„Emerytura to dla mnie kara, nie nagroda. Bałam się, że w domu będę teraz tylko praczką, kucharką i służącą”
„Ostatniego dnia pracy szefostwo zrobiło mi miłą niespodziankę – odwiedzili mnie z bukietem kwiatów i talonem do księgarni. Od tamtej pory dni płynęły mi dość monotonnie. Owszem, sporo czytałam, ale mój mąż nie jest zbyt dobrym partnerem do rozmowy o książkach”.
Przez całe życie pracowałam w bibliotece. Niektórzy uważali, że mam najnudniejszy zawód świata, ale wbrew pozorom, ten zawód był moją ogromną pasją. Uwielbiałam czytać od dziecka – przez całą szkołę podstawową i liceum przeczytałam setki książek. Do niektórych wracałam kilkakrotnie, bo tak pokochałam bohaterów, że ciężko było mi się z nimi rozstać. Bibliotekoznawstwo było więc moim wymarzonym kierunkiem. Poznałam tam ludzi, którzy podobnie jak ja kochali książki. Kiedy dostałam pracę w osiedlowej bibliotece, poczułam, że jestem wreszcie na swoim miejscu. Uwielbiałam rozmawiać z czytelnikami, pomagać im dobierać lektury i zachęcać do sięgania po coś z zupełnie innej kategorii. Zauważyłam, że jeśli ktoś latami zaczytywał się tylko w kryminałach, nagła zmiana w postaci biografii czy thrillera okazywała się dla niego miłym zaskoczeniem. Z prawdziwą przyjemnością zamawiałam do biblioteki rynkowe nowości, ale też dbałam o to, by nigdy nie zabrakło niczego z klasyki gatunku. Jakby mało było mi książek w pracy, wieczorami najczęściej też czytywałam coś do poduszki. Mąż śmiał się ze mnie, że jestem prawdziwym molem książkowym. Miał rację. Jak to mówią: „Znajdź pracę, która jest twoją pasją, a nie będziesz nigdy pracował”. Zgadzałam się z tym powiedzeniem w pełni! Lata mijały szybko i bardzo się zdziwiłam, gdy podczas dni otwartych ZUS-u dowiedziałam się, że już w przyszłym roku będę mogła odejść na emeryturę. – To świetnie! – zachwycił się Janek, który od pięciu lat był już emerytem. Ja nie podeszłam do tego tak entuzjastycznie Jest fanem kempingów i wędkowania, więc od razu wyobraził sobie, że teraz nasze życie to będą już nieustające wakacje. Ja nie podeszłam do tego tak entuzjastycznie. Jakoś żal mi się zrobiło tego, że nie będę mieć już kontaktu z pasjonatami literatury. Wiedziałam jednak, że młode pokolenie bibliotekarzy czeka już na miejsce pracy i nie chciałam blokować etatu w tym, i tak już dość hermetycznym, środowisku. Pod koniec roku złożyłam wymówienie i napisałam wniosek o emeryturę. Ostatniego dnia pracy szefostwo zrobiło mi miłą niespodziankę – odwiedzili mnie z bukietem kwiatów i talonem do księgarni. Od tamtej pory dni płynęły mi dość monotonnie. Owszem, sporo czytałam, ale mój mąż nie jest zbyt dobrym partnerem do rozmowy o książkach. Czyta wyłącznie książki historyczne, a o innej literaturze nie chce słyszeć. Pod tym względem nie dobraliśmy się zbyt dobrze. Pojechałam z nim kilka razy na kemping, ale w moim wieku człowiek już się nie lubi oszukiwać. To nie była moja bajka. Komary mnie gryzły, brakowało mi czystej łazienki, a wędkowanie strasznie mnie nudziło, więc żeby nie odstraszać ryb swoim gadaniem, zabierałam książkę i rozkładałam się na łódce. Wieczorami wpadali do nas sąsiedzi, ale nie miałam z nimi zbyt wielu wspólnych tematów. Rozmawiali głównie o wędkowaniu i wymieniali się opowiastkami o swoich trofeach. Janek się denerwował, że ta biblioteka zrobiła ze mnie odludka, a ja czułam, że bez niej nie jestem już sobą. Obawiałam się, że emerytura nie będzie dla mnie wypoczynkiem, a torturą! Pewnego razu w telewizji trafiłam na program o lokalnym klubie książki. Od razu się ożywiłam i zaczęłam nasłuchiwać. Założyła go emerytowana bibliotekarka z małej miejscowości, czyli moja koleżanka po fachu. Opowiadała o tym, że zainteresowanie przerosło jej oczekiwania. Zapisali się ludzie w różnym wieku – od młodzieży po emerytów. Organizowali spotkania autorskie z pisarzami w lokalnym centrum kultury i wyjeżdżali wspólnie na targi książki. Słuchałam zafascynowana. Miałam wrażenie, że otwierają się przede mną nowe możliwości. Od razu popędziłam do gminnego domu kultury, żeby zaproponować poprowadzenie takiego kółka. Pożegnanie było miłe Dyrektor słuchał z zainteresowaniem, ale był pełen wątpliwości co do tego, czy faktycznie wzbudzi to zainteresowanie mieszkańców. Wiele inicjatyw promowanych przez ich instytucję nie przyciągało nikogo i zainwestowane pieniądze szły w błoto. – Ludzie nie mają czasu na takie rzeczy, pani Aniu. Nie chce im się przyjść nawet na koncert, a co dopiero czytać. Ja jednak wiedziałam swoje. Przez lata zdążyłam poznać wielu amatorów literatury z naszego rejonu. Czułam, że mnie nie zawiodą. Dyrektor oświadczył, że znajdzie dla mnie fundusze, jeśli zorganizuję grupę dziesięciu osób. To było wyzwanie dla mnie! Córka pomogła mi zamieścić ogłoszenie w internecie, a męża poprosiłam o skserowanie kilkanaście razy ogłoszenia, które napisałam, oraz rozwieszenie w różnych popularnych miejscach w naszym mieście. Zadzwoniłam też do kilku czytelników, których numery znałam, i poprosiłam, by przekazali informację dalej. Tak jak przypuszczałam, zareagowali entuzjastycznie. Nie minęły dwa tygodnie od mojej rozmowy z dyrektorem, a już zgłosiło się do mnie piętnaście osób! Byłam zachwycona. Pobiegłam do domu kultury cała w skowronkach i położyłam przed dyrektorem listę chętnych, a on aż pokręcił głową z niedowierzaniem. Oczywiście wywiązał się ze złożonej obietnicy i zobowiązał się opłacać spotkania autorskie. Pierwsze spotkanie naszego klubu książki miało się odbyć już nazajutrz, więc poszłam do sali, którą miałam do dyspozycji raz w tygodniu. Ustawiłam krzesła wokół dużego stołu, a na tablicy zapisałam listę propozycji książkowych, które przyszły mi do głowy. Wybrałam klasyki literatury, o których wiedziałam, że jest ich pod dostatkiem w bibliotece, żeby uczestnicy nie musieli się martwić, że nie uda im się ich zdobyć. Poprosiłam naszą nową bibliotekarkę, żeby ściągnęła mi na pierwsze spotkanie dziesięć tomów „Lolity” Nabokova. Wiedziałam, że ta powieść wywoła poruszenie i dyskusje, a to było coś, o co mi chodziło. Nie miało być nudno, miało być ciekawie! Czułam, że dawna energia wróciła! Znów byłam w swoim żywiole. Następnego dnia od rana chodziłam pełna zapału, a Janek patrzył na mnie i nie mógł się nadziwić. – Może pójdziesz ze mną? – zaproponowałam. – Ja jeżdżę z tobą na ryby! A tak się bałam emeryckiej nudy… To był argument, z którym trudno mu było dyskutować. Zgodził się pójść na kilka spotkań dla świętego spokoju, a może z ciekawości. Na pierwszym omawialiśmy moje propozycje: usunęliśmy z listy książki, które większość klubowiczów już czytała, i dodaliśmy inne. Widziałam po uczestnikach radość z tego, że biorą udział w czymś nowym i interesującym. Rozdałam książki, które ściągnęłam, i poprosiłam, aby ci, którzy skończą, odnieśli je do mnie, a ja przekażę je dalej. Tak też się stało. Z przyjemnością obserwowałam Janka, który z zainteresowaniem zagłębił się w lekturze. Na kolejne spotkanie poszedł bez ociągania i brał udział w rozmowie. Każde kolejne wciągało go nie mniej. Czytelników przybywało… W maju zebrałam grupę chętnych na Targi Książki w Warszawie, które odbywały się na Stadionie Narodowym. Sama byłam na nich po raz pierwszy i nie mogłam wprost uwierzyć, że przyciągają takie rzesze ludzi. Do wielu autorów ustawiały się kolejki czytelników. Można było porozmawiać z pisarzami, zrobić zdjęcia i zdobyć autografy. Na licznych scenach znani dziennikarze przeprowadzali wywiady. Były stoiska wszystkich wydawnictw, a także stragany taniej książki i gadżety dla miłośników literatury – zakładki, długopisy i torebki. Czułam się tak jak większość kobiet w galerii handlowej z ubraniami! Wciąż znajdowałam jakieś perełki, o których istnieniu nie miałam pojęcia. Mijaliśmy dziesiątki znanych z telewizji osób. Słowem, atrakcji było co niemiara! Wszystkim uczestnikom wycieczki bardzo się podobało i zgodnie uznaliśmy, że trzeba to powtórzyć! W ciągu roku udało mi się zorganizować cztery spotkania autorskie i dwa wyjazdy na targi. Stworzyliśmy własną tablicę pamiątkową ze zdjęciami i stronę internetową do kontaktu. Nawet z mężem zaczęło mi się lepiej układać! Teraz już nikt mi nie wmówi, że pasja jest domeną młodych, bo to emerytura pozwoliła mi naprawdę rozwinąć skrzydła! Anna, 63 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Mama miała rację, że pierwszy mąż jest jak naleśnik i rzadko się udaje. Pół roku po ślubie byłam już rozwódką” „Syn oskarżał mnie o rozbicie rodziny, a ojca traktował jak bohatera. Wystarczył jeden wyjazd, by przejrzał na oczy” „Gdy dostałem w spadku dom po wuju, rodzina się na mnie obraziła. Myślą, że trafiłem na żyłę złota, a to ruina do remontu”
„Zamiast odpocząć, harowałam na emeryturze, żeby córce było lżej. Byłam nianią, kucharką i sprzątaczką”
„Wiedziałam, że to będzie trudny czas, że zderzę się ze ścianą obrazy i żalu, ale musiałam przetrwać, żeby uzdrowić nasze relacje. Obydwie z córką musiałyśmy odzyskać proporcje w naszym życiu”.
Na emeryturę odeszłam dużo później niż mogłam. I odetchnęłam. Nie w tym rzecz, że nie kochałam swojej pracy. Uwielbiałam ją, ale… wystarczy. Byłam nauczycielką przez czterdzieści lat i kiedy wypuściłam w świat ostatni rocznik, który wychowywałam, zdecydowałam, że to koniec. Byłam zmęczona, gardło miałam wyschnięte na wiór. Wiem, co mówią o nauczycielach. Wolne weekendy, ferie, wakacje… Tak… Ludzie nie widzą tego, co polonistka robi po odejściu od tablicy. Ile trwa sprawdzenie kilkudziesięciu wypracowań raz w tygodniu czy kilkudziesięciu zeszytów. Ile czasu zabiera czytanie na nowo lektur, żeby pamiętać szczegóły, pisanie wszystkich tych planów nauczania, opinii, wypełnianie dokumentów, na wypadek kontroli kuratorium. Ile trwają konsultacje, zebrania z rodzicami i spotkania poza tymi zebraniami. Kółko polonistyczne i przygotowywanie szkolnego przedstawienia. I jeszcze opieka nad olimpijczykami, rady pedagogiczne… Nie, nie skarżę się. Byłam w swoim żywiole. To moja córka zawsze narzekała, że inne dzieci są ważniejsze niż ona. Wiecznie musiałam gdzieś biec, przyjąć jakiegoś ucznia, który akurat przygotował wiersz na konkurs recytatorski… Teraz wreszcie zwolnię, myślałam, zacznę żyć własnym życiem. Wysokość emerytury pozostawiała wiele do życzenia, ale przecież mogłam te kilka godzin w tygodniu poświęcić na korepetycje, bez wielkiej szkody dla gardła, i zarobić sobie na przyjemności. Głównie na książki. Bo to, co chciałam robić najbardziej, to czytać. I robić wypady po Polsce, bliższe i dalsze. Miałam zostać babcią Kiedy zaprosiłam córkę z zięciem na obiad, by oznajmić im, że przechodzę na emeryturę, oni wręczyli mi zdjęcie z USG. – Jesteśmy w ciąży! – moja córka aż promieniała szczęściem, a jej mąż taką dumą, jakby im pierwszym na świecie udało się spłodzić dziecko. Uroniłam łzę wzruszenia. – Och, córcia, tata tak bardzo by się ucieszył… – mąż zginął w wypadku samochodowym, kiedy Ania miała zaledwie pięć lat. To była jedna z tych chwil, kiedy brakowało mi go najbardziej. Do dzielenia się wspólną radością, bo z troskami już umiałam radzić sobie sama. Emerytura była sielanką. Wstawałam późno, jadłam bez pośpiechu śniadanie, czytałam, spacerowałam, spotykałam się ze znajomymi, wpadałam do szkolnej biblioteki, do przyjaciółki, gdy brakowało mi atmosfery szkoły. Zaglądałam też do córki, by sprawdzić, jak się czuje. Po kilku miesiącach zaglądałam do niej i jej małej córeczki. Opiekowałam się wnuczką Uwielbiałam zabrać maleńką na spacer, by Ania mogła się zdrzemnąć albo wziąć długą, relaksacyjną kąpiel. Czas mijał szybko i mojej córce skończył się urlop macierzyński. Nagle? Nie, to ona nagle się ocknęła, że w okolicznych żłobkach miejsc brak, a ona musi wrócić do pracy. – Musisz nam pomóc… – jęknęła Ania. – Córcia, poszukaj opiekunki, ja nie czuję się na siłach. – Serio? Zawsze był ktoś ważniejszy ode mnie, a teraz nie możesz, choć wreszcie masz czas, pomóc przy własnej wnuczce? Dąsała się jak dziecko, więc ustąpiłam. Znowu wstawałam o szóstej rano, przed siódmą byłam już w autobusie i jechałam przez pół miasta, by dotrzeć na miejsce, nim dzieci wyjdą do pracy. Zajmowałam się wnuczką prawie do siedemnastej, gotowałam obiad, bo zięć z córką wracali, „zdychając z głodu”; potem zaczęłam też sprzątać i prasować, gdy córka narzekała na ból kręgosłupa, a zięć na nadgodziny. Wracałam do siebie ledwie żywa. Opieka nad chodzącym już szkrabem wymaga nie lada wysiłku Dlatego dzieci powinni mieć młodzi ludzie, nie starzy. Nie miałam czasu ani siły, by zajrzeć do książek, i znowu nieprzeczytane nowości się piętrzyły. By mój dom nie zarósł brudem, zmuszałam się, by choć trochę posprzątać, czasem coś uprałam, a potem szybka kolacja i spać. Myślałam, że tak to będzie wyglądać przez miesiąc, góra dwa, zanim znajdą miejsce w żłobku. – Tyle dzieci teraz choruje, więc i tak byłabym