„Po przyjeździe na rodzinne ferie nad morzem przeżyliśmy szok. Miał być kominek i luksus, a przywitał nas grzyb i ziąb”
„Już po przyjeździe coś mi nie pasowało, ale nie dałem tego po sobie poznać. W środku miało być ciepło, przytulnie, z kominkiem i klimatem jak z folderu reklamowego. Przynajmniej tak to sobie wyobrażałem, wciskając klucz do zamka. Otworzyłem drzwi i... poczułem chłód, dosłownie. Śmierdziało wilgocią i starą farbą”.
Zawsze byłem tym, który ogarnia. Twardo stąpam po ziemi, nie daję się ponieść emocjom, planuję, analizuję, przewiduję. Jestem ojcem dwójki dzieci, mężem Moniki – kobiety, którą kocham, choć czasem mam wrażenie, że nie zawsze umiem jej to pokazać. Mam czterdzieści cztery lata i nie jestem typem faceta, który zostawia coś przypadkowi. Zwłaszcza, gdy chodzi o rodzinę. Ostatnie miesiące w pracy były koszmarem. Projekty spiętrzyły się jak nigdy, szef oczekiwał cudów, a ja, jak zwykle, nie odmawiałem. Bo przecież „na mnie można liczyć”. Siedziałem po godzinach, tłumaczyłem się dzieciom, że „tata musi jeszcze chwilę popracować”. Patrzyłem, jak Monika przewraca oczami i milknie, a Tosia i Kajtek coraz częściej spoglądają na mnie z dystansem. Potrzebowaliśmy przerwy. Resetu. Czegoś, co sprawi, że znowu poczujemy się jak rodzina. Razem, blisko. Znalazłem ogłoszenie przypadkiem, w środku listopada. „Kameralny luksus z kominkiem, tylko 200 metrów od morza”. Kliknąłem. Zdjęcia wyglądały jak z katalogu: drewniany domek z ciepłym światłem w oknach, stylowy salon z wielkim kominkiem, a do tego hamaki na tarasie i sauna. Cena? Do przełknięcia, szczególnie poza sezonem. Czułem dumę, kiedy kliknąłem „Rezerwuj”. W końcu zrobiłem coś dobrego dla nas. Coś, co nas zbliży. Przekonałem Monikę, że warto. Dzieci piszczały z radości. Tosia pakowała książki i swoje „dorosłe” kosmetyki, Kajtek – klocki i dwa pluszaki, bez których nie zasypia. Monika sprawdzała prognozy pogody i listy rzeczy do zabrania, a ja uśmiechałem się pod nosem. Byłem pewien: to będą ferie idealne. Tydzień nad morzem, tylko my, z dala od wszystkiego. Ciepło kominka, kakao w rękach dzieci, ja i Monika – znowu bliscy. Wszystko miałem pod kontrolą. A przynajmniej tak mi się wtedy wydawało. Zderzyliśmy się z rzeczywistością Już po przyjeździe coś mi nie pasowało, ale nie dałem tego po sobie poznać. Ot, drobnostka – dach budynku pokryty starymi liśćmi, trochę zacieków na elewacji, ale przecież liczy się wnętrze, prawda? W środku miało być ciepło, przytulnie, z kominkiem i klimatem jak z folderu reklamowego. Przynajmniej tak to sobie wyobrażałem, wciskając klucz do zamka. Otworzyłem drzwi i... poczułem chłód, dosłownie. Śmierdziało wilgocią i starą farbą. Tosia od razu skrzywiła się i zakryła nos rękawem kurtki. – Tato, dlaczego tu śmierdzi? – Spokojnie, Tosieńko, zaraz się wywietrzy – rzuciłem szybko, jakby to miało cokolwiek załatwić. Kajtek rozejrzał się po salonie, zrobił parę kroków do przodu i spojrzał na mnie z rozczarowaniem. – Gdzie jest kominek? Chciałem odpowiedzieć, ale spojrzałem tam, gdzie wskazywał palcem. To, co miało być kominkiem, było atrapą. Płyta gipsowa, cegiełki z plastiku, w środku jakieś ledy udające płomienie. Nawet nie drgnąłem. Stałem w bezruchu, przez ułamek sekundy nie wiedząc, co powiedzieć. Monika przeszła obok mnie bez słowa, pociągnęła walizkę do środka, spojrzała na ściany, potem na podłogę i na mnie. – Kamil… tu się nie da mieszkać… Westchnąłem głęboko, próbując nie wybuchnąć. – Kochanie, już zapłacone. To tylko tydzień, wytrzymamy. Będzie dobrze. Ale wiedziałem, że nie było. Już wtedy wiedziałem. Przeszliśmy razem do łazienki. Monika zamarła. Na ścianie grzyb, z kranu ciekła woda. Grzejnika nie było. Tylko zimne kafelki i przeciąg ciągnący spod drzwi. Zaczęła drżeć, a może już wtedy ledwo się trzymała. Zjedliśmy byle co, bo kuchnia ledwo działała. Wieczorem dzieci zasnęły wcześnie, zawinięte w bluzy i kurtki, przykryte wszystkim, co mieliśmy. Monika długo leżała w milczeniu. Nie mówiła ani słowa, tylko odwróciła się ode mnie i patrzyła w ścianę. W końcu usłyszałem, jak pociąga nosem. Cicho, tylko raz, ale nie zasnęła długo po tym. Leżałem obok niej i zaciskałem zęby. Czułem, jak cała pewność siebie gdzieś odpływa. A to był dopiero pierwszy wieczór. Miałem plan, miałem wszystko zaplanowane. Ale nic z tego nie działało. Próbowałem ratować sytuację Rano wstałem pierwszy. Nie dlatego, że byłem wyspany. Spałem źle, właściwie wcale, ale nie mogłem znieść ciszy, która wisiała w powietrzu od poprzedniego wieczoru. Monika udawała, że śpi. Leżała sztywno, zaciśnięte usta, nieruchoma jak kamień. Dzieci kręciły się pod kołdrami. Tosia miała czerwony nos, a Kajtek spał z kapturem od bluzy naciągniętym na głowę. Z kuchni dobiegał szum lodówki. Pojechałem do sklepu w sąsiednim miasteczku. Nie tłumaczyłem się, nie zapowiedziałem wyjazdu. Chciałem choć przez chwilę udawać, że mam kontrolę nad sytuacją. Kupiłem grzałkę, dwa termofory, gruby koc z różowym misiem, drugi – szary w pingwiny. Do tego pakiet świec zapachowych i najtańszy przedłużacz. Wziąłem jeszcze herbatę malinową i słoik miodu. Przynajmniej tyle mogłem im dać. Wróciłem, zanim wstali. Rozłożyłem grzałkę w łazience, wsunąłem termofory pod kołdry, zapaliłem jedną świeczkę na stoliku. Wszystko po cichu, byle ich nie zbudzić. Kiedy Tosia weszła do salonu, wyciągnąłem różowy koc i rozłożyłem go teatralnie na sofie. – Zobacz, Tosia, mamy różowy koc w misie. Fajny, co? Spojrzała na mnie bez entuzjazmu, jakby robiła mi przysługę. – Może być – burknęła i usiadła, zawijając się tylko do połowy. Monika zeszła chwilę później. Spojrzała na to wszystko – świeczki, grzałkę, termofory – i nic nie powiedziała. Dopiero gdy zaczęła robić herbatę, odwróciła się do mnie bokiem. – Trzeba było sprawdzić ten nocleg dokładniej. Poczułem, jak coś się we mnie zbiera. Nie miałem siły przepraszać, nie miałem siły znów się tłumaczyć. – To zawsze ja wszystko muszę ogarniać – powiedziałem zbyt ostro, sam się sobie zdziwiłem. Nie odpowiedziała. Przeszła obok mnie, jakbym był tylko meblem. Zamknęła się z dziećmi w pokoju. Z salonu słyszałem, jak rozmawiają cicho, Kajtek się śmieje. Mnie nie zawołali. Siedziałem przy stole i patrzyłem na telefon. Próbowałem znaleźć atrakcje w okolicy, coś, cokolwiek, co mogłoby ten tydzień uratować. Ale z każdą kolejną stroną ogarniało mnie poczucie bezsensu. Pogoda do niczego, morze lodowate. Deszcz ze śniegiem zapowiadany przez pięć kolejnych dni. Wszędzie daleko, wszędzie drogo, a dzieci i tak nie będą miały frajdy, jeśli Monika będzie chodziła z tym spojrzeniem, jakby była tu za karę. Nie byliśmy razem. Mieszkaliśmy w jednym domku, ale każdy z nas próbował przetrwać po swojemu. Monika – w ciszy. Dzieci – w tabletach. Ja – w idiotycznej nadziei, że jeszcze to jakoś naprawię. Miałem dość jej milczenia Cisza między nami zaczęła gęstnieć. Mijał trzeci dzień, a każde słowo wypowiedziane do Moniki było jak rzucony kamień, który spadał bez echa. Mówiła tylko do dzieci. Ja byłem tłem – tym, co stoi, siedzi, gotuje, kupuje. Wieczorami zasypialiśmy oddzieleni pustką. Próbowałem zagaić, zapytać, powiedzieć coś głupiego, byle ją rozśmieszyć. Patrzyła wtedy na mnie długo i beznamiętnie, jakby oceniała, czy w ogóle warto odpowiadać. W końcu pękłem. To był wieczór, jak każdy inny. Deszcz bębnił o dach, dzieci zniknęły w swoim świecie, Monika siedziała na fotelu i stukała w telefon. – Ty w ogóle zamierzasz ze mną porozmawiać? – zapytałem. Nie podniosła wzroku. – O czym? – O tym, że jestem tutaj sam. Że próbuję to wszystko jakoś sklejać, a ty udajesz, że mnie nie ma. Wtedy odłożyła telefon i spojrzała mi prosto w oczy. – Nie chodzi o nocleg. Chodzi o to, że nie słuchasz. – Co? – parsknąłem. – Przecież wszystko to zrobiłem dla was. Dla waszej wygody! – My nie chcemy wygody. Chcemy ciebie. Obecnego, Kamil. Miała spokojny głos, aż mnie to zabolało. Nie krzyczała, nie rzucała słów. Mówiła jak ktoś, kto od dawna już się żegna, tylko druga strona jeszcze tego nie zauważyła. – Zawsze myślisz, że wystarczy zorganizować, zapłacić, załatwić. Że emocje można rozwiązać logistyką. Ale ja nie potrzebuję termoforu. Potrzebuję męża, który zobaczy, że coś między nami się psuje. Od dawna. Zamilkła. Wtedy z pokoju wyjrzała Tosia. Milczała, stała w drzwiach jak cień. Zobaczyła nas i zniknęła. – Wiesz, co jest najgorsze? – powiedziała Monika, cicho. – Że ja już nawet nie chcę się z tobą kłócić. Nie umiałem odpowiedzieć. Czułem, jak każda z tych fraz wbija się we mnie. Miałem dość. Chciałem wyjść, trzasnąć drzwiami, pojechać na koniec świata, byle nie słyszeć jej głosu. Ale stałem, jak wmurowany. A ona wstała, ominęła mnie i poszła do dzieci. I znów zostałem sam. Czekaliśmy na powrót Reszta wyjazdu to była gra w udawanie. Udawaliśmy, że wszystko jest w porządku. Monika uśmiechała się do dzieci, odpowiadała na pytania, nalewała zupę do talerzy. Ja robiłem zdjęcia, wrzucałem fotki z morzem, żeby pokazać rodzinie. Tosia mówiła, że się nudzi. Kajtek oglądał bajki na tablecie i zasypiał w ciuchach, jakby chciał być gotowy do powrotu w każdej chwili. Nie rozmawialiśmy o tym, co się wydarzyło. Monika nie wróciła do tamtego wieczoru, a ja nie miałem odwagi zapytać, co dalej. Siedzieliśmy przy jednym stole, jedliśmy te same śniadania, patrzyliśmy przez to samo okno, ale byliśmy osobno. Kiedyś wystarczyło jedno słowo, by się porozumieć. Teraz nie wystarczały nawet całe zdania. Na spacerach szliśmy osobno. Ja z przodu, dzieci pośrodku, Monika na końcu. Nikt się nie skarżył, nikt nie prosił o rękę, nie zatrzymywał się przy muszelkach. Zamiast budować wspomnienia, czekaliśmy, aż to się skończy. W nocy Monika spała zwrócona plecami. Nawet nie drgnęła, gdy przykryłem ją kocem. Czułem się obcy we własnej rodzinie. I chyba na to zasłużyłem. Ostatniego dnia pakowaliśmy się w milczeniu. Nikt się nie śpieszył, ale też nikt nie chciał zostać. Pojechaliśmy bez śniadania. Droga powrotna była cicha. Tylko radio grało sennie w tle, ale i ono w końcu ucichło. Tosia zasnęła z głową opartą o szybę. Monika patrzyła w telefon. Ja prowadziłem i miałem wrażenie, że wracamy do czegoś gorszego niż ten dom z atrapą kominka. Wracaliśmy do pustki, która przestała być chwilowa. Na trzydzieści kilometrów przed domem odezwał się Kajtek. Głos miał zmęczony, ale pogodny. – Fajnie było spać razem. Spojrzałem na niego przez lusterko. Uśmiechał się, jakby naprawdę coś mu się podobało. Przez moment nie mogłem złapać oddechu. W gardle zebrała mi się gula, której nie potrafiłem przełknąć. Chciałem coś powiedzieć, ale nie wiedziałem co. Monika spojrzała na mnie wtedy pierwszy raz od trzech dni. Nie uśmiechnęła się, ale i nie odwróciła wzroku. Chcę to odbudować Zanim dojechaliśmy pod blok, Tosia się obudziła. Kajtek jeszcze drzemał, trzymając w rękach pluszowego pieska. Monika pierwsza wysiadła z auta i zaczęła wypakowywać torby, nie patrząc na mnie, nie prosząc o pomoc. Wszystko robiła mechanicznie. Znałem ten ruch – kobieta, która nie chce być zależna, która wszystko robi sama, bo wie, że nie ma na kim się oprzeć. Zawsze mi to w niej imponowało, a teraz mnie bolało. Zostawiłem dzieci na górze i wróciłem jeszcze na chwilę do samochodu, niby po jakiś drobiazg. Tak naprawdę chciałem odetchnąć. Usiadłem w środku i poczułem, jak dopada mnie zmęczenie. Nie z podróży, tylko z powodu tej całej iluzji, którą sam sobie stworzyłem. Ze złudzenia luksusu, który istniał tylko na zdjęciach. Z wiary, że da się coś załatwić pieniędzmi i dobrymi intencjami, nie słuchając, nie dostrzegając drugiego człowieka naprawdę. Zawiodłem. Nie jako organizator ferii, ale jako partner. Myślałem, że wszystko da się utrzymać, jeśli tylko będę odpowiedzialny, zaradny, jeśli zadbam o detale. Ale nie zadbałem o najważniejsze – o nas. Monika nie powiedziała mi nic, gdy wróciłem. Położyła dzieci spać, zamknęła się w łazience i słyszałem tylko, jak spuszcza wodę i myje ręce. Każdy jej ruch był spokojny, powtarzalny, jakby przećwiczony tysiące razy. Jakby uczyła się nowej codzienności – beze mnie. Wyszedłem do kuchni, nalałem sobie herbaty. Gapiłem się w parujący kubek, aż podszedł Kajtek. Uśmiechnięty, z rozczochraną czupryną, spojrzał na mnie z dołu. – Tato, a jak znowu pojedziemy, to mogę spać z Tosią i z tobą? Pokręciłem głową. Nie wiedziałem, co odpowiedzieć. – Bo było cieplutko. I jak się śmiałeś, to mamie też się oczy świeciły. Zamilkłem. Dotknął mnie lekko w ramię i pobiegł do pokoju. A ja zostałem, z jego słowami, które zabrzmiały mocniej niż cokolwiek, co powiedziała Monika przez ostatnie dni. Nie wiem, od czego zacząć. Nie wiem, jak wrócić. Ale wiem, że chcę. Że muszę. Może już za późno. Może Monika wybrała już inne życie, w którym nie jestem potrzebny. Ale dopóki jeszcze mogę zapytać, czy wróci, będę próbował. Tylko czy da się coś jeszcze zbudować z tego, co zostało? Kamil, 44 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Zabraliśmy teściową na ferie w góry, a ona zrobiła nam z urlopu pielgrzymkę. Zamiast term miałam kółko różańcowe” „Wyhaczyłam w lumpeksie piękną kurteczkę dla wnusi. Ale moja kochana synowa jak zwykle musiała wtrącić swoje 3 grosze” „Ferie w Tatrach miały przypieczętować naszą miłość. Po powrocie czekała mnie góra rozczarowań i bolesna prawda”
„Rodzina traktowała babcię jak świętą, ale ona nie była aniołem. Na Dzień Babci nie zapalę nawet świeczki na jej grobie”
„Nikt mnie nie ostrzegł, jak bardzo można nie lubić własnej babci. Gdy inni jechali do ukochanej seniorki z bukietem tulipanów, ja z trudem zmuszałam się, by przypomnieć sobie cokolwiek dobrego na jej temat. Teraz zbliża się Dzień Babci i znów czuję tę samą niechęć”.
