„Myślałam, że ten stary warsztat po dziadku zapewni mi spokojną przyszłość. Znalazłam w nim tylko gwóźdź do naszej trumny”
„Z bijącym sercem wyciągnęłam znalezisko na powierzchnię. Zamek był zardzewiały, ale po kilku próbach z użyciem starego śrubokręta, wieko odskoczyło. Wewnątrz nie było złota, kosztowności ani nawet oszczędności dziadka. Leżał tam jedynie gruby plik pożółkłych listów, związanych wyblakłą wstążką, oraz kilka starych, urzędowych dokumentów z obcymi nazwiskami. Zaczęłam czytać”.
Od zawsze pamiętam ten specyficzny zapach. Mieszanka żywicy, starego drewna, wosku i wilgotnej ziemi. Warsztat stolarski dziadka Antoniego był dla mnie azylem, miejscem, w którym czas płynął zupełnie inaczej. Kiedy moi rówieśnicy spędzali popołudnia na beztroskich zabawach, ja uczyłam się rozpoznawać słoje dębu, heblować nierówne deski i wsłuchiwać się w miarowy dźwięk ręcznej piły. Dziadek rzadko mnie chwalił, ale jego milcząca aprobata, wyrażana lekkim skinieniem głowy, znaczyła więcej niż tysiąc słów. Z biegiem lat moje rodzeństwo, Marek i Ewa, wyfrunęło z rodzinnego gniazda, szukając wielkomiejskiego życia i szybkich sukcesów. Ja zostałam. Zrezygnowałam z własnych planów, by każdego dnia otwierać ciężkie, drewniane drzwi warsztatu i pomagać dziadkowi, któremu z wiekiem brakowało już sił. Wierzyłam, że ta ziemia — rozległa działka na obrzeżach rozrastającego się miasta, jest naszą wspólną ojcowizną. Dziadek wielokrotnie powtarzał, że to miejsce zapewni mi spokojną przyszłość, że to moja przystań za lata lojalności i ciężkiej, fizycznej pracy. Kiedy dziadek odszedł cicho pewnego jesiennego poranka, świat, który znałam, legł w gruzach. Zostałam sama w ogromnym, pustym domu, otoczona narzędziami, których nikt już nie używał. Moja żałoba była głęboka i szczera. Nie mogłam jednak w spokoju pożegnać się z przeszłością, ponieważ zaledwie kilka dni po uroczystościach na podjeździe zaparkowały drogie samochody mojego rodzeństwa. Każde spotkanie kończyło się kłótnią Marek wkroczył do kuchni w świetnie skrojonym garniturze, z teczką pełną dokumentów. Ewa, jak zawsze perfekcyjnie wystylizowana, od razu zaczęła mierzyć wzrokiem antyczne meble w salonie. Zrozumiałam, że nie przyjechali powspominać dziadka. Przyjechali po swoje. — Musimy ustalić zasady podziału majątku, Aniu — zaczął Marek, nie owijając w bawełnę, gdy tylko usiadł przy stole. — Dziadek dopiero co odszedł. Naprawdę musimy o tym rozmawiać właśnie teraz? — zapytałam, czując narastającą gulę w gardle. — Bądźmy racjonalni — wtrąciła Ewa, stukając starannie wypielęgnowanymi paznokciami o blat. — Działka jest warta fortunę. Deweloperzy od lat ostrzą sobie na nią zęby. Skoro dziadek nie zostawił oficjalnego testamentu, dzielimy wszystko na trzy równe części. — Ale to ja tutaj zostałam! — Mój głos zadrżał z oburzenia. — To ja dbałam o ten dom, o warsztat, o samego dziadka, kiedy wy wysyłaliście tylko zdawkowe kartki na święta! — Nikt ci nie kazał tu siedzieć — odparł zimno Marek. — To był twój wybór. Prawo jest prawem. Złożyliśmy już wniosek do sądu o dział spadku. Zaczęła się bezlitosna batalia. Każde spotkanie kończyło się kłótnią, krzykami i wzajemnymi oskarżeniami. Rodzeństwo wynajęło drogich prawników, którzy zaczęli nękać mnie pismami. Chcieli mnie spłacić ułamkiem wartości, byle tylko przejąć kontrolę nad atrakcyjnym gruntem. Czułam się zdradzona. Ludzie, z którymi dorastałam, nagle stali się dla mnie obcymi, bezwzględnymi negocjatorami. Zaczęłam czytać Aby uciec przed ciągłym stresem, uciekałam do warsztatu. Tylko tam czułam bliskość dziadka. Pewnego chłodnego wieczoru, porządkując stare dłuta w najciemniejszym kącie pomieszczenia, potknęłam się o wystający korzeń, który od lat napierał na fundamenty. Z rąk wypadła mi ciężka, metalowa skrzynka z gwoździami, uderzając z impetem o podłogę. Usłyszałam głuchy trzask. Jedna z grubych, dębowych desek podłogowych pękła, ukazując ciemną pustkę. Uklękłam, by ocenić szkody. Wsuwając dłoń w szczelinę, poczułam coś chłodnego. To nie był kamień ani fragment fundamentu. To była mała, żelazna kasetka, pokryta grubą warstwą kurzu i pajęczyn. Z bijącym sercem wyciągnęłam znalezisko na powierzchnię. Zamek był zardzewiały, ale po kilku próbach z użyciem starego śrubokręta, wieko odskoczyło. Wewnątrz nie było złota, kosztowności ani nawet oszczędności dziadka. Leżał tam jedynie gruby plik pożółkłych listów, związanych wyblakłą wstążką, oraz kilka starych, urzędowych dokumentów z obcymi nazwiskami. Zaczęłam czytać. Z każdym kolejnym zdaniem, z każdym odcyfrowanym słowem, mój świat trząsł się w posadach. Listy były pisane przez dziadka, ale nigdy niewysłane. Były formą spowiedzi, próbą zrzucenia ciężaru, który nosił przez dziesięciolecia. Z dokumentów i wyznań jasno wynikało, że dziadek Antoni nigdy nie kupił tej ziemi. Prawowici właściciele, rodzina sąsiadów, zmuszeni byli nagle opuścić swój dom wiele lat temu, zostawiając wszystko za sobą. Dziadek, młody i ambitny stolarz, po prostu zajął opuszczony teren. Z czasem sfałszował kilka dokumentów, wykorzystał powojenne zawirowania administracyjne i zaczął traktować to miejsce jak własne. Prawdziwi spadkobiercy wciąż istnieli, a dziadek wiedział o tym doskonale. Ziemia, o którą Marek i Ewa toczyli ze mną bój, nigdy do nas nie należała. Słuchałam ich krzyków Siedziałam na podłodze warsztatu aż do świtu, otulona chłodem i poczuciem całkowitej pustki. Moje życie, moje poświęcenie, cała tożsamość naszej rodziny zbudowana była na jednym, wielkim kłamstwie. Następnego dnia zaprosiłam rodzeństwo do domu. Przyjechali pewni siebie, przekonani, że w końcu się poddałam i zgodzę się na ich warunki. — Dobrze, że poszłaś po rozum do głowy, Aniu — powiedział Marek, siadając wygodnie na kanapie. — Przygotowałem ugodę. Zamiast odpowiedzieć, rzuciłam na stół żelazną kasetkę i plik pożółkłych listów. — Przeczytajcie to — powiedziałam cicho, pozbawionym emocji głosem. Ewa zmarszczyła brwi, ale sięgnęła po pierwszy dokument z wierzchu. Marek pochylił się, czytając przez jej ramię. Obserwowałam, jak ich twarze zmieniają wyraz. Pewność siebie ustępowała miejsca dezorientacji, a potem rosnącemu przerażeniu. — Co to za bzdury? — wykrztusił Marek, odrzucając list. — Skąd to wzięłaś? — Spod podłogi w warsztacie. To pismo dziadka. Zobaczcie daty, pieczęcie. To oryginały. — Nie możemy tego nikomu pokazać — wyszeptała Ewa, a jej dłonie zaczęły drżeć. — Jeśli prawnicy to zobaczą, jeśli sąd się dowie... stracimy wszystko. — My już nie mamy niczego v odpowiedziałam, patrząc im prosto w oczy. — Ta ziemia nie jest nasza. Co więcej, prawowici spadkobiercy mogą zażądać rekompensaty za dziesięciolecia bezprawnego korzystania z ich własności. Zamiast milionów ze sprzedaży, mamy przed sobą widmo ogromnych odszkodowań, które zrujnują nas do końca życia. Panika, która wybuchła w salonie, była obezwładniająca. Marek zaczął krzyczeć, że to moja wina, że powinnam była to spalić, zniszczyć, udawać, że nigdy tego nie znalazłam. Ewa płakała, oskarżając Marka o to, że to przez jego pozwy sprawa w ogóle trafiła do sądu i teraz wszystko zostanie prześwietlone przez biegłych. Ich wzajemna nienawiść, wcześniej ukrywana pod płaszczykiem prawniczych negocjacji, teraz wybuchła z pełną siłą. Nikt nie myślał o tym, co właściwe. Nikt nie myślał o naprawieniu błędów dziadka. Liczył się tylko strach o własne portfele i wizerunek. Słuchałam ich krzyków, stojąc w milczeniu. Uświadomiłam sobie, że nie tylko straciłam dom i przeszłość, w którą wierzyłam. Straciłam też resztki rodziny. Zrozumiałam, że testamentem dziadka nie była ziemia, ani warsztat, ani nawet te ukryte listy. Jego prawdziwym testamentem było milczenie i kłamstwo, które ostatecznie zniszczyło nas wszystkich. Anna, 34 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają one rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Harowałem po godzinach, by moja żona i syn żyli jak pączki w maśle. Ocknąłem się, gdy zobaczyłem walizki przed drzwiami” „Zamówiłam catering na Wielkanoc, bo nie chciałam stać przy garach. Jako bogata emerytka mogłam sobie na to pozwolić” „Ukochana traktowała mnie jak współlokatora. Chciałem, by moje życia nabrało smaku, więc sięgnąłem po zakazany owoc”
„Dzieci liczą na prezenty od Mikołaja, a ja przełykam żal. W tym roku nie będzie nic oprócz Wigilii dla ubogich”
„Rano usiadłam na kanapie, zanim dzieci wstały. Miałam przygotowane słowa, powtarzane przez pół nocy w głowie, ale kiedy ich usłyszałam w kuchni, jak kłócą się o to, kto pierwszy znajdzie prezent pod choinką, całe zdania zniknęły. Zawołałam ich spokojnie”.