wiecznie na zwolnieniu. Skończyłoby się tym, że by mnie wywalili… Ania robiła błagalną minkę, a zięć miał na tyle przyzwoitości, by nie patrzeć mi w oczy. Minął rok, a ja nadal zajmowałam się wnuczką. Kochałam ją nad życie, ale nie zakładałam, że zostanę nianią i gosposią na pełen etat. Myślałam, że pomogę dzieciom od czasu do czasu, skupiając się na sobie, na odpoczynku i rozwoju. Nikt nie zapytał, jak się czuję Zamiast tego moja córka oznajmiła mi, że chcieliby wyskoczyć gdzieś tylko we dwoje na tydzień… – O nie, bardzo was przepraszam, ale mam dość. W wakacje jadę do sanatorium – oznajmiłam stanowczo. – Muszę odpocząć, nawdychać się jodu. Przykro mi, ale zorganizujcie sobie inną opiekunkę. – Mamo, jak możesz być taka samolubna?! – Ania niemal się rozpłakała. – Chcemy pobyć kilka dni sami, tylko ze sobą… – Niech ci będzie, że jestem samolubna, bo też chcę pobyć sama ze sobą i zadbać o swoje zdrowie. Kiedy nie ustąpiłam, przestała się do mnie odzywać. Nadal wstawałam o szóstej i gnałam przez pół miasta, z tą różnicą, że córka była obrażona i udawała, że mnie nie zauważa. Ostatecznie nie pojechałam do sanatorium. Skapitulowałam i zostałam. To oni pojechali na urlop, a ja biegałam z wnuczką na plac zabaw i do piaskownicy. – Reniu, nie możesz tak dłużej! – strofowała mnie przyjaciółka. – Jesteś coraz bledsza, marniejesz w oczach! Musisz w końcu pomyśleć o sobie. Nie widzisz, że oni cię wykorzystują? Kiedy ostatnio mnie odwiedziłaś? Wieki temu. Nie możesz się wyrwać, bo pilnujesz wnusi. Pichcisz im obiadki. Prasujesz koszule swojego zięcia, na miłość boską! To nie twój obowiązek, niech sam sobie prasuje! – Ale oni tak dużo pracują, nadgodziny biorą, żłobka nie mają… – zaczęłam ich tłumaczyć i wtedy sama usłyszałam, jak to brzmi. Żałośnie. Zawsze potrafiłam postawić granice obcym dzieciom, a nie umiałam powiedzieć „nie” własnym. Przyjaciółka miała rację. Dałam się zmanipulować. Zaprosiłam ich na niedzielny obiad Na dworze deszcz siekł strugami, tworząc posępne tło do „hiobowej” wieści. Z ich punktu widzenia. Zrobiłam pieczeń, upiekłam szarlotkę z cynamonem. I gdy się nasycili, oznajmiłam, że za miesiąc wracam na emeryturę. Będę czytać i podróżować, jak miałam w planach. Do wnuczki będę wpadać po południu, raz w tygodniu, może dwa, jeśli znajdę czas. A może raz na dwa tygodnie. To zależy. Nie pozwoliłam Ani na kolejne pretensje i żale. Tym razem się nie poddałam. – Macie miesiąc na znalezienie opieki. I termin jest nieprzekraczalny. Wiedziałam, że to będzie trudny czas, że zderzę się ze ścianą obrazy i żalu, ale musiałam przetrwać, żeby uzdrowić nasze relacje. Obydwie z córką musiałyśmy odzyskać proporcje w naszym życiu. Obydwie musiałyśmy zacząć się zachowywać jak dorosłe kobiety. Chyba nie do końca wierzyli, że mówię poważnie. Ale kiedy minął termin i nie zjawiłam się u nich „na szychcie”, od samego rana wydzwaniali; miałam w telefonie kilkanaście nieodebranych połączeń. Wyciszyłam komórkę, kładąc się spać, więc obudziłam się grubo po dziewiątej, wypoczęta i wyspana. Nie musiałam w pośpiechu się ubierać, połykać kanapek, pić kawy. Nie musiałam nic. I było cudnie. Od tego czasu minęło kilka lat. Powoli, ale odbudowałyśmy nasze kruche relacje. Skończyło się też przerzucanie obowiązków na babcię. Tym bardziej że babcią czuję się coraz mniej. Głównie za sprawą pewnego miłego pana poznanego podczas wernisażu. Książki znowu wskoczyły na pierwsze miejsce w moim harmonogramie. Plus randki, nie boję się użyć tego słowa. – Mówiłam, że trzeba postawić sprawę jasno? – przyjaciółka nalała mi jaśminowej herbaty do filiżanki. Wreszcie miałam czas, by się jej napić razem z nią. – Za twój czas, kochana, za twój czas! Renata, 65 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Myślałam, że mamy kryzys finansowy. Późno zrozumiałam, że mąż po prostu lubi, jak marznę i jem czerstwy chleb” „Teściowa nigdy mnie nie lubiła. Na jej szacunek zasłużyłam sobie dopiero, gdy zmieniałam jej pampersy” „Przyjęłam synową jak córkę i oddałam jej klucze do domu. Dziś żałuję, bo w mojej własnej kuchni czuję się jak intruz”
„Zatrudniliśmy do remontu naszego mieszkania ekipę szwagra, bo tak kazała teściowa. To był najdroższy błąd mojego życia”
„Miały być trzy tygodnie. Minął miesiąc. W salonie wciąż stały worki z zaprawą, a płytki w łazience tworzyły nierówną linię przy ścianie. – Krzysiek, to chyba trzeba poprawić – powiedziałam. – Ola, w starym budownictwie idealnie się nie da – odparł”.
Zawsze wierzyłam, że rodzina to bezpieczna przystań. Kiedy z Michałem odbieraliśmy klucze do naszego pierwszego mieszkania, byłam przekonana, że zaczynamy najpiękniejszy rozdział życia. Śmialiśmy się na klatce schodowej, planując kolory ścian i ustawienie kanapy. Nie zauważyłam wtedy, że razem z kluczami dostaliśmy coś jeszcze – cichą obecność jego rodziców w każdej naszej decyzji. Remont nie miał końca Pierwszy sygnał pojawił się przy niedzielnym obiedzie u teściów. Jeszcze nie zdążyliśmy dobrze usiąść, a teściowa, Danuta położyła serwetkę na stole i oznajmiła tonem nieznoszącym sprzeciwu: – No to sprawa remontu załatwiona. Krzysiek wchodzi od poniedziałku. Spojrzałam na Michała. Liczyłam, że powie, że chcemy jeszcze porównać oferty, że musimy przemyśleć budżet. On jednak tylko skinął głową. – To świetnie, mamo. Tak będzie szybciej – odpowiedział. Uśmiechnęłam się, choć w środku poczułam ukłucie niepokoju. – Myśleliśmy, żeby jeszcze sprawdzić kilka ekip… – wtrąciłam ostrożnie. Teść machnął ręką. – Po co wam obcy? W rodzinie zawsze pewniej. Słowo „pewniej” zabrzmiało jak wyrok. Firma szwagra Michała, Krzyśka, faktycznie zajmowała się remontami, ale czy była najlepsza? Nie była tego pewna. Wróciliśmy do domu w milczeniu. Dopiero w samochodzie odezwałam się cicho: – Michał, chciałam mieć wpływ na ten wybór. To przecież nasze mieszkanie. – Ola, przecież Krzysiek zna się na rzeczy. A przy okazji policzy nam mniej – odpowiedział, jakby sprawa była oczywista. Nie chciałam zaczynać kłótni. Uległam. Pierwszy tydzień remontu był jeszcze pełen entuzjazmu. Kurz, zapach farby, szkice kuchni rozłożone na parapecie. Krzysiek zapewniał: – Spokojnie, trzy tygodnie i wchodzicie z meblami. Minął miesiąc. W salonie wciąż stały worki z zaprawą, a płytki w łazience tworzyły nierówną linię przy ścianie. Gdy przyłożyłam poziomicę, zobaczyłam wyraźne odchylenie. – Krzysiek, to chyba trzeba poprawić – powiedziałam, wskazując na krzywiznę. – Ola, w starym budownictwie idealnie się nie da – odparł z uśmiechem, który miał mnie uspokoić. Tyle że to nie było aż tak stare budownictwo. Wieczorami siedzieliśmy z Michałem przy kuchennym stole w wynajmowanym mieszkaniu. Liczyliśmy faktury. – Dlaczego znowu jest dopłata za materiały? – zapytałam, przesuwając w jego stronę rachunek. – Bo podobno wyszło więcej pracy przy instalacji – odpowiedział, unikając mojego wzroku. – A konsultował to z nami? – Ola, nie przesadzaj. Robi, co trzeba. Z każdym tygodniem czułam, że zamiast wspólnie budować dom, budujemy mur między sobą. Kiedy zwracałam uwagę na niedociągnięcia, Michał napinał ramiona. – Ty zawsze coś znajdziesz – rzucił kiedyś zmęczonym tonem. Te słowa zabolały bardziej niż krzywe ściany. Na kolejnym rodzinnym obiedzie teściowa spojrzała na mnie badawczo. – Ola, podobno masz jakieś zastrzeżenia? – zapytała. – Chcę, żeby było solidnie – odpowiedziałam spokojnie. – Oj, Ola. Obcy wzięliby dwa razy tyle i jeszcze byście czekali pół roku. Trzeba docenić, że ktoś się stara. Słowo „docenić” znów zabrzmiało jak przestroga. Poczułam, że każda moja uwaga odbierana jest jak atak na rodzinę. A przecież chodziło tylko o nasze cztery ściany. Kiedy któregoś dnia weszłam do łazienki i zobaczyłam odpadającą fugę przy wannie, usiadłam na podłodze. W ciszy pustego mieszkania dotarło do mnie, że przestałam czuć radość z tego miejsca. Było jak plac budowy, który nie miał końca. Tego wieczoru powiedziałam Michałowi wprost: – Żałuję, że nie postawiłam granicy na początku. Spojrzał na mnie zaskoczony. – To tylko remont. Pokręciłam głową. – Nie. To coś więcej. W jego oczach zobaczyłam cień irytacji, ale też niepewność. Jeszcze wtedy nie wiedziałam, jak bardzo ta niepewność miała urosnąć. Miałam tego serdecznie dość Minęły trzy miesiące od chwili, gdy Krzysztof miał „wejść na trzy tygodnie”. Nasze mieszkanie wciąż nie nadawało się do zamieszkania. W przedpokoju stały nierozpakowane panele, w kuchni brakowało połowy frontów, a łazienka przypominała szkic czegoś, co dopiero miało powstać. Najgorsze odkryłam przypadkiem. Przyszłam sama sprawdzić postępy prac. W łazience usłyszałam ciche kapanie. Na podłodze zbierała się woda. Zajrzałam pod umywalkę – jeden z elementów instalacji był źle zamocowany, a woda sączyła się po świeżo położonych płytkach. Serce zaczęło mi bić szybciej. Zadzwoniłam do Michała. – Musisz tu przyjechać – powiedziałam bez przywitania. – Co się stało? – Instalacja przecieka. Woda stoi na podłodze. Przyjechał po godzinie. Patrzył na mokre płytki w milczeniu. – Zadzwonię do Krzyśka – mruknął w końcu. Szwagier pojawił się następnego dnia. Obejrzał miejsce, poprawił coś kluczem i wzruszył ramionami. – To drobiazg. Zdarza się. – Drobiazg? – nie wytrzymałam. – Gdybyśmy już tu mieszkali, zniszczyłoby nam całą szafkę. Spojrzał na mnie chłodno. – Przy takiej skali remontu różne rzeczy wychodzą. To zdanie przelało czarę goryczy. Nie chodziło już o wodę. Chodziło o lekceważenie. Wieczorem nie wytrzymałam. – Michał, ile jeszcze mamy udawać, że wszystko jest w porządku? – Nie udajemy – odpowiedział, zdejmując buty. – A ty nie dramatyzuj. – Ja tylko się boję, że wprowadzimy się do domu pełnego usterek! Zamilkł. Przez chwilę stał tyłem do mnie. – To mój szwagier – powiedział ciszej. – Nie mogę go traktować jak obcej firmy. – A ja jestem kim? – zapytałam. – Twoją żoną czy osobą, która ma się dostosować? Pierwszy raz nie odpowiedział od razu. W jego milczeniu było coś nowego – wahanie. Kilka dni później teściowie zaprosili nas na kolację. Atmosfera była napięta od progu. – Słyszeliśmy, że robicie problem z jakiejś rurki – zaczęła teściowa. – To nie o rurkę chodzi – odpowiedziałam spokojnie. – Chcemy mieć pewność, że wszystko jest wykonane solidnie. – Od początku nie chciałaś Krzyśka – wtrącił teść. – Ciągle coś ci nie pasuje. Poczułam, jak policzki robią mi się gorące. – Chciałam po prostu porównać oferty. To normalne. Teściowa spojrzała na Michała. – Widzisz, synu? Mówiłam, że będzie szukać dziury w całym. On siedział sztywno. Przez chwilę miałam wrażenie, że zaraz przytaknie rodzicom. Zamiast tego powiedział cicho: – Może faktycznie trzeba dokładniej sprawdzić te prace. W pokoju zapadła cisza. To był pierwszy raz, kiedy choć odrobinę stanął po mojej stronie. Wróciliśmy do domu bez słowa. W samochodzie ścisnął kierownicę mocniej niż zwykle. – Nie chcę wojny w rodzinie – powiedział. – Ja też nie – odpowiedziałam. – Ale nie chcę też żyć w domu, który od początku budzi mój niepokój. Tamtej nocy długo nie spałam. Patrzyłam w sufit i myślałam, że problem nie tkwi w płytkach ani w rurach. Problem pojawił się między nami wtedy, gdy przestaliśmy mówić jednym głosem. Zaczęłam rozumieć, że jeśli teraz nie postawimy granicy, to w naszym małżeństwie zawsze będzie miejsce na cudze decyzje. Postanowiłam to ukrócić Decyzja dojrzewała w nas kilka dni. Chodziliśmy wokół tematu jak wokół rozgrzanego pieca. Każda rozmowa zaczynała się spokojnie, a kończyła ciszą. W końcu usiedliśmy przy stole w wynajmowanym mieszkaniu. Na blacie leżały faktury i umowa z firmą Krzysztofa. – Nie możemy tego dalej ciągnąć – powiedziałam. – To trwa za długo i kosztuje więcej, niż miało. Michał przesunął dłonią po twarzy. – Wiem. To krótkie „wiem” było inne niż wszystkie poprzednie. Bez obrony, bez usprawiedliwień. – Jeśli zerwiemy umowę, rodzice się obrażą – dodał po chwili. – A jeśli jej nie zerwiemy, będziemy się obwiniać przez lata – odpowiedziałam. Spojrzał na mnie długo. W jego oczach zobaczyłam strach, ale też determinację. – Dobrze. Kończymy to. Spotkanie z Krzysztofem umówiliśmy w mieszkaniu. Stał przy oknie, miał ręce skrzyżowane na piersi. – Co jest takiego pilnego? – zapytał. Michał odezwał się pierwszy. – Chcemy zakończyć współpracę. Krzysiek uniósł brwi. – Słucham? – Zapłacimy za faktycznie wykonane prace, ale resztę zrobimy z kimś innym – dodałam spokojnie. Przez chwilę panowała cisza. Potem jego twarz stężała. – Czyli co, uważacie, że was oszukuję? – Uważamy, że to nie idzie w dobrym kierunku – odpowiedział Michał. – Rodzina tak się nie zachowuje – powiedział chłodno Krzysztof. – Mogliście powiedzieć wcześniej. – Mówiliśmy – odparłam. – Wiele razy. Rozliczenie trwało długo. Każdą pozycję na wykazie analizowaliśmy osobno. Ostatecznie zapłaciliśmy połowę ustalonej kwoty, choć i tak oznaczało to dla nas napięty budżet na