W dzieciństwie często słyszałam, jak moi rówieśnicy opowiadali z rozczuleniem o swoich babciach – jak piekły im ciasta, broniły przed rodzicami, szeptały sekrety i tuliły do snu. Ja tylko milczałam. W mojej głowie słowo „babcia” nie wywoływało żadnego ciepła, a wręcz przeciwnie – grymas niechęci i niepojętego wstydu. Gdy inni jechali do ukochanej seniorki z bukietem tulipanów, ja z trudem zmuszałam się, by przypomnieć sobie cokolwiek dobrego na jej temat. Teraz zbliża się Dzień Babci i znów czuję tę samą niechęć. I ulgę, że nie muszę się z nikim dzielić wspomnieniami. Nie miałam prawdziwej babci – A twoja babcia co ci kupiła na urodziny? – zapytała mnie kiedyś Paulina, przynosząc do szkoły własnoręcznie dziergany sweterek z dopiętą karteczką: „Dla mojej najukochańszej wnusi – Babcia Jadzia”. Pokręciłam głową. Wtedy jeszcze nie umiałam kłamać na zawołanie. – Nie mam babci – odpowiedziałam sucho. – Um... zmarła? – zrobiła się czerwona i od razu pożałowała pytania. – Mieszka w tym samym mieście – powiedziałam po chwili. Paulina już więcej nie pytała. A ja nawet nie wiedziałam, czy żałuję, że nie mam się czym pochwalić, czy bardziej wstydzę, że nikt mnie nie ostrzegł, jak bardzo można nie lubić własnej babci. Bo u mnie w domu się o tym nie mówiło. Czasem, gdy inne dzieci zostawały u babć na weekend, ja siedziałam w domu z mamą, która rzucała od niechcenia: – Lepiej, że nie jedziesz. I tak byłabyś tam tylko problemem. Nie zaprzeczałam. Ja to czułam. Czułam od zawsze. Babcia zawsze patrzyła na mnie tak, jakby widziała w moich oczach wszystkie porażki swojej córki. A może tylko sobie to wmawiałam? Tyle że nawet dziś, po latach, mam ciarki, gdy przypomnę sobie jej zimne „dzień dobry”. Musiałam zasłużyć na jej łaskę Babcia lubiła porządek. Taki wojskowy. W jej mieszkaniu nie było miejsca na przypadkowo rzucony koc, na niedokręcony kran czy na dziecięce ślady palców na szybie. Zawsze pachniało tam jakąś ostrą pastą do podłogi i starą naftą. Mówiła, że czystość to oznaka moralności. Brud – lenistwa. A lenistwo to grzech. Nigdy nie powiedziała, że mnie kocha. Nawet nie udawała, że jestem dla niej ważna. Byłam córką swojej matki, tej, która „zrujnowała sobie życie przez głupotę”, więc według babci byłam z definicji gorszym człowiekiem. Niby dawała mi zupę, ale bez słowa. Czasem rzucała drożdżówkę, ale jak psu, bez uśmiechu, bez spojrzenia. Gdy próbowałam się przytulić, odsuwała mnie, mówiąc: – Spocona jesteś, jak wszystkie dzieciaki. Idź się umyj. A kiedy przyniosłam jej rysunek z przedszkola, nie spojrzała nawet. – Co ja mam z tym zrobić? Powiesić? Przecież mam czyste ściany. Więc szybko się nauczyłam – u babci uczucia były za zasługi. Za piątki, za dobre maniery, za milczenie. Inaczej była kara – cisza, wzrok pełen pogardy i zdanie: – Takie dziecko to wstyd. Nie wiedziałam, że można kochać kogoś bez konieczności zasługiwania na miłość. Czułam się jak oszustka W podstawówce pani kazała nam napisać wypracowanie o najpiękniejszym wspomnieniu z dzieciństwa. Pamiętam, że siedziałam nad kartką przez godzinę, gryząc długopis. Wszystkie wspomnienia, które miałam, były szare i ciche. Jakby nic nie miało koloru. Paulina napisała o pieczeniu pierników z babcią, Michał o wycieczce do zoo z dziadkiem, a ja? Ja wymyśliłam historię. Napisałam, że babcia robiła mi szarlotkę i opowiadała bajki o krasnoludkach. Wymyśliłam wszystko – zapachy, słowa, nawet to, że trzymała mnie za rękę. Pani się wzruszyła, przeczytała na głos. Dzieci klaskały, a ja czułam się jak oszustka. W domu pokazałam babci tę laurkę, chcąc – sama nie wiem czego – może jakiegoś potwierdzenia, że to mogłoby być prawdziwe. Spojrzała krótko, skrzywiła się i rzuciła: – Kłamstwo. Po co opowiadasz brednie? Z babcią bajki? A gdzie ja miałam na to czas? Odwróciła się i poszła do kuchni. A ja spaliłam tę kartkę jeszcze tego samego dnia w piecu. Wtedy pierwszy raz zrozumiałam, że są rzeczy, o których się w szkole nie mówi. Że moja babcia to nie temat do opowieści. Chyba że wymyślonych. Nie byłam smutna Na pogrzebie wszyscy mówili o niej jak o świętej. Ksiądz odczytał listę cnót: oddana rodzinie, pobożna, kochająca, sprawiedliwa. A ja stałam w ostatnim rzędzie, ściskając rękaw płaszcza i nie wiedząc, co zrobić z tą całą goryczą, która mi się aż ulewała. – Babcia była dobrym człowiekiem – szepnęła do mnie mama. Wierzyła w to. Albo chciała wierzyć. Może wtedy łatwiej było wybaczyć, że jako dziecko wysyłała mnie do niej z nadzieją, że się do siebie zbliżymy. W czasie stypy ktoś podszedł do mnie z ciastkiem i powiedział: – Ty to byłaś jej oczkiem w głowie. Zawsze się tobą chwaliła. Zakrztusiłam się kompotem. Serio? Mną? – No mówiła, że taka jesteś rezolutna. Trochę za szczera, ale ambitna. Za szczera... Tak. Babcia mówiła, że dzieci powinny siedzieć cicho i nie wymyślać sobie bajek. Później, kiedy już wszyscy się rozeszli, zostałam sama przy jej grobie. Stałam chwilę i pomyślałam: „Nawet teraz nie wiem, co ci powiedzieć. Nie tęsknię. I nie jestem wdzięczna. I chyba nawet nie jestem smutna”. I to była najuczciwsza rozmowa, jaką z nią kiedykolwiek odbyłam. Nie zapalę jej świeczki Mama zapytała, czy w Dzień Babci pojadę na cmentarz. Że trzeba kupić znicz, może jakiś stroik. Że nie wypada nie pojechać. Że to przecież babcia. – Wiem, że nie była idealna – dodała cicho, jakby próbując mnie uprzedzić – ale była naszą rodziną. Rodziną, która nie mówiła „kocham cię”, tylko „załóż czyste rajstopy”. Która nie pytała, jak się czuję, tylko stale mnie oceniała. Rodziną, która przez całe dzieciństwo przypominała mi, że istnieję tylko dlatego, że moja matka miała za miękkie serce. Spojrzałam na znicze w sklepie, tyle ich było. Małe, duże, plastikowe, szklane, tanie i przesadnie drogie. Wszystkie takie same. Bezduszne. I pomyślałam, że ja nie chcę dla niej ani jednego, bo nic dobrego mi się nie przypomina. Nie ma jednej rzeczy, jednej chwili, za którą mogłabym powiedzieć: „dziękuję”. Ani jednej, gdy chciałabym ją znów dotknąć, przypomnieć sobie, jak pachniała, jak się śmiała, jak coś ugotowała specjalnie dla mnie. Pamiętam za to ciszę, milczącą pogardę i chłód zimniejszy niż styczniowy wiatr. Więc nie, nie zapalę jej świeczki na grobie. Nie dlatego, że nie wypada. Tylko dlatego, że nie chcę. Bo dla mnie Dzień Babci to nie święto. To trudne wspomnienia i bolesna świadomość, że ja nigdy nie miałam babci z prawdziwego zdarzenia. Nie mam już ochoty udawać Stoję między półkami z bombonierkami i kubkami z napisem „Najlepsza Babcia”, obok pluszowych serc, świeczek o zapachu wanilii i gotowych laurek. Wszystko tu krzyczy, że babcia ma być dobra, uśmiechnięta. Że trzeba ją kochać i tęsknić za nią, gdy odejdzie. I nagle czuję, że ja nie mam nic, co chciałabym w ten sposób świętować. Nie czuję potrzeby, żeby kupować jej cokolwiek „bo tak wypada”. Przez całe życie to ja byłam tą, którą trzeba było poprawiać, uciszać, zawstydzać. Dla niej byłam problemem, nie wnuczką. I nie muszę udawać, że było inaczej tylko dlatego, że w kalendarzu jest jej święto. Nie czuję potrzeby, by zapalić światło na jej grobie. Wychodzę ze sklepu z pustymi rękami. Obok mnie jakaś dziewczynka niesie kwiaty owinięte w papier. Widzę, że się uśmiecha. Może jedzie do babci, która ją naprawdę kocha, a może do takiej, która jej nigdy nie skrzywdziła. Zazdroszczę. Wracam do domu z pustymi rękami. Mama pyta, czy kupiłam coś dla babci. Odpowiadam, że nie. Nie dopytuje, może wie, przecież też pamięta. A może woli nie poruszać tematu, bo łatwiej jest trzymać się wersji, w której babcia była „chodzącym dobrem”. Nie jadę na cmentarz. Siedzę przy oknie i myślę: nie każda relacja zasługuje na wspomnienie. Nie każda babcia zasługuje na pamięć. A ja już nie mam ochoty udawać. Nie mam ochoty kupować kwiatów na Dzień Babci, skoro przez lata nie dostałam od niej nawet jednego ciepłego słowa. Zofia, 29 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Wyhaczyłam w lumpeksie piękną kurteczkę dla wnusi. Ale moja kochana synowa jak zwykle musiała wtrącić swoje 3 grosze” „Zabraliśmy teściową na ferie w góry, a ona zrobiła nam z urlopu pielgrzymkę. Zamiast term miałam kółko różańcowe” „Ferie w Tatrach miały przypieczętować naszą miłość. Po powrocie czekała mnie góra rozczarowań i bolesna prawda”
„Pieniądze po teściu miały ułatwić nam życie, a wszystko zniszczyły. Przez tę kasę panuje między nami siarczysty mróz”
„Mijały tygodnie, a budowa nie ruszała, mimo że deweloper zapewniał, że lada dzień wjadą koparki. Co kilka dni Marta dzwoniła do niego – odbierał rzadziej, za każdym razem z nową wymówką. Raz mówił o problemach z wykonawcą, innym razem o przeciągających się decyzjach w urzędzie”.