W tamtym grudniu czułam, że świat zwęża mi się do ciasnego mieszkania, w którym każdy kąt przypominał o tym, czego nie miałam. Dzieci żyły wyobrażeniami o prezentach, a ja żyłam strachem. Z każdą mijającą dobą stawałam się coraz bardziej przytłoczona milczeniem, które nosiłam w sobie jak ciężki kamień. Wiedziałam, że zbliża się Wigilia i że nie będę potrafiła spełnić ich oczekiwań. Na samą myśl o rozmowie z nimi drżały mi ręce. Nie chciałam zobaczyć w ich oczach zawodu, dlatego ukrywałam się przed własnymi dziećmi, chowając łzy jak największą tajemnicę. Pieniądze się rozpływały Nigdy nie byłam rozrzutna. Nawet gdy jeszcze pracowałam na etacie w pralni, wiedziałam, jak rozdzielić pensję, by starczyło na wszystko. Potem przyszły zmiany – najpierw godziny ucięte przez trudną sytuację firmy, potem wypowiedzenie, a na końcu odmowy z kolejnych rekrutacji. Z każdym miesiącem stawałam się mistrzynią w żonglowaniu rachunkami, przesuwaniu płatności, tłumaczeniu dzieciom, że „teraz nie, może w przyszłym tygodniu”. Listopad przyniósł pierwsze upomnienia za niezapłacony czynsz. Później dzwonki do drzwi – inkasent, listonosz z poleconym, sąsiadka z pytaniem, czy wszystko w porządku. Mówiłam, że tak, że tylko przemęczona jestem. Kłamałam z uśmiechem, żeby nikt nie zajrzał mi do mieszkania i nie zobaczył pustej lodówki. Na początku grudnia przeliczyłam wszystkie drobniaki z puszek. Miałam dokładnie 43 złote i 70 groszy. Zrobiłam z tego zakupy na dwa dni i wróciłam do domu, jakbym właśnie popełniła przestępstwo. Tego samego dnia dzieci znalazły w skrzynce reklamę sklepu z zabawkami. – Mamo, ja chcę taki zestaw z robotem! – wykrzyknął najmłodszy. – A ja bym chciała lalkę z wózkiem! – dołączyła się starsza. Uśmiechnęłam się i skinęłam głową. – Zobaczymy, co przyniesie Mikołaj – powiedziałam, choć sama nie wierzyłam już w cuda. Potem zamknęłam się w łazience i płakałam. Nie miałam pojęcia, jak im powiedzieć, że w tym roku Wigilia będzie inna. Nie świąteczna. Nie rodzinna. Tylko... uboga. Choinkę zrobiłam sama Dzieci od tygodni mówiły o choince. W poprzednich latach ubieraliśmy niewielkie drzewko w doniczce, które potem stało całe lato na balkonie. Teraz nawet na to nie było mnie stać. Kiedy zapytały, kiedy pojedziemy po choinkę, odpowiedziałam, że jeszcze nie czas, że muszę sprawdzić, kiedy będzie dostawa. W rzeczywistości sprawdzałam tylko stan portfela – pusty tak samo jak dzień wcześniej. Wieczorem, kiedy zasnęły, zaczęłam szukać w szafkach czegokolwiek, co mogłoby zastąpić świąteczne ozdoby. Znalazłam stare pudełko po butach i kilka arkuszy zielonego papieru, które dzieci przyniosły kiedyś z plastyki. Siadłam przy stole i zaczęłam wycinać trójkąty. Pracowałam po cichu, uważając, by papier nie szeleścił za głośno. Kiedy rano weszli do kuchni, ich oczy rozszerzyły się z zachwytu. – Mamo, zrobiłaś choinkę?! – zawołała córka, biegnąc do stołu. – Taką... wyjątkową – odparłam, udając lekko żartobliwy ton. – Jest najładniejsza na świecie! – dodał syn i dotknął ostrożnie papierowych gałązek. Uśmiechnęłam się, choć w środku czułam ukłucie. Ich radość była jak plaster na ranę, lecz jednocześnie przypominała, jak bardzo ich oszukiwałam. Razem powiesiliśmy na pudełkowym drzewku wszystko, co znaleźliśmy: guziki, papierowe gwiazdki, kawałek czerwonej wstążki od starego prezentu. Dzieci były z siebie dumne, a ja patrzyłam na nich z takim wzruszeniem, że musiałam odwrócić wzrok. Po południu zapukała sąsiadka. Weszła tylko na chwilę. – Przyjdzie pani jutro? Będzie u nas kiermasz świąteczny, tanie ozdoby i takie tam – powiedziała. – Zobaczę, jak się wyrobię – odpowiedziałam odruchowo, choć wiedziałam, że nawet pięć złotych byłoby wydatkiem ponad moje możliwości. Gdy wyszła, przycisnęłam dłonie do twarzy. Wiedziałam już, że dłużej nie utrzymam fasady. Wigilia nadchodziła nieubłaganie. Kłamstwa, które miały chronić W ostatni poniedziałek przed świętami szkoła zorganizowała jasełka. Dzieci miały wystąpić w przebraniach, a rodzice przygotować poczęstunek. Przez kilka dni słuchałam, jak ćwiczą swoje role, powtarzają kwestie, śmieją się i nie mogą się doczekać występu. A ja? Ja liczyłam, czy starczy mi na dwa jabłka i paczkę herbatników, żeby nie przyjść z pustymi rękami. Ubrałam ich najlepiej, jak potrafiłam. Użyłam płynu do płukania, który dostałam od siostry w wakacje, żeby ubrania pachniały choć trochę świeżością. Poszłam z nimi, choć serce miałam w gardle. Stałam pod ścianą sali gimnastycznej, jakby ktoś narysował tam kredą moją granicę. Kiedy córka powiedziała swoją kwestię jako anioł, miałam łzy w oczach. Nie tylko z dumy. Z lęku, że niedługo będę musiała im powiedzieć prawdę. Prawdę, że nie będzie prezentów. Że nie ma pieniędzy. Że Wigilię spędzimy nie przy własnym stole, tylko na wspólnej kolacji dla potrzebujących, gdzieś w domu parafialnym. Po występie dzieci podbiegły do mnie z wypiekami na twarzy. – Mamo! Widziałaś? Powiedziałam bez pomyłki! – Byłeś najlepszym pastuszkiem! – przytuliłam syna, starając się nie zadrżeć. – A co dostaniemy pod choinkę? – zapytała córka, niewinnie, jakby to było oczywiste. – To niespodzianka – odpowiedziałam z uśmiechem, który kosztował mnie więcej niż jakiekolwiek zakupy. Wracając do domu, każde ich słowo wbijało się we mnie jak szpilka. Tego wieczoru nie płakałam. Po prostu