kolejne miesiące. Wieczorem zadzwoniła teściowa. – Co wy wyprawiacie? – jej głos był lodowaty. – Krzysiek jest zdruzgotany. – To była nasza wspólna decyzja – powiedział Michał. – Wspólna? – powtórzyła z naciskiem. – Czy może ktoś cię do niej przekonał? Poczułam, że te słowa są wymierzone we mnie, choć nie padło moje imię. – Mamo, przestań – odpowiedział mocniej, niż się spodziewałam. – To nasze mieszkanie i nasza odpowiedzialność. Po drugiej stronie zapadła cisza. – Rozbijacie rodzinę przez kilka płytek – powiedziała w końcu teściowa i zakończyła rozmowę. Od tamtej chwili telefon milczał. Teść nie odpisywał na wiadomości, Krzysztof nie odbierał połączeń. W powietrzu wisiało napięcie, którego nie dało się rozproszyć. Kilka dni później spotkaliśmy się na imieninach cioci Michała. Atmosfera była sztywna. Rozmowy toczyły się półgłosem. W pewnym momencie Danuta spojrzała na mnie i powiedziała głośno: – Nie spodziewałam się, że ktoś tak szybko nauczy mojego syna odwracać się od rodziny. W pokoju zapadła cisza. Czułam na sobie spojrzenia wszystkich obecnych. Zanim zdążyłam odpowiedzieć, Michał wstał. – Nikt mnie nie nauczył – powiedział wyraźnie. – Sam podjąłem decyzję. To jest mój dom i Oli, a nie rodzinny projekt. Słowa zawisły w powietrzu jak ciężka zasłona. Teściowa pobladła, teść odchrząknął nerwowo. Po raz pierwszy nie poczułam się osamotniona. Czułam strach przed konsekwencjami, ale też ulgę. Michał stał obok mnie, nie pomiędzy mną a nimi. Wracaliśmy do domu w milczeniu. Dopiero pod blokiem ścisnął moją dłoń. – Bałem się tego – przyznał. – Ja też – odpowiedziałam. Wiedzieliśmy, że od tej chwili nic nie będzie już takie samo. Zaczęliśmy znowu od zera Nową ekipę znaleźliśmy dzięki znajomym z pracy. Spotkaliśmy się z właścicielem firmy w naszym niedokończonym salonie. Obejrzał ściany, sprawdził instalację, notował w ciszy. – Trzeba będzie część rzeczy poprawić od podstaw – powiedział w końcu. – To potrwa, ale da się zrobić porządnie. Te słowa, choć nie były łatwe, przyniosły mi ulgę. Wreszcie ktoś mówił wprost. Prace ruszyły szybko. Każdy etap był z nami konsultowany. Otrzymywaliśmy szczegółowe zestawienia kosztów. Po raz pierwszy czułam, że mamy kontrolę nad tym, co dzieje się w naszym mieszkaniu. Któregoś popołudnia stawałam w świeżo wykończonej kuchni. Gładkie ściany, równo położone płytki, światło odbijające się w jasnych frontach. Michał wszedł za mną i objął mnie w pasie. – Warto było – powiedział cicho. – Warto było postawić granicę – odpowiedziałam. Nasze rozmowy stały się inne. Bardziej szczere, czasem trudne, ale prawdziwe. Michał przyznał, że przez lata przyzwyczaił się do tego, że rodzice podejmują za niego decyzje. – Nie zauważałem, kiedy przestawałem mieć własne zdanie – powiedział pewnego wieczoru. – Teraz już je masz – odparłam. Kontakt z teściami ograniczył się do uprzejmych wiadomości i sporadycznych spotkań przy większych okazjach. Rozmowy były poprawne, ale zdystansowane. Krzysztof całkowicie nas unikał. Najtrudniejsze było kolejne rodzinne spotkanie, już w naszym wyremontowanym mieszkaniu. Zaprosiliśmy wszystkich, chcąc pokazać, że nie uciekamy przed konfrontacją. Teściowa rozglądała się uważnie. – Ładnie – powiedziała w końcu. Nie było w tym entuzjazmu, raczej chłodna ocena. Skinęłam głową. – Chcieliśmy, żeby było solidnie – odpowiedziałam spokojnie. Tym razem nikt nie podjął tematu dawnych sporów. Cisza była inna niż wcześniej. Mniej oskarżająca, bardziej pogodzona z faktem, że coś się zmieniło. Gdy goście wyszli, usiedliśmy z Michałem na kanapie. Wokół panował porządek i cisza. Nasza, nie ta wymuszona napięciem. – Myślisz, że kiedyś będzie jak dawniej? – zapytał. Zastanowiłam się chwilę. – Nie. Ale może to dobrze. Wybrałam nas, a nie tesciów Patrzyłam na nasze mieszkanie jak na symbol wysokiej ceny, którą zapłaciliśmy za samodzielność. Straciliśmy część rodzinnego ciepła, złudzenie, że wszyscy zawsze będą po jednej stronie. Zyskaliśmy jednak coś ważniejszego – pewność, że potrafimy być zespołem. Relacje z teściami stały się poprawne, ale wyraźnie wyznaczyliśmy granice. Nie było już nieproszonych rad ani gotowych rozwiązań. Czasem czułam gorycz, zwłaszcza gdy widziałam, jak teściowa patrzy na mnie z rezerwą. Wiedziałam, że w jej oczach na zawsze pozostanę kimś, kto zrobił zamieszanie. Kiedy jednak zamykałam drzwi naszego mieszkania i zostawaliśmy tylko we dwoje, czułam spokój. Ten dom był efektem trudnej decyzji, wspólnej odpowiedzialności i odwagi, której wcześniej w nas brakowało. Gdybym mogła cofnąć czas, znów postawiłabym granicę. Dom to nie tylko ściany i płytki. To przestrzeń, w której uczymy się, kogo stawiamy na pierwszym miejscu. Ja wybrałam nasze małżeństwo i mimo wszystkich kosztów wiem, że to był właściwy wybór. Aleksandra, 29 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Podczas remontu zakochałam się w robotniku. Mieliśmy budować przyszłość, a on zniknął szybciej niż ekipa po wypłacie” „Teść wtrącał się w nasze małżeństwo przy każdym obiedzie. Nie wiedział, że mam dowód, który może zmienić wszystko” „Dałam się zmanipulować złotej rączce. Flirt podczas remontu skończył się rachunkiem grozy i małżeńskim kryzysem”
„Mama miała rację, że pierwszy mąż jest jak naleśnik i rzadko się udaje. Pół roku po ślubie byłam już rozwódką”
„Wyklepałam za nim formułkę, że jestem świadoma praw i obowiązków, choć w tamtej chwili nie byłam niczego świadoma. Patrzyłam na uśmiechniętą twarz Maćka i chciałam wiać, a jednak tego nie zrobiłam”.
Znaliśmy się z Maćkiem od tylu lat, że czasem miałam wrażenie, jakbyśmy byli rodzeństwem. Od zawsze był moim sąsiadem, pierwszym chłopakiem, którego pocałowałam. Nasze mamy od zawsze wymieniały się przepisami na ciasta i wzorami haftów. Oczywiście gdy byliśmy jeszcze mali, uwielbiały żartować, że będziemy małżeństwem, ale chyba nie przypuszczały, że to ich babskie gadanie okaże się prorocze. Mama traktowała go niemal jak syna Trudno mi było z nią rozmawiać o tym, że między mną a Maćkiem nie zawsze wszystko się dobrze układa. Właściwie nie było na co narzekać, bo przecież teoretycznie nic złego się nie działo. Przychodził do mnie codziennie po pracy, razem oglądaliśmy ulubione seriale, czasem spotykaliśmy się ze znajomymi. Jednak właśnie to, że nic się nie działo, bolało mnie najbardziej. Maciek po prostu trochę mnie nudził. Wszystkie moje sugestie, żebyśmy zrobili coś innego niż tylko oglądanie telewizji, kwitował zdziwioną miną i pytaniem: „Ale co ty byś chciała robić?”. Trudno mi było nawet jasno sprecyzować, co bym chciała… Po prostu coś! Wyskoczyć w góry, pójść do kina, restauracji lub na tańce. Jednak nawet wyjścia z nim nigdy nie przynosiły tego romantycznego uniesienia, jakie chciałoby się poczuć na randce z chłopakiem. Czasem łapałam się na tym, że marzyłam, aby pojawił się w naszym miasteczku ktoś nowy, kogo nie znam i nie potrafię przewidzieć każdej reakcji. O kim nie wiem, jaką lubi kawę, kto ubiera się inaczej niż Maciek i czym innym się interesuje. Starałam się jednak nie posuwać w tych fantazjach za daleko. W gruncie rzeczy Maciek był przecież fajnym facetem. Miał dobrą pracę w warsztacie samochodowym po przeciwnej stronie ulicy, pamiętał o naszych rocznicach i moich urodzinach, choć czasem podejrzewałam, że te róże to zasługa jego mamy, bo kiedyś widziałam ją dzień przed moimi urodzinami w kwiaciarni. Kiedy w sylwestra zaczął podpytywać, czy chciałabym, aby w naszym związku zaszły w tym roku jakieś zmiany, a później przez cały styczeń starał się wyczuć, co bym powiedziała, gdyby się oświadczył, nie pozostawił już miejsca na żadną niespodziankę. Tamtego dnia jeszcze dwa razy nerwowo sprawdził kieszeń w marynarce, w którą się wystroił na kolację przy świecach, zresztą przygotowaną dla nas przez jego mamę w jej własnej kuchni. – No to was zostawiam! – powiedziała piskliwym głosem, po czym zachichotała nerwowo i poszła… Nagle mi się oświadczył Tymczasem my zjedliśmy jej domowy rosół, a później roladę z kluskami. Po kolacji Maciek, drżąc z emocji, wyciągnął czerwone pudełeczko. – Małgoniu, kocham cię i nie wyobrażam sobie, że jakakolwiek inna kobieta mogłaby być moją żoną. Wyjdziesz za mnie? – zapytał cicho. Bardzo chciałam się wzruszyć i poczuć choć cień ekscytacji, a jednak nie byłam w stanie cieszyć się tą chwilą. Zgodziłam się, ale bez entuzjazmu. Nasze rodzicielki przybiegły niedługo później, bo Maciek dał im znać esemesem, że już „po” i wszystko dobrze. Oczywiście wycałowały nas i gratulowały rozentuzjazmowane. Wieczorem przyszłam do mamy, kiedy robiła coś w kuchni, i wyznałam, że mam pewne wątpliwości. Nie było łatwo, bo wciąż była pełna emocji i nadal przeżywała, że jej kochana córeczka się zaręczyła. Uznałam jednak, że jeśli nie zrobię tego teraz, później będzie tylko trudniej. Mama mi się zwierzyła – Mamo, powiedz, czy ty nie miałaś żadnych wątpliwości przed ślubem z tatą? – zapytałam, a ona westchnęła, jakbym poruszyła jakąś czułą strunę. Zostawiła warzywa, które obierała, wytarła ręce i poprosiła, żebym usiadła, bo to temat na dłuższą rozmowę. To mnie zaskoczyło, bo pytanie miało być tylko wstępem do rozmowy o mnie, a nie o jej faktycznych wątpliwościach co do małżeństwa. Uważałam, że są z tatą doskonałą parą. Czasem miałam wręcz poczucie, że to, jak oni świetnie się dogadują i jaka jest wciąż między nimi iskra, powoduje, że mam do Maćka wyrzuty i obiekcje. Może gdyby oni nie byli tacy zgrani, mój związek wydawałby mi się całkiem dobry. – Muszę ci coś powiedzieć, Małgosiu… Zawsze wiedziałam, że powinnam to zrobić, ale tak trudno było znaleźć odpowiedni moment i zdobyć się na szczerą rozmowę. – Co się stało? – zapytałam wystraszona, że mama jest chora albo dzieje się coś złego. Ona jednak, strzelając kłykciami, jak to zwykle robiła w chwili zdenerwowania, zaczęła mi opowiadać o chłopaku, w którym była zakochana, zanim poznała tatę. Miał na imię Janusz i poznała go w liceum. Byli ze sobą kilka lat i choć Janusz nie myślał o ożenku, mama zaczęła na niego naciskać. Uważała, że jeśli ją kocha, powinien się zadeklarować. Wszystkie jej koleżanki miały już narzeczonych, a ona, jak to ujęła, nie chciała być gorsza. Powiedziała Januszowi, że wóz albo przewóz, i zagroziła odejściem, jeśli się nie oświadczy. – Poważnie? Tak powiedziałaś? – zapytałam oszołomiona. Byłam w szoku Mama skinęła głową nieco zawstydzona i opowiadała dalej. Janusz faktycznie się oświadczył. Nie wiedziałam, że miała wcześniej narzeczonego, więc słuchałam z zapartym tchem. – I… wzięliśmy ślub – powiedziała w końcu, a ja omal nie zachłysnęłam się herbatą. – Jak to ślub?! O czym ty mówisz? Miałaś męża przed tatą? Tylko nie mów, że ja jestem jego córką! – krzyknęłam wzburzona, a mama natychmiast mnie uspokoiła, że nie, tamten facet nie jest moim ojcem. Nie mogłam pojąć, że tyle lat ukrywała przede mną taką informację. Mama powiedziała jednak, że to małżeństwo trwało zaledwie pół roku, bo Janusz zakochał się w pracy w nowo przyjętej sekretarce. Wrócił do domu i powiedział, że chce rozwodu. – Wiesz… wtedy wydawało mi się, że to koniec świata. W najśmielszych snach nie przypuszczałam, że zostanę rozwódką. Ale decyzja Janusza była ostateczna i nie zamierzał w ogóle negocjować. Z perspektywy lat i tego, co mnie spotkało później, wiem, że to było najlepsze, co mogło mi się przytrafić, bo miałam dopiero poznać człowieka, który naprawdę mnie chciał i kochał, no i oczywiście urodzić ciebie. Ale wtedy jeszcze tego nie wiedziałam. Ty, skarbie, nie musisz się tego obawiać. Maciek bardzo cię kocha i naprawdę chce się z tobą ożenić. To widać! Moje obawy nieco złagodniały, choć ta rozmowa poszła w zupełnie innym kierunku, niż planowałam. Gadałyśmy do północy, wspominając wiele wspólnych miłych momentów z Maćkiem. Uznałam, że byłam wobec niego niesprawiedliwa. W końcu to wspaniale mieć męża, który tak dobrze cię zna i którego akceptuje cała rodzina. Wiele panien młodych nie jest w tak komfortowej sytuacji. Nie podobało mi się to Zrozumiałam, że mama nie opowiedziała mi tej historii wcześniej, bo w zasadzie mnie nie dotyczyła, jednak teraz, przed moim własnym ślubem, uznałam ją za cenną lekcję. Maciek faktycznie był inny niż tamten tajemniczy Janusz, więc chyba nie miałam się czego bać. Od razu jednak zapowiedziałam, że chcę wziąć tylko ślub cywilny, co nie spotkało się z aprobatą Maćka ani naszych rodziców. Myślałam, że może chociaż Maciek trochę ożywi się na ten okołoweselny czas, ale tak nie było. Zachowywał się jak zwykle: wracał do domu, włączał telewizor i opowiadał, jakie naprawił auta. – Maciek… a gdzie chciałbyś pojechać w podróż poślubną? – zagaiłam go o jedyną rzecz, która w tym całym szaleństwie wydawała mi się słuszną tradycją. W końcu młodzi małżonkowie powinni wyjechać gdzieś tylko we dwoje i zaszyć się z dala od świata, by nacieszyć się nowym stanem. Czytałam