Nigdy nie sądziliśmy, że nasza przyszłość może się zmienić w jednej chwili. Kiedy zmarł teść, byliśmy w szoku – choć od dawna chorował, jego odejście przyszło nagle. Tuż po pogrzebie dowiedzieliśmy się, że zostawił nam spory spadek. Stary dom w dobrej lokalizacji, działka i trochę oszczędności na koncie. Brzmiało to jak cud zesłany z nieba. Marzyliśmy już o remontach, nowych samochodach, wakacjach życia. W głowach kręciły się plany, których wcześniej nawet nie śmieliśmy wypowiedzieć na głos. Wtedy jeszcze nie wiedzieliśmy, że ta bajka skończy się dla nas prawdziwym dramatem. Testament jak z bajki – No i co tam napisał? – zapytała Marta, nerwowo bawiąc się łańcuszkiem na szyi. Siedzieliśmy przy stole w notarialnym gabinecie, a naprzeciw nas – elegancka kobieta z grubymi okularami i chłodnym spojrzeniem. Czytała głośno ostatnią wolę teścia, jakby to był po prostu kolejny papier do przeprocesowania. – Całość majątku, w tym nieruchomości, środki finansowe oraz ruchomości, zapisuję mojej córce Marcie oraz jej mężowi, Arturowi – przeczytała. Spojrzeliśmy na siebie z niedowierzaniem. Nie spodziewaliśmy się aż tak hojnego gestu. Teść był oszczędny, a nawet surowy. Przez lata powtarzał, że nie zamierza „rozdawać pieniędzy za życia, bo nie wie, kto go przeżyje”. A jednak – zostawił nam dom na przedmieściach, działkę i trochę gotówki. – No to chyba ktoś tu właśnie został bogaty – szepnęła mi do ucha Marta, uśmiechając się szeroko. Ja też się uśmiechnąłem. Po raz pierwszy od miesięcy poczułem ulgę. Kredyty nas przygniatały, firma ledwo zipała, a tu – taka niespodzianka. Jeszcze nie wiedzieliśmy, że z tym domem dostaliśmy w pakiecie coś więcej – długi, problemy i coś, co miało nas wystawić na najcięższą próbę. Za dobre, by było prawdziwe Pierwsze dni po odczytaniu testamentu były jak sen. Marta przeglądała katalogi z wyposażeniem wnętrz, ja wyobrażałem sobie, jak w końcu zamykam firmę i zaczynam robić coś na spokojnie. Może pensjonat, może kawiarnię. Z teściem nie zawsze było łatwo, ale teraz wydawało się, że zostawił nam przepustkę do lepszego życia. Pierwszy niepokój pojawił się, kiedy poszliśmy obejrzeć dom. Stał na uboczu, zaniedbany, z odpadającym tynkiem i dziurą w dachu. Marta jeszcze próbowała żartować, że ma potencjał, ale mnie mina już zrzedła. W środku było jeszcze gorzej – wilgoć, grzyb, porozrzucane papiery. – To się wszystko wyremontuje – powiedziała Marta, z determinacją w oczach. Kiwnąłem głową. Chciałem wierzyć, że to drobnostki. Kilka dni później przyszło pierwsze pismo – zaległości podatkowe za działkę. Potem kolejne – zaległy czynsz za media, wezwanie do zapłaty za remont dachu, który kiedyś zlecił teść, ale nigdy nie opłacił faktury. – To na pewno pomyłka – próbowałem się uspokajać. Nie wiedziałem jeszcze, że to dopiero początek. Każdy kolejny dzień odkrywał przed nami coś nowego. Nie majątek – lecz dziurę bez dna, którą ktoś starannie przykrył ładnym testamentem. Inwestycja życia była pułapką – Spokojnie, przecież mamy działkę. Sprzedamy ją, spłacimy zobowiązania, a resztę zainwestujemy – przekonywała mnie Marta, kiedy wieczorami siedzieliśmy nad stertą rachunków i wezwań. Miała w sobie jeszcze resztki optymizmu, których mnie już brakowało. Zgodziłem się. Wystawiliśmy działkę na sprzedaż. Zainteresowanie było spore – miejsce dobre, media doprowadzone, plany zagospodarowania korzystne. Po miesiącu zadzwonił pewien elegancki mężczyzna. Przedstawił się jako inwestor. Mówił konkretnie, znał temat, oferował dobrą cenę. – Kupię działkę, ale mam propozycję – powiedział przy drugim spotkaniu. – Zamiast gotówki, dostaniecie państwo cztery mieszkania w bloku, który tam postawię. Każde warte więcej niż sama działka. Zyskacie na tym, i to sporo. Początkowo byłem sceptyczny. Marta – wręcz odwrotnie. Już widziała, jak wynajmujemy mieszkania, zarabiamy co miesiąc bez kiwnięcia palcem. Uległem. Podpisaliśmy umowę, przepisaliśmy ziemię. Deweloper przelał nam zaliczkę i zniknął na kilka tygodni. Tłumaczył się papierologią, pozwoleniami, formalnościami. My w tym czasie zdążyliśmy już wydać większość zaliczki na spłatę długów teścia. Byliśmy przekonani, że trafiliśmy na złoty interes. Tymczasem właśnie oddaliśmy ostatnią rzecz, która miała realną wartość. Zimny prysznic Mijały tygodnie, a budowa nie ruszała. Na działce rosły tylko chwasty, mimo że deweloper zapewniał, że lada dzień wjadą koparki. Co kilka dni Marta dzwoniła do niego – odbierał rzadziej, za każdym razem z nową wymówką. Raz mówił o problemach z wykonawcą, innym razem o przeciągających się decyzjach w urzędzie. – Przecież mamy umowę, to nas zabezpiecza – powtarzała Marta. Sam siebie próbowałem tym pocieszać, ale coś mnie gryzło. Poprosiłem znajomego prawnika, by rzucił okiem na dokumenty. Po godzinie rozmowy z nim już wiedziałem, że jesteśmy w czarnej dziurze. – Ta umowa nie daje wam niczego konkretnego – powiedział bez owijania. – Nie ma terminu rozpoczęcia budowy, nie ma kar umownych, nie macie zabezpieczeń. Oddaliście ziemię, a obietnica mieszkań to tylko deklaracja. W razie czego – pójdziecie do sądu, ale powodzenia. Takie sprawy ciągną się latami. Marta siedziała na kanapie, blada jak ściana. Zobaczyła to samo co ja: daliśmy się nabrać. Z rąk wymknęła nam się i działka, i zaliczka. Nie mieliśmy już nic. A ja musiałem jeszcze spojrzeć jej w oczy i powiedzieć, że sam ją w to wszystko wciągnąłem. Gorzka prawda Z początku Marta nie mówiła nic. Chodziła po domu w milczeniu, robiła herbatę, prasowała coś, sprzątała – jakby nie chciała usiąść, bo wtedy wszystko by się rozsypało. Ja z kolei miałem ochotę rzucić czymś o ścianę. Na przemian obwiniałem siebie, teścia, Martę, los, system, wszystkich. W końcu nie wytrzymałem. – Musimy coś zrobić – zacząłem, ale ona tylko spojrzała na mnie i pierwszy raz od lat zobaczyłem w jej oczach coś, co mnie przeraziło: obojętność. – A co, Artur? Czego jeszcze nie oddaliśmy? Mieszkania? Sprzętu do lombardu? Może ostatnich nadziei? – Marta… – Zobacz, co zrobiliśmy. Zaufaliśmy facetowi, którego nie sprawdziliśmy. Uwierzyliśmy, że spadek to wygrana na loterii. Wiesz, czego mi najbardziej żal? Nie pieniędzy. Tego, że nie posłuchaliśmy intuicji. I że tyle razy mówiłam ci: może zacznijmy powoli, ostrożnie. Ale ty… zawsze chciałeś wszystko od razu. Te słowa bolały bardziej niż jakiekolwiek przekleństwa. Wiedziałem, że ma rację. Że zgubiła nas nie tylko naiwność, ale też moja pycha. Marzenie o szybkim awansie społecznym. O bogactwie, które przyszło zbyt łatwo, by mogło być prawdziwe. Mamy nauczkę na zawsze Minęło kilka miesięcy. Żadna budowa nie ruszyła. Deweloper przestał odbierać telefony, biuro – zamknięte, strona internetowa zniknęła. Sprawa trafiła do prokuratury, ale byliśmy tylko jednymi z wielu poszkodowanych. Śledztwo ciągnie się do dziś, a my zostaliśmy bez działki, bez pieniędzy, bez złudzeń. Sprzedaliśmy samochód. Przenieśliśmy się do mniejszego mieszkania – wynajmowanego, bo naszego już nie dało się utrzymać. Marta wróciła do pracy na etacie, ja próbuję znów rozkręcić coś drobnego – bez marzeń o wielkim biznesie. Cicho, ostrożnie, krok po kroku. Jak trzeba było od początku. Nie rozmawiamy o spadku. Nie kłócimy się, ale coś między nami zgasło. Może jeszcze wróci – może nie. Dziś już niczego nie zakładam z góry. Każdego dnia widzę, ile warta jest łatwa obietnica. Ile potrafi kosztować nasz własny entuzjazm, jeśli nie idzie za nim zdrowy rozsądek. Spadek po teściu miał być wybawieniem. Tymczasem okazał się sprawdzianem. Nie wyszliśmy z niego zwycięsko, ale może jeszcze kiedyś, z tych gruzów, zbudujemy coś lepszego. Artur, 41 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze” „Od świtu do nocy biegam z mopem w rękach, a mąż tylko siedzi na kanapie. Nie widzi, że cały dom jest na mojej głowie”
„Weekend w Białce Tatrzańskiej wreszcie otworzył mi oczy. Zachowanie męża nie pozostawiło mi żadnych złudzeń”
„Nie rozmawialiśmy przez resztę dnia. Mąż zjechał jeszcze kilka razy, a ja tułałam się między wypożyczalnią sprzętu narciarskiego a kawiarnią. Udawałam, że wszystko gra”.
Było coś kuszącego w tym, żeby wyrwać się z miasta choćby na chwilę. Zmienić otoczenie, odetchnąć pełną piersią, poczuć, że jeszcze jesteśmy „my”, a nie tylko codzienna rutyna, rachunki i wieczory spędzone przed telewizorem. Zresztą... nie będę ukrywać, że to ja nalegałam na ten wyjazd. Mąż wzbraniał się, jak tylko mógł. Mówił, że to zły moment, że ma dużo pracy, że drogo – standardowy repertuar. Tym razem postawiłam na swoim. Uznałam, że jeśli teraz nie zrobię nic, to jeszcze chwila i zupełnie nie będę wiedziała, z kim właściwie mieszkam. Chciałam ciepła, bliskości, może jakiegoś gestu. Czegoś, co utwierdziłoby mnie w przekonaniu, że nadal jesteśmy dla siebie ważni. W końcu pojechaliśmy w góry na weekend. Miało być magicznie. A wyszło... zupełnie inaczej, niż się spodziewałam. Coś mnie tknęło Dojechaliśmy do Białki Tatrzańskiej późnym wieczorem. Pensjonat był ładny, zadbany, z drewnianym wykończeniem i ciepłym światłem sączącym się z lamp. Mąż jednak skrzywił się na widok recepcji. – Serio? Zarezerwowałaś nam tu pokój? Myślałem, że coś bardziej nowoczesnego… – To miało być przytulne miejsce, z klimatem. Mówiłam przecież, że to rodzinny pensjonat. – Mówiłaś, ale myślałem, że to taka przenośnia. Recepcjonistka wręczyła nam klucz z brelokiem w kształcie góralskiej ciupagi. Weszliśmy do pokoju. Było ciepło, czysto i przytulnie. A on? Otworzył walizkę, wyjął laptopa i... jak gdyby nigdy nic, odpalił go na łóżku. – Co ty robisz? – Mam dwa zaległe maile do odpisania. To chwilka. – Przyjechaliśmy tu, żeby odpocząć. Może chociaż jutro zrób sobie „chwilkę”, co? – Nie zaczynaj – rzucił, nie podnosząc wzroku znad ekranu. – Przecież mogę ogarnąć dwa maile. To ci przeszkadza? Usiadłam na fotelu pod oknem. Patrzyłam, jak krople deszczu spływają po szybie. I jakoś tak głupio mi się zrobiło. Bo przecież to tylko dwa maile, prawda? Tylko że w naszym małżeństwie od dawna wszystko było „tylko”. – Dobra, rób, co chcesz. Idę się wykąpać. Nie odpowiedział. Po prostu klikał dalej. I wtedy coś mnie tknęło. Czułam się zbędna Rano obudziłam się sama w łóżku. Na stoliku nocnym leżała kartka z krzywym napisem długopisem: „Poszedłem wcześniej na stok. Wrócę przed obiadem”. Żadnego „buziaka”, żadnego „miłego dnia” – po prostu jakby pisał notatkę służbową. Zeszłam na śniadanie z nadzieją, że jeszcze go złapię, ale oczywiście już go nie było. Przy stole starsze małżeństwo rozmawiało cicho, parka obok się śmiała, dzieci piszczały – wszyscy jakby zgrani, połączeni jakąś nicią. A ja? – Dzień dobry. Smakuje śniadanko? – zagadnęła gospodyni, uśmiechnięta od ucha do ucha. – Tak, pyszne. Dziękuję – wydusiłam. Wróciłam do pokoju, przebrałam się i wyruszyłam na stok. Nie jeżdżę najlepiej, raczej rekreacyjnie, no i lubię towarzystwo. Po godzinie szukania męża, w końcu go znalazłam. Stał przy barze, w kasku na głowie, z kubkiem czegoś parującego. Nie sam. Rozmawiał z jakąś blondynką. – Ooo, no patrz, kto tu się w końcu pojawił – rzucił na powitanie. – Szukam cię od godziny. Nie pomyślałeś, żeby zadzwonić? – Nie chciałem cię budzić. No weź, nie rób sceny, przecież jesteśmy na urlopie. – Na wspólnym urlopie – syknęłam przez zaciśnięte zęby. A on tylko wzruszył ramionami. Nie pamiętałam, kiedy ostatni raz czułam się tak zbędna. Zupełnie mnie olał Nie rozmawialiśmy przez resztę dnia. Mąż zjechał jeszcze kilka razy, a ja tułałam się między wypożyczalnią sprzętu narciarskiego a kawiarnią. Udawałam, że wszystko gra. Przecież nie będę robić scen na środku stoku, nie? Do pensjonatu wróciliśmy osobno. Gdy weszłam do pokoju, siedział już na łóżku, z telefonem w ręku. – Wiesz, mogłeś chociaż zapytać, czy mam ochotę pojeździć z wami – zaczęłam, zdejmując kurtkę. – Nie wiedziałem, że w ogóle zamierzasz przyjechać na stok. – Mówiłam rano, że chcę – westchnęłam. – Tylko ciebie już nie było. – No to mogłaś zadzwonić. Albo napisać. – Serio? To mam się jeszcze dopraszać o uwagę? – Nie przesadzaj. Przecież nic się nie stało. Spotkałem kogoś na krzesełku, zagadała, pojeździliśmy. To nie przestępstwo. – A może po prostu wolałeś spędzić dzień z kimś, kto ci nie marudzi? Zamilkł. Patrzył w ekran, jakby go ten temat nie dotyczył. – Wiesz co? – powiedziałam po chwili ciszy. – Nie chcę się kłócić. Nie po to tu przyjechałam. – No dobra, to idziemy na kolację? Szliśmy w milczeniu. W restauracji on zamówił stek, ja zupę. Przez większość posiłku patrzył w telefon. Obserwowałam parę obok – śmiali się, karmili deserem, robili sobie zdjęcia. – Mógłbyś schować ten telefon? – Już kończę. Nie kończył. Jadłam zupę, myśląc, że chyba lepiej smakowałaby mi sama – w domu, z książką. Nie z kimś, kto zapomniał, że w ogóle tu przyjechał z żoną. Rozczarował mnie Kolejnego dnia obudziłam się wcześnie. Mąż leżał obok, chrapiąc cicho, a ja przez chwilę gapiłam się w sufit, próbując nie myśleć. Chciałam spakować walizkę i wrócić do domu. Albo w ogóle zniknąć. Może gdyby mnie nie było, zauważyłby w końcu moją nieobecność. – Wstajesz? – zapytałam chłodno. – Mhm… co? Tak, zaraz. – Śniadanie jest do dziewiątej. Potem możesz znowu znikać na cały dzień, jak masz ochotę. – Ej, nie przesadzaj. Już ci powiedziałem, że nie chciałem cię budzić. – Tak, jasne. I nie chciałeś też zadzwonić, napisać, cokolwiek. Tylko biegać po stoku z blondynką, która akurat zagadała. – Nie dramatyzuj. To była zwykła rozmowa. Ona też tu sama, więc się zgadaliśmy. Nie wiem, czemu robisz z tego problem. – Nie wiesz? A może dlatego, że jestem twoją żoną, a ty traktujesz mnie jak powietrze? – O rany, zaczyna się… – przewrócił oczami i zrzucił kołdrę. – Miało być miło, a ty znowu robisz z igły widły. – Przypomnę ci tylko, że to ja zorganizowałam ten wyjazd. I ja chciałam spędzić czas z tobą. Zamilkł. – Dobra, nie ma sensu się kłócić. Idziesz na stok? – Nie. Jadę do term. Sama. – Jak chcesz – rzucił i wyszedł. Zostałam w pustym pokoju. I pierwszy raz poczułam coś, co trudno było nazwać inaczej niż... rozczarowanie. Przyłapałam go Termy były ładne. Siedziałam sama w gorącej wodzie, próbując udawać, że to wystarczy. Przynajmniej nikt tu nie sprawdzał telefonu co pięć minut. Nikt nie uciekał wzrokiem, gdy próbowałam coś powiedzieć. Nikt nie udawał, że mnie nie słyszy. Po południu wróciłam do pensjonatu. W pokoju było pusto, a śnieg topniał na butach męża, ale jego nie było w pokoju. Weszłam do łazienki, żeby zmyć makijaż, i wtedy kątem oka zauważyłam coś w kieszeni jego kurtki. Jakiś paragon. Wyciągnęłam go bezmyślnie. Ciekawość? Może coś więcej. Bar na stoku. Dwa hot-dogi, dwa piwa, gorąca czekolada. Wrócił, kiedy siedziałam na łóżku, trzymając ten papierek w ręku. – Co to? – zapytałam, nie kryjąc irytacji. – Co? – Paragon. Dwa piwa. Dwie czekolady. Dwa hot-dogi. Przypadkowo? – No co ty, teraz będziesz śledzić moje paragony? – Nie muszę cię śledzić. Wystarczy, że przestaniesz mnie traktować jak kogoś głupszego od siebie. To nie było przypadkowe spotkanie, prawda? – Daj spokój… Przecież nic się nie dzieje. Serio myślisz, że coś bym zrobił? – Nie wiem. Jednak wiem, że robi się z ciebie ktoś, kto mógłby. Milczał. Patrzył na mnie bez słowa, a ja poczułam... ulgę. Ulgę, że w końcu to powiedziałam. – Wiesz co? – powiedziałam, wstając. – Całe szczęście, że już wracamy do domu. – I co, obrażona księżniczka? – Nie. Po prostu nie jestem idiotką. Przejrzałam na oczy Następnego dnia wracaliśmy w milczeniu. Radio grało jakąś pogodną piosenkę o miłości, ale w aucie panowała atmosfera jak po pogrzebie. W połowie trasy mąż wyłączył muzykę. – Powiesz coś w końcu, czy zamierzasz się obrażać przez całą drogę? – A co miałabym powiedzieć? Że to był cudowny weekend? Że dziękuję za lekcję, jak wygląda bycie niewidzialną żoną? – Przesadzasz. Robisz z tego jakąś tragedię. – Nie. Tragedia to byłaby zdrada. A to? To raczej komedia. Tyle że ja w niej gram rolę idiotki, która płaci za wyjazd, żeby mąż mógł się gapić na obcą kobietę w rajstopach termoaktywnych. – Serio? Już nie można normalnie pogadać z kimś obcym? – Pogadać, pewnie. Tylko że ty nie rozmawiałeś ze mną przez cały weekend. Ze mną nie chciało ci się nawet zjeść śniadania. Nawet jednego dnia nie potrafiłeś udawać, że ci na mnie zależy. Zamilkł. Jechał dalej z zaciśniętymi ustami, jakby czekał, aż mi przejdzie. Tyle że tym razem nie przechodziło. Nawet nie chciałam, żeby przeszło. – Zamiast planować kolejny weekend, powinieneś się zastanowić, czego właściwie chcesz. I z kim chcesz być. Bo chyba nie ze mną. – Przesadzasz… – Nie. Po prostu wreszcie widzę to, co od dawna próbowałam ignorować. I wiesz co? Dziękuję. Bo gdyby nie ta wycieczka, dalej bym udawała, że wszystko jest w porządku. Resztę drogi jechaliśmy w ciszy. A ja już wiedziałam, że kolejnej wspólnej podróży nie będzie. Izabela, 39 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Mąż zarządzał naszymi pieniędzmi i żałował mi na wszystko. Na starość tupnęłam nogą i zaczęłam chować kasę do skarpety” „Dla mojego męża jego matka to największa świętość. Gdy jej się sprzeciwiłam, po prostu wyrzucił mnie z domu” „Zwykły Dzień Babci i Dziadka zmienił się w rodzinny dramat. Teściowa odkryła moją tajemnicę i nie chciała odpuścić”
„Zabraliśmy teściową na ferie w góry, a ona zrobiła nam z urlopu pielgrzymkę. Zamiast term miałam kółko różańcowe”
„Zaczęłam się zastanawiać, po co ja to wszystko sobie robię. Za każdym razem, kiedy próbowałam powiedzieć, co czuję, wychodziłam na niewdzięczną. A przecież miałam prawo czuć się źle. Miałam prawo nie znosić poranków z różańcem, ciągłego strofowania, świętoszkowatych uwag i komentowania każdego mojego ruchu”.