siedziałam w kuchni, gapiąc się w ścianę. Wiedziałam, że muszę coś powiedzieć. Tylko jak? W końcu wyznałam prawdę Wigilia była już za dwa dni. W domu pachniało pastą do zębów, plasteliną i kurzem. Dzieci zrobiły laurki dla „Gwiazdora” i ukryły je pod choinką z pudełka, zadowolone z siebie i pełne oczekiwania. Mówiły o prezentach, które chciały dostać, o kolędach, które zaśpiewają. Ich wyobraźnia była jak ogień – jasna, ciepła, nie do ugaszenia. A ja wciąż milczałam. Wieczorem zaparzyłam herbatę z ostatniej torebki. Dzieci piły ją powoli, jakby to było coś wyjątkowego. Położyły się spać wcześniej niż zwykle. Były zmęczone próbami, śmiechem, dziecięcym przejęciem. Zostałam sama w kuchni, trzymając kubek w dłoniach, jakby mógł mi dać odpowiedzi, których szukałam. Potem zapukała sąsiadka. – Wpadłam tylko na chwilę. Chciałam zapytać... Może pójdziecie z nami na tę kolację w parafii? Dzieciom się spodoba. Jest Mikołaj, paczki... Wszystko zorganizowane z sercem – powiedziała cicho, z taktem. Pokiwałam głową. Wiedziała. Już od dawna. Może widziała, jak wynoszę resztki chleba dla gołębi, choć nikt normalny nie wyrzucałby jedzenia. Może słyszała moje nocne płacze przez ścianę. – Dziękuję – odpowiedziałam tylko, a po chwili dodałam: – Powiem im jutro. Gdy zamknęłam drzwi, usiadłam na podłodze. Nie miałam siły już dłużej grać silnej. I wtedy poczułam, że mimo wszystko nie jestem zupełnie sama. Że może ta Wigilia nie będzie końcem świata. Może będzie... jakimś nowym początkiem. Noc była cicha. Dzieci spały spokojnie, a ja po raz pierwszy od tygodni zasnęłam bez łez. Musiałam przełknąć wstyd Rano usiadłam na kanapie, zanim dzieci wstały. Miałam przygotowane słowa, powtarzane przez pół nocy w głowie, ale kiedy ich usłyszałam w kuchni, jak kłócą się o to, kto pierwszy znajdzie prezent pod choinką, całe zdania zniknęły. Zawołałam ich spokojnie. Przyszli, jeszcze w piżamach, z potarganymi włosami i śladami snu w oczach. – Musimy porozmawiać – powiedziałam i już czułam, jak głos mi drży. Usiedli, spojrzeli na mnie z zaciekawieniem, ale bez lęku. Dla nich byłam przecież tą, która zawsze znajdzie rozwiązanie. – W tym roku... nie będzie prezentów – zaczęłam, powoli. – Mikołaj... miał trudności. I wiecie, niektórzy bardziej potrzebują pomocy. Chciałam mówić dalej, coś w stylu, że damy radę, że chodzi o bycie razem, o magię świąt, ale córka przerwała: – To dlatego pójdziemy na tę kolację w kościele? Zaskoczyła mnie. Pokiwałam głową. – Tam będzie święty Mikołaj? – zapytał syn. – Może... Może coś przygotują, nie wiem – odpowiedziałam zgodnie z prawdą. Chwilę milczeli. Czekałam na łzy, krzyki, zawód. A oni tylko spojrzeli po sobie, a potem na mnie. – To możemy coś dla ciebie narysować? – zapytała córka. – Żebyś też miała prezent? Poczułam, jak coś ściska mi gardło. Przytaknęłam. Przytulili się do mnie bez słowa. Nie trzeba było więcej. W tamtej chwili zrozumiałam, że dzieci nie potrzebowały drogiej lalki czy robota. Potrzebowały tylko mnie. I może tej prawdy, wypowiedzianej bez wstydu. Prawdy, którą zbyt długo trzymałam w sobie. Nie taką Wigilię planowałam Wigilia przyszła, jak zawsze – z mrozem, z ciszą na ulicach i z pustką, która w tym roku miała jednak inny wymiar. Wyszliśmy z domu wcześniej. Dzieci trzymały się mnie za ręce, niosły swoje rysunki w teczkach z gumką. Szliśmy powoli przez zaśnieżone podwórko. Minęliśmy sklep spożywczy, którego wystawa kusiła światłem i plastrem luksusu, na który mnie nie było stać. Dom parafialny tętnił życiem. Ktoś rozdzielał ciepłą herbatę, inny zapraszał do stołów. Na końcu sali stała sztuczna choinka z migającymi światełkami. W kącie Mikołaj rozdawał dzieciom paczki – skromne, ale wystarczyły, by dzieci uśmiechały się jakby dostały najnowsze gadżety. – Mamo, patrz! Mamy kredki i czekoladę! – wołała córka, pokazując zawartość pakunku. – A ja mam samochodzik! – cieszył się syn. Uśmiechałam się razem z nimi, tym razem bez udawania. Czułam, że nie jestem już tylko tą matką, która zawiodła. Byłam kobietą, która przestała się wstydzić. Wieczorem, gdy wróciliśmy do domu, dzieci uparły się, by zjeść jeszcze po kawałku chleba z pasztetem – „bo to nasza Wigilia też musi być”. Zapaliliśmy świeczkę na stole, usiedliśmy razem. Nie było kolęd z radia, nie było zapachu pierogów. Była za to bliskość. I cisza, która nie bolała. Zrozumiałam wtedy, że Wigilia nie musi być pełna prezentów, żeby była prawdziwa. Że można płakać z ulgi, a nie ze smutku. I że dzieci potrafią przyjąć prawdę, jeśli podamy im ją z miłością. Barbara, 38 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Wolałem spędzić święta sam, niż na siłę jeść przypalony sernik i rybę po grecku z rodziną. Teraz tego żałuję” „Pomyślałam, że te święta muszą być luksusowe. Rodzina nie musi wiedzieć, że na karpia w galarecie wzięłam pożyczkę” „To miały być zwyczajne firmowe mikołajki, ale wylosowałam szefa. Myślałam, że spalę się ze wstydu, gdy otwierał prezent”
„Na mikołajki dostałam w prezencie kiełkujące nasionko. Nie wiem tylko, jak powiedzieć mężowi, że to nie jego dziecko”
„Kilka dni temu zaczęłam się dziwnie czuć. Zignorowałam to, ale dziś, w mikołajki, postanowiłam to sprawdzić. Wstałam po cichu, jeszcze zanim dzieci się obudziły. W kuchni, w półmroku, z kubkiem letniej herbaty w dłoni, spojrzałam na test. Dwie kreski”.