kiedyś o greckiej wyspie żółwi, Zakynthos. Wylegiwanie się na pustej plaży o białym piasku tylko we dwoje i obserwowanie żółwi wydawało mi się dość romantyczne; choć w mojej wyobraźni wciąż trudno mi było umiejscowić tam Maćka, zamiast tajemniczego nieznajomego, którego wizualizowałam sobie, myśląc o takiej podróży po raz pierwszy. – Ale po co wydawać na jakąś podróż poślubną? To jakiś amerykański wymysł. Dostaniemy na wesele trochę kasy, to się urządzimy na piętrze w moim domu. Możemy wyremontować łazienkę i zrobić nową kuchnię. No tak. Mój rozsądny narzeczony miał już plan na spędzenie miodowego miesiąca. Będzie skuwał kafelki! Byłam wściekła, choć z drugiej strony, rozumiałam go. Ta sama kwota, którą przeznaczylibyśmy na wyjazd, faktycznie znacznie bardziej przyda się na inne, praktyczniejsze cele. Wróciłam do domu struta. Do wesela został tydzień, a ja wciąż miałam wątpliwości. Zaczęłam się zastanawiać, czy nie uciec, ale wiedziałam, że mamie złamałoby to serce. To nie było udane małżeństwo Postanowiłam się spiąć i przestać histeryzować. Sukienka ślubna pasowała jak ulał, mama się popłakała ze wzruszenia. W dniu ślubu sama się uczesałam i pomalowałam, po czym połknęłam tabletkę na uspokojenie, bo czułam, że drżą mi ze stresu ręce. Elegancko przybranym przejściem sali Urzędu Stanu Cywilnego przeszłam szybkim, nerwowym krokiem, podnosząc suknię do góry, żeby się o nią nie potknąć. – To było ekspresowe – zaśmiała się moja świadkowa, gdy stanęłam przed urzędnikiem. Wyklepałam za nim formułkę, że jestem świadoma praw i obowiązków, choć w tamtej chwili nie byłam niczego świadoma. Patrzyłam na uśmiechniętą twarz Maćka i chciałam wiać, a jednak tego nie zrobiłam. Kolejne tygodnie poświęciliśmy na remont, zakupy mebli i armatury. Ogólnie zajmowałam głowę wszystkim, byle nie myśleć o tym, że popełniłam błąd. Kilka razy dość ostro pokłóciłam się z Maćkiem, co mi się wcześniej nie zdarzało, i przeniosłam się z naszej nowej sypialni na kanapę. Nie chciałam z nim spać, bo nie chciałam zajść w ciążę. Jeszcze dziecka mi brakowało! – Co ci jest, Małgoniu? Czemu tak mnie odpychasz? – pytał, patrząc na mnie jak zbity pies. Miałam poczucie winy i było mi go żal, ale nie zamierzałam wrócić do małżeńskiego łoża. Dziś wydaje mi się, że w pewnym sensie liczyłam na to, że popchnie go to do zdrady, a ja będę mogła jako niewinna odejść. Maciek jednak był wierny i lojalny. To ja nie byłam. Po sześciu miesiącach czułam się już jak wrak. Nie byłam w stanie wytrzymać w tym domu ani dnia dłużej. Miałam dość męża – Chcę się rozwieść, Maciek – wyszeptałam któregoś dnia przy obiedzie. – Ale dlaczego? – stęknął i wypuścił widelec z ręki. – Przecież to normalne, docieramy się. Wiele małżeństw przeżywa trudne chwile na początku. Co ja ci zrobiłem? Staram się… Wiedziałam, że się stara, ale nie było nic, co mógłby zrobić, żeby zmienić moje zdanie. Byłam już zdecydowana. Dopiero wtedy dotarł do mnie sens przesłania historii mojej mamy. W tej opowieści nie byłam nią, ale Januszem, który nie chciał brać ślubu, ale się do niego zmusił. To z nim powinnam była się utożsamiać. Z jego historii wyciągnąć nauczkę. Zrozumiałam to jednak za późno. Spakowałam walizki i pieszo przeszłam do domu obok. Całe szczęście rodzice przyjęli mnie z otwartymi ramionami. – Nie martw się, Małgosiu – powiedział tata i poklepał mnie po plecach. – Wiesz, jak to mówią o pierwszych mężach… – mrugnął do mamy. – Pierwszy mąż jak pierwszy naleśnik. Zwykle nieudany. Zaśmiałam się i powiedziałam, że to święta racja, a może i rodzinna klątwa. Nie zamierzałam jednak zabierać się jeszcze do kolejnego naleśnika. Na razie potrzebuję odpoczynku od związku. Nie byłam sama, odkąd skończyłam czternaście lat. To najwyższy czas, by poznać siebie w pojedynkę i zrozumieć, czego ja sama chcę, zanim zabiorę się za szukanie „pana idealnego”. Od tego trzeba było zacząć w pierwszej kolejności, ale cóż… widocznie człowiek uczy się tylko na swoich błędach. O dziwo, Maciek mi szybko wybaczył i jesteśmy teraz przyjaciółmi. On zaczął spotykać się z dziewczyną, która chodziła z nami kiedyś do tej samej klasy. Małgorzata, 30 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Myślałam, że mamy kryzys finansowy. Późno zrozumiałam, że mąż po prostu lubi, jak marznę i jem czerstwy chleb” „Teściowa nigdy mnie nie lubiła. Na jej szacunek zasłużyłam sobie dopiero, gdy zmieniałam jej pampersy” „Przyjęłam synową jak córkę i oddałam jej klucze do domu. Dziś żałuję, bo w mojej własnej kuchni czuję się jak intruz”
„Sprzedaliśmy działkę na Mazurach za dużą kasę. Zamiast dać pieniądze dzieciom, będziemy za nie spełniać marzenia”
„– I nie szkoda ci ich? Myślałam, że będziecie mieć taki kapitał na wszelki wypadek, na starość. Z resztą moje dzieci dorastają, przydałoby się im kilka nowych rzeczy, a i nasz dom robi się nieco za ciasny – zaczęła Karolina”.
Wcale nie chciałam sprzedawać naszej ukochanej chałupki na Mazurach. Owszem, rozsądek podpowiadał, że to jedyne rozwiązanie, ale w głębi serca miałam nadzieję, że nie uda się to tak szybko. Mój mąż zażądał sporej sumy, początkowo sam agent nie chciał słyszeć o takiej kwocie. Jednak gdy zobaczył nasze gniazdko, zmienił zdanie. – Domek nie jest wiele wart, ale działeczka… Niczego sobie – cmokał, rozglądając się dookoła. W okolicy tylko trzy działki, nasza i dwóch sąsiadów po lewej, miały bezpośredni dostęp do jeziora. Poza tym ukształtowanie terenu dawało niespotykany efekt: z każdego punktu na działce rozciągał się cudowny widok na jezioro i wieś z czerwonymi dachami położoną nad przeciwległym brzegiem. Jednak żądanie wysokiej sumy nie było podyktowane jedynie walorami krajobrazowymi naszej działki. Rysiek nie przyznał mi się do tego, ale ja doskonale wiedziałam, że tak samo jak ja nie chce się jej pozbyć. To prawda, że oboje nie mieliśmy już siły na doglądanie działki, ciągłe naprawy i konserwację domku. Samo podróżowanie z domu na Mazury w tę i z powrotem było już dla nas męczące, a stan zdrowia sprawiał, że musieliśmy kursować coraz częściej do lekarzy i na rozmaite badania. Dzieci nie chciały słyszeć o działce Dwa lata temu, kiedy Ryśkowi zaczęły na poważnie dokuczać stawy, wiedzieliśmy, że będzie trzeba ograniczyć nasze podróże na działkę. Wtedy myśleliśmy jednak, że naszym ulubionym zakątkiem zajmą się dzieci. – No jak ty to sobie, mamo, wyobrażasz? – spytała mnie córka. – Mam jeździć na weekend na Mazury kilkaset kilometrów? Sprzedajcie działkę – Karolina miała proste rozwiązanie. – Nie, mamuś… Wiesz, że działka to nie moje klimaty – stwierdził Michał, nasz syn. – Nie będę się zajmował żadnymi uprawami, remontami. Nie mam czasu na taki wypoczynek – powiedział i zaraz przedstawił mi plan swego urlopu: wypad do Chorwacji i żeglowanie po morzu wynajętym z przyjaciółmi jachtem. A więc nie było następcy. Stało się zatem jasne, że nie ma innego wyjścia jak sprzedać dom i działkę, która przez 30 lat była naszym drugim domem. Drugim, ale bardziej kochanym niż pierwszy… Na samą myśl, że trzeba się będzie kiedyś rozstać z Mazurami, pękały nasze serca! Przyszedł maj i jak co roku zamieszkaliśmy na działce. Pozjeżdżali się nasi znajomi działkowicze, zaczął się sezon, który jak zwykle miał potrwać do połowy października… Znalazł się kupiec Przez trzy miesiące agent nie odzywał się wcale. Zapomnieliśmy o planach sprzedaży. W połowie sierpnia zadzwonił z wiadomością, że ma poważnego kupca i że jutro chciałby pokazać mu domek. – I co my, Krysiu, teraz zrobimy? – Rysiek zapytał z niepokojem w głosie, jakby chodziło o jakiś trudny problem; a przecież sami zgłosiliśmy do sprzedaży działkę i właśnie realizował się nasz własny plan. – Może gość zobaczy, jaki ten nasz domek lichy, i zrezygnuje – powiedziałam z nadzieją i szybko dodałam: – Bo z ceny nie spuścimy. – Nie spuścimy! – przytaknął mąż. Klientami okazali się mili państwo koło pięćdziesiątki. Ani ciasna łazienka, ani wielkość pokoików, czy wreszcie prawie ciemna klitka na poddaszu nie stanowiły dla nich najmniejszego problemu. Kupili naszą dziuplę, nie targując się nawet o złotówkę. W połowie września byliśmy już spakowani, a trzy czwarte naszego działkowego dobytku trafiło do kilku biedniejszych rodzin we wsi. Domek mieliśmy opuścić zaraz po podpisaniu ostatecznej umowy. – No i co my zrobimy? – tym razem ja spytałam Ryszarda. Od kilku dni byłam roztrzęsiona i nie mogłam zasnąć. – Zainkasujemy pieniądze i pojedziemy do domu – odparł mąż. – Ale co dalej?! Mąż miał dobry pomysł Nie wyobrażałam sobie dalszego życia bez domku, bez jeziora, bez moich ukochanych krzaczków, kwiatków, sosen i świerków… Bez wieczornych pogaduszek z sąsiadami, bez spacerów po lesie, grzybów. – Będziemy podróżować, kochanie. Zawsze chciałaś zobaczyć Paryż, Barcelonę… – Rysiek też nie miał humoru, bo o ewentualnych wojażach mówił całkiem bez przekonania. Wreszcie przyszedł dzień podpisania aktu. Myślałam, że tego nie przeżyję. Traciłam mój ukochany zakątek, 30 lat cudownych wspomnień! Przez całą drogę do Warszawy płakałam. Wieczorem miałam wysoką gorączkę, następnego dnia poszłam do lekarza. Dostałam jakieś pigułki, dzięki którym przetrwałam. – Przejrzałem oferty biur podróży – mąż zakomunikował któregoś wieczora. – Jeśli chodzi o Paryż… – Ja nie chcę do Paryża – oznajmiłam stanowczo. – Wiesz, Rysiu, ja tak naprawdę nie marzyłam o Paryżu. To takie banalne. Ja chciałabym dalej. – Do Barcelony? – Nie, jeszcze dalej… Bardzo daleko. – Jeszcze dalej? – Rysiek zdziwił się. – No to mów, dokąd chcesz jechać? – Tam trzeba… lecieć. Bo ja, Rysiu, od zawsze marzyłam… – nie chciało mi to przejść przez gardło, zaczęłam się jąkać: – No bo skoro… skoro nie mamy działki, i już nic nas nie cieszy, a mamy tyle pieniędzy, to… – No mów wreszcie, kobieto, dokąd mamy lecieć! Na Księżyc? – Do Nowej Zelandii – szepnęłam. Spełnimy jedno marzenie Mąż otworzył szeroko oczy i zaśmiał się, pocierając czoło. Zawsze tak robił, jak nie wiedział, co powiedzieć. – Tam jest podobno pięknie – zaczął. – W porządku, Krysiu, pojedziemy. Świat zawirował. Uścisnęłam Ryśka i od razu zaczęłam na głos snuć plany. – Trzeba sprawdzić, kiedy najlepiej lecieć. Może jesienią, kiedy tam będzie wiosna. Tak bym chciała pojechać pociągiem TranzAlpine… Na wyspie południowej są najpiękniejsze widoki. Poczekaj, przyniosę mapę! – Pomału, Krysiu, pomału. Wszystko zaplanujemy, zorganizujemy. Wiedziałam, że jeśli Rysiek tak mówi, to na pewno pojedziemy. – Wyobraź sobie, córeczko, polecimy z tatą do Nowej Zelandii – powiedziałam Karolinie, kiedy rozmawiałyśmy wieczorem na Skypie. – Dokąd? Ależ to na drugiej półkuli… Sam przelot pewnie kosztuje z 10 tysięcy. Skąd na to weźmiesz? – No przecież sprzedaliśmy działkę. Mamy pieniądze i… – nie skończyłam, bo córka mi przerwała. – I nie szkoda ci ich? Myślałam, że będziecie mieć taki kapitał na wszelki wypadek, na starość. Z resztą moje dzieci dorastają, przydałoby się im kilka nowych rzeczy, a i nasz dom robi się nieco za ciasny – zaczęła Karolina, ale ja jej przerwałam: – Ależ córeczko, my już jesteśmy starzy! Ale dzięki Bogu jeszcze się jakoś trzymamy i coś nam się od życia należy, prawda? – byłam naprawdę zdziwiona reakcją córki. – No ale ty się ostatnio źle czułaś, a tatę bolą kolana… Nie dacie rady. A mnie takie pieniądze by się przydały. – I właśnie planujemy taką podróż, która poprawi nam nastrój i pozwoli zapomnieć o dolegliwościach. Zresztą tata będzie oszczędzał kolana. Syn nie miał takich obaw jak córka i z większym zrozumieniem odniósł się do naszych planów. – Super! Musicie robić zdjęcia i film jakiś nakręcić… No, no, Nowa Zelandia, ale wam zazdroszczę. Kiedyś sam muszę tam pojechać. Znając upór syna, jestem pewna, że zrealizuje to postanowienie. Do naszej wymarzonej podróży zostało jeszcze kilka miesięcy. Mamy już zabukowane bilety na przelot z dwiema przesiadkami, zaplanowany pobyt i atrakcje na miejscu, Rysiek wszystko dopina przez internet. Czekają nas wielkie emocje i nie lada wysiłek. Może to szaleństwo, ale gdy się ma 70 lat, najwyższy czas, żeby zaszaleć. Krystyna, 70 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Koleżanki zazdroszczą mi męża. Nie wiedzą, że w naszym związku panuje chłód, a prognozy nie przewidują odwilży” „Przyjęłam synową jak córkę i oddałam jej klucze do domu. Dziś żałuję, bo w mojej własnej kuchni czuję się jak intruz” „Zawsze marzyłam o kochającej się rodzinie. Od kiedy na świecie pojawił się syn, żyję z piętnem złej matki”
„Całe życie byłam bankomatem dla dzieci, więc na emeryturze liczyłam na ich wsparcie. Nie dostałam ani złotówki”
„Ostatnie lata to dla mnie czas gonienia za pieniędzmi. Wszystko po to, żeby spłacić zaciągane jeden za drugim kredyty. Najpierw na samochody dla dzieci, potem na ślub Joli i mieszkanie Piotrka. No, ale co zrobić? Dzieci to dzieci. Zrobię wszystko, by im pomóc”.
Nigdy nie narzekałam na brak gotówki. Przez wiele lat byłam główną księgową w dużym zakładzie produkcyjnym na terenie Śląska. Poza tym dorabiałam, prowadząc księgowość mającym firmy znajomym. Nie zarabiałam może kokosów, ale na dostatnie życie zupełnie mi wystarczało. – Koszmar z tymi autobusami – powiedziała pewnego dnia moja córka, która studiowała w Katowicach i każdego dnia spędzała godzinę w środkach komunikacji miejskiej. – A może weźmiemy na kredyt jakiś mały samochodzik dla ciebie? – zaproponowałam jej wielkodusznie. Córka bardzo się ucieszyła, wyściskała mnie i powiedziała, że rozejrzy się w takim razie za jakimś ekonomicznym samochodem w rozsądnej cenie. – Chyba najlepsza byłaby dla mnie Corsa – powiedziała po kilku dniach porównywania parametrów technicznych i cen. Zgodziłam się, bo chociaż nie znam się zbyt dobrze na autach, to ten mały miejski samochodzik przypadł mi bardzo do gustu. Niech się dziecko cieszy… – Może i mnie czasem gdzieś podrzucisz? – zapytałam pół żartem pół serio, na co córka odpowiedziała z uśmiechem, że jak tylko zechcę, zostanie moim kierowcą. Jakiś czas później młodszy syn zaczął zagadywać, że i jemu przydałby się jakiś pojazd. Pewnie był zazdrosny o siostrę. Mam dwoje dzieci i sprawiedliwość musi być. Bez słowa zgodziłam się więc, żeby wybrał sobie samochód w komisie. – Nie mam już pieniędzy na auto z salonu, ale używane jakoś spłacę – powiedziałam optymistycznie. Od tej pory byłam obciążona już dwoma kredytami. Nie powiem, odczułam to, ale nawet mi do głowy nie przyszło narzekać. Brałam po prostu wszystkie zlecenia, które wpadały mi w ręce. Często do późnej nocy ślęczałam nad papierami. Po jakimś czasie wyszłam znowu na prostą Kredyty zostały spłacone, jednak zbiegło się to w czasie ze ślubem córki. Musiałam więc znowu zaciągnąć pożyczkę na wesele, a chwilę potem pomóc synowi w usamodzielnieniu się i urządzeniu jego wynajętej kawalerki. No, ale co zrobić? Dzieci to dzieci. Teraz mnie potrzebują, a kiedyś to ja będę potrzebować ich. – Kochana jesteś, mamo – mówił syn, kiedy brałam dla niego na raty komplet wypoczynkowy i plazmowy telewizor. Czułam, że jestem dobrą matką, bo robię wszystko, co w mojej mocy, by moje dzieci były zadowolone i szczęśliwe. – Kobieto, ręce sobie urabiasz, żeby spełnić ich zachcianki – mówiła z niesmakiem moja serdeczna przyjaciółka, która uważała, że moje dorosłe już dzieci, powinny wziąć swój los we własne ręce i zacząć wreszcie żyć za swoje. – Gdybyś miała syna albo córkę, też chciałabyś dla nich jak najlepiej – odgryzałam się jej, bo jako osoba bezdzietna nie miała pojęcia, co oznacza być matką. Przeszłam na emeryturę Jej słowa dały mi jednak do myślenia. Faktycznie ostatnie lata to dla mnie czas gonienia za pieniędzmi. Wszystko po to, żeby spłacić zaciągane jeden za drugim kredyty. Najpierw na samochody, potem na ślub Joli i mieszkanie Piotrka. Wielu rzeczy sobie odmawiałam, byle tylko opłacić bieżące rachunki. Od dawna nigdzie nie jeździłam, nie kupowałam ubrań, ani nawet nie chodziłam do fryzjera. Czasem w pobliskiej drogerii zaopatrzyłam się w tubkę farby i nakładałam ją na włosy. Ale wkrótce nawet to sobie odpuściłam. Żal mi było pieniędzy na fanaberie. Przynajmniej swoje… Moja córka co miesiąc potrzebowała na najdroższego fryzjera. Chociaż była już na swoim, zdarzało się, że kierowała naszą rozmowę na swoje słabe finanse, w rezultacie czego, sięgałam do portfela. – Kiedy zajmiesz się sobą? – dociekała moja przyjaciółka, która jasno dawała mi do zrozumienia, że ostatnio jako kobieta bardzo się zapuściłam. – Przyjdzie jeszcze taki czas – machałam lekceważąco ręką, w głębi duszy wierząc, że kiedy moje dzieci mocno staną na własnych nogach, odciążą mnie w końcu finansowo, a może i wesprą jakimś groszem, gdy przejdę na emeryturę. Zanim się obejrzałam, ten dzień nadszedł. Jak dla mnie zbyt szybko. Nie miałam przecież żadnych oszczędności… „Dam sobie radę, mam przecież sporo znajomych, których obsługuję jako księgowa” – pocieszałam się w myślach. Jednak moi klienci, jeden po drugim wykruszali się. Ot, taki był wtedy czas. Koniec końców, zostałam z małą emeryturą. Jak łatwo się domyślić, były to marne grosze. – Teraz to już nie masz z czego zadbać o siebie – powiedziała mi przyjaciółka, która doskonale znała realia, bo sama od lat była na rencie i gdyby nie emerytura jej męża górnika, zupełnie nie miałaby jak związać końca z końcem. Byłam dobrej myśli Mam przecież dwoje dzieci, które wychowałam i wykształciłam. Tyle razy im pomagałam. Kiedy będzie trzeba na pewno i ja otrzymam od nich odpowiednią pomoc… Jednak już kilka dni później przekonałam się, jak bardzo się myliłam. Piotrek, kiedy napomknęłam, że węgiel znów zdrożał, więc chyba nie będę grzała we wszystkich pomieszczeniach, stwierdził, że powinnam sprzedać dom! – Jak możesz?! Przecież to spadek po twoich dziadkach! – oburzyłam się, bo w ogóle nie brałam tego pod uwagę. Nie spodziewałam się, że mój syn nie dostrzeże tej drobnej aluzji, za którą kryła się moja prośba o pomoc. Za to uraczył mnie opowieścią, jak to on ma ciężko: – Musiałem kupić nowego laptopa i wziąć na raty lodówkę, bo stara już do niczego się nie nadawała – wymieniał. Jola też umyła ręce od pomocy. – Dałabym ci jakieś pieniądze, ale teraz u mnie strasznie krucho z gotówką – powiedziała z rozbrajającą szczerością. Byłam rozgoryczona. Moje dzieci miały stałą pracę i nie powodziło im się najgorzej. Mimo to zupełnie nie poczuwały się do odpowiedzialności za matkę emerytkę. Czarę goryczy przelało to, że parę dni później dostałam skierowanie do sanatorium, a z powodu braku pieniędzy musiałam zrezygnować z wyjazdu. Mogłam być mądrzejsza – Kupiłam węgiel na cały zimowy sezon – tłumaczyłam przyjaciółce, która nie potrafiła zrozumieć mojej decyzji. Wyjaśniłam jej, że nie mam ani na bilet do Kołobrzegu, ani na kupienie sobie najpotrzebniejszych rzeczy na taki wyjazd. – Potrzebowałabym sportową zimową kurtkę, jakieś wygodne buty do dreptania i wygodny dres, a to wszystko kosztuje – żaliłam się jej. – Co mam niby zrobić? Krysia od razu znalazła rozwiązanie mojego problemu. Kiepskie zresztą. – Zadzwoń po prostu do dzieci, niech zrobią zrzutkę na wyjazd mamy – powiedziała, jakby nic nie rozumiała. Zrezygnowana, machnęłam tylko ręką. Kiedy wyszła, usiadłam przy oknie i zasępiłam się. Dopiero teraz zdałam sobie sprawę, że inwestując wszystko we własne dzieci, zupełnie zapomniałam o sobie. Nie miałam ani złotówki odłożonej na przysłowiową czarną godzinę, która to godzina właśnie teraz nadeszła. Gdybym była choć trochę bardziej przewidująca, zabezpieczyłabym się na starość. Tymczasem jedyne, co mi teraz pozostało, to odwołać wyjazd do sanatorium, spędzić zimę w domu, w którym muszę oszczędzać na grzaniu i robić dobrą minę do złej gry. W najgorszych snach nie spodziewałam się, że moje dzieci tak się odetną od mojej trudnej sytuacji. – Jakoś dam sobie radę – pocieszam się gorzko, patrząc przez okno i coraz poważniej myśląc o sprzedaży domu, z którym byłam tak związana emocjonalnie i kupieniu sobie jakiegoś małego mieszkanka. Pieniądze, które uzyskałabym z tej transakcji, ulokowałabym na jakiejś lokacie, żebym już nigdy ani Joli, ani Piotrka nie musiała prosić o pomoc. Zbyt jestem dumna, by po raz kolejny przeżywać takie upokorzenia. Kryśka miała rację: czas pomyśleć o sobie! Bo jak pokazały ostatnie dni, na dzieci nie mogę zupełnie liczyć. Aniela, 70 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Koleżanki zazdroszczą mi męża. Nie wiedzą, że w naszym związku panuje chłód, a prognozy nie przewidują odwilży” „Przyjęłam synową jak córkę i oddałam jej klucze do domu. Dziś żałuję, bo w mojej własnej kuchni czuję się jak intruz” „Zawsze marzyłam o kochającej się rodzinie. Od kiedy na świecie pojawił się syn, żyję z piętnem złej matki”
„Dałam się zmanipulować złotej rączce. Flirt podczas remontu skończył się rachunkiem grozy i małżeńskim kryzysem”
„Odwaga. To słowo zostało ze mną na długo. Jakby nie chodziło o płytki i podłogi, lecz o mnie. Z każdym dniem konsultacje trwały coraz dłużej. Szymon pochylał się nad projektami, tłumaczył szczegóły, żartował. Poczułam, że ktoś mnie dostrzega. Nie jako partnerkę do spłacania rachunków, lecz jako kobietę z dobrym gustem i własnym zdaniem”.
Siedem lat małżeństwa z Maksem nauczyło mnie, że stabilność nie zawsze idzie w parze z bliskością. Gdy kupiliśmy stary dom do generalnego remontu, wierzyłam, że to będzie nasz wspólny projekt i nowy początek. Szybko jednak okazało się, że zostałam sama z ekipą, decyzjami i rosnącymi rachunkami, a mój mąż coraz częściej znikał w pracy i tabelkach. Poczułam się ważna Szymon pojawił się pierwszego dnia remontu punktualnie o ósmej. Stał w progu z teczką pod pachą i uśmiechem, który sprawiał wrażenie, jakby nic nie mogło go zaskoczyć. – Pani Kalina? – zapytał, wyciągając rękę. – Dużo słyszałem o tym domu. Ma potencjał, trzeba tylko wydobyć jego charakter. Maks stał obok mnie, już myślami w pracy. – Najważniejsze, żebyśmy trzymali się kosztorysu – zaznaczył chłodno. – Oczywiście – przytaknął Szymon, ale jego spojrzenie na moment zatrzymało się na mnie. – Choć czasem warto pozwolić sobie na odrobinę odwagi. To słowo zostało ze mną na długo. Odwaga. Jakby chodziło nie o płytki i podłogi, lecz o mnie. Z każdym dniem konsultacje trwały coraz dłużej. Próbki kamienia, katalogi lamp, wizualizacje kuchni. Szymon pochylał się nad projektami, tłumaczył szczegóły, żartował. – Ma pani świetne wyczucie. Większość osób wybiera bezpiecznie, a pani szuka czegoś z charakterem – powiedział kiedyś, gdy zdecydowałam się na ciemniejszy kolor ścian w salonie. Poczułam, że ktoś mnie dostrzega. Nie jako partnerkę do spłacania rachunków, lecz jako kobietę z dobrym gustem i własnym zdaniem. Maks coraz rzadziej bywał na budowie. – Ufasz mi, prawda? – pytałam przez telefon, stojąc między workami z zaprawą. – Ufam, tylko pilnuj budżetu – odpowiadał automatycznie. Od tego momentu zaczęłam podejmować decyzje sama. To poszło za daleko Pierwsze nadwyrężenie budżetu? Marmur zamiast laminatu. – Taki dom zasługuje na coś lepszego – przekonywał Szymon. – A pani nie wygląda na osobę, która idzie na kompromisy. Podpisywałam aneksy bez większego wahania. Każda pochwała działała jak ciepło rozlewające się pod skórą. Wiedziałam, że koszty rosną szybciej, niż planowaliśmy, ale tłumaczyłam to sobie jako inwestycję. Przecież robimy to na lata. Pewnego popołudnia, gdy robotnicy wyszli wcześniej, zostaliśmy sami w salonie. Kurz unosił się w powietrzu, a przez otwarte okno wpadało światło. – Wie pani, rzadko trafiam na klientki, które naprawdę wiedzą, czego chcą – powiedział ciszej niż zwykle. – Nie zawsze wiem – odpowiedziałam, uśmiechając się nerwowo. – Czasem po prostu próbuję. – To widać. I to jest pociągające… to znaczy, imponujące. Zawiesił głos, ja też. Wiedziałam, że to poszło za daleko. Nie padło nic jednoznacznego, a jednak atmosfera zgęstniała. Wieczorem Maks zapytał: – Dlaczego zwiększyłaś budżet na kuchnię? – Bo to serce domu – odpowiedziałam zbyt szybko. – Nie możemy oszczędzać na najważniejszym. – Ustalaliśmy coś innego. Poczułam ukłucie złości. – Ustalaliśmy, że będziemy to robić razem. A ciebie tu nie ma. Rozmowa urwała się w pół zdania. On patrzył na liczby, ja na swoje odbicie w czarnym ekranie telewizora. Zaczynałam balansować między potrzebą uznania a lojalnością wobec męża. Wiedziałam, że coś się zmienia, choć jeszcze nie umiałam nazwać tego wprost. Miałam prawo sama decydować Pierwsze pęknięcie nie pojawiło się w ścianie, tylko między nami. Maks wrócił któregoś wieczoru z wydrukiem historii rachunku. Położył kartki na stole, jakby układał raport. – Kalina, możesz mi to wyjaśnić? – zapytał spokojnie. Spojrzałam na liczby. Kolejna transza dla firmy remontowej. Zaliczka na „rozszerzony pakiet wykończenia”. Dopłata za zmianę materiału. – To były konieczne zmiany – odpowiedziałam. – Wyszło w trakcie prac. – Wyszło czy zostało zaproponowane? Zacisnęłam dłonie. – Gdybyś był na miejscu, wiedziałbyś, że pewne rzeczy trzeba było poprawić. – Byłem w pracy, żebyśmy mieli z czego to wszystko opłacić. – A ja byłam tu sama! – podniosłam głos. – Sama z decyzjami, z ekipą, z odpowiedzialnością. Zamilkliśmy. On patrzył na mnie tak, jakby próbował znaleźć w mojej twarzy coś, co mu umknęło. Ja czułam, jak narasta we mnie bunt. Skoro zostałam sama z tym projektem, miałam prawo decydować. Tak sobie tłumaczyłam. Kilka dni później spotkałam Wiktorię, sąsiadkę, która też robiła remont. Stała przy ogrodzeniu, obserwując swoją ekipę. – Jak tam wasz remont? – zagadnęła z uśmiechem. – Szymon mówił, że masz świetne pomysły. Zatrzymałam się. – Mówił o mnie? – No jasne. Zawsze powtarza, że kobiety mają lepsze wyczucie stylu. U mnie też długo przekonywał do droższej podłogi. Twierdził, że „zasługuję na coś wyjątkowego”. Poczułam nieprzyjemne ciepło na policzkach. – Często z nim rozmawiasz? – zapytałam niby obojętnie. – Ostatnio był u mnie na kawie. Omawialiśmy detale łazienki. Bardzo zaangażowany człowiek. Uśmiechnęła się szeroko, zupełnie nieświadoma, że jej słowa właśnie odblokowały coś w mojej głowie. Chciałam być wyjątkowa Wieczorem, gdy Szymon przyszedł omówić oświetlenie, przyglądałam mu się uważniej. – Ta lampa będzie spektakularna – mówił, rozkładając projekt. – Idealnie podkreśli klimat, który pani tworzy. – A Wiktorii też proponuje pan spektakularne rozwiązania? – zapytałam, zanim zdążyłam się powstrzymać. Uniósł brwi. – Każdemu proponuję najlepsze opcje. To moja praca. Uśmiechnął się, ale w jego spojrzeniu pojawił się cień zniecierpliwienia. – Myślałam, że… – urwałam. – Że co? – podszedł bliżej. – Że jest pani wyjątkowa? Serce zabiło mi szybciej. Chciałam, żeby zaprzeczył. Żeby powiedział, że oczywiście, że inaczej ze mną rozmawia, że tylko mnie dostrzega. Że tylko ja się liczę. Zamiast tego usłyszałam: – Każdy klient jest wyjątkowy, jeśli chce zainwestować w jakość. To zdanie brzmiało jak dobrze wyuczona formułka. Tamtej nocy długo nie mogłam zasnąć. Leżałam obok Maksa, który oddychał równo, zmęczony kolejnym dniem pracy. Po raz pierwszy dopuściłam do siebie myśl, że może Szymonowi wcale nie chodziło o mnie. Może chodziło o pieniądze. A jednak następnego dnia, gdy Szymon napisał wiadomość: „Mam dla pani specjalną propozycję”, poczułam znajome napięcie. Część mnie chciała sprawdzić, czy w tym wszystkim jest choć odrobina prawdy. Nie wiedziałam jeszcze, że rysa, którą dostrzegłam, była dopiero początkiem większego pęknięcia. Nie mogłam mu się oprzeć Tamtego dnia wszystko wydarzyło się szybciej, niż zdążyłam pomyśleć. Robotnicy skończyli wcześniej. W domu panowała dziwna cisza, przerywana tylko stukaniem desek na tarasie. Szymon stał w salonie, przeglądając projekt zabudowy. – Jeśli zdecyduje się pani na ten system sterowania, podniesie to wartość nieruchomości – mówił spokojnie. – To już nie będzie zwykły dom. – A jaki będzie? – zapytałam, opierając się o framugę. – Wyjątkowy jak właścicielka. Zrobiło mi się ciepło, choć przecież znałam już ten tekst. Drzwi wejściowe otworzyły się nagle. Odgłos klucza w zamku zabrzmiał jak sygnał alarmowy. – Cześć – powiedział Maks, wchodząc do środka. Nie spodziewałam się go tak wcześnie. Spojrzał na mnie, potem na Szymona. Zatrzymał wzrok na dzielącej nas odległości – zbyt małej jak na zwykłą rozmowę. – Dzień dobry – odezwał się Szymon, jakby nic się nie stało. – Omawiamy końcowe detale. Maks skinął głową. – Czy mogę prosić pana na chwilę? Do garażu. Szymon zawahał się ułamek sekundy, potem ruszył za nim. Stałam w korytarzu, czując, jak serce podchodzi mi do gardła. Grunt usunął mi się spod nóg Garaż był jeszcze pusty, betonowa posadzka chłodna, echo odbijało każde słowo. – Proszę mówić wprost – zaczął Maks. – Czy flirtowanie z moją żoną jest elementem pańskiej strategii? Zapadła cisza. – Nie wiem, co pan ma na myśli – odpowiedział Szymon z wyraźnym napięciem w głosie. – Ma pan dar prawienia komplementów. Zbyt osobistych jak na relację zawodową. Chwila milczenia. – To technika budowania relacji z klientem – przyznał w końcu Szymon. – W tej branży decyzje często podejmują kobiety. Jeśli czują się docenione, łatwiej inwestują w lepsze rozwiązania. Poczułam, jak grunt usuwa mi się spod nóg. – Czyli to nie było nic osobistego? – usłyszałam własny głos, zanim zdążyłam pomyśleć. Stałam już przy drzwiach garażu. Szymon spojrzał na mnie, a w jego oczach nie było już ciepła. – Pani Kalino, to biznes. Nikogo nie chciałem skrzywdzić. Po prostu… tak to działa. – U ilu klientek to działa? – zapytał Maks spokojnie. – U tych, które są otwarte na jakość. Te słowa były jak policzek, choć nikt nie podniósł ręki. Zrozumiałam nagle, że wszystkie rozmowy, spojrzenia, półuśmiechy były częścią schematu. Byłam kolejną pozycją w planie sprzedaży. – Przekroczył pan granicę – powiedział Maks cicho. – Proszę dokończyć projekt bez osobistego zaangażowania. Albo zakończymy współpracę. Szymon wzruszył ramionami. – Jak pan uważa. Wyszedł, zostawiając nas w surowym, niedokończonym garażu. Zostaliśmy sami. Maks nie patrzył na mnie z gniewem. To było gorsze. – Dlaczego? – zapytał tylko. Nie umiałam odpowiedzieć. Wstyd ścisnął mi gardło. Nie dlatego, że wydarzyło się coś strasznego. Dlatego, że pozwoliłam, by czyjaś kalkulacja zastąpiła mi poczucie bycia ważną. Tam, w chłodnym garażu, zrozumiałam, że romantyczna iluzja rozpadła się w jednej chwili, a razem z nią moje wyobrażenie o własnej wyjątkowości. Czułam palący wstyd Wieczorem usiedliśmy przy prowizorycznym stole złożonym z desek i kozłów. Dom pachniał świeżą farbą, ale między nami wisiało coś ciężkiego. – Nie będę krzyczał – powiedział Maks cicho. – Chcę tylko zrozumieć. To było trudniejsze niż złość. Wolałabym, żeby wybuchł, trzaskał drzwiami, oskarżał. Jego spokój irytował mnie bardziej niż jakiekolwiek pretensje. – Czułam się samotna – zaczęłam powoli. – Zostawiłeś mnie z tym wszystkim. Z decyzjami, z ekipą. Każda rozmowa z tobą kończyła się zaglądaniem do tabelki. – Bałem się – przyznał po chwili. – Kredyt, koszty. Im bardziej rosły, tym bardziej uciekałem w pracę. To jedyne, co mogę kontrolować. – A ja chciałam poczuć, że ktoś mnie dostrzega– powiedziałam, patrząc na swoje dłonie. – Że jestem kimś ważnym, a nie tylko częścią budżetu. Zapadła cisza. – Czy coś między wami było? – zapytał w końcu. – Nie. – Pokręciłam głową. – Były tylko słowa. I... moje wyobrażenia. To brzmiało żałośnie. Uwierzyłam w komplementy, które były narzędziem sprzedaży. W spojrzenia, które miały podnieść wartość faktury. Maks oparł łokcie o stół. – Wiesz, co boli najbardziej? – zapytał. – Że nie powiedziałaś mi wcześniej, jak bardzo jesteś samotna. Łzy napłynęły mi do oczu. – Bo myślałam, że powinnam sobie radzić. Być rozsądna. Nie zawracać ci głowy emocjami. – A ja myślałem, że jeśli zapewnię nam bezpieczeństwo finansowe, to wystarczy. Szymon nie wrócił już na budowę. Firma przysłała innego kierownika. Prace dokończono w chłodnej, czysto zawodowej atmosferze. Marmurowy blat zamontowano bez fanfar. Gdy po raz pierwszy przesunęłam po nim dłonią, poczułam wstyd, nie zachwyt. Przez kilka kolejnych tygodni mieszkaliśmy w pięknym domu, który wydawał się obcy. Każde pomieszczenie przypominało mi o własnej naiwności. Ale coś zaczęło się zmieniać. Zamiast unikać rozmów, siadaliśmy wieczorami naprzeciw siebie. – Opowiedz mi, co dziś czułaś – mówił Maks, odkładając telefon. Uczyliśmy się mówić bez oskarżeń. Bez tabel. Bez udowadniania racji. Uczymy się siebie na nowo Remont zakończył się oficjalnym odbiorem prac. Podpisaliśmy dokumenty w ciszy. Dom był dokładnie taki, jak planowałam – nowoczesny, jasny, dopracowany. Symbol odwagi, która okazała się nie tym, czym myślałam. Najtrudniejszą pracę trzeba było jednak wykonać między nami. Zaproponowałam terapię małżeńską. Maks zgodził się bez wahania. Pierwsze spotkania były niezręczne, pełne pauz i niedopowiedzeń. Z czasem zaczęliśmy mówić o rzeczach, które latami zamiataliśmy pod dywan. O mojej potrzebie bycia dostrzeganą. O jego lęku przed porażką. O tym, jak łatwo zamieniliśmy partnerstwo w wspólny projekt finansowy. Pewnego wieczoru siedzieliśmy przy nowym stole, tym samym, który miał być symbolem świeżego startu. – Gdybyś mogła cofnąć czas, zrobiłabyś coś inaczej? – zapytał. Zastanowiłam się. – Powiedziałabym ci wcześniej, że jestem nieszczęśliwa – odpowiedziałam. – Nie czekałabym, aż ktoś obcy to zauważy. Maks skinął głową. – A ja zapytałbym wcześniej. Nie było spektakularnego pojednania. Nie było wielkich deklaracji. Była codzienna praca – nad rozmową, nad zaufaniem, nad tym, by nie uciekać w swoje bezpieczne schematy. Dziś, gdy dotykam marmurowego blatu, nie czuję już wstydu. Widzę lekcję, którą zapłaciliśmy wysoką ceną. Zrozumiałam, że moja wartość nie rośnie wraz z kosztorysem. I że jeśli chcę, żeby ktoś mnie dostrzegł, muszę najpierw sama odważyć się mówić. Dom przestał być wspomnieniem mojego błędu. Stał się miejscem, w którym uczymy się siebie na nowo. A największy remont naprawdę odbył się we mnie. Kalina, 34 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Wyjeżdżając w góry, chciałam tylko odrobiny spokoju. Jedno spotkanie z nieznajomym wywołało prawdziwą lawinę uczuć” „Pracowałam po nocach, by syn mógł pojechać na obóz narciarski. Było ciężko, ale nie żałuję ani chwili” „Przyjaciółka była moim wsparciem, gdy w małżeństwie wiało chłodem. Nie wiedziałam, że knuje za moimi plecami”
„Rodzice wstydzili się mnie, bo wyszłam za mąż za rolnika. Szczęki im opadły, gdy zobaczyli, jak luksusowo z nim żyję”
„– Boże! Nikogo lepszego nie mogłaś sobie znaleźć?! – załamała ręce mama, gdy opowiedziałam o Mariuszu. – Taki wstyd! Jak my go przedstawimy rodzinie Wiki?! Coś ty wymyśliła?! Zwyczajny rolnik?!”.
Nigdy nie byłam dumą swoich rodziców, oj nie. Nie to, co mój starszy brat, Paweł. On już na studiach założył pierwszą firmę, a potem tylko rozkręcał interes po interesie. Ja zamiast liceum skończyłam technikum gastronomiczne, a potem zrobiłam pomaturalne studium z technologii żywienia i kurs florystyczny. – Po co ci to? – pytała mama. – Co po tym będziesz robić? – Daj jej spokój, mamuśka! – naigrawał się ze mnie Paweł. – Tamara będzie dyplomowaną kuchtą! Po szkole dostałam pracę w barze we wsi, gdzie zatrzymywali się głównie kierowcy tirów i miejscowi rolnicy. Rodzice załamywali ręce, a ja wkrótce wyrobiłam sobie markę tej, która przyrządza „najlepszą golonkę w całej galaktyce” i „boskie flaczki”. Właściciel, miejscowy biznesmen, był zachwycony zwiększeniem obrotów i lokalną sławą, a ja robiłam to, co najbardziej lubię i potrafię. Dostałam podwyżkę i co miesiąc premię. Rodzice chwalili brata Tymczasem Paweł zbijał majątek i rozwijał swoje biznesy. Rodzice nie mogli się nachwalić cudownego syna. Wciąż stawiali mi go za przykład, mając nadzieję, że wreszcie „wezmę się za siebie” i „zacznę coś robić ze swoim życiem”. Efekt tego był taki, że miałam serdecznie dość ich i mojego idealnego braciszka. Po pracy niechętnie wracałam do domu, bo wiedziałam, że czekają na mnie wymówki i znaczące uśmiechy. Nikt nie chciał zrozumieć, że lubię swoją pracę i czuję się spełniona. Ale to nie był sukces według moich bliskich. Trochę rozumiałam rodziców, sami niewiele w życiu osiągnęli. Tata przez lata pracował jako majster na budowie, a teraz był już na rencie. Mama była kadrową w zespole szkół i nie zarabiała kokosów. Jedynie w dzieciach mogli lokować swoje ambicje. Paweł spełnił je z nawiązką, ale ja sprawiłam mamie i tacie zawód. Tata milczał, ale mama mówiła o tym otwarcie: – Myślałam, że do czegoś dojdziesz, że będę się mogła tobą pochwalić… Nie dziw, że miałam dość wysłuchiwania, jaka to ze mnie nieudacznica. Postanowiłam się z domu wyprowadzić. Kiedy wspomniałam o tym szefowi, zaproponował, żebym skorzystała z pomieszczeń nad barem. Udało się wygospodarować dwa pokoiki, kuchenkę i małą łazienkę. Miałam płacić tylko za media. Właściciel był tak zadowolony z rozgłosu, jakim cieszył się bar dzięki mnie, że uznał to za mieszkanie służbowe, i nie żądał ode mnie czynszu. Rodzicom powiedziałam o przeprowadzce, dopiero gdy wszystko było już gotowe. Jak zwykle załamywali ręce, biadolili nad tym, „jak nisko się stoczyłam”, i narzekali, że nie jestem w stanie osiągnąć niczego więcej. Nie lubiłam narzeczonej brata Na szczęście wkrótce stało się coś, co odwróciło uwagę rodziców ode mnie. Paweł się zaręczył! I to z kim! Z córką najbardziej wpływowego polityka i biznesmena w okolicy! Mama popłakała się ze szczęścia, a tata poklepywał Pawcia po plecach i powtarzał w kółko: – Udałeś mi się, synu! Wiktoria była pięknością. Mój brat promieniał z dumy, kiedy przedstawiał nam swoją lubą podczas rodzinnego obiadu, ale ja jakoś nie zapałałam do niej sympatią. Okazała się snobką, dla której liczyły się tylko pieniądze. Poza tym była ładna jak laleczka i… pusta jak laleczka. Paweł, zachwycony swoją zdobyczą, nie zauważał, jaka Wika jest prymitywna. Cóż! Była bogata i wpływowa. Przy kawie brat odciągnął mnie na stronę i zapytał: – I co powiesz o bratowej? Nie spodziewałaś się, że znajdę taką partię! – No cóż… – westchnęłam, przewracając oczami. – Pasujecie do siebie. – Prawda?! – ucieszył się Pawcio. – Ale to nie był komplement, braciszku. To nie był komplement… Spojrzał na mnie tak, że gdyby wzrok mógł zabijać, powinnam była paść trupem na miejscu. – Ciekawe, kogo ty sobie znajdziesz? – wysyczał. – Kelnera? Śmieciarza? – A niechby był nawet czyściciel szamb, byleby miał rozum i serce, czyli to, czego twoja Wikunia jest pozbawiona! – odpaliłam. Brat obraził się, rodzice nie mogli mi darować, że nie zachwycam się Wiktorią, wkrótce jednak przygotowania do wesela pochłonęły rodzinę, a ja miałam święty spokój. Potrzebny mi był, bo właśnie namówiłam szefa, żebyśmy sprzedawali w naszym barze ciasta upieczone przeze mnie. Zgodził się i po niedługim czasie mój notesik pękał od zamówień. Były też inne sprawy… Do baru coraz częściej zaczął wpadać Mariusz, młody rolnik. Poznałam pewnego rolnika Był on całkowitym zaprzeczeniem tego, co mój brat myślał i mówił o „burakach”. Oczytany, inteligentny i ciekawy świata. Niedawno sprowadził się na wieś, kupił zaniedbane gospodarstwo i doprowadził je do kwitnącego stanu ciężką pracą. Wiedziałam, że jest najmłodszy z czwórki rodzeństwa, i dla niego nie starczyło rodzinnej roli. Dorotka, nasza kelnerka, powiedziała mi, że Mariusz często o mnie pyta i chwali moje dania. Z czasem utarło się, że kiedy nie miałam akurat w kuchni roboty, a był Mariusz, przysiadałam się do niego i gawędziliśmy o wszystkim. Nasz bar to nie była jakaś światowa restauracja. Znaliśmy stałych bywalców i żyliśmy z nimi w dobrej komitywie. Mariusz żartował, że musi być miły dla królowej kuchni, żeby dostawać najlepsze kąski. No i miał chody, a nawet więcej… Wkrótce zaczęliśmy się spotykać poza barem i ani się obejrzałam, kiedy Mariusz przedstawił mnie swojej rodzinie, przemiłym i serdecznym ludziom. Uwielbiałam ich odwiedzać, bo nikt mnie nie krytykował ani nie patrzył na mnie z dezaprobatą. Przeciwnie, rodzina Mariusza chwaliła mnie za zaradność i samodzielność. Byłam jedną z nich, akceptowaną i lubianą. Mama Mariusza traktowała mnie jak drugą córkę, a jego tata zachwycał się moim sernikiem… Bez wahania zgodziłam się, gdy Mariusz poprosił mnie o rękę. Jego rodzina bardzo się ucieszyła z naszych małżeńskich planów. A moi rodzice? – Boże! Nikogo lepszego nie mogłaś sobie znaleźć?! – załamała ręce mama, gdy opowiedziałam o Mariuszu. – Taki wstyd! Jak my go przedstawimy rodzinie Wiki?! Coś ty wymyśliła?! Zwyczajny rolnik?! Widząc reakcję rodziców, zaczekaliśmy, aż Paweł się ożeni. Dopiero po jego ślubie i wystawnym weselu urządziliśmy naszą skromną ceremonię. Moi rodzice mieli miny jak na pogrzebie, ale radość bliskich Mariusza wynagrodziła mi ich koszmarne zachowanie. Na moim ślubie Pawła i Wiki nie było. Pojechali w podróż poślubną na Karaiby. Cóż! Jakoś nie potrafiłam się tym martwić… Ułożyłam sobie życie po swojemu Potem moje życie potoczyło się własną drogą. Pawła nie widywałam prawie wcale, a rodziców rzadko, wtedy, gdy odwiedzałam ich z obowiązku. Do mnie nie przyjeżdżali. „Wiocha” im śmierdziała. Nawet kiedy rodziły się moje dzieci – bliźnięta Jaś i Basia, a potem Antoś i Tereska. – Boże! Tyle dzieci! Zakopałaś się najpierw we wsiowej garkuchni, a teraz w pieluchach! – krzywiła się mama. Pawcio jak na razie dzieci nie miał. – Muszą się młodzi dorobić! Poużywać życia! – tłumaczył tata, patrząc na mnie z dezaprobatą. I tak jakoś się porobiło, że moje relacje z rodziną całkiem się rozluźniły. Nie obchodziłam ich, przyniosłam im wstyd i sprawiłam zawód. Dlatego też nie powiedziałam im, kiedy wspólnie z Dorotą założyłyśmy własną firmę cateringową. Ja zajmowałam się przygotowywaniem potraw, co mogłam z powodzeniem robić w domu przy małych dzieciach, przy których pomagała mi rodzina męża, a koleżanka jeździła na imprezy i razem ze swoim bratem obsługiwała je. Wkrótce zyskałyśmy uznanie i stałych klientów, dorobiłyśmy się samochodu dostawczego i ładnych, firmowych strojów, a nawet opakowań na wypieki z logo „U dziewczyn”. Jedną z naszych najwierniejszych klientek okazała się… moja bratowa. Zabawne, ale nie miała pojęcia, że jestem współwłaścicielką firmy. Spotkała Dorotę na jakiejś kolacji u swoich znajomych i odtąd tylko z nią się kontaktowała i załatwiała wszystko. Nie zamierzałam się ujawniać zarozumiałej i nadętej Wiktorii, która traktowała mnie jak śmiecia. Wyciągnęłam do nich pomocną dłoń Tak mijały lata. Nasz biznes prosperował coraz lepiej, a Paweł robił nadal wielkie pieniądze. Moje dzieci podrosły, uczyły się świetnie i były moją dumą. Zawsze im to powtarzałam, bo nie chciałam, by czuły się wyrzutkami i zakałami jak niegdyś ja. Wystarczyło, że dziadkowie traktowali je z góry, a Paweł i Wiki ignorowali. Sami zresztą nie mieli dzieci. Podejrzewałam, że to z wygodnictwa. I tak byłoby pewnie do dzisiaj, gdyby nie splot dramatycznych wydarzeń. Dowiedziałam się wszystkiego pewnego dnia, kiedy będąc w mieście, odwiedziłam rodziców. Nie spodziewali się mnie. Zachowywali się dziwnie. Mama miała czerwone oczy, tata pochrząkiwał nerwowo. W końcu wydobyłam od nich, o co chodzi. To było jak uderzenie bomby! Paweł zbankrutował! Okazało się, że tak chciał zaimponować żonie i jej rodzinie swoimi sukcesami i pieniędzmi, że parę razy wdał się w ryzykowne przedsięwzięcia. Stracił wiele i żeby ratować swój budżet i opinię, uwikłał się w kolejne. Na rezultat nie trzeba było długo czekać. Stracił wszystko – firmy, dom, samochód. I żonę… Wiki odeszła od niego, twierdząc, że z takim nieudacznikiem nie będzie sobie życia marnowała. A że mieli rozdzielność majątkową, mój brat został z niczym. A raczej z długami. To jednak nie koniec. Rodzice, chcąc mu pomóc, zastawili swoje mieszkanie. No i stracili je. Teraz musieli się wyprowadzić do końca miesiąca, tak samo jak Paweł, który już od jakiegoś czasu mieszkał z nimi. Niewiele myśląc, wypaliłam: – Zamieszkajcie ze mną! Przynajmniej dopóki coś się nie poprawi w waszej sytuacji. Wiem, że nie cierpicie wsi, ale przecież na razie nie macie dokąd pójść… – U ciebie?! – zdumiała się mama, puszczając mimo uszu moją uwagę o wsi. – A twój mąż? Nie lubi nas… – To raczej wy go nie lubicie! – poprawiłam. – Pogadam z Mariuszem, na pewno się zgodzi. Rodzice byli w szoku Tak też było. Mariusz to dobry człowiek, wrażliwy na potrzeby ludzi. A rodzina to dla niego świętość. Przygotował pokoje dla rodziców i Pawła. A potem nastąpiła seria zdziwień. Najpierw, że mamy taki ładny, duży samochód, którym przyjechaliśmy po moich bliskich. Potem, że biznes cateringowy należy w połowie do mnie, bo furgonetka firmowa przyjechała po rzeczy. A potem… – Jaki duży, piękny dom! – zawołała mama, gdy zajechaliśmy na podwórko. – To wasz?! – Przecież nie sąsiadów! – roześmiałam się. – Firma dobrze prosperuje, gospodarstwo też, poza tym mamy czwórkę dzieci, więc trzeba miejsca. Rodzice i Paweł zaniemówili już całkiem. Nie mogli chyba uwierzyć w to, co widzą. Ta niedojda Tamara, która zakopała się na wsi i robiła za kuchtę, okazała się zdolną i rzutką bizneswoman! W dodatku była zamożna! Spoglądali na siebie i miny im rzedły… Rodzice wkrótce się zadomowili, tym bardziej że moje dzieci, ucieszone, iż dziadkowie i wujek już nie patrzą na nie z góry, okazywali im dużo serdeczności. Także rodzina Mariusza i on sam odnosili się do nich życzliwie. Któregoś dnia, przy śniadaniu, mama odezwała się cicho: – Przepraszam, Tamarko. Myliliśmy się, co do ciebie. Jesteś taka zdolna! Wybaczysz nam? Pewnie, że wybaczyłam, w końcu to moja rodzina. Poza tym dostali nauczkę i zrozumieli, że mnie nie doceniali. Teraz są ze mnie dumni i chwalą się, jaką to mają dobrą i dzielną córkę. Tamara, 39 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Koleżanki zazdroszczą mi męża. Nie wiedzą, że w naszym związku panuje chłód, a prognozy nie przewidują odwilży” „Przyjęłam synową jak córkę i oddałam jej klucze do domu. Dziś żałuję, bo w mojej własnej kuchni czuję się jak intruz” „Zawsze marzyłam o kochającej się rodzinie. Od kiedy na świecie pojawił się syn, żyję z piętnem złej matki”
„Gdy przeszłam na emeryturę, kupiłam sobie sukienkę do trumny. Bałam się, że starość to już tylko czekanie na koniec”
„– Wszystko jest do kitu! – powiedziałam, zanim zdążyłam pomyśleć. – Życie mija, a ja mam jeszcze tyle pragnień niespełnionych, tyle pomysłów i chęci! Tak mi przykro, że niczego z tego już nie zrealizuję”.
Sklep był cały w lustrach. Elegancki. Kolorowy. Zawalony ciuchami po sufit. Przyciągnęła mnie do niego piosenka Franka Sinatry, która leciała przez głośniki. We wszystkich innych łomotały jakieś współczesne, koszmarne przeboje… Na mój widok zza kontuaru wyłoniła się ekspedientka i zaczęła łazić za mną krok w krok. Dwie znudzone nastolatki przerzucały w kącie sterty bluzek, spódnic i spodni. Jedna z nich popatrzyła na mnie z ostentacyjnym obrzydzeniem. Uciekłam stamtąd jak zmyta! Dopiero parę przecznic od galerii handlowej puściła mi gula w gardle. Właściwie czekam już tylko na śmierć W mieszkaniu stanęłam przed szafą z wielkim lustrem. Patrzyła na mnie siwawa pani w szarym, luźnym płaszczu i czarnych półbutach z bazarku. Nawet apaszkę miała buro-zieloną, okropną, podkreślającą zmęczoną cerę i smutne oczy. Ramiona miała ta pani opuszczone, berecik jak przypalony naleśnik i sfatygowaną torbę, dobrą tylko do noszenia kartofli i innych kalafiorów. – Dziwisz się? – zapytałam na głos. – Wyglądasz jak uboga stulatka, a polazłaś do sklepu dla młodych bogaczy. Masz, czego chciałaś! Do wieczora snułam się po domu jak mucha w smole. Nawet swoich seriali nie oglądałam, tak mi było nieswojo. Wzięłam proszek na sen, ale i tak miałam białą noc. Dopiero nad ranem zdrzemnęłam się odrobinę… Przyśniła mi się złota plaża i błękitny ocean. Dokładnie taki, jaki zawsze chciałam zobaczyć na własne oczy. Było cieplutko, spokojnie, czułam się szczęśliwa jak nigdy dotąd. W tym śnie spacerowałam po kostki w wodzie, wypatrując muszelek na piaszczystym dnie. „Całe życie o tym marzyłam i proszę, wreszcie tu jestem – cieszyłam się w myślach, schylając się co i raz zupełnie bez wysiłku. – Nie robię nic specjalnego i nie mam żadnych wyrzutów sumienia! Wspaniałe uczucie!”. Czy to nie głupota? Rano nie chciało mi się nosa wyściubić spod ciepłej kołdry. Za oknem wiało, sypał śnieg, szare niebo zapowiadało, że ta paskudna pogoda nieprędko się skończy. Zdziwiłam się, kiedy usłyszałam dzwonek przy drzwiach. „A komuż to się chce mnie odwiedzać w taką zawieruchę?” – pomyślałam, naciągając na grzbiet znoszony szlafrok, i poczłapałam do przedpokoju. Moja wnuczka, bo ona to była, już od progu wyjaśniła mi powód swej wizyty. – Mama szaleje, bo od wczoraj nie odbierasz komórki. Wygoniła mnie, żeby sprawdzić, co się dzieje. – Bateria padła – skłamałam, bo komórka leżała od wczoraj na dnie torebki, a mnie nie chciało się jej odbierać. – Zapomniałam naładować. Zuzia popatrzyła uważnie. – Jakaś dziwna jesteś, babciu. Stało się coś? Może źle się czujesz? Nie chciałam narzekać, ale po prostu nie mogłam się powstrzymać… – Wszystko jest do kitu! – powiedziałam, zanim zdążyłam pomyśleć. – Życie mija, a ja mam jeszcze tyle pragnień niespełnionych, tyle pomysłów i chęci! Tak mi przykro, że niczego z tego już nie zrealizuję. – Nie masz pieniędzy czy co? – Nie o to chodzi. Coś tam odłożyłam na czarną godzinę, ale tego nie ruszę. Wnuczka znowu zadała to głupie pytanie: „Dlaczego?”. – A jak się zdarzy choroba albo jeszcze gorsze, to co? Twoja matka musi mnie przecież pochować! Wiesz, ile to kosztuje? – Mama jest ubezpieczona, tata też. Ty, babciu, pewnie też masz jakąś polisę… O co więc chodzi? Oszczędzasz na czas, kiedy cię już nie będzie, zamiast korzystać, kiedy jeszcze jesteś?! Popatrzyłam na jasną twarz wnuczki i aż mnie zatkało z wrażenia: „Boże! Ona ma rację! Nigdy tak o tym nie myślałam, ale ona naprawdę ma rację!”. W szafie wisi elegancka sukienka przeznaczona na mój pochówek. Czy to nie głupota? Kupiłam ją od razu, gdy przeszłam na emeryturę. W bieliźniarce schowałam biustonosz, figi, rajstopy dobrej firmy. Na co dzień takich nie noszę, bo mi szkoda pieniędzy. Jedwabna halka aż pieści skórę, tak jest delikatna i mięciuteńka… Dlaczego pomyślałam, że przyda się na ostatnie pożegnanie. Byłam szczera z wnuczką – Babciu, ważne jest tylko to, co tu i teraz. Nie zatruwaj się strachem przed tym, co będzie. Ciesz się tym, co jest! Zuzia ma dwadzieścia lat, głowę całą w cieniutkich warkoczykach i malutki kolczyk nad brwią. Jest kolorowa i wesoła. Studiuje malarstwo. Podobno ma talent… Traktowałam ją zawsze jak duże dziecko. Nawet do głowy mi nie przyszło, że jest mądrzejsza ode mnie! – A przypadkiem nie jest już na wszystko za późno? – Coo? Za późno? Babciu, co ty opowiadasz?! – oburzyła się Zuzia. – Nie masz pojęcia, ilu artystów w dojrzałym wieku osiągało szczyt swojego talentu. Sokrates, Goethe, Michał Anioł, Newton dopiero po siedemdziesiątce pokazali światu, gdzie raki zimują! A ty zamiast się cieszyć, że jesteś jeszcze na chodzie, marudzisz i czekasz na śmierć! Naprawdę niczego już nie chcesz? O niczym nie marzysz? – Chcę zobaczyć na własne oczy piramidy! – rzuciłam odważnie. – I katedrę w Barcelonie. I jeszcze o czymś marzę, ale wstydzę się powiedzieć… – Wal śmiało, babciu! – Chcę usiąść pod palmą i pić coś dobrego z wysokiej szklanki z kolorową parasolką. Wiem, wiem, to straszny kicz! – Co z tego? – Starsze panie powinny chodzić na poranne i wieczorne nabożeństwa! To do nich pasuje, a nie drinki z parasolką. – A ja myślę, że fajnie byłoby się pomodlić we wszystkich najsłynniejszych kościołach Europy. Co ty na to? – Tylko jak to zrobić? – Znaleźć pewne i dobre biuro podróży. Przejrzeć oferty, wybrać wycieczkę i… jechać! – oświadczyła wnuczka. – Ale zanim to zrobisz, babciu, zaprowadzę cię do fryzjera. Koniec z koczkiem! Poczułąm nową energię Boję się, ale mam straszliwą ochotę postąpić dokładnie tak, jak mi radzi wnusia. Nawet deszcz ze śniegiem za oknem nie wydaje mi się już taki paskudny. I jakby krew szybciej krążyła w moich żyłach… Robię dokładny bilans. Rzeczywiście starczy mi na taką wycieczkę, może nawet na niejedną! I garderobę muszę wymienić. Teraz na szczęście jest tyle sklepów, że można się niezbyt drogo i modnie ubrać. A gdybym zaczęła nosić kolorowe ciuchy, zamiast tych ziemistych burasów? Wyciągam z szafy stanik przeznaczony na ostatnią drogę. Jest świetny. Doskonale trzyma biust, nie uwiera, nie wpina się, nie spłaszcza piersi. Już go nie zdejmę. Teraz jest mi potrzebny. Nareszcie to do mnie dociera! Eureka! I w mieszkaniu trzeba to i owo zmienić. Dlaczego mam spać na tej niewygodnej, przedpotopowej kanapie? Widziałam niedawno fajne, nowoczesne łóżko z fantastycznym materacem. Kupię, decyzja zapadła. Tak! Aż mnie głowa zaczyna pobolewać od nadmiaru tych wszystkich myśli. Już sięgam po proszek, ale skoro zmiany, to zmiany! Co mi tam pogoda! Robię sobie turban z fioletowo-zielonej chustki i idę na spacer. Przy okazji zajrzę też do pobliskiego sklepu z kosmetykami. Od dawna miałam na to ochotę; teraz się odważę! Podjęłam decyzję A wieczorem dzwonię do córki: – Co byś powiedziała, gdybym poprosiła, żebyś mi nie kupowała na imieniny żadnych prezentów? Dołóż się po prostu do sanatorium. Chcę pojechać. Tylko do jakiegoś naprawdę przyjemnego. – Mamo, cudownie! – słyszę. – To jest świetny pomysł. – Tylko nie planuj żadnych remontów w najbliższym czasie – ciągnę. – Nie będę mogła pilnować wam mieszkania. – Dlaczego?! – Nie będzie mnie. Mam zamiar trochę powałęsać się po świecie. – Nie zrobisz mi tego! Ekipa zamówiona, a wiesz, mamo, jak ich trzeba pilnować! – No to weź urlop w pracy. W końcu to twój remont. – I co powiem? – To samo, co mnie… Że budowlańców trzeba pilnować, i że nie ma kto. Ten argument dodał mi pewności, że robię słusznie. – Ale wiedzą, że mamy babcię… – Babci nie ma. Zniknęła. Wyjechała. Uciekła z domu. Jest na gigancie! – To głupie. Nie uwierzą. – To powiedz, że babcia poszła po rozum do głowy i nieprędko wróci. To daleka droga, więc musisz sobie radzić sama. Ale spokojnie, córciu, przyślę ci pocztówkę z Barcelony! Leokadia, 67 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Pozwoliłam córce z dziećmi zamieszkać u mnie po rozwodzie. Dziś czuję się jak intruz, służąca i bankomat w jednym” „Mama ukrywała przede mną rodzinne sekrety. Gdy prawda wyszła na jaw, straciłam do niej cały szacunek” „Synowa zarabiała kokosy dzięki swojemu dziecku, ale za tę kasę nie kupiła mi nawet papieru toaletowego”
„Teściowa nigdy mnie nie lubiła. Na jej szacunek zasłużyłam sobie dopiero, gdy zmieniałam jej pampersy”
„Teściowa nawet tego nie ukrywała. Prawdę mówiąc, ja też za nią nie przepadałam, ale dla świętego spokoju unikałam zatargów. Znosiłam jej humorki, wyniosłość i to, jaka była dla mnie zimna. Mimo to, gdy zaniemogła, to ja się dla niej poświęciłam”.
Kiedy pierwszy raz odwiedziłam Jacka, swojego obecnego męża, w jego domu, byłam w szoku. Mieszkał w zwykłym bloku, jak wszyscy, ale zamiast typowej meblościanki i lakierowanej ławy, u niego w salonie stał wielki stół z rzeźbionymi nogami. Na ścianach wisiały obrazy, w oszklonej biblioteczce stały tomiska starych książek. – To nasze rodzinne skarby – mówił z pewną dumą, pokazując mi piękne, oprawione w skórę wydania. – Byliście bogaci… – westchnęłam, nieśmiało dotykając antyków. – Pochodzisz ze szlachty? – Ha, nawet z hrabiów! – wypiął dumnie pierś, ale równocześnie mrugnął do mnie okiem. – Ale to teraz raczej źle widziane, nie? Jackowi było właściwie wszystko jedno, kim byli jego przodkowie – z jednej strony był z nich dumny, ale z drugiej, kompletnie nie przykładał do tego wagi. W przeciwieństwie do jego matki. Ona przy każdej okazji – a nawet i bez – podkreślała swoje i męża pochodzenie. Kiedy mi się przedstawiała, nie omieszkała dodać: hrabina. Ubierała się też inaczej niż wszyscy. Zawsze z dyskretną elegancją. Nigdy też nie wychodziła z domu bez biżuterii i makijażu. I chociaż od początku nie zapałałam do niej sympatią, musiałam przyznać, że jest wytworna. Nie okazywała mi życzliwości. I chociaż Jacek nigdy mi tego nie powiedział, domyślam się, o co chodzi – o moje pochodzenie. Jestem typowym dzieckiem klasy robotniczej. Zdecydowanie nieodpowiednią żoną dla jej syna. Starałam się, by mnie polubiła Ale muszę uczciwie powiedzieć, że nie protestowała, gdy podjęliśmy decyzję o ślubie. Owszem, okazała niezadowolenie, jednak trudności nie robiła. Nawet dała Jackowi rodowy pierścionek zaręczynowy, co doceniam, bo przecież mogła dać go jednej z trzech córek. Na przykład Małgosi, która jako jedyna z rodzeństwa „odpowiednio” się wydała. Jej mąż też pochodzi z jakiejś hrabiowskiej rodziny. Pozostali szwagrowie nie zyskali uznania mojej teściowej. Ale to ja byłam zawsze na cenzurowanym, chociaż robiłam, co mogłam, by zyskać jej przychylność. Piekłam jej ulubione drożdżowe ciasto, robiłam sałatki pod jej dyktando. Ba, nawet zgodziłam się, żeby to ona wybrała imię dla mojej pierwszej córeczki. Ja chciałam nazwać ją Paulinka, ona stwierdziła, że to zbyt powszechne i zaproponowała Ewelinę. Ale pomimo moich starań teściowa nigdy mnie do końca nie zaakceptowała. Patrzyła na mnie z góry, nie traktowała poważnie tego, co mówię, a każdy mój sukces kwitowała pobłażliwym uśmiechem. Kiedy obroniłam pracę magisterską, stwierdziła tylko, że to dobrze, bo przynajmniej mam tytuł naukowy. Gdy zrobiłam prawo jazdy, oznajmiła, że ona nie ma zaufania do młodych kierowców, zwłaszcza kobiet i stanowczo odmówiła jazdy ze mną. Miałam nadzieję, że z czasem uda mi się stopić lodową zaporę, jaką postawiła pomiędzy nami. Ale niestety, teściowa zawsze była wyniosła. Marnym pocieszeniem dla mnie było, że wszystkich nas tak traktowała – mężów sióstr Jacka, tych nieodpowiednich, także. Nieco przychylniej odnosiła się do męża Małgosi – jeżeli cokolwiek trzeba było zrobić, na przykład zawieźć ją na dworzec czy do lekarza, tylko on dostępował tego zaszczytu. No i mój mąż, oczywiście, ale ja już nie. Wiedziałam, że jej nie zmienię Kiedyś teściowa była chora, złapały ją korzonki, nie mogła się ruszać. Mieszkała już wtedy sama – teść zmarł na zawał. Ugotowałam jej więc krupniku, który uwielbia, upiekłam ciasto i poszłam z wizytą. Podziękowała mi, owszem, ale wielkiej wdzięczności nie okazała. A kiedy zaproponowałam, że mogę zrobić zakupy czy posprzątać, albo pomóc na przykład umyć się, z godnością odmówiła. – Kobiety z moich sfer są silne – powiedziała, patrząc na mnie wyniośle, chociaż wyglądało to nieco groteskowo, leżała na łóżku, blada, cierpiąca, a mimo to była damą. Jak będę potrzebowała pomocy, to zamówię pielęgniarkę, albo sprzątaczkę. Ale za zupę dziękuje, była smaczna i na pewno dobrze mi zrobiła. No tak, ona, nawet gdy traktowała mnie wyniośle, robiła to z klasą! Bolało mnie to i nieraz rozmawiałam na ten temat z Jackiem. Nie bardzo umiał mi pomóc. – Wiesz, jaka jest mama – tłumaczył mi. – Zawsze taka była. Jak byłem mały, to cały czas mi powtarzała, że musimy pielęgnować nasze tradycje i nie okazywać strachu ani słabości. Kiedyś, jak rozbiłem sobie kolano i ryczałem jak bóbr, mama zamiast mnie przytulić, powiedziała, że muszę się hartować, bo nie takie rzeczy mogą mnie w życiu spotkać. A ja miałem wtedy cztery lata! Dla mnie było to niepojęte. Przyzwyczajona jestem, że w domu wszyscy okazują sobie sympatię i życzliwość. A już w takich sytuacjach, gdy ktoś jest chory, pomagamy sobie i nie ma w tym nic złego! Ale Jacek miał rację – teściowej nie zmienię. Robiłam więc wszystko, żeby moje dzieci wychować tak, jak ja byłam wychowana. Na szczęście moja mama była w znakomitej formie, więc z powodzeniem rekompensowała im brak czułości i ciepła ze strony teściowej. Zresztą dzieci się szybko uczą – były małe, ale już wiedziały, że jedna babcia pozwala wylizywać bitą śmietanę z garnka, przytula i czyta bajki, a druga pyta, co w szkole czy przedszkolu i czasem pogłaszcze po głowie. I chyba jako jedyne w rodzinie nie miały z tym kłopotu. Ja z czasem też „oswoiłam się” z zimnym charakterem teściowej. Co prawda nigdy nie polubiłam spędzać u niej świąt czy imienin, ale udawałam, że jestem zadowolona. Starałam się po prostu nie widzieć jej pobłażliwych i wyniosłych spojrzeń. A kąśliwe uwagi puszczałam mimo uszu. I jakoś to było. Sytuacja nagle się zmieniła Ale ostatnio wszystko się zmieniło i wygląda na to, że teściowa, chcąc nie chcąc, jest skazana na moje towarzystwo i moją opiekę. Otóż trzy lata temu przewróciła się na oblodzonym chodniku i złamała biodro. To poważny problem, a jeszcze w jej wieku? Lekarze uprzedzili, że prawdopodobnie nigdy nie odzyska pełnej sprawności i będzie musiała chodzić o kulach. To teściową kompletnie załamało. Może dlatego niecałe pół roku całkowicie podupadła na zdrowiu. Kiedy się to wszystko wydarzyło i było jasne, że teściowa nie może mieszkać sama, zrobiliśmy naradę rodzinną. Głównie przez internet – bo dwie siostry Jacka mieszkają za granicą, w Polsce została tylko Małgośka, ale mieszka nad morzem, prowadzi tam pensjonat. – Złożymy się i załatwimy mamie porządny dom opieki – zaproponowała właśnie Gośka. – Prywatny, drogi. – Mama się na to nie zgodzi – oponowała Kaśka, mieszkająca w Kanadzie. – Zawsze powtarzała, że bez względu na standard, dla niej to są przytułki i wolałaby umrzeć, niż znaleźć się w takim miejscu. – Ale chyba nie ma wyjścia? – zastanawiała się trzecia, Anka, pisząc do nas z Niemiec. – Przecież żadna z nas jej do siebie nie weźmie, taka podróż i przeprowadzka, to byłoby za dużo dla mamy. A ja do kraju nie wrócę. – Nie mogę zostawić pensjonatu – narzekała Małgośka. – Dam pieniądze, zresztą jutro od razu otworzę konto, dam wam numer, upoważnimy Jacka i Ewę, żeby mieli do niego dostęp. No i tyle. Konto założyły obie, pieniądze przelały, ale problemu to przecież nie rozwiązało. Znaleźliśmy opiekunkę, jednak mama nie była z niej zadowolona. – Jeżeli muszę cały dzień spędzać z kimś takim, to równie dobrze mogę oglądać telewizję sama – mówiła. – Ona ogląda seriale, a ja tego nie znoszę. A ugotować to wy mi możecie, prawda? Jasne, ale to nie o gotowanie chodziło, tylko o pomoc. Kolejne opiekunki też nie zyskały uznania w oczach mamy. W dodatku jej stan się pogorszył, nie potrafiła już nawet samodzielnie usiąść. No i wtedy zaproponowałam Jackowi, że ja się nią zaopiekuję. – I tak nie pracuję – powiedziałam. – Odkąd dzieci wyprowadziły się z domu, to ja nawet specjalnie nie mam co robić. W ogóle uważam, że powinniśmy z nią zamieszkać – u nas albo u niej. Tak byłoby najłatwiej, bo w nocy przecież też ktoś powinien z nią być? Jacek porozmawiał z mamą. Stanęło na tym, że się do niej wprowadziliśmy. A ja się nią zajmuję. Pomagam się ubrać, umyć, zmieniam pieluchy… Wiem, że to dla niej upokarzające, ale przecież nie ma innego wyjścia. Widzę jednak, że się zmieniła. Już nie jest taka wyniosła w stosunku do mnie, nie traktuje mnie z góry. Co prawda, jeszcze nie posunęła się do tego, żeby mi podziękować, ale widzę w niej okruchy ciepła i serdeczności. Szkoda, że musiała zostać kaleką, by dopiero stać się człowiekiem… Ewa, 55 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. „Miałam 3 mężów, ale z żadnym nie byłam w małżeństwie dłużej niż rok. Co ja poradzę na to, że nie nadaję się na żonę?” „Teściowa mnie nienawidziła i dopiekła mi nawet po śmierci. Mąż odziedziczy jej majątek, ale pod jednym warunkiem” „Mąż zawsze powtarzał, że na emeryturze odbije sobie za wszystkie lata pracy. Nie sądziłam, że zrobi to w taki sposób”