To miały być ferie marzeń. Widziałam to tak: zasypane śniegiem ścieżki, my z Markiem otuleni kocem w drewnianej chacie, gorąca czekolada z piankami i wieczorne wyjścia na termy, gdzie para unosi się nad taflą wody jak z bajki. Marzyłam o kuligu z pochodniami i o tym, że przez kilka dni zapomnę, czym są maile, zakupy i szybkie obiady z mrożonki. Mieliśmy nareszcie odpocząć. Tylko we dwoje. I tak właśnie to sobie wyobrażałam, dopóki Marek, mój cudowny, ale kompletnie pozbawiony asertywności mąż, nie wypalił: – A może zaprosimy też mamę? Będzie jej miło. I tak siedzi sama... Pamiętam, że wtedy tylko się uśmiechnęłam, choć w środku coś we mnie zadrżało. Jadwiga, moja teściowa. Kobieta, która potrafi wejść w każdy temat z siłą tsunami i zostawić po sobie ślad jak pożar w lesie. Ale powiedziałam: – Jasne. Będzie fajnie. Bo przecież jestem „tą dobrą”. Tą, co nie robi problemów, nie unosi się dumą. Tą, która wie, że rodzina to przecież świętość, prawda? A teraz? Teraz siedzę w kuchni i duszę w sobie kolejny atak irytacji, bo trzeci raz z rzędu dzień zaczynamy od rozmowy o porannym różańcu, a nie o tym, kiedy pójdziemy na spacer, o którym tak bardzo marzyłam. Milczałam zbyt długo Minęły cztery dni. Cztery dni, podczas których zdążyłam się przekonać, że ferie marzeń mogą zmienić się w maraton dyplomacji i duszenia emocji. I że chyba pierwszy raz w życiu jestem o krok od tego, by przestać być „tą dobrą”. Bo ile można siedzieć w jednym domku z kobietą, która nawet temperaturę w sypialni chce kontrolować? Zeszłam na dół, licząc na chwilę ciszy, może wspólne śniadanie we dwoje, zanim zacznie się kolejny dzień. Marek krzątał się przy jajkach na miękko, chleb już leżał na stole. Uśmiechnęłam się, prawie zapominając, że nie jesteśmy tu sami. – Co dzisiaj robimy? Może kulig? Albo skoczymy do Zakopanego, pójdziemy na Krupówki? – zapytałam, nalewając sobie kawy. – No właśnie… – zaczął niepewnie Marek, ale nie zdążył dokończyć, bo w tym momencie wparowała jego mama. – O dziewiątej różaniec, potem msza. Po południu postny obiad, żadnych głupot, żadnych wyjazdów. Trzeba się skupić na tym, co naprawdę ważne – oznajmiła tonem nieznoszącym sprzeciwu. Spojrzałam na Marka. Milczał, jak zawsze, gdy trzeba było odpowiedzieć coś matce. A ja? Czułam, jak narasta we mnie złość, ale jeszcze próbowałam zachować spokój. – Mamo, to nasze wakacje. Chcieliśmy dzisiaj pojechać na termy albo do Zakopanego. Obiecałeś, Marek. Spojrzałam na niego z wyrzutem, bo wiedział, jak bardzo na to czekałam. – Mamo, może pojedziemy na różaniec innym razem... – wymamrotał niepewnie, choć już wiedziałam, że się ugnie. – Innym razem? Tak mówisz o modlitwie? Wstyd. W takim czasie lepiej myśleć o duszy niż się pluskać w wodzie z obcymi – odpowiedziała teściowa z pogardą, jakby powiedzenie tego głośno miało mi uświadomić, jak bardzo jestem lekkomyślna. Zacisnęłam zęby, żeby nie powiedzieć czegoś, czego bym później żałowała. A może jednak powinnam była powiedzieć? Może właśnie to było największym błędem – że milczałam zbyt długo. Bo przecież to miał być mój urlop. Moje ferie. Tymczasem z każdej strony czułam się strofowana, kontrolowana, podporządkowywana. Nie jestem dzieckiem, które trzeba prowadzić za rękę. Czułam, jak powietrze w kuchni robi się cięższe. Marek jadł w milczeniu. Ja odsunęłam talerz i wstałam od stołu. Nie zamierzałam tłumaczyć się z potrzeby odpoczynku przed kobietą, która najwyraźniej uważała mnie za grzeszną egoistkę. Już wtedy wiedziałam, że dzisiaj nie pojedziemy nigdzie. Byłam gościem na własnym urlopie. I nikomu to nie przeszkadzało poza mną. Miałam tego dość Wieczorem usiedliśmy przy stole, ja z herbatą z imbirem, Marek z grzańcem, a teściowa z modlitewnikiem. W tle grało radio maryjne, którego nikt z nas nie wyłączył z przyzwyczajenia. Przez chwilę było zaskakująco spokojnie, niemal cicho. Jadwiga spojrzała na kaloryfer i od razu wciągnęła powietrze przez zęby. – Tu się nie da oddychać. Gorąco jak w piekle – powiedziała głośno i z naciskiem. – W piekle to chyba teraz jestem – odpowiedziałam, zanim zdążyłam się powstrzymać. Może specjalnie, może bezwiednie, ale powiedziałam to tak, żeby usłyszała. Marek uniósł brwi, uśmiechnął się nerwowo i próbował rozładować sytuację. – Oj, może po prostu otworzymy okno, zrobi się chłodniej... – Okna nie trzeba. Trzeba przykręcić grzejniki. To nie sanatorium, tylko dom przyzwoitych ludzi. Gorąco rozleniwia, wywołuje grzechy ciała. Człowiek się poci, robi się senny, odciąga go to od tego, co naprawdę ważne – Jadwiga mówiła jakby recytowała kazanie. – Może właśnie o to chodzi – rzuciłam, nie patrząc na nią. – Żeby na urlopie być rozleniwionym. Żeby się w końcu nie musieć tłumaczyć z każdej decyzji, nawet z tego, że ktoś nie ma na sobie swetra. Jadwiga wstała od stołu. – Nie będę uczestniczyć w tej atmosferze buntu i nieposzanowania wartości. Módlcie się, żeby wam gorąco nie uderzyło do głowy – rzuciła przez ramię i wyszła do pokoju. Zapanowała cisza. Marek siedział z pochyloną głową, jakby nagle całe zmęczenie świata spadło mu na kark. Ja nie powiedziałam nic więcej. Nie musiałam. Zaczęłam się zastanawiać, po co ja to wszystko sobie robię. Za każdym razem, kiedy próbowałam powiedzieć, co czuję, wychodziłam na niewdzięczną. A przecież miałam prawo czuć się źle. Miałam prawo nie znosić poranków z różańcem, ciągłego strofowania, świętoszkowatych uwag i komentowania każdego mojego ruchu. Następnego dnia nie powiedziałam nic nikomu. Po cichu wyjęłam ręcznik, spakowałam strój kąpielowy i kosmetyczkę. Wyszłam z domku przed siódmą. Zostawiłam na stole kartkę. Kilka słów wystarczyło. Wolałam spędzać czas osobno Wstałam wcześniej niż zwykle. Wzięłam prysznic w ciemnościach, żeby nie obudzić nikogo. Ubrałam się, spakowałam ręcznik, strój kąpielowy i książkę. W kuchni zaparzyłam herbatę, zostawiłam ją na blacie. Na stole położyłam kartkę: „Jestem na termach. Wrócę wieczorem”. Zamknęłam drzwi najciszej, jak się dało. Szłam przez ośnieżone pobocze w stronę przystanku. Nikt mnie nie zatrzymał, nikt nie wołał. I dobrze. Kiedy wsiadłam do busa, wyłączyłam telefon. Za szybą migały zaśnieżone dachy, pola, drewniane płoty. Czułam, jak z każdą minutą zrzucam z siebie napięcie, jakby powoli przestawało mnie obchodzić, co wypada, a co nie. Na termach byłam przed dziewiątą. W kasie młoda dziewczyna spojrzała na mnie z uśmiechem. – Sama? – zapytała. Kiwnęłam głową. – Najlepszy wybór – powiedziała cicho i podała mi opaskę. Zanurzyłam się w wodzie, która otuliła mnie jak kokon. Przez chwilę tylko siedziałam i patrzyłam na parę unoszącą się nad powierzchnią. Obok mnie jakaś para szeptała coś do siebie, obejmowali się, całowali nieśmiało. Nie czułam zazdrości. Patrzyłam na nich z jakimś spokojem. Wiedziałam, że jestem tu, gdzie powinnam być. Zamknęłam oczy i pozwoliłam, żeby cisza i ciepło zrobiły w mojej głowie porządek. Po raz pierwszy od wielu dni nie musiałam się tłumaczyć. Nikt nie mówił mi, co mam robić, nikt nie komentował mojego wyglądu, planów ani tego, czy się modlę. Wróciłam po siedemnastej. Weszłam do środka spokojna, trochę zmęczona, ale inna. Marek siedział przy kuchennym stole, sam, z kubkiem herbaty. Na stole leżała moja kartka. – Wreszcie wyglądasz na zadowoloną – powiedział cicho. – Bo dziś nikt nie decydował za mnie – odpowiedziałam, siadając naprzeciwko niego. Nie spojrzał mi w oczy. Pokiwał tylko głową. I znowu zapadła cisza. Ale ta cisza była inna niż te poprzednie. W niej nie było napięcia. Była decyzja. „Może urlop spędzony osobno byłby lepszy niż spędzony razem, ale w napięciu” – pomyślałam. I pierwszy raz od dawna poczułam, że to w porządku. Oboje coś zrozumieliśmy Z samego rana zaczęliśmy pakować rzeczy. Nikt się nie spieszył, ale nikt też nie mówił zbędnych słów. Jadwiga owijała starannie różańce w chusteczkę i szeptała coś pod nosem. Marek znosił torby do samochodu. Ja zamknęłam walizkę, wrzuciłam do niej strój kąpielowy i ręcznik, schowałam książkę. Ruszyliśmy przed dziesiątą. Jadwiga siedziała z tyłu i już po kilku kilometrach zasnęła, z ustami lekko otwartymi, z dłonią zaciśniętą na torebce. Marek prowadził, patrząc prosto przed siebie, obie ręce na kierownicy. Ja patrzyłam w boczne okno. Śnieg sypał leniwie. Droga biegła przez lasy, pola, ciche wsie. Milczeliśmy. W tej ciszy coś się zaczęło zmieniać. Nie było już w niej tej codziennej duszności, którą znałam od lat. Była jak wstęp do rozmowy, która jeszcze się nie odbyła, ale wisiała w powetrzu. W pewnym momencie Marek lekko chrząknął i powiedział: – Na wakacje jedziemy tylko we dwoje. Spojrzałam na niego, ale nie odpowiedziałam od razu. Słowa ważyły się we mnie przez chwilę. W końcu zapytałam: – Tylko na wakacje? A reszta czasu? Nie odpowiedział, ale nie musiał. Wystarczyło, że nie zaprzeczył. Cisza, która zapadła, nie była już obojętnością. Była znakiem, że oboje coś zrozumieliśmy. Coś się kończyło, ale nie tak zupełnie. Raczej odsuwało się na bok, robiąc miejsce czemuś nowemu. Nie wiadomo jeszcze czemu. Byłam zmęczona. Ale w środku czułam się spokojniejsza niż przez wszystkie ostatnie dni. Coś się we mnie zmieniło Wróciliśmy późnym popołudniem. Śnieg już się topił, na ulicach było mokro, szaro, zwyczajnie. Weszliśmy do mieszkania, rozpakowałam walizki, powkładałam rzeczy do szaf. Pustą lodówkę obejrzałam obojętnie – zakupy mogły poczekać. Zgarnęłam przewodnik po termach, który leżał na komodzie, i schowałam go na dno szuflady razem z folderami z gór. Marek poszedł pod prysznic. Jadwiga zamknęła się w pokoju i włączyła jakąś transmisję z sanktuarium. Z kuchni dobiegł mnie szum czajnika, ale nie poszłam robić herbaty. Usiadłam przy stole i zamknęłam oczy. Wróciłam do tej chwili, kiedy stałam w gorącej wodzie pod otwartym niebem. To nie była ucieczka. To był powrót do siebie. Czasem trzeba zniknąć, żeby w ogóle móc wrócić. Żeby nie wracać do roli, tylko do własnej skóry, własnych myśli, własnych potrzeb. Nie do obowiązków, nie do wyobrażeń innych ludzi. Do siebie. Nie wiem, co dalej z moją relacją z Jadwigą. Pewnie długo jeszcze będzie wchodziła w każdy szczegół naszego życia, udając, że robi to z troski. Marek stał się jakiś cichszy, mniej obecny. Ale może to dobrze. Może on też coś musi sobie poukładać. Ja nie zamierzam już walczyć o zadowolenie wszystkich dookoła. Jedno wiemy na pewno: latem jedziemy sami. I nie chodzi tylko o to, że nie zabierzemy jego matki. Chodzi o to, żeby wreszcie nie zabierać ze sobą tego, co „wypada”. Katarzyna, 35 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze” „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „Myślałem, że na emeryturze czeka mnie spokojne życie u boku żony. Nie sądziłem, że na stare lata wywinie mi taki numer”
„Były mąż zabrał naszego syna na ferie. Pokazywał mu zimowy krajobraz, narty i nową mamusię”
„Wyobrażałam sobie, jak Bartek wędruje po stokach, a jego nowa żona pokazuje mu kolejne atrakcje, opowiadając historie, które nie mają nic wspólnego z naszymi doświadczeniami. Nie mogłam przestać myśleć o tym, że syn będzie spędzał czas w otoczeniu kogoś, kogo ledwo znam, kto może zdominować każdą chwilę”.