Budzik zadzwonił o 5:45, jak co dzień. Zanim jeszcze zdążył się rozkręcić na dobre, wcisnęłam „drzemkę” i jeszcze przez chwilę wpatrywałam się w ciemny sufit. Obok mnie spał Marek, mój mąż. Oddychał spokojnie, ramieniem przygniatając poduszkę. Odwróciłam głowę w drugą stronę — na podłodze w dziecięcym pokoju leżały porozrzucane puzzle, a z łazienki dobiegał szum pralki, którą nastawiłam jeszcze wieczorem. Rutyna, powtarzalność. Jestem Ola. Mam trzydzieści kilka lat, dwójkę dzieci, męża i etat w korporacji, który miał być „na chwilę”, ale został na dłużej. Kocham swoje dzieci, naprawdę. Tylko czasem mam wrażenie, że tonę. W obowiązkach, oczekiwaniach, niedopitych kawach i nieprzespanych nocach. Marek się stara — odbiera dzieci z przedszkola, gotuje lepsze obiady niż ja, ale nie rozumie, że moje zmęczenie to coś więcej niż tylko brak snu. To zmęczenie byciem żoną. Byciem sobą. Kilka dni temu zaczęłam się dziwnie czuć. Najpierw myślałam, że to przez stres albo przesilenie. Nie chciałam panikować. Zignorowałam to, ale dziś, w mikołajki, postanowiłam to sprawdzić. Wstałam po cichu, jeszcze zanim dzieci się obudziły. W kuchni, w półmroku, z kubkiem letniej herbaty w dłoni, spojrzałam na test. Dwie kreski. Ogłuszającą ciszę przerwał głos Marka z drugiego pokoju: – Ooo, gdzie są te papierowe mikołaje? Chyba były w szafie! – śmiał się do dzieci, które właśnie zaczynały dzień od wyciągania prezentów. A ja siedziałam z testem ciążowym w dłoni, z przerażeniem w oczach. Bo przecież Marek nie może być ojcem tego dziecka. To się zdarzyło tylko jeden raz po firmowej imprezie. W biurze, z Kacprem. I nagle wszystko we mnie zamarło. Poczułam się samotna Siedziałam przy stole z testem w dłoni. Patrzyłam na te dwie różowe kreski i nie byłam w stanie ruszyć się z miejsca. Nie płakałam. Nawet nie potrafiłam się rozpłakać. Miałam w sobie coś, co było gorsze niż rozpacz — kompletny bezruch. Jakby całe moje ciało postanowiło udawać, że nic się nie stało, że to się nie wydarzyło naprawdę. Próbowałam sobie przypomnieć, jak to się zaczęło. Kacper, noc po imprezie firmowej. Zostaliśmy w biurze ostatni, rozmawialiśmy o wszystkim i o niczym, potem wypiliśmy jeszcze po kieliszku, a potem... Już wtedy wiedziałam, że to nie ma żadnego sensu. Nic do niego nie czułam. Nie był nawet szczególnie czarujący. Po prostu... chciałam poczuć się kimś więcej niż tylko matką i żoną. Choć przez chwilę. Tylko że ta chwila właśnie miała swoje konsekwencje. W drugim pokoju Marek rozkładał mikołajkowe prezenty. – Chodźcie, dzieciaki, zobaczcie, co tu mamy! – wołał z entuzjazmem. Usłyszałam tupot bosych stópek na panelach i pisk radości. – Ojej, ja mam kredki! I zeszyt z koniem! – krzyknęła nasza córka. – A ja mam traktor! Zielony! – dodał syn, a Marek śmiał się razem z nimi. Ten głos radości był jak echo z innego świata, świata, w którym jeszcze przed chwilą żyłam. Wszystko było tam poukładane, przewidywalne, nawet jeśli czasem męczące. A teraz ten świat nagle się oddalił, jakby przestał mnie dotyczyć. Marek wszedł do kuchni, niosąc pudełko z jakimiś ozdobami. – Wszystko w porządku? Wyglądasz blado – powiedział i spojrzał na mnie z troską. Schowałam test pod blatem, zanim zdążył cokolwiek zauważyć. – Nie spałam najlepiej – odpowiedziałam chłodno, zbyt szybko, zbyt automatycznie. Zamilkł, jakby wyczuł, że coś jest nie tak. Ale po chwili tylko skinął głową i wrócił do dzieci. Zostałam sama. Siedziałam dalej, zaciskając dłoń na teście i czując, jak narasta we mnie coś, czego nie potrafiłam jeszcze nazwać. Nie wiedziałam, co mam zrobić, do kogo się zwrócić, komu zaufać. W tej jednej chwili czułam się bardziej samotna niż kiedykolwiek wcześniej. Nie chciałam nikomu powiedzieć W pracy starałam się funkcjonować normalnie, jakby nic się nie zmieniło. Przechodziłam od zadania do zadania, rozmawiałam z ludźmi, nawet się uśmiechałam, ale cały czas w głowie miałam jedną myśl. Jak bardzo musiałam się zgubić, skoro dopuściłam do tamtej nocy. Kacper siedział kilka biurek dalej. Jak zwykle ubrany w za ciasną koszulę, z lekko rozczochraną grzywką i tym swoim uśmieszkiem, który nie wiadomo, czy miał być zalotny, czy po prostu bezczelny. Unikałam jego wzroku, ale nie sposób było go całkowicie zignorować. Wiedział, że coś się dzieje — widziałam to w jego spojrzeniu, gdy przechodził obok kuchni i zatrzymał się przy ekspresie. – Dobrze się wtedy bawiliśmy – rzucił półgłosem, odwracając się do mnie bokiem. Stałam przy lodówce, próbując wyjąć mleko, ale ręka mi zadrżała. Z trudem utrzymałam karton, zanim wypadł mi z dłoni. – Nie powinniśmy byli... – zaczęłam i urwałam. – Spokojnie. Nic się nie stało – odpowiedział, jakby mówił o rozlanej kawie, a nie o sytuacji, która mogła zrujnować moje życie. To był dokładnie jego styl. Zbyć wszystko lekko, z udawaną nonszalancją. Pewnie nawet nie przyszło mu do głowy, że coś takiego mogło mieć konsekwencje. Nie powiedziałam mu wtedy nic więcej. Odwróciłam się i wyszłam z kuchni, zostawiając go z jego beztroską. Cały dzień myślałam o tym, co mam zrobić. Powiedzieć mu? Po co? Nie oczekiwałam, że się tym przejmie. Nie chciałam, żeby Marek się dowiedział. To by go zniszczyło. A może mnie bardziej? W drodze do domu jechałam autobusem w tłumie ludzi, słuchając ich rozmów, patrząc na ich zwyczajne, spokojne twarze. Nikt nie wiedział, co działo się we mnie. Trzymałam ręce splecione na brzuchu, jakby miały mnie ochronić przed światem. Albo odwrotnie — świat przede mną. Długo tak nie pociągnę Wieczorem przygotowałam kolację jak zawsze. Pierogi z serem, ulubione dziecięce danie. Próbowałam się skupić na gotowaniu, na czymkolwiek, co pozwoliłoby mi nie myśleć o tym, co noszę w sobie. Ale ręce same drżały, a głowa była jak z waty. Oczy miałam suche, jakbym od tygodni nie potrafiła płakać. Mikołajkowy obiad miał być radosny. Marek udekorował stół papierowymi śnieżynkami, dzieci przyniosły z przedszkola zrobione przez siebie laurki. Było ciepło, gwarno, pachniało masłem i przyprawami. A ja czułam się tak potwornie daleko od tej sceny. Siedziałam przy stole i tylko od czasu do czasu podnosiłam wzrok, żeby przytaknąć dzieciom, gdy opowiadały, co dostali ich koledzy z grupy. Marek rzucał mi spojrzenia, coraz częściej i coraz bardziej niepewne. Znał mnie zbyt dobrze. Nie mógł nie zauważyć, że coś się dzieje. – Jesteś jakaś nieobecna dzisiaj – powiedział, gdy dzieci zaczęły bawić się nowymi zabawkami na dywanie. Wzruszyłam ramionami. – Po prostu zmęczenie – odpowiedziałam, nie patrząc mu w oczy. – Nie chcesz porozmawiać? Zacisnęłam usta. – Nie dziś, Marek. Zamilkł. Wstał, pozbierał talerze i zaczął zmywać. Normalność. Cichy, łagodny mężczyzna, który nigdy nie zrobił mi krzywdy, który był przy mnie, kiedy przechodziłam trudne chwile po drugim porodzie, który zasypiał co noc z dłonią na moim biodrze. I teraz nie potrafiłam na niego spojrzeć. Wiedziałam, że długo tak nie pociągnę. Że ta cisza zacznie dusić. Ale jeszcze nie dziś, jeszcze nie teraz. Musiałam komuś powiedzieć Następnego dnia nie mogłam już dłużej tego w sobie trzymać. Musiałam powiedzieć to przynajmniej jednej osobie. Nie dlatego, że chciałam zrzucić odpowiedzialność. Po prostu musiałam wiedzieć, czy ktoś jeszcze, oprócz mnie, poczuje ciężar tego, co się stało. Wpadłam na Kacpra w firmowej kuchni. Był sam, parzył kawę. Weszłam bez słowa i zamknęłam za sobą drzwi. Odwrócił się, zaskoczony, ale chyba nie do końca, bo od razu zrobił tę swoją minę – udawanego luzu. – Muszę z tobą porozmawiać – powiedziałam, głośniej, niż chciałam. – Jasne. O co chodzi? Spojrzałam mu prosto w oczy. Przez chwilę nie mogłam wydobyć z siebie głosu. W końcu powiedziałam: – Jestem w ciąży. Jego brwi uniosły się nieznacznie, a ręka z filiżanką zamarła w połowie drogi. – Co? Ola, nie… Czekaj. Jesteś pewna, że to moje? Zacisnęłam zęby. Spodziewałam się tego pytania. – Nie jestem. Ale to możliwe. Kacper oparł się o blat, spojrzał gdzieś w bok, jakby liczył, że coś go wyratuje z tej rozmowy. – Ja nie mogę teraz w to wchodzić. Mam swoje życie. Skinęłam głową. Właśnie tego się spodziewałam. I właśnie to bolało najbardziej – ta obojętność. Ta łatwość, z jaką się wycofał. – Nie oczekuję niczego. Chciałam, żebyś wiedział – powiedziałam spokojnie, ale głos mi zadrżał. – Dobra... Dzięki, że mi powiedziałaś – odpowiedział, jakbyśmy właśnie załatwili sprawę zaległego raportu. Wyszłam z kuchni i dopiero wtedy, w toalecie, oparłam się o ścianę i próbowałam uspokoić oddech. Z każdej strony byłam sama. Marek nic nie wiedział. Kacper się odciął. A ja nie miałam pojęcia, co dalej. Chciałam się poczuć bezpieczna Nie wytrzymałam. To wszystko zaczęło mnie zjadać od środka. Milczenie stawało się cięższe niż jakiekolwiek słowa, które mogłam powiedzieć. W nocy długo przewracałam się z boku na bok, nasłuchując oddechu Marka. Wiedziałam, że nie śpi. On też wiedział, że ja nie śpię. W końcu usiadłam na łóżku, opierając się plecami o ścianę. Patrzyłam w ciemność, zanim zdobyłam się na odwagę. – Marek… – wyszeptałam. – Ja nie wiem, czy jestem w stanie to wszystko dalej ciągnąć. Usiadł, zaspany, ale czujny. – Co się dzieje? Mów – powiedział cicho, ale stanowczo. – Po prostu… wszystko mnie przerasta – głos mi się załamał. Objął mnie ramieniem, przyciągnął do siebie. Trzymał mnie mocno, jak wtedy, gdy pierwszy raz wróciłam z pracy z płaczem po rozmowie z szefem. Jak wtedy, gdy nasze starsze dziecko miało atak duszności w środku nocy. – Powiedz mi, o co chodzi. Cokolwiek to jest, przejdziemy przez to razem. Nie odpowiedziałam, nie potrafiłam. Nie tej nocy, jeszcze nie. Ale wtuliłam się w niego i pozwoliłam sobie na to, czego nie umiałam zrobić od dłuższego czasu – rozpłakałam się. Wiedziałam, że to dopiero początek. Że ta rozmowa wróci, może jeszcze tej samej nocy, a może za kilka dni, a wtedy już będę musiała powiedzieć wszystko. Tylko jeszcze przez chwilę chciałam udawać, że jestem bezpieczna. To będzie bolesna decyzja Kilka dni później siedziałam w samochodzie zaparkowanym pod przychodnią. W rękach trzymałam kartkę z terminem badania prenatalnego. Umówiłam się sama, bez Marka, bez nikogo. Jeszcze nikomu nie powiedziałam, że byłam u lekarza, że już potwierdzono ciążę, że to nie tylko dwie kreski z porannego testu. To było realne. Już nie mogłam udawać. Patrzyłam na szpitalną kartę, jakby miała mi powiedzieć, co mam robić. Powiedzieć Markowi, że jest ojcem? Nigdy nie zapyta. On mi wierzy, ufa, kocha. Zawsze był obok. Nawet kiedy nie miał pojęcia, że go zdradziłam. Czy byłby w stanie pokochać dziecko, które nie jest jego? Z drugiej strony była prawda. Gdybym mu powiedziała wszystko… Czy mógł mi wybaczyć? A może zniszczyłabym nasze życie, nasze dzieci, jego świat. Nie miałam jeszcze odpowiedzi. W głowie wciąż panował chaos. Wiedziałam tylko jedno – od tej decyzji nie będzie odwrotu. Cokolwiek postanowię, coś stracę. Może Marka, może siebie, a może resztki złudzenia, że wszystko jeszcze się ułoży. Spojrzałam na zegarek. Do badania zostało piętnaście minut. Mogłam jeszcze zawrócić. Mogłam pojechać do pracy, do domu, gdziekolwiek. Ale nie ruszyłam się z miejsca. Wcisnęłam gaz i ruszyłam przed siebie, nie wiedząc, dokąd tak naprawdę zmierzam. Ola, 32 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Ciągle latałam pomiędzy garami a pralką, usługując rodzinie. Zamarli, gdy zrobiłam coś, co przerwało ten złoty układ” „W dniu ślubu nakryłam narzeczonego na brudnych zabawach. Wesele się odbyło, ale bez tego bajeranta” „Pożyczyłam teściowej pieniądze na nową pralkę. Chciałam mieć dobre serce, a skończyłam w pustym portfelem”
„Podobno tylko południowcy mają gorący temperament. Faceci ze Skandynawii też dobrze rozgrzewają w jesienne wieczory”
„Oslo wyglądało jak z pocztówki – ciche, kolorowe, z zimnym powietrzem, które szczypało w policzki. A ja chodziłam jak zaczarowana. Erik stał się częścią mojej codzienności. Nie byliśmy parą, nie padły żadne deklaracje, ale wszystko między nami było podszyte niedopowiedzianym - my”.
Zawsze myślałam, że mężczyźni z południa są bardziej namiętni. Że to Włosi, Hiszpanie czy Grecy potrafią spojrzeniem podpalić atmosferę i zawładnąć sercem kobiety. A Skandynawowie? Kojarzyli mi się z dystansem, chłodem i lodowatym spojrzeniem. Nie spodziewałam się, że to właśnie mężczyzna z Norwegii wywróci mój świat do góry nogami. Wszystko zaczęło się od wymiany studenckiej i decyzji, by wyjechać na semestr do Oslo. Liczyłam na piękne widoki, spokój i dużo nauki. Zamiast tego dostałam coś znacznie intensywniejszego. I wcale nie chodzi tylko o temperaturę. Choć i ta momentami robiła się naprawdę wysoka. Pierwszy wieczór w Oslo Lot był opóźniony, a na lotnisku panował ten specyficzny północny chłód – niby wszystko działa, ale czuć, że jesteś daleko od domu. Odebrałam walizkę i wzięłam taksówkę do akademika. Na miejscu przywitała mnie koordynatorka, podała mi klucz i zniknęła, zostawiając mnie w obcym kraju, z obcymi ludźmi, w obcym pokoju. Wieczorem zeszłam do wspólnej kuchni, żeby zrobić sobie herbatę. I tam go zobaczyłam – wysokiego, jasnowłosego chłopaka w szarym swetrze, z książką pod pachą i uśmiechem, który nie pasował do stereotypu chłodnego Skandynawa. – Hej – powiedział, nalewając sobie wody do czajnika. – Nowa? – Tak. Przyleciałam dzisiaj z Polski – odpowiedziałam, starając się, żeby mój angielski brzmiał pewnie. – Jestem Erik. Mieszkam piętro wyżej. Jeśli będziesz czegoś potrzebować – zapraszam. Nie powiedział nic więcej, tylko skinął głową i wyszedł. A ja przez resztę wieczoru nie mogłam przestać o nim myśleć. Ciepło mimo mrozu Przez kilka dni widywałam Erika tylko przelotnie – w kuchni, na korytarzu, raz minęliśmy się na uczelni. Zawsze uśmiechnięty, uprzejmy, ale trzymał dystans. Jakby znał jakieś zasady, których ja jeszcze nie ogarnęłam. A potem przyszedł pierwszy piątkowy wieczór. Wspólna kolacja dla studentów z wymiany. Siedzieliśmy przy długim stole, piliśmy piwo, śmialiśmy się z językowych wpadek i dzieliliśmy opowieści o domach, z których przyjechaliśmy. Erik usiadł obok mnie. Pachniał jak drewno i zimny wiatr. Brzmi absurdalnie, ale naprawdę – ten zapach zapamiętałam od razu. – Masz ochotę później na spacer? – zapytał, kiedy rozmowy nieco ucichły. – W taką pogodę? – roześmiałam się, patrząc na jego cienką kurtkę. – To Skandynawia. Tu nie ma złej pogody. Są tylko złe ubrania. Po godzinie chodziliśmy po parku obok kampusu. Było cicho, tylko liście szeleściły pod butami. Rozmawialiśmy o literaturze, o muzyce, o tym, jak różnie postrzegamy świat. Erik mówił niewiele, ale każde jego zdanie było jak ciepły ogień. Nie musiał niczego udowadniać. Słuchał. Pytał. A ja czułam, że moje gardło robi się suche, kiedy na mnie patrzył. Zatrzymał się nagle, spojrzał mi w oczy i powiedział: – Wiesz, że masz najpiękniejszy akcent ze wszystkich tu? Uśmiechnęłam się niepewnie. Nie byłam przyzwyczajona do komplementów rzucanych tak spokojnie, niemal obojętnie, a jednocześnie... jakoś bardzo intymnie. Wtedy zrozumiałam, że to będzie coś więcej niż tylko znajomość z akademika. Więcej niż słowa Z każdym kolejnym dniem nasze rozmowy stawały się dłuższe. Erik zaczął wpadać do mojej kuchni „przypadkiem”, ja „przypadkiem” wybierałam drogę do biblioteki, którą on zwykle chodził. Powoli zbliżaliśmy się do siebie, ale bez pośpiechu. Nie było wielkich gestów. Były małe – jak jego dłonie, które raz przytrzymały mi drzwi, gdy niosłam siatki z zakupami. Albo jak wiadomość: „Zostawiłaś szalik. Mam go u siebie”. Któregoś wieczoru przyszłam do jego pokoju po ten szalik. Zamiast oddać mi go od razu, zaproponował herbatę. Poszłam. Usiedliśmy na jego łóżku, laptop grał cicho Bon Ivera, za oknem padał śnieg. Nie rozmawialiśmy wiele. Milczeliśmy – ale to było inne milczenie. Takie, które nie ciążyło. Wręcz przeciwnie – koiło. – Dlaczego jesteś taka spokojna przy mnie? – zapytał w pewnym momencie, bez uprzedzenia. – Może dlatego, że ty jesteś spokojny – odpowiedziałam, nie patrząc mu w oczy. Czułam, jak moje serce bije szybciej. W tej ciszy kryło się napięcie, którego nie umiałam nazwać. On to wyczuł. Pochylił się lekko, jakby chciał coś powiedzieć, ale zamiast tego... po prostu położył głowę na moim ramieniu. I tak siedzieliśmy przez godzinę, w milczeniu. Po powrocie do pokoju długo nie mogłam zasnąć. Czułam, jakby coś się we mnie przemieniło. Nagle zaczęłam rozumieć, że ten chłopak z lodowatego kraju rozpala we mnie coś, czego wcześniej nie znałam – spokój, który uzależniał. Jesień była gorąca Była połowa października, a liście robiły się coraz bardziej pomarańczowe. Oslo wyglądało jak z pocztówki – ciche, kolorowe, z zimnym powietrzem, które szczypało w policzki. A ja chodziłam jak zaczarowana. Erik stał się częścią mojej codzienności. Nie byliśmy parą, nie padły żadne deklaracje, ale wszystko między nami było podszyte niedopowiedzianym „my”. Pewnego popołudnia zaprosił mnie na kolację do swojego mieszkania – nie tego akademickiego, tylko rodzinnego, gdzie mieszkał wcześniej. Miałam wątpliwości, ale ciekawość wygrała. Pojechaliśmy tramwajem, śmiejąc się z naszych różnych podejść do życia. On mówił, że Norwegowie uczą się oszczędzać emocje. Ja, że Polacy uczą się je ukrywać. W mieszkaniu było ciepło, pachniało cynamonem i pieczonymi ziemniakami. Sam wszystko ugotował. Patrzyłam, jak kroi cebulę, jak odsuwa włosy z czoła i jak się koncentruje, nie tracąc przy tym ani odrobiny naturalnego luzu. Zapytałam, skąd zna przepis, a on tylko wzruszył ramionami: – Moja mama nauczyła mnie, zanim wyjechała do Bergen. Chciała, żebym umiał zadbać o siebie i… o kogoś jeszcze. Wieczór spędziliśmy na sofie, przy świecach. Czułam się, jakby świat zewnętrzny nie istniał. Erik objął mnie ramieniem i pocałował w skroń. Nie śpieszył się, nie napierał. To nie był zryw namiętności, to było coś głębszego. W jego spojrzeniu było pytanie. W moim – odpowiedź. I wtedy, po raz pierwszy, poczułam, że ten chłód, którego się bałam, potrafi być ciepłem – tylko trzeba się do niego zbliżyć. Nie wszystko trwa wiecznie Nasza bliskość stawała się coraz bardziej naturalna, choć wciąż bez etykiet. Erik unikał słów „związek” czy „miłość”. Ja też się nie narzucałam, chociaż serce mi się wyrywało, żeby zapytać, czy jestem dla niego kimś więcej. Ale zamiast pytać, żyłam chwilą – tą przy nim. Zbliżał się grudzień. Miałam wracać do Polski na święta. Wiedziałam, że nie przedłużę pobytu w Oslo. Stypendium się kończyło, a codzienność nie czekała. Powiedziałam mu o bilecie lotniczym dopiero tydzień przed wylotem. – Na zawsze? – zapytał krótko, bez zbędnych emocji. – Na razie – odpowiedziałam cicho. – Chyba tak. Siedzieliśmy przy jego kuchennym stole. Cisza była inna niż wcześniej – ciężka. Erik patrzył na mnie przez dłuższą chwilę, po czym sięgnął do szuflady i wyjął mały notes. – Chcę, żebyś to wzięła. Nic ważnego. Po prostu… może kiedyś przeczytasz. Podał mi notes bez słowa wyjaśnienia. Przytulił mnie mocno, ale tym razem nie było w tym spokoju. Było napięcie, którego nie umiałam nazwać. Ostatni wieczór spędziliśmy razem. W jego pokoju, na tym samym łóżku, gdzie kiedyś siedzieliśmy w milczeniu. Tylko tym razem milczenie bolało. Patrzyliśmy na siebie długo. Jego palce błądziły po moim karku, moje po jego policzku. Nikt nie płakał. Nikt niczego nie obiecywał. Po prostu byliśmy – ostatni raz. A potem, bez słowa, ubrałam się i wyszłam. Nigdy więcej się nie odezwał. Rozgrzał moje serce Minęły dwa lata. Oslo zostało wspomnieniem – zapisanym na zdjęciach, w wiadomościach, których już nie otwieram, i w notesie, który leży w szufladzie, nieruszany. Nigdy go nie przeczytałam. Czasami kusi, ale boję się, że znajdę tam zbyt wiele, albo wręcz przeciwnie – zbyt mało. Związałam się z kimś innym. Jest ciepły, obecny, mówi „kocham” bez zawahania. Może nie sprawia, że serce mi staje, ale sprawia, że bije równo. I to też jest coś. A jednak, kiedy jesienią liście znów robią się rude, kiedy czuję chłód na policzku, wracam myślami do tamtych dni. Do tego, jak Erik trzymał filiżankę, jak patrzył, kiedy mówiłam, jak milczał, kiedy nie było już nic do powiedzenia. I do tej jednej nocy, kiedy wszystko między nami się domknęło, choć niczego nie nazwaliśmy. Myślałam, że to południe ma w sobie ogień. Że to Włosi będą mnie całować w deszczu, a Hiszpanie szaleć ze mną do białego rana. A tymczasem to Skandynaw – chłodny, opanowany i cichy – zostawił we mnie ślad, który parzy do dziś. Nie wiem, czy był moją wielką miłością. Może był tylko przystankiem. Ale wiem jedno – nauczył mnie, że czasem najgorętsze emocje rodzą się tam, gdzie jest najciszej. I że nie wszystko musi być głośne, by było prawdziwe. Nie wróciłam do Oslo. I już nie wrócę. Ale kiedy zaczyna się jesień, wciąż czuję na skroni jego spokojny pocałunek. Zofia, 26 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Oddawałam każdą złotówkę na mszę w intencji przyszłych wnuków. Myślałam, że córka to doceni, a ona mnie wyśmiała” „Mam 4 dzieci, prowadzę dom i uczę je wszystkiego. Dla koleżanek to wyzysk, dla mnie moje powołanie” „Mam 50 lat i życie rozsypane w drobny mak. Siedzę w pustym domu, bo żona i dzieci odwrócili się do mnie plecami”
„Mam 80 lat na karku i jestem sponsorką córki. Lubi wygodne życie i ciągle przychodzi do mnie po pieniądze”
„Magda została z dwójką dzieci. Pomagaliśmy bardziej: opłacaliśmy większe mieszkanie, regulowaliśmy rachunki, wspieraliśmy, kiedy trzeba było. Jeśli coś dorobiłam, oddawałam. Kto miał jej pomóc, jeśli nie matka i ojciec? Bywały miesiące, że brakowało nam na lekarstwa, bo wszystkie środki poszły na pomoc córce, a do emerytury jeszcze zostało kilka tygodni”.
Słowa Beaty zraniły mnie głęboko. Nie miała prawa tak wypowiadać się o mojej córce. Magda tyle przeszła — najpierw rozpad pierwszego małżeństwa, potem drugie, też bez szczęśliwego finału. Jedynaczkę wychowywałam prawie sama. Potem doszły kłopoty z kręgosłupem. Czy jako matka nie powinnam pomagać, ile tylko mogę? Kogo mam wspierać, jeśli nie własne dziecko? Ta rozmowa nie daje mi spokoju Nie wypowiedziałabym tego na głos, ale czasami boję się, że mogła mieć rację. Zawsze stawiałam Magdę na pierwszym miejscu, wspierałam, aprobowałam jej wybory. Lecz sił powoli mi ubywa. Miałam dwadzieścia jeden lat, a Piotr dwadzieścia cztery, gdy urodziła się nasza córeczka, nasz oczekiwany dar. Była rozumna, utalentowana, ładna. Jako pierwsza w rodzinie dostała się na studia. Kiedy powiedziała, że wychodzi za mąż za chłopaka, z którym się spotyka, zamarło mi serce: – Madziu, to zły moment – próbowałam tłumaczyć. – Ty studiujesz, on ma tylko maturę. Jesteście z innych światów. – Mamo, kochamy się. Chcemy być razem – mówiła. Moje prośby nic nie zmieniły. Pobrali się, a dzień ich ślubu był dla mnie jednym z najtrudniejszych. Płakałam, ale nie ze wzruszenia, bo już coś przeczuwałam. Po ślubie szybko zaczęły się kłótnie o sposób spędzania czasu, wydatki, towarzystwo. Z mężem staraliśmy się wynagrodzić Magdzie to, czego jej brakowało. Zapraszaliśmy ich na obiady, dokładając dyskretnie drobne pieniądze. Nie chcieliśmy, by czuła się gorsza, bo jeszcze się kształciła i nie miała stałych dochodów. Narodziny wnuczki Gosi przyniosły chwilową poprawę, lecz nie trwało to długo. Po dekadzie ich małżeństwo się rozpadło. Magda została z córeczką sama, a Piotr i ja pomagaliśmy, ile mogliśmy. Opiekowaliśmy się wnuczką, kiedy chorowała, zabieraliśmy ją latem na wakacje. Zapraszaliśmy dziewczyny na święta i zawsze mieliśmy drobne prezenty. Po rozwodzie opłacaliśmy także czynsz za małe mieszkanie, w którym mieszkały, bo pensja córki, nawet z alimentami, nie wystarczała. Tym razem też nie trafiła Kilka lat później wyszła ponownie za mąż. Cieszyłam się – myślałam, że znalazła uczciwego, statecznego partnera, wykształconego i kulturalnego. Niestety nowy mąż, Kamil, okazał się bardzo rozrzutny. Wydawał nie tylko własne pieniądze, lecz i te należące do Magdy. Na widzimisię, niepotrzebne sprzęty i przyjemności, które szybko pochłaniały cały rodzinny budżet. – Madziu – namawiałam – odejdź od niego. Nie możesz żyć ciągle pod kreską. – To skomplikowane, mamo – mówiła. – Kocham go i boję się znowu zostać samotną matką. – Nie zostaniesz sama – obiecywałam. – Przecież my ci zawsze pomożemy. Lecz Magda nie odeszła i nas nie posłuchała. Urodziła się nam za to druga wnuczka – Zuzia. Mijały lata, a w ich domu było coraz ciężej. Kamil lekceważył rozmowy o oszczędzaniu: – Pracuję na to, co lubię – rzucał. – Nikomu nie będę się tłumaczył! I znów ja i Piotr wspieraliśmy córkę. Podtykaliśmy pieniądze, robiliśmy zakupy, dokupowaliśmy to, czego brakowało. A po kilku latach Kamil odszedł. Wszystko na naszej głowie Magda została z dwójką dzieci. Pomagaliśmy bardziej: opłacaliśmy większe mieszkanie, regulowaliśmy rachunki, wspieraliśmy, kiedy trzeba było. Jeśli coś dorobiłam, oddawałam. Kto miał jej pomóc, jeśli nie matka i ojciec? Bywały miesiące, że brakowało nam na lekarstwa, bo wszystkie środki poszły na pomoc córce, a do emerytury jeszcze zostało kilka tygodni. Mówiłam sobie: „Wytrzymasz, jeszcze trochę, może rok, a Magda stanie na nogi”. Lata mijały, a zmiana nie następowała. – Mamo, pożyczysz mi sto złotych? Oddam przy wypłacie – prosiła. Gdy pytałam później o zwrot, obrażała się: – Miałam niespodziewane wydatki – tłumaczyła. – Nie możesz poczekać? Czekałam, przypominałam, a potem odpuszczałam. Prosiła często i zawsze miała powód – dentysta, mechanik, mandat. Z czasem wiedziałam, że to nie są zwykłe pożyczki, lecz ja nie umiałam odmówić. Bez nas sobie nie poradzi Za parę dni Magda będzie obchodzić urodziny. Kończy pięćdziesiąt sześć lat, a ja wciąż płacę jej rachunki. Oddaję sporą część emerytury. Mówi, że jest wdzięczna. Od czasu do czasu kupi mi prezent albo zabierze na obiad, ale nie przyszłoby jej do głowy, że mogłabym przestać pomagać. Nie wiem, kiedy zaczęła traktować moje wsparcie jak oczywistość. Przez lata przyzwyczaiła się, że rodzice rozwiążą problemy za nią. Tymczasem ja mam siedemdziesiąt dziewięć lat i sił coraz mniej. Wnuczki dorosły. Gosia zawsze była ambitna — pracowała podczas studiów. Zuzia poszła w jej ślady. Obie mieszkają teraz w innym mieście. Gosia mieszka z mężem w maleńkim mieszkaniu, Zuzia wynajmuje pokój z koleżankami. Magda nie wspiera córek finansowo, a one z godnością radzą sobie same i nie proszą o pomoc. Może ich ojcowie im pomagają? Nie wiem, bo nie chcą o tym rozmawiać: – Masz swoje sprawy, babciu – mówi Gosia. – Jesteśmy dorosłe, nie będziemy zawracać ci głowy. Kilka lat temu próbowałam porozmawiać z Magdą o tym, że może powinna pomóc swoim córkom, tak jak my kiedyś pomagaliśmy jej. Ale wpadła w gniew. – Mam zaciskać pasa, bo komuś zachciało się studiować gdzie indziej? – krzyczała. – Nikt im tego nie nakazał! Nie będę ich utrzymywać z twojej emerytury! — odpowiedziała, czerwona ze złości. To się nigdy nie zmieni Kiedy Beata przy kawie stwierdziła, że pora, by córka zaczęła wspierać matkę, a nie odwrotnie, poczułam ból. Skrycie marzyłam, że przyjdzie dzień, gdy Magda sama zaproponuje, że przestanie brać ode mnie pieniądze. Ten dzień nie nadszedł. Najgorsze jest to, że sytuacja córki się nie zmienia. Myślałam, że moje regularne wsparcie pozwoli odłożyć jej pieniądze, ale ona tego nie robi. Wydaje na rzeczy niepotrzebne. Kiedy próbowałam ją tego nauczyć, kończyło się awanturą. Tłumaczyła, że te rzeczy są jej potrzebne, a ja jestem staroświecka. Magda często wyjeżdżała na krótki wyjazd za granicę. – Muszę odpocząć – mówiła. – To dla mnie konieczne. Korzystam z last minute. Kiwnęłam głową, choć myślałam, że sama pojechałabym gdzieś, gdybym nie wydawała tyle na nią. Nie wyjeżdżałam od lat. Nie chodzi o dalekie wyprawy — wystarczyłby tydzień nad morzem. Ale Magda nigdy nie pytała, czy chciałabym wyjechać. Rzadko pyta, czy potrzebuję pomocy. Kiedy wyrzuciłam jej to w gniewie: — Nawet nie zaoferujesz, że kupisz mi lekarstwa — powiedziałam ostro. — Przecież mieszkasz sama — odparła. — Masz czas na zakupy, prawda? Ile możesz potrzebować? I tak do śmierci Kocham Magdę, lecz widzę, że sama nie radzi sobie w życiu. Żąda pomocy od innych, nie dając nic w zamian. Czy to możliwe, że wychowałam egoistkę? Nie było to moim zamiarem — poświęciłam jej życie, ale ona tego nie widzi. Traktuje moją pomoc jak przysługę. Może nie pomyślała, że role kiedyś będą musiały sie odwrócić. Często myślę o granicach. Próbowałam je ustalić. Kiedyś postanowiłam, że od następnego miesiąca zapłacę tylko rachunki bieżące, a reszty nie będę dopłacać. Powiedziałam o tym Piotrowi, ale kiedy Magda zadzwoniła z płaczem, nie wytrzymałam — zrobiłam przelew. To jedna z tych rzeczy, których nie potrafię sobie wybaczyć. Zaczęłam spisywać wydatki i robić prosty budżet, ale każde wspólne zestawienie kończyło się awanturą. Magda czuła się osądzana i odrzucała każdą radę. W rozmowach z przyjaciółkami słyszałam różne opinie: „Musisz postawić granicę”, „Nie możesz narażać zdrowia”, „Czasem trzeba pozwolić dziecku upaść”. Te rady brzmiały rozsądnie, ale w praktyce serce matki ciągle wybierało ulgę dla cierpiącego dziecka. Myśl o przyszłości przyprawia mnie o bezsenne noce. Zaczęłam segregować papiery, układać dokumenty tak, by po moim odejściu rzecz jasna było wiadomo, jak postępować. Nie ukrywam, że to trudne — chcę być fair wobec wszystkich, ale nie chcę, by po mnie zostało zamieszanie i wzajemne oskarżenia. Czasem myślę, że nie tylko pieniądze są problemem — to kwestia nawyków, lęków i poczucia własnej wartości. Magda wielokrotnie podkreślała, że boi się ryzyka i samotności. Dla niej posiadanie mężczyzny u boku dawało poczucie bezpieczeństwa, nawet jeśli ten mężczyzna okazywał się niedojrzały. Pragnienie przynależności bywa silniejsze niż racjonalne kalkulacje. Chciałabym, aby Magda kiedyś sama powiedziała: „Mamo, zadbaj o siebie, pozwól nam pomóc”. To byłby dla mnie największy dowód, że miłość może zmieniać, nie krzywdząc. Naprawdę. Halina, 79 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Jesienna cisza najlepiej smakuje nad jeziorem. W tym roku radość z połowów uciekła szybciej niż szczupak do wody” „Żona po kryjomu wzięła kredyt, bo chciała mieć piękne wesele. Za to kupilibyśmy mieszkanie, a mamy długi po uszy” „Dostałam w spadku pole z kawałkiem lasu. Chciałam otworzyć agroturystykę, ale sąsiedzi urządzili mi piekło”
„Miałem ochotę na kotleta z kurczaka w panierce, ale żona kazała mi jeść tofu. Nie wiem, jak długo to zniosę”
„Myślałem, że to jakiś chwilowy kaprys, że jej się znudzi po tygodniu. Że może gdzieś coś przeczytała albo któraś koleżanka ją czymś zainspirowała. Jednak sprawy zaczęły iść za daleko”.
Zawsze lubiłem proste jedzenie. Nie potrzebowałem wyszukanych dań ani kuchni z pięciu kontynentów. Wystarczyło, że było porządnie doprawione, ciepłe i sycące. Jajecznica z boczkiem, pomidorowa z ryżem, kotlet w panierce z ziemniakami. Tak jadłem przez całe życie. Moja żona świetnie gotuje. Jak wchodzi do kuchni, to z reguły wiem, że za chwilę będzie coś dobrego. No, przynajmniej tak było przez większość naszego małżeństwa. Od jakiegoś czasu coś się jednak zmieniło. I nie chodzi tylko o przyprawy czy składniki. Chodzi o cały kierunek, w jakim to wszystko poszło. Na początku nie zwracałem na to większej uwagi. Myślałem, że to jakiś chwilowy kaprys, że jej się znudzi po tygodniu. Że może gdzieś coś przeczytała albo któraś koleżanka ją czymś zainspirowała. Jednak sprawy zaczęły iść za daleko. I nagle zorientowałem się, że to nie jest żaden eksperyment ani ciekawostka, tylko nowy porządek. Nie chcę, żeby to zabrzmiało, jakbym robił z igły widły. Nie jestem gościem, który wpada w histerię, bo coś na talerzu wygląda inaczej niż zwykle. Tylko w tej sytuacji ciężko udawać, że nic się nie dzieje. Miałem dość – Co na obiad? – zapytałem, ledwo zdjąłem buty. – Tofu w sosie sezamowym. Z ryżem i brokułami – odpowiedziała Aneta z kuchni, jakby to była najnormalniejsza rzecz na świecie. Zamarłem w przedpokoju, patrząc na swoje odbicie w lustrze. Tofu. Znowu. – A może... może zamówimy coś? – rzuciłem ostrożnie. – Albo ja coś przyniosę. Przypadkiem widziałem, że ten nowy bar z domowym jedzeniem ma dzisiaj w ofercie kotlety z kurczaka. Z ziemniakami. I mizerią. – Przypadkiem? – Aneta wychyliła się z kuchni z uniesioną brwią. – No wybacz, ale jakbym miał wybierać między brokułem a kotletem, to raczej nie muszę długo się zastanawiać. – Umawialiśmy się. Przez miesiąc nie jemy mięsa. Detoks. Zdrowie, pamiętasz? – A czy detoks oznacza brak smaku? – mruknąłem, podchodząc do kuchni. – Nie przesadzaj. Przyprawiłam. Dodałam czosnek, imbir, sos sojowy... – Imbir to ja dodaję do herbaty, jak mam katar. Aneta spojrzała na mnie zrezygnowana i odstawiła łyżkę do garnka. – Jeśli chcesz, to sobie zamów. Ja jem to. I nie będę