchy kotek bez uszu odmienił życie pewnej dziewczyny
Wdzięczność - dlaczego warto mieć w sobie tę cechę - Dagmara Skalska
Przekonaj się, co na ten wdzięczności ma do powiedzenia Dagmara Skalska - autorka niezwykłego kalendarza "Rok pełen magii".
Dlaczego warto być wdzięcznym? W tym filmie Dagmara Skalska opowie ci, jak wielką moc sprawczą ma w sobie cecha, o której istnieniu i znaczeniu wiele osób na co dzień zapomina. Wdzięczność ma magiczną siłę. Dzięki niej zauważamy to, co w naszym życiu dobre. Jeśli chcesz nauczyć się tej cechy, weź teraz do ręki kartkę i zapisz na niej 10 rzeczy, za które jesteś wdzięczna. Wracaj do niej co wieczór i dopisuj kolejne pozytywne doświadczenia, które tego dnia cię spotkały. Taki notatnik znacząco może odmienić twoje życie i perspektywę patrzenia na świat. Naprawdę warto go założyć! Dagmara Skalska: autorka kalendarza "Rok pełen magii" Otwórz się na cuda w swoim życiu. Dziel się z innymi swym wewnętrznym nadmiarem. Dzięki temu wszystko, czego doświadczysz w tym roku, będzie twórcze i mądre. A wszystko co się wydarzy, będzie miało znaczenie. To będzie niezwykły rok. Zaplanuj go. Chwytaj dobrą energię, a każdy z 365 dni w tym roku będzie magiczny. Chcesz kupić kalendarz Dagmary Skalskiej? Zapraszamy na hitsalonik.pl!
Czterdzieści lat to świetny wiek dla kobiety
Większość trzydziestolatek boi się przekroczenia czterdziestki. Brr, myślałaś. To się przecież nie może dziać, bo przemijają to inni. Tymczasem to się dzieje. I... jest więcej plusów niż można przypuszczać. Oto dowody!
Większość trzydziestolatek boi się przekroczenia czterdziestki. Brr, myślałaś. To się przecież dziać nie może, bo przemijają to inni. Ja i zmarszczki? No, żart. To mnie ustąpił chłopak w tramwaju? Jak to?! Miej przyjaciół, bywaj zołzą i nie bierz leków. Jak przetrwać życiowe kryzysy - przewodnik Ewy Woydyłło Tak, wtedy przychodzi do głowy myśl, że jednak przemijasz. Ale nie przejmujesz się tym zanadto! Bo przecież jednak trochę ci żal tamtej dwudziestolatki, którą byłaś, prawda? Właściwie dlaczego pozwalałaś aby faceci tak cię traktowali? Dlaczego tak nie znałaś siebie? Ciągle ci zależało na opinii taty (mamy), choć, oczywiście mówiłaś, że masz ich w d… i chciałaś żyć zupełnie inaczej. Dlaczego jednego dnia byłaś „panią suką”, która mogłaby zabijać pewnością siebie, a drugiego dnia zamieniałaś się w szarą mysz, która nie potrafiła powiedzieć: „tak właśnie chcę”. Uśmiechasz się do siebie. Dziś wiesz już kim jesteś, jaka jesteś i sorry, ale nie jesteś szarą myszą. Nawet jeśli w lustrze akurat widzisz szarą mysz to wiadomo, w kilka minut (miesięcy?) zamienisz się w bóstwo. Poza tym epatujesz spokojną pewnością siebie. No mam nadzieję, że tak właśnie wygląda twoja czterdziestka (i kolejne lata). Bo jeśli nie, jestem doprawdy zasmucona. Że nie przerobiłaś cholernych lekcji, które ci dawałam. A przecież tłumaczyłam, że… Wszystko przemija Już tłumaczyłam ci to, gdy byłaś w podstawówce. Przyprowadzałam ci koleżanki, potem je zabierałam. Wszystko po to, żebyś zrozumiała: ludziom trzeba pozwalać odejść. No cóż, sama cierpiałaś walcząc o przyjaciółkę, która już dawno była gdzie indziej. No i że tak się uczepiłaś X. Tak, był zakochany, ale potem mu przeszło. Czemuż do niego dzwoniłaś i prosiłaś o szansę. Oszczędziłabyś sobie tylu stresów. Wolałaś inaczej, okej. Tobie, licealistce wybaczyłam, ale im dalej, tym było gorzej. Już byłam surowsza, bo sorry, ale jednak powinnaś się czegoś nauczyć. Po co ja, do diabła jestem? Więc, gdy rok wyłaś po jakimś facecie to jednak się denerwowałam. Szczególnie, że to nie był rok, a dwa i obie o tym dobrze wiemy. „Błądzą wszyscy, tylko nie ja”. Jak to się dzieje, że ignorujemy oczywiste dowody na to, że się mylimy - tekst z "Urody Życia" Musisz być silna i liczyć głównie na siebie No nie, jasne, że nie chodzi o to, żebyś mówiła, że ludzie są wredni. Bo to raczej nie ma za wiele wspólnego ze mną. Nie lubię komunałów. Ale jednak sama musiałaś dźwignąć tyle rzeczy. Chorobę mamy, nieobecność taty, wieczny brak pieniędzy, rozwód, kolejne zawody na ludziach, z którymi, no cóż, przestawało być ci po drodze (im z tobą?). Wpisz zresztą właściwe, sama wiesz, jakie miałaś trudne sytuację i jak ważna była twoja siła. Niczyja inna. I nawet jeśli miałaś wspaniałych przyjaciół do jednak zawsze dochodziłaś do momentu, że musisz coś zrobić sama. Oni przytulą, ale nie przeżyją życia za ciebie. Odpowiadasz za swoje wybory Tłumaczyłam milion razy. To nie świat wybrał ci tego faceta, tą przyjaciółkę, tego szefa. Sama sobie ich wybrałaś. No więc sorry. Przerób to i zacznij inaczej, bo naprawdę martwię się, gdy kolejny raz przerabiamy tę samą historię. Mobbing w pracy, nielojalnego faceta, przemoc psychiczną, od czapy koleżanki, niezapłacone rachunki, czy perfekcję, która cię niszczy i gadałyśmy o tym milion razy (przepraszam, ja mówiłam, ale udawałaś, że nie słyszysz). Chciałabym, żebyś w końcu zrozumiała. Jesteś gdzie jesteś, bo tak zdecydowałaś. Ty też bywasz zła Strasznie męcząca jest młodość z wiecznym: to inni są winni. Mam nadzieję, że mamy to za sobą. Nie, nie żądam, żebyś się biczowała, ale odrobina samokrytyki serio się przyda. Patrzysz lekko zdziwiona na dwudziestolatki, które uważają, że wiedzą o życiu wszystko. Chciałabym, żebyś spojrzała w lustro i zrozumiała kogo zraniłaś i dlaczego. Bo tak to ciągle będziemy w tym samym punkcie. A to jednak męczące w Twoim wieku (przepraszam). Rodzicom trzeba wybaczyć Bo ileż można. Jeśli sama jesteś matką to już przecież wiesz, że macierzyństwo to jak wejście na Monte Everest. Zawsze popełnisz jakieś błędy. Będziesz czuła, troskliwa, a dziecko ci wypomni, że z przedszkola pamięta najbardziej, że to nie ty je odbierałaś, ale niania. Po co tak niszczyć siebie. Poczucie winy już nie jest dla ciebie, czas, doprawdy, wyrosnąć. Wybaczając matce, uczymy się wybaczania ludziom Zawsze możesz coś zmienić Nie, sorry, nie słucham, że się nie da. To męczące, ziewam. Znudziłam się. Nie chcę słyszeć, że jesteś żoną, nie – żoną, pracownikiem, osobą odpowiedzialną. Życie to nie pakt z diabłem, więc możesz wszystko zmienić, ale musisz chcieć. Możesz zmienić męża, pracę, wyjechać na drugi koniec świata. Przestań marudzić, przypomnij sobie jedną sytuację, kiedy powiedziałaś: „nie, już dość”. Najważniejsze jest zaufanie do siebie Nie, to ci się nie wydaje. Jesteś nieszczęśliwa w związku/pracy. Robisz za dużo/za mało. Nie ogarniasz. Potrzebujesz czegoś innego. Przykro mi, ładne obrazki są fajne, ale bywa, że są tylko obrazkami. Więc nie ma znaczenia, że masz słodkiego chłopca i dziewczynkę. Jeśli nie kochasz ich ojca, odejdź. Nie ma znaczenia, że masz super stanowisko. Nienawidzisz tego, czas na zmiany. Bo przykro mi, ale inaczej prędzej czy później nie wstaniesz z łóżka, widziałam już ja takich „szczęśliwych. Wszystko to już wiesz? Cieszę się. To wszystko dzięki mnie. Dojrzałości. Wiedziałam, że w końcu się spotkamy. Dobrze nam razem. Dzięki mnie jesteś spokojniejsza i stabilniejsza. No tylko, błagaaam, nie wyobrażaj sobie, że jesteś już staruszką. Bo bywam przewrotna. Zaskoczę cię wielką miłością, zdradą, przytrę ci nosa, gdy już będziesz myślała, że nic się nie może zmienić. Gdy już mnie masz, to po prostu przyznaj, że nic nie wiesz. Będziemy obie szczęśliwsze. Jeszcze mnie nie znasz? Przerób dobrze te wszystkie wyżej wymienione lekcje, bo mogę Cię zaskoczyć wielkim smutkiem, Mała. Szczęśliwej czterdziestki! Polecamy: Mam czterdzieści lat i jestem sama. Źle mi z tym, ale wiem jedno – nie zwiążę się z byle kim tylko po to, żeby zagłuszyć samotność