Od rana czułam dziwne napięcie. Listonosz przyniósł pocztę, a wśród rachunków i reklam leżała wiadomość od byłego męża. Chciał zabrać naszego syna na ferie zimowe w góry. Nie napisał nic o szczegółach: tylko datę, miejsce i kilka luźnych uwag o pogodzie i atrakcjach. Przez głowę przelatywały mi myśli o jego nowej żonie, jej planach i tym, co mogłoby spotkać moje dziecko z jej strony. Próbowałam uspokoić oddech, ale serce biło szybciej, a wyobraźnia podsuwała obrazy, które trudno było wyprzeć. Wiedziałam, że to będą trudne dni. Odłożyłam telefon, próbując ochłonąć Zaparzyłam sobie kawę i usiadłam przy kuchennym stole, próbując ogarnąć myśli. Wyjazd w góry z byłym mężem wydawał się nierealny, a jednocześnie nie mogłam pozbyć się poczucia, że coś mi umyka. Przez głowę przelatywały obrazy jego nowej żony: jej śmiech, komentarze, sposób, w jaki wszystko organizuje. Nie chciałam, żeby syn spędził ferie, słuchając tylko jej opinii i uczestnicząc w jej planach. Próbowałam przygotować listę pytań, które mogłabym zadać synowi, żeby wiedzieć, czego się spodziewać. Każde kolejne zdanie w głowie wydawało się niewystarczające. Wieczorem zadzwonił mój telefon. To był on. — Cześć, słyszałaś o feriach? — zaczął lekko, jakby wszystko było oczywiste. — Tak… — odpowiedziałam ostrożnie. — Dostałam wiadomość. — Chciałem, żeby Bartek pojechał ze mną i… Olą — dodał, jakby mówił o czymś naturalnym. — Z twoją nową żoną? — zapytałam, starając się nie zdradzić złości. — Tak, pomyślałem, że będzie fajnie. Że... ty też pojedziesz. Może nauczysz się razem z Olą jeździć na nartach — wypalił nawet. Odłożyłam telefon, próbując ochłonąć. Mieszanka lęku i irytacji wypełniła mój umysł. Czy ferie miały być dla syna, czy jedynie stanowiły okazję dla jego nowej żony, by błyszczeć w mojej obecności? Wiedziałam, że muszę być gotowa na różne scenariusze, choć serce podpowiadało mi, że łatwo nie będzie. Nie mogę zostawić syna Następnego dnia przeglądałam w głowie możliwe scenariusze wyjazdu. Wyobrażałam sobie, jak Bartek wędruje po stokach, a jego nowa żona pokazuje mu kolejne atrakcje, opowiadając historie, które nie mają nic wspólnego z naszymi doświadczeniami. Nie mogłam przestać myśleć o tym, że syn będzie spędzał czas w otoczeniu kogoś, kogo ledwo znam, kto może zdominować każdą chwilę. Zastanawiałam się, czy powinnam spróbować wtrącić się w plany, czy zostawić wszystko jego ojcu, licząc, że syn będzie miał własną przestrzeń. Wieczorem Bartek przyszedł do mnie z plecakiem, który ledwie mieścił się w drzwiach. Widać było, że nie do końca cieszy się na myśl o wyjeździe. — Mamo, a naprawdę muszę jechać z tatą i… jego żoną? — spytał cicho. — Chciałabym, żebyś miał dobry czas, Bartek — odpowiedziałam, starając się zachować spokój. — Ale jeśli coś ci nie pasuje, porozmawiamy. I pamiętaj, że ja też tam będę. — No… po prostu boję się, że będzie tylko ona i jej pomysły — mruknął, patrząc w podłogę. — Rozumiem, kochanie. Spróbujemy znaleźć sposób, żebyś też miał wpływ na wyjazd — zapewniłam, głaszcząc go po ramieniu. Wiedziałam, że muszę przygotować strategię. Sprawdzić, jakie atrakcje są w planie, porozmawiać z jego ojcem, wyjaśnić kilka rzeczy, zanim wyruszą. Nie chciałam, żeby ferie zamieniły się w pokaz nowej rodziny. Mój niepokój mieszał się z poczuciem odpowiedzialności, ale wiedziałam jedno: nie mogę zostawić syna samego w tej sytuacji. Zapisaliśmy kilka punktów Zdecydowałam, że muszę porozmawiać z byłym mężem, zanim wyjazd się odbędzie. Umówiliśmy się w kawiarni, a ja starałam się zachować spokój, choć serce biło mi mocno. Przez cały czas obserwowałam, jak jego nowa żona wkracza do rozmowy w wyobraźni: jej uśmiech, gesty, sposób, w jaki pewnie narzucałaby plany. Chciałam uniknąć sytuacji, w której Bartek poczuje się zepchnięty na boczny tor. — Wiesz, chcę, żeby Bartek miał fajny — zaczął mąż, stukając palcami w stół. — Ola na pewno mu pokaże kilka ciekawych miejsc. — Rozumiem — odpowiedziałam powoli. — Ale martwię się, że głównie będziecie robić rzeczy, które odpowiadają wam, a nie jemu. — To nie tak, kochana. Zaplanujemy też zajęcia dla niego. — Uśmiechnął się, choć niepewnie. — Chciałabym, żeby mógł mieć też własne wybory, może decydować o niektórych atrakcjach — wtrąciłam. Zapisaliśmy kilka punktów: Bartek chciał pojeździć samodzielnie na nartach, wybrać jedną wycieczkę i mieć czas na odpoczynek w pokoju. Każde z nas dodało swoje uwagi, pilnując, by syn nie czuł się przytłoczony. Po spotkaniu odetchnęłam z ulgą, choć wciąż niepokój nie opuszczał mnie całkowicie. Wiedziałam, że góry, śnieg i ferie mogą być wspaniałe, ale równie łatwo zamienić się w scenę napięć i rywalizacji o uwagę mojego dziecka. Muszę dać mu przestrzeń Gdy wreszcie nadszedł dzień wyjazdu, czułam mieszankę ulgi i niepokoju. Pomagałam Bartkowi spakować narty i ciepłe ubrania, starając się ukryć drżenie rąk. W aucie panowała cisza, a ja patrzyłam w lusterko, próbując odczytać jego emocje. Wiedziałam, że kontakt z jego ojcem i nową żoną może okazać się trudniejszy, niż zakładałam, ale chciałam wierzyć, że ferie będą dla niego przyjemnością. Na stoku okazało się, że atmosfera nie jest taka, jak wyobrażałam sobie w domu. Ola od razu przejęła inicjatywę, planując kolejne zjazdy i zabawy, a Bartek podchodził do wszystkiego ostrożnie. — Zróbmy wyścig! — zawołała radośnie, a Bartek uśmiechnął się niepewnie. — Ja… mogę spróbować, ale powoli — odpowiedział, spoglądając na mnie przez ramię. — Super, dam ci przewagę — zaśmiała się, nie zauważając, że chłopak waha się przy każdej decyzji. Patrzyłam, jak ich relacja się rozwija, próbując nie ingerować zbyt mocno, choć serce chciało mi dyktować każdą reakcję. Wiedziałam, że muszę dać mu przestrzeń, ale równocześnie nie mogłam pozwolić, by poczuł się przytłoczony obecnością Oli. Każdy zjazd był testem jego odwagi i mojej cierpliwości. Góry wyglądały pięknie, śnieg skrzył się w słońcu, ale w mojej głowie trwała nieustanna analiza — czy mój syn naprawdę będzie szczęśliwy, czy tylko spełni oczekiwania dorosłych? Nie mogę kontrolować wszystkiego Kolejny dzień w górach przyniósł mieszankę radości i napięcia. Bartek coraz śmielej stawiał kroki na stoku, a ja obserwowałam go z boku, starając się nie pokazywać, jak bardzo boję się, że wszystko może wymknąć się spod kontroli. Ola wciąż była aktywna i chętna do zabawy, co czasem wywoływało u Bartka zakłopotanie. — Chcesz spróbować jeszcze raz? — zapytała, podając mu rękę. — Może później… — odpowiedział nieśmiało, znów spoglądając w moją stronę. — Dobrze, zrobimy przerwę — zgodziła się, uśmiechając się lekko, jakby chcąc ukryć irytację. Podczas przerwy siedzieliśmy na ławce, popijając kakao. Czułam ulgę, że Bartek mógł odpocząć i podejmować własne decyzje, choć moje myśli wciąż krążyły wokół możliwości, że nowa żona męża zdominuje resztę ferii. Każde jej słowo, każdy gest wywoływały u mnie drobny niepokój. Jednak obserwowałam też, jak mój syn rośnie w pewności siebie, cieszy się małymi zwycięstwami, a to dawało mi trochę spokoju. Wieczorem, gdy wracaliśmy do pensjonatu, zrozumiałam, że choć nie mogę kontrolować wszystkiego, mogę wspierać syna i pomagać mu znaleźć własną przestrzeń. Góry były piękne, śnieg skrzył się pod stopami, a mimo napięcia dostrzegałam, że Bartek korzysta z każdej chwili. Czułam, że te ferie, choć pełne wyzwań, mogą stać się dla niego wartościowym doświadczeniem, jeśli tylko pozostanę blisko, gotowa reagować, gdy zajdzie taka potrzeba. Mogę być dla syna kotwicą bezpieczeństwa Ostatni dzień ferii zbliżał się nieubłaganie. Bartek spakował swoje rzeczy, a ja obserwowałam, jak jego twarz rozświetla uśmiech po kolejnych udanych zjazdach i małych przygodach. Wiedziałam, że góry nie były tylko zabawą — były testem jego odwagi i mojej cierpliwości. Czułam ulgę, że mimo początkowych obaw udało się znaleźć balans między planami jego ojca, obecnością Oli i potrzebami mojego syna. W drodze powrotnej Bartek opowiadał o swoich przygodach, o tym, co mu się podobało, a co chciałby zrobić inaczej. Słuchałam uważnie, starając się nie przegapić żadnego szczegółu. Chociaż obecność jego ojca i nowej żony była nieunikniona, widziałam, że syn potrafił zachować własną przestrzeń i podejmować decyzje zgodne z tym, co dla niego ważne. — Mamo, było naprawdę fajnie — powiedział cicho, patrząc na mnie z uśmiechem. — Ale cieszę się, że wracamy do domu. — Też się cieszę, skarbie — odpowiedziałam, obejmując go. Wiedziałam, że te ferie nauczyły mnie, jak ważne jest obserwowanie, wspieranie i nieprzesadna kontrola. Czasem najtrudniejsze wyzwania przynoszą najbardziej wartościowe lekcje. Góry, śnieg i niepewność stały się dla nas doświadczeniem, które mimo napięć pozwoliło nam odkryć siłę naszej więzi. Zrozumiałam, że nawet w obecności innych dorosłych mogę być dla syna kotwicą bezpieczeństwa, a on potrafi czerpać radość, zachowując własną tożsamość. Natalia, 36 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Mama z siostrą zrobiły z mojego mieszkania hotel na ferie. Gdy poprosiłam o kasę, nazwały mnie egoistką” „Ojciec nie mógł się nachwalić mojego brata, a mnie zawsze miał za życiowego nieudacznika. W końcu role się odwróciły” „Poszłam na wesele koleżanki bez męża i zapomniałam o obrączce. Dopiero nasionko w brzuchu ściągnęło mnie na ziemię”
„Teściowa zrujnowała mi wymarzone ferie w Bieszczadach. Przyjechała z walizką pełną ostrej krytyki i gorzkich słów”
„Zgrzytałam zębami i zmuszałam się do uśmiechu, by dzieci nie czuły napięcia. Ale czuły. Czuły je doskonale. W ciszy, która zapadła po ostatnim komentarzu teściowej, było słychać tylko łyżki uderzające o porcelanę i moje własne myśli, które coraz częściej brzmiały jak pytanie: ile jeszcze?”.
Mam na imię Aneta. Mam 35 lat, dwójkę dzieci i męża, którego kiedyś – choć coraz trudniej mi w to dziś uwierzyć – kochałam do szaleństwa. Na co dzień pracuję jako specjalistka ds. kadr w jednej z tych dużych, głośnych korporacji, gdzie każdy dzień przypomina bieg z przeszkodami. Poranki z dziećmi to wyścig z czasem, powroty z pracy – walka z kolacją, pracą domową i pralką, która ciągle pokazuje błąd, jakby chciała się ze mną droczyć. Zimą, w ferworze pracy, opieki nad dziećmi i nieustannego zmęczenia, pojawiła się nadzieja: ferie. Tydzień w Bieszczadach. Cisza, śnieg, kominek. Ja, Michał, dzieci i… spokój. Bez deadline’ów, bez korków, bez kuchni do sprzątania po trzy razy dziennie. Miałam marzenie – jeden tydzień bez pośpiechu. Z książką, kubkiem herbaty i z mężem, który znów może przypomni sobie, że jestem kimś więcej niż tylko „mamą dzieci”. Przez pierwsze dwa dni było prawie idealnie. A potem przyjechała ona. Moja teściowa. – Kochanie, mama wpadnie na trochę. Zostanie dzień, góra dwa – oznajmił Michał ze spokojem. A przecież ja wiem, że jego mama nie wpada „na chwilę”. Ona wchodzi i zostaje. Wypełnia sobą każdy kąt. Nie mam z nią złych relacji. Nie kłócimy się. Ale... to taka relacja, w której czuć rosnące napięcie. Nigdy nie powie mi nic wprost. Zapyta tylko: „To zupę tak się teraz gotuje?” albo „A dzieci to teraz bez czapek w zimie wychodzą, tak?”. Pochwali moją sukienkę słowami: „Śmiało, Anetko, ważne że ty się dobrze czujesz – każdemu pasuje coś innego”. A Michał? Michał siedzi obok i milczy. Albo się uśmiecha. Albo mówi to swoje ulubione: „Mama tak tylko z troski”. Tak bardzo liczyłam na ten wyjazd. Tak bardzo potrzebowałam odpocząć. Ale już drugiego dnia od jej przyjazdu czułam, że odpoczywać będę mogła dopiero… w pracy. A może i nie tam. Robiłam dobrą minę do złej gry Zupa dyniowa była moją specjalnością. Dzieci ją uwielbiały, a Michał kiedyś mówił, że pachnie nią dom. Kiedy nalałam wszystkim porcje i usiedliśmy do stołu, przez chwilę miałam złudzenie, że może jeszcze uda się uratować nasz wyjazd. Ale tylko przez chwilę. – Znowu ta dyniowa? No ale jak kto lubi... Choć jakaś rzadka... – mruknęła teściowa, patrząc podejrzliwie na swoją łyżkę. Zacisnęłam usta i wzięłam głęboki oddech. Michał jadł, nie podnosząc wzroku. Dzieci spojrzały na mnie z niepewnością, ale nie odezwały się ani słowem. – Smakuje wam, kochani? – zapytałam spokojnie, choć w środku wszystko we mnie wrzało. – Tak! – powiedziała Hania. – Bardzo! – Tylko nie rozlej na obrus – rzuciła babcia do wnuczki. – Bo znowu będzie plama jak wczoraj. I nie jedz tak szybko. Będzie cię brzuch bolał. Nie skomentowałam. Otworzyłam buzię, ale natychmiast ją zamknęłam. Wzięłam kolejny kęs i starałam się nie patrzeć na Michała, który siedział jak cień, pochylony nad talerzem. – Ty wychodzisz z nimi tak ubranymi? – odezwała się nagle do niego. – Przecież tu zima. Przynajmniej szalik mogli mieć. Mały cały czas z odkrytą szyją chodzi. A Hani buty przemakają. Widziałam rano. – Mamo, oni byli ubrani... – zaczęłam, ale urwałam, bo i tak nie słuchała. Wiedziałam, jak to się skończy. – Ja nic nie mówię – ciągnęła dalej. – To nie moje dzieci. To właśnie bolało najbardziej. Nie słowa, tylko ten ton. Michał dalej milczał, jakby go nie dotyczyło. Gdyby przynajmniej podniósł głowę. Gdyby chociaż raz powiedział: „Wystarczy, mamo”, ale on po prostu jadł. Cicho, jakby chciał zniknąć. Patrzyłam na niego, jak przełyka kolejne łyżki zupy, i zastanawiałam się, kim jest ten człowiek, z którym żyję. Dlaczego nic nie mówi? Czy naprawdę nie widzi, co się dzieje? A może widzi i mu to nie przeszkadza? Może mu wygodnie, że to ja znowu tłumię emocje i udaję, że wszystko gra? Zgrzytałam zębami i zmuszałam się do uśmiechu, by dzieci nie czuły napięcia. Ale czuły. Czuły je doskonale. W ciszy, która zapadła po ostatnim komentarzu teściowej, było słychać tylko łyżki uderzające o porcelanę i moje własne myśli, które coraz częściej brzmiały jak pytanie: ile jeszcze? Mąż nie był po mojej stronie Wieczorem, kiedy dzieci już spały, a z salonu dobiegały stłumione dźwięki telewizora, weszłam do pokoju, gdzie Michał siedział z telefonem w ręku. Przez chwilę patrzyłam na niego w milczeniu. Wydawało mi się, że jeśli powiem jedno zdanie za dużo, nie zdołam tego zatrzymać. A jeśli nie powiem nic – zacznę się w tym dusić. – Nie po to tu przyjechaliśmy, żeby znowu słuchać jej komentarzy – powiedziałam w końcu. Cicho, bez krzyku, ale z taką siłą, że sama się zdziwiłam, jak bardzo jeszcze umiem być spokojna. Michał nie podniósł wzroku. – Ale co ja mam zrobić? Ona tylko mówi... – Tylko mówi? – podeszłam bliżej. – To wszystko, co masz mi do powiedzenia? Tylko mówi? Ty naprawdę tego nie widzisz? Nie czujesz? – Aneta, przecież to nie jest nic złego. Ona... martwi się. Zaśmiałam się. Gorzkim, pustym śmiechem, który bardziej przypominał kaszel niż rozbawienie. – Martwi się? O co? O to, że dzieci zjedzą moją zupę? O to, że noszą czapki inne niż ona by wybrała? O to, że żyjemy nie tak, jak sobie wymyśliła? Bo jeśli to jest troska, to ja naprawdę nie wiem, co nią nie jest. Michał milczał, jak zawsze. Jak wtedy, gdy podczas wigilii teściowa zapytała mnie, czy nie powinnam się „bardziej malować, skoro jestem taka blada”. Jak wtedy, gdy rzuciła, że „nie każdy jest stworzony do macierzyństwa, ale przecież dzieci i tak kochają matkę”. Jak wtedy, gdy powiedziała, że w moim wieku to już nie ma się takich ambicji. – Ty jej słuchasz – powiedziałam cicho. – I milczysz, cały czas. A ja mam ją znosić. Ja mam się uśmiechać, żeby nie było awantury. A ty? Ty po prostu siedzisz i milczysz. – Aneta... proszę cię... – Nie, Michał. Ja już nie mam siły cię prosić. Ja tylko chcę, żebyś raz w życiu był po mojej stronie. Raz. Tylko raz. Stał przez chwilę jak zamurowany, potem spuścił wzrok. Zaczął coś mówić, ale przerwałam mu gestem. – Dzieci śpią. Nie będziemy teraz krzyczeć, choć bardzo bym chciała. Naprawdę bardzo. Wyszłam z pokoju, zanim zdążył coś odpowiedzieć. W kuchni nalałam sobie wody i patrzyłam przez okno na ciemny las. Myślałam o wszystkich sytuacjach, kiedy udawałam, że mnie to nie rusza. O tym, jak bardzo się staram, żeby nasze małżeństwo wyglądało normalnie. O tym, jak samotnie można się czuć z kimś, kto siedzi obok i nie widzi niczego poza sobą. I tylko jedno pytanie wracało w mojej głowie jak echo: czy to jeszcze ma sens? Patrzyłam na nią z wściekłością Rano wstałam pierwsza. Chciałam, żeby chociaż śniadanie przebiegło spokojnie. Rozłożyłam talerze, zrobiłam jajecznicę, wstawiłam wodę na herbatę. Dzieci zeszły po chwili, zaspane, ale uśmiechnięte. Michał dołączył zaraz po nich. Przysiadł do stołu bez słowa. Teściowa weszła ostatnia. Miała na sobie gruby, wełniany szal i kapcie z futerkiem. Jakby wybierała się na wyprawę, a nie do kuchni. – Ojej, znowu jajka? – powiedziała z westchnieniem, siadając. – Można by coś innego dla odmiany, choćby owsiankę. Dzieciom lepiej robi na brzuszek. I cieplejsze to. Jajka tak na czczo... No ale jak kto woli. Spojrzałam na Michała. Jadł. Patrzył w talerz, jakby w nim znajdował wszystkie odpowiedzi. Hania próbowała z uśmiechem jeść, ale widziałam, że się spina. Franek odsunął kubek i zapatrzył się w okno. – I ta herbata... Znowu ta sama – dorzuciła teściowa. – Ziołowa byłaby lepsza. Ale jak mówiłam – nie moje dzieci. Zacisnęłam dłonie na filiżance. Oparłam łokcie o stół i popatrzyłam na nią. Nie z uśmiechem. Nie z udawaną uprzejmością. Z zimną, czystą wściekłością. – To są nasze ferie, nie pokaz mamuśki – powiedziałam spokojnie. Tak spokojnie, że cisza, która zapadła po tych słowach, była głośniejsza niż krzyk. Łyżka Michała zastygła w powietrzu. Teściowa zamarła z kanapką w ręce. Dzieci spojrzały na mnie z przestrachem. – Mamo, wystarczy – powiedział nagle Michał. Głos mu lekko drżał, jakby sam nie wierzył, że to powiedział. Ona spojrzała na niego z niedowierzaniem. Odłożyła kanapkę na talerz. Powoli, ostrożnie, jakby bała się, że zaraz coś się rozpadnie. Wstała. – Nie będę wam przeszkadzać – powiedziała cicho, niemal szeptem. – Skoro tak uważacie... Nie spojrzała ani na mnie, ani na dzieci. Wyszła z kuchni bez pożegnania i zostawiła po sobie tylko ciszę. Siedziałam z sercem bijącym jak oszalałe. Nie spodziewałam się, że Michał się odezwie. Nie wiedziałam, co o tym myśleć. Chciałam poczuć ulgę, ale czułam wszystko naraz. Ulga, strach, złość, niedowierzanie. Przede wszystkim niedowierzanie. Czy właśnie wydarzyło się coś, co powinno wydarzyć się wiele lat temu? Franek pociągnął mnie za rękę. – Mamo, a babcia się obraziła? Pogłaskałam go po głowie i zmusiłam się do uśmiechu. – Nie, kochanie. Babcia po prostu musi chwilę odpocząć. Chciałam wierzyć, że to prawda. Nie poczułam ulgi Wieczorem spakowała walizkę. Nie powiedziała, że wyjeżdża. Po prostu przyniosła ją do przedpokoju i postawiła obok ławki. Dzieci były na górze, rysowały coś na podłodze. Michał siedział na fotelu z książką, ale nawet nie przewracał stron. Ja wycierałam blaty w kuchni, niepotrzebnie długo. – Ja tylko chciałam pomóc – powiedziała, nie patrząc na mnie, tylko na swojego syna. Ton miała spokojny, niemal pokorny. – Ale mamo, my chcieliśmy spędzić ten czas sami – odpowiedział. Cicho, ale bez zawahania. Spojrzała na niego z czymś, co trudno było nazwać. Zawód? Wyrzut? Może nawet wstyd. Pokiwała głową, raz, drugi. Zapięła kurtkę, zawiązała szal. Podchodząc do drzwi, rzuciła przez ramię: – Dobrze, że chociaż chłopak ma ciepłą kurtkę. Ode mnie. Drzwi trzasnęły krótko. Bez patosu, bez pożegnania. Tak po prostu. Stałam w kuchni z ręcznikiem w dłoni i czułam, że nie wiem, co dalej. Michał podszedł, zatrzymał się za mną. Chciał coś powiedzieć, ale nie zdążył. Odwróciłam się do niego, choć nie miałam siły na rozmowę. Spojrzałam mu w oczy i zobaczyłam w nich tylko zmęczenie. Jakby te kilka słów, które dziś powiedział, kosztowały go wszystko. Nie czułam ulgi ani triumfu. Czułam pustkę. Głuchą, ciężką, przygniatającą. Michał sięgnął po moją dłoń. Nie cofnęłam jej, ale też nie odwzajemniłam uścisku. Stał przez chwilę, potem odszedł bez słowa. Zostałam sama w kuchni, w domu, który miał być naszym azylem. Miałam rację. Teściowa wyjechała. Ale nie czułam się lepiej. I nagle pomyślałam: czy to naprawdę koniec pewnego układu? Czy to dopiero początek? Aneta, 35 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Ferie w górach miały nas zbliżyć, ale mąż wolał żarciki z koleżanką. Nie było mi do śmiechu, gdy poznałam prawdę” „Córka przygotowywała się do matury, a ja byłam z niej dumna. Mina mi zrzedła, gdy ze studniówki wróciła z nasionkiem” „Mąż miał z Anglii przesyłać kokosy, ale wciąż brakowało na buty dla dzieci. Zza granicy dostałam tylko pozew rozwodowy”
„Miałam dość zimowej nudy, więc pojechałam w góry. W Zakopanem znalazłam nie tylko śnieg, ale i dawną miłość”
I chyba właśnie tak wyglądała moja codzienność przed wyjazdem do Zakopanego – spokojna, przewidywalna, zorganizowana aż do bólu. Praca w fundacji, kilka spotkań w tygodniu z Ewą, sporadyczne randki, które kończyły się ciszą i brakiem wiadomości. W mieszkaniu zawsze panował porządek, ale chyba tylko dlatego, że nie działo się w nim nic, co mogłoby go naruszyć.
Może zaczniemy wszystko od nowa?Czasami życie nie jest ani złe, ani dobre. Po prostu jest. I chyba właśnie tak wyglądała moja codzienność przed wyjazdem do Zakopanego – spokojna, przewidywalna, zorganizowana aż do bólu. Praca w fundacji, kilka spotkań w tygodniu z Ewą, sporadyczne randki, które kończyły się ciszą i brakiem wiadomości. W mieszkaniu zawsze panował porządek, ale chyba tylko dlatego, że nie działo się w nim nic, co mogłoby go naruszyć. Miałam trzydzieści trzy lata i nie potrafiłam powiedzieć, czy to dużo, czy mało. Z jednej strony ceniłam swoją niezależność – nikt mi nie przeszkadzał, mogłam w sobotę zjeść obiad o szesnastej i oglądać stare filmy z Sandrą Bullock, bez tłumaczenia się komukolwiek. Z drugiej – coś we mnie się wypaliło. Nie potrafiłam już zakochiwać się jak kiedyś, nie ufałam łatwo. Może dlatego, że kiedyś – wtedy, dawno temu – zawierzyłam za bardzo. Miał na imię Krzysiek. Buntownik z klasy humanistycznej. Nosił zbyt duże bluzy i cytował filozofów w szatni. Przez chwilę myślałam, że z nim wszystko będzie inaczej. Ale wszystko rozpadło się w chaosie matur, nieporozumień i jego zniknięcia. Nie płakałam długo. Po prostu wykreśliłam go z życia. Albo tak mi się wydawało. Nie wierzę w przypadki. Ale jeszcze mniej wierzę w drugie szanse. A jednak coś mnie tknęło, żeby wyjechać na kilka dni w góry. Zakopane miało przewietrzyć mi głowę, oderwać od ekranów i kręcących się w kółko myśli. Spacerowałam, zapinając kurtkę, kiedy kątem oka zobaczyłam znajomą sylwetkę. – To naprawdę ty? – powiedziałam półszeptem. – No widzisz – odpowiedział Krzysiek z lekkim uśmiechem. – Kto by pomyślał. Minęło tyle lat. A jednak świat jest mały. I wtedy poczułam coś, czego nie czułam od dawna: ciekawość. I… ten stary, dobrze znany ucisk w klatce piersiowej. Nie wiedziałam, czy chcę go znowu znać Szliśmy razem, jakby to było coś zupełnie naturalnego, jakbyśmy ostatni raz widzieli się wczoraj. Krzysiek miał na sobie szarą kurtkę z przetarciami przy mankietach i ciemnoniebieski plecak, który wyglądał znajomo. Milczał, a ja przez dłuższą chwilę nie próbowałam przerywać tej ciszy. Śnieg skrzypiał pod butami. – Często tu bywasz? – zapytałam w końcu, starając się zabrzmieć obojętnie, choć sama nie wierzyłam w ten ton. – Zdarza się – odpowiedział krótko. – Potrzebuję czasem przewietrzyć głowę. – A ty? – Nie. Ale też chciałam trochę się oderwać od codziennych spraw. Krzysiek kiwnął głową i na chwilę znów zapadło milczenie. Przeszliśmy kolejny zakręt i wtedy, jakby od niechcenia, rzucił: – Szkoda, że wtedy tak po prostu zniknęliśmy sobie z życia. Stanęłam w miejscu i spojrzałam na niego z niedowierzaniem. – My? – zapytałam ostro. Podniósł ręce w obronnym geście. – Nie o to mi chodziło. Po prostu... jakoś to się rozmyło. I tak już zostało. Szliśmy dalej, ale coś już wisiało w powietrzu. Nie było między nami żalu. Ale był jakieś niedopowiedzenie. Jakbyśmy nie potrafili sięgnąć po to, co nas kiedyś łączyło, ani się od tego ostatecznie odciąć. – Pamiętasz ten wieczór w parku? – odezwał się nagle. – Gdy mówiłaś, że boisz się tego, co będzie po maturze? Skinęłam głową. Nie powiedziałam nic. Wtedy też się bałam. I teraz też nie byłam pewna, czego się właściwie boję. Zatrzymaliśmy się na chwilę na niewielkiej polanie tuż przed szczytem. Krzysiek usiadł na kamieniu, wyjął termos i podał mi herbatę, jakby nie minęło aż tyle czasu. Jakbyśmy znów mieli po osiemnaście lat i udawali, że wszystko da się jeszcze naprawić. Wzięłam łyk. Spojrzałam ukradkiem na niego. Wciąż w nim było coś znajomego, ale to nie był już ten sam chłopak. – Nie wiedziałam, czy chcę go znowu znać, czy tylko pamiętać – pomyślałam, patrząc w mgłę zalegającą w dolinie. Wiesz, chciałbym cofnąć czas Wieczorem spotkaliśmy się znowu w schronisku. Nie musiałam go szukać wzrokiem – siedział w kącie przy oknie, sam, jakby od zawsze czekał tylko na mnie. Miał przed sobą kubek z herbatą i czytał jakąś książkę. – Można? – zapytałam, choć wiedziałam, że powie „tak”. – Jasne – odparł i odsunął dla mnie krzesło. Usiadłam i przez chwilę nie powiedzieliśmy nic. W schronisku panował półmrok, drewno skrzypiało pod stopami turystów, a zza okna było widać tylko śnieg. – Nadal pijasz herbatę z cytryną? – zapytał, uśmiechając się lekko. – Nadal. Ty pewnie bez cukru? – Zawsze. Zamówił mi herbatę. Siedzieliśmy naprzeciwko siebie, z dłońmi owiniętymi wokół kubków. Spojrzałam na niego, na jego zmęczone oczy. Już nie był chłopakiem z gitarą, który czytał mi poezję pod drzewem w parku. Ale miał w sobie coś, co znałam. Coś, co kiedyś kochałam. Rozmawialiśmy długo o tym, co się działo u nas przez te wszystkie lata. – Mam córkę – powiedział w pewnym momencie. – Ile ma lat? – Pięć. Ma na imię Lena. Mieszka z matką. – A Marta? – zapytałam, choć nie powinnam. Wzruszył ramionami. – Byliśmy razem przez kilka lat. Rozpadło się. Teraz próbujemy udawać, że jesteśmy przyjaciółmi. – Udaje wam się? Zamyślił się. – Raz lepiej, raz gorzej. Herbata była już zimna. Siedzieliśmy dalej w milczeniu. W pewnym momencie powiedział cicho: – Wiesz, chciałbym cofnąć czas. Przez te wszystkie lata nigdy nie zapomniałem o tobie. Zaskoczył mnie. Nie wiedziałam co powiedzieć. W jego oczach było więcej spokoju niż dawniej. Może i ja nie byłam już tą samą Anią, co wtedy. – Jutro też idziesz w góry? – zapytał, zmieniając szybko temat. – Jeszcze nie wiem. Zależy... – spojrzałam przez okno – …od pogody. Wyszedł pierwszy. Zostawił po sobie pusty kubek i ślad na drewnianej ławie. Chciałam dać nam drugą szansę Wróciliśmy do miasta tym samym pociągiem, chociaż każde kupiło bilet osobno. Siedzieliśmy naprzeciwko siebie. Nie musieliśmy nic mówić. Od tego czasu, od tej herbaty w schronisku, coś wisiało między nami. Jakaś decyzja, której jeszcze nie podjęliśmy. Od tamtego momentu spotykaliśmy się coraz częściej, ale żadne nie chciało nazywać tej znajomości. Któregoś dnia umówiłam się z przyjaciółką na kawę. Ewa przywitała mnie jak zawsze – bez czułości, za to z przenikliwym spojrzeniem. – Więc? – zapytała bez ogródek. – Opowiadaj. Co to za duch z przeszłości? Usiadłam na fotelu. – Krzysiek. – Ten Krzysiek? – Tak. I... nie wiem. Nie jestem pewna, co właściwie robię. Ewa wypiła łyk kawy, nie spuszczając ze mnie wzroku. – Nie rozumiem, czemu w ogóle zaczęłaś z nim gadać – powiedziała w końcu. – Chciałaś przypomnieć sobie liceum? To trzeba było wyjąć stare zdjęcia, a nie włazić w bagno. Ludzie się nie zmieniają, Anka. – Może masz rację, a może nie. W głębi duszy czułam jednak, że chciałam dać nam drugą szansę, chociaż nie wiedziałam, na co naprawdę się piszę. Może zaczniemy wszystko od nowa? Mijały kolejne dni. W pracy byłam obecna tylko z nazwiska, wszystko robiłam mechanicznie, bez skupienia. W piątek zaczęło sypać. Śnieg był ciężki, mokry, nieprzyjemny. Ale mnie to nie obchodziło. Siedziałam na parapecie i patrzyłam, jak dachy kamienic znikają pod bielą. Zadzwonił dzwonek. Podeszłam do drzwi bez pośpiechu, jakby to miał być listonosz albo sąsiad. Otworzyłam i zobaczyłam jego. Stał z czapką w rękach, przemoczoną kurtką i miną chłopca, który nie wie, czy go wpuszczą. Spojrzałam za jego ramię – ulica tonęła w śniegu, latarnie świeciły niewyraźnie, świat wyglądał jak rozmyte zdjęcie. Uśmiechnęłam się i wpuściłam go do środka. W kuchni zaparzyłam herbatę. Nie rozmawialiśmy. Nie było przeprosin, nie było deklaracji. Tylko obecność. Usiadłam przy oknie. Śnieg sypał coraz gęściej. Krzysiek przysunął się i ujął moją dłoń. – Może zaczniemy wszystko od nowa? – zapytał cicho. – Spróbujmy – odparłam. Nie robiłam planów. Nie rozpisywałam w głowie scenariuszy, nie zastanawiałam się, czy to się uda, czy nie. Po prostu pozwoliłam temu być. Nie spieszyliśmy się z Krzyśkiem. Czasem widywaliśmy się raz na tydzień, czasem częściej. On nadal mieszkał z córką, ja w swoim mieszkaniu. Były dni, kiedy się nie odzywaliśmy, i nie bolało mnie to. Inne niż kiedyś podejście. Inne niż wtedy, gdy czekałam przy telefonie i analizowałam każde słowo. Kiedyś powiedział mi, że Lena lubi patrzeć na śnieg, bo myśli, że to bajka. Że jak pada, to coś się zaczyna. Wtedy nie zrozumiałam, teraz chyba już rozumiem. Nie było przełomu, nie było momentu, w którym staliśmy się znowu „razem”. To przyszło cicho. Przestaliśmy mówić o przeszłości, nie planowaliśmy przyszłości. Trwaliśmy. I to, jak na nas, było całkiem dużo. Ania, 37 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Nie sądziłam, że w Beskidach odnajdę nie tylko spokój. Przystojny turysta szybko roztopił moje serce mimo mrozu” „Pojechałam z dziećmi w góry, by skorzystać z życia. Nie podejrzewałam, że coś może mnie przyprawić o szybsze bicie serca” „Miałam jechać z mężem na ferie w góry, ale on się wykręcił. Mówił, że zasuwa w pracy, a potem minął mnie na stoku”
„Wyjechałam do Niemiec opiekować się starszą panią. Za kilka euro zrobili ze mnie służącą i śmiecia”
„Nie protestowałam, nie pytałam, nie mówiłam nikomu, co się dzieje. Wmawiałam sobie, że to praca. Że minie. Że warto się poświęcić dla pieniędzy. Zaczęłam znikać sama dla siebie – w lustrze patrzyła na mnie kobieta bez imienia”.
Wyjechałam, bo nie widziałam innego wyjścia. W kraju praca była albo za grosze, albo żadna. A tam, za granicą, miały czekać łatwe pieniądze – wystarczyło opiekować się starszą panią, gotować, pomóc jej wstać, podać leki. Brzmiało jak coś, co dam radę zrobić. Sama, bez znajomych, bez wsparcia, ale z nadzieją, że odłożę choć trochę na lepsze życie. Z początku byłam pełna zapału i dobrej woli. Myślałam, że ludzie starsi są wdzięczni, że rozumieją, jak wiele im dajemy. Bardzo się pomyliłam. Nie sądziłam, że ktoś może aż tak mnie zignorować i zranić. Całkiem nowa rzeczywistość Dotarłam późnym wieczorem. Byłam zmęczona po podróży, śmierdziałam spoconym stresem i tanim jedzeniem z autobusu, ale kiedy otworzyła drzwi, nawet nie spojrzała mi w oczy. Staruszka miała na imię Helene, mówiła tylko po niemiecku. Jej córka, Ute, stała za nią i uśmiechała się nienaturalnie szeroko. – Pokój na górze, łazienka dzielona. O szóstej śniadanie. Mama je punktualnie – powiedziała Ute, zanim wręczyła mi kartkę z rozpiską dnia i zniknęła jak cień. Mój pokój był mały, z jednym oknem wychodzącym na ścianę garażu. Łóżko skrzypiało przy każdym ruchu, a pościel pachniała kurzem. Usiadłam i spojrzałam na kartkę – wszystko zaplanowane co do minuty: toaleta, posiłki, spacery, drzemki. Miałam być niewidzialna, a jednocześnie obecna cały czas. Następnego dnia Helene spojrzała na mnie jak na niechciane pudełko z piwnicy. Kiedy podałam jej filiżankę, zrzuciła ją z tacy. – Za gorąca! – wrzasnęła, a ja odruchowo schyliłam się, by posprzątać. Nie przeprosiła. Nie zapytała, czy się poparzyłam. Tylko patrzyła, jak zbieram odłamki z podłogi. Byłam tam dzień. Już wtedy poczułam, że przestałam być człowiekiem. Ręce do wszystkiego Z czasem okazało się, że moja praca nie kończy się na opiece. Helene nie ruszała się bez pomocy, ale miała siłę, by wskazywać palcem wszystko, co było nie tak. Kurz pod kanapą? – „Brudno!” Ręcznik złożony w zły sposób? – „Nie tak!” Jej głos wwiercał mi się w kręgosłup. Sprzątałam cały dom, gotowałam obiady, których nawet nie próbowałam, robiłam pranie, prasowałam jej bieliznę. Gdy nie nadążałam, stukała laską o podłogę. Czasem budziła mnie w środku nocy, twierdząc, że coś ją boli, po czym kazała masować sobie stopy przez godzinę, patrząc w sufit, jakby mnie tam nie było. Nie miałam dnia wolnego. Ute pojawiała się tylko w weekendy – rzucała kopertę z pieniędzmi na stół, czasem coś powiedziała przez zęby. Pamiętam jedno zdanie szczególnie dobrze: – Jesteś tu dla niej, nie dla siebie. Przyjęłam to jak instrukcję obsługi. Nie protestowałam, nie pytałam, nie mówiłam nikomu, co się dzieje. Wmawiałam sobie, że to praca. Że minie. Że warto się poświęcić dla pieniędzy. Zaczęłam znikać sama dla siebie – w lustrze patrzyła na mnie kobieta bez imienia. Coś więcej niż samotność Któregoś dnia, po dwóch miesiącach, zadzwoniła do mnie siostra. Mówiła, że mama zapytała, kiedy wrócę. Miałam ochotę odpowiedzieć: „Nie wiem, czy w ogóle wrócę”, ale przełknęłam ślinę i rzuciłam coś ogólnikowego. Nie chciałam martwić nikogo w domu. Tego dnia Helene miała zły nastrój. Odrzucała wszystko, co jej podałam. Krzyczała, że zupa smakuje jak woda z rynsztoka. Gdy próbowałam zaproponować coś innego, uderzyła mnie w ramię łyżką. Stałam tam, zupą na fartuchu, i poczułam coś dziwnego. Nie gniew. Nawet nie smutek. Pustkę. Zupełną obojętność. Wieczorem siedziałam przy stole w kuchni, dłubiąc widelcem w zimnym makaronie. Do pokoju weszła Ute. Bez słowa położyła przede mną kopertę. Zajrzałam – więcej niż zwykle. Spojrzała na mnie ostro. – Mama cię potrzebuje. Ma gorsze dni. Musisz być twardsza – rzuciła i wyszła. Twardsza. Czyli co – bardziej niewidzialna? Bardziej odporna na to, że ktoś traktuje mnie jak mebel? W tamtym momencie zrozumiałam, że nikt nie zamierza mi pomóc. Nie byłam tam człowiekiem. Byłam usługą. Cichą, wydajną, tanią. Moja samotność przestała być tylko uczuciem. Stała się rzeczywistością. Cena milczenia Zaczęłam się przyzwyczajać. Nie do warunków – do upokorzeń. Kiedy Helene spluwała jedzenie na talerz, patrzyłam na to bez słowa. Kiedy kazała mi zmywać podłogę na kolanach, nie pytałam dlaczego. Gdy wyzywała mnie od głupich, leniwych dziewuch, tłumaczyłam sobie, że to starość. Że nie wie, co mówi. Pewnego popołudnia odwiedziła ją znajoma. Starsza Niemka, schludna, z perfumami pachnącymi starą lawendą. Siedziały razem w salonie, a ja podawałam ciasto. Kiedy wyszłam na chwilę, usłyszałam przez uchylone drzwi, jak Helene mówi: – Jest tania. Robi wszystko. I nigdy się nie skarży. Zastygłam. Nie wiedziałam, co bardziej bolało – to, że mówiła o mnie jak o sprzęcie kuchennym, czy to, że miała rację. Nie skarżyłam się. Milczałam. Dla spokoju. Dla pieniędzy. Dla świętego świętego spokoju, który przecież nigdy nie nadchodził. Wieczorem, zamiast się położyć, siedziałam na parapecie i patrzyłam w ciemność. Trzymałam w ręku kopertę – znów pełną. Czy naprawdę za plik euro godziłam się, żeby ktoś deptał mi godność? W głowie huczało jedno pytanie: ile jeszcze jestem w stanie znieść? Pora się pożegnać Tego ranka wszystko działo się wolniej niż zwykle. Helene była niespokojna, nie chciała jeść, nie chciała mówić. Posadziłam ją w fotelu i podałam herbatę z cytryną – jej ulubioną. Trzęsącą się ręką odstawiła filiżankę, spojrzała na mnie nieobecnym wzrokiem. – Zostaniesz, prawda? Nie odpowiedziałam. Nie wiedziałam, co mam powiedzieć. Z jednej strony współczułam jej – była samotna, stara, obca dla wszystkich poza mną. Z drugiej – właśnie ona codziennie mnie kruszyła, od środka. Chciała, żebym była. Ale nie jako człowiek. Jako funkcja. Zadzwoniła Ute, zapowiedziała się na wieczór. Kiedy przyjechała, od razu poczułam napięcie. Weszła do kuchni, zamknęła drzwi i rzuciła: – Mama cię polubiła. To znaczy, że dobrze pracujesz. Przedłużymy ci kontrakt. Zamilkłam. Przedłużymy. Jakby chodziło o wynajem pokoju. Albo wynajem mnie. – Nie zostanę – powiedziałam w końcu. – Wracam. Spojrzała na mnie jak na niesforne dziecko. – Przemyśl to. Pieniądze są dobre. A w Polsce… sama wiesz. Wiedziałam. Ale po raz pierwszy od miesięcy poczułam, że mogę podjąć decyzję. Nie musiałam dłużej znosić wszystkiego. Nie za żadne pieniądze. Tej granicy nie przekroczę Spakowałam się w nocy. Mała walizka, dokumenty, trochę gotówki. Helene spała, oddychała płytko, ale spokojnie. Stałam chwilę w drzwiach jej pokoju. Nie czułam nienawiści. Czułam ulgę. I żal – że tak mogło wyglądać czyjeś życie. I moje też. Na dworcu wsiadłam do autobusu. Nie oglądałam się za siebie. Siedząc przy oknie, patrzyłam, jak budzi się dzień. Czułam, że znów mam ciało, myśli, głos. Przypomniałam sobie, jak się śmiałam z siostrą, jak piekłam chleb z mamą, jak śpiewałam pod prysznicem. Wszystko to znikło na kilka miesięcy, ale wracało. Wróciłam bez planu. Bez wielkich oszczędności. Za to z pewnością, że nigdy więcej nie pozwolę nikomu siebie tak potraktować. Nie chodziło o jedną staruszkę. Ani o jej córkę. Chodziło o mnie – i o to, że przez chwilę uwierzyłam, że moja wartość da się przeliczyć na euro. Długo dochodziłam do siebie. Czasem wciąż śniło mi się, że stuka laską w podłogę, a ja biegnę, nie wiedząc, czego chce. Ale budziłam się i wiedziałam, że to tylko sen. Że jestem u siebie. I że nie muszę już niczego znosić. Sabina, 39 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W najsmutniejszy dzień roku byłam sama jak palec. Mąż miał harować w delegacji, a wyszło, że wygrzewał się na plaży” „Moja matka ciągle namawiała mnie do powrotu do byłej dziewczyny. Wreszcie im wykrzyczałem, dlaczego Ewa już nie wróci” „Myślałam, że z teściową nadajemy na tych samych falach. Wystarczyło 1 zdanie, abym szybko odkryła jej prawdziwą twarz”
„Rzuciłam wszystko, gdy mąż chciał przeprowadzić się na drugi koniec Polski. Na miejscu pojęłam, dlaczego mu tak zależało”
„Siedzieli przy oknie. Ona uśmiechnięta, oparta o jego ramię. On trzymał ją za dłoń. Nie wyglądał na zestresowanego. Nie wyglądał jak ktoś, kto żyje w kłamstwie. Wyglądał... szczęśliwie. Nie wysiadłam z auta. Nie zrobiłam sceny. Wróciłam do domu i po raz pierwszy od miesięcy naprawdę się rozpłakałam”.
Przeprowadzka na drugi koniec Polski miała być początkiem lepszego życia. Mąż dostał awans, nową posadę, świetne pieniądze, a ja... ja po prostu spakowałam nasze rzeczy i ruszyłam za nim. Wierzyłam, że warto. Przecież dzięki temu nie będzie już musiał co tydzień wyjeżdżać w delegacje, a my wreszcie spędzimy więcej czasu razem. Obce miasto nie było łatwe – brak przyjaciół, nowa praca, samotność. On wracał późno, zmęczony, ale ja to rozumiałam. Chciałam być wsparciem. Nie podejrzewałam, że to wszystko ułatwiało mu coś zupełnie innego – podwójne życie. Nowe miejsce, nowa ja Nigdy wcześniej nie byłam tak daleko od domu. Nasze stare mieszkanie, moje ulubione piekarnie, znajome twarze w sklepie – wszystko to zostało jakieś pięćset kilometrów stąd. Nowe miasto przywitało nas szarością styczniowego nieba i deszczem. Wnętrze naszego wynajmowanego mieszkania pachniało farbą i pustką. Usiadłam na nierozpakowanym kartonie i rozejrzałam się dookoła. Miało być lepiej – powtarzałam sobie. – Kochanie, dasz radę? – zapytał Rafał, wnosząc walizki. – Wiem, że to dla ciebie duża zmiana. Pokiwałam głową, próbując się uśmiechnąć. – Jasne. Musimy się tylko rozpakować. On miał pracę od razu. Nowe stanowisko, więcej obowiązków, prestiż. Ja musiałam zaczynać od zera. Znalezienie pracy w obcym mieście okazało się trudniejsze, niż przypuszczałam. Większość dni spędzałam sama, ucząc się miasta, próbując poczuć się jego częścią. Tęskniłam. Za mamą, za koleżankami, nawet za znajomą panią z warzywniaka. Rafał wieczorami był zmęczony. Pracował długo, czasem wracał tak późno, że ledwo zdążyliśmy zamienić kilka słów. – Wiesz, ile dziś miałem na głowie? – pytał, zrzucając marynarkę. – Domyślam się – odpowiadałam cicho. Nie chciałam być kolejnym ciężarem. Tylko że ta samotność... zaczynała mnie pożerać. Docierały do mnie sygnały Z czasem zaczęłam zauważać drobiazgi, które wcześniej umykały. Rafał coraz częściej zostawiał telefon ekranem do dołu. Gdy dzwonił, odchodził do innego pokoju, a rozmowy prowadził ściszonym głosem. Tłumaczył się pracą, obowiązkami, presją. Próbowałam nie robić z tego problemu. W końcu przecież po to się przeprowadziliśmy – dla jego kariery. Dla stabilizacji. Dla nas. – Dzisiaj znowu wrócisz późno? – zapytałam pewnego ranka, robiąc mu kawę. – Mam spotkanie z klientem, może potrwać – odpowiedział, nie patrząc mi w oczy. Nie drążyłam. Nie chciałam wyjść na podejrzliwą. Ale potem było kolejne spotkanie, i jeszcze jedno. Zawsze wieczorem. Zawsze w dni, kiedy próbowałam zaplanować coś razem. Pewnego dnia zauważyłam, że jego koszula pachniała inaczej. Nie moim płynem do płukania, nie jego perfumami. Czymś słodkawym, kobiecym. Przez chwilę stałam z tą koszulą w dłoniach, jakby mogła mi odpowiedzieć na pytania, których jeszcze nie miałam odwagi zadać. Potem schowałam ją z powrotem do szafy i udałam, że nic nie czuję. Miałam wrażenie, że powoli znikam z jego życia. Był w nim ktoś nowy – ktoś, kto nie musiał czekać w pustym mieszkaniu z gorącą kolacją i pytaniem: „Jak minął dzień?”. Nagła zmiana planów Kiedyś Rafał był spontaniczny. Potrafił wpaść do domu z bukietem tulipanów, zabrać mnie na niespodziewany weekend za miasto. Teraz wszystko było zaplanowane – albo raczej wymówki były zaplanowane. Tydzień po tygodniu znikał coraz bardziej. Przestałam pytać, przestałam czekać z kolacją. Zaczęłam robić swoje. Znalazłam pracę w lokalnym przedszkolu. Na pół etatu, ale wystarczyło, by mieć własne zajęcie, własnych ludzi. Dzieci dawały mi radość, a koleżanki z pracy – chwilową ulgę od myśli, które wracały wieczorami. – Twój mąż to pewnie z pracy nie wychodzi, co? – zagadnęła raz Ela, najstarsza z nauczycielek. – Coś w tym jest – uśmiechnęłam się krzywo. Wieczorem Rafał oznajmił, że wyjeżdża na dwa dni służbowo. „Delegacja, Kraków, spotkanie z inwestorami”. Skinęłam głową. Uśmiechnęłam się nawet. Choć wiedziałam, że jego firma ma siedzibę w Gdańsku, a w Krakowie nie ma żadnych klientów. Kiedyś bym uwierzyła. Teraz? Coś we mnie zaczęło mnie uwierać. Po jego wyjściu otworzyłam laptopa. Wpisałam w Google nazwę jego firmy i „delegacja Kraków”. Nic. Zerknęłam na lokalizację w aplikacji, do której zapomniał się wylogować. Wskazywała na nasze miasto. Wcale nie wyjechał. Wtedy pierwszy raz dopuściłam do siebie myśl: on mnie oszukuje. I robi to z zimną precyzją. Wtedy go sprawdziłam Nie spałam tej nocy. Obok mnie łóżko było puste, telefon Rafała milczał. Nad ranem wzięłam urlop na żądanie, założyłam kurtkę i wyszłam z mieszkania. Nie miałam planu. Po prostu szłam. Najpierw do jego biura. Upewniłam się, że go tam nie ma. Sekretarka powiedziała, że „pan Rafał pracuje dziś zdalnie”. Potem podjechałam pod kawiarnię, którą kiedyś wspomniał mimochodem – że „świetna do pracy, wifi i cisza”. Stałam w samochodzie, obserwując. I wtedy ich zobaczyłam. Siedzieli przy oknie. Ona uśmiechnięta, oparta o jego ramię. On trzymał ją za dłoń. Nie wyglądał na zestresowanego. Nie wyglądał jak ktoś, kto żyje w kłamstwie. Wyglądał... szczęśliwie. Nie wysiadłam z auta. Nie zrobiłam sceny. Patrzyłam, aż przestałam czuć twarz. Wróciłam do domu i po raz pierwszy od miesięcy naprawdę się rozpłakałam. Wieczorem wrócił, jak gdyby nigdy nic. Delikatnie zmęczony, niby z delegacji. – I jak tam Kraków? – zapytałam spokojnie, podając mu talerz. Zamrugał. Miał chwilę zawahania. – W porządku. Owocne rozmowy. Pokiwałam głową. Wiedziałam, że kłamie. A on chyba wiedział, że ja wiem. Tyle że żadne z nas nic nie powiedziało. Trwaliśmy w tej teatralnej grze, jakby cisza mogła coś uratować. Czułam jej perfumy Kilka dni później znalazłam w naszej łazience coś, co przelało czarę. W pośpiechu zostawił otwartą torbę sportową. Szukałam w niej tylko jego ładowarki, ale zamiast tego znalazłam damskie perfumy. Nie moje. Nigdy nie używałam takich – intensywnie kwiatowych, dusznych, wręcz teatralnych. Należały do niej. Do tej kobiety z kawiarni. Wzięłam flakonik do ręki, przekręciłam w palcach, a potem po prostu położyłam z powrotem. Nic nie mówiłam. Czekałam, aż sam coś powie. Może przeprosi. Może wytłumaczy. Chociaż teraz nie wiem już, czy chciałam usłyszeć wyjaśnienie, czy tylko potwierdzenie, że nie zwariowałam. – Coś się stało? – zapytał wieczorem, kiedy odsunęłam się od jego dotyku. – Wszystko w porządku – odpowiedziałam sucho. – Tylko głowa mnie boli. Kolejne dni mijały w milczeniu. Spaliśmy obok siebie jak współlokatorzy. Jego telefon już się nie ukrywał – teraz po prostu był wyciszony. A on częściej znikał na „dłuższe spacery”, „wieczorne telekonferencje”, „nieplanowane spotkania”. Zrozumiałam wtedy, że nas już nie ma. Nie było zdrady jednego wieczoru. Było systematyczne wymazywanie mnie z jego życia. A najgorsze? Że dzięki przeprowadzce było mu łatwiej. Teraz miał ją na miejscu. Nie potrzebował już delegacji. A ja? Byłam dokładnie tam, gdzie mnie chciał – daleko od wszystkiego, co moje. Nie wszystko da się wybaczyć Zrozumiałam, że nie mogę żyć w zawieszeniu. Przestałam szukać dowodów, przestałam go śledzić. Już wiedziałam. Wszystko, co było między nami, zostało zbrukane przez kłamstwa i obojętność. Nie chodziło nawet o samą zdradę. Chodziło o to, jak łatwo przestałam się dla niego liczyć. Jak szybko nauczył się żyć, nie zauważając mnie. Pewnego popołudnia, gdy wrócił z pracy, czekała na niego moja walizka w przedpokoju. – Wyjeżdżasz? – zapytał, z nutą zaskoczenia w głosie. – Wracam do siebie. Tu nie mam już czego szukać. Nie próbował mnie zatrzymać. Nawet nie zapytał „dlaczego”. I to bolało najbardziej. Jakby ulżyło mu, że sam nie musi podejmować decyzji. Zamieszkałam na chwilę u siostry. Zaczęłam terapię. Szukam pracy w okolicy, gdzie ludzie znają moje imię, gdzie ulice są znajome, gdzie nie jestem tylko cieniem przy mężczyźnie, który zapomniał, co to znaczy kochać. Nie wiem jeszcze, co dalej. Nie umiem powiedzieć, kiedy przestanę tęsknić, ale wiem, że wolę być sama niż z kimś, kto codziennie wybiera kogoś innego. Zdrada nie zawsze krzyczy. Czasem po prostu pachnie obcymi perfumami. Joanna, 35 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Mąż traktuje moją wypłatę jak swoje pieniądze. Szasta nią na lewo i prawo, a mi z łaską daje jakieś nędzne grosze” „Wspinałam się po szczeblach kariery, a mąż tylko patrzył z zazdrością. Przez kasę nasz związek runął jak domek z kart” „Szwagierka zgodziła się popilnować moich dzieci, gdy pojadę na wakacje. Zdębiałam, gdy wystawiła mi za to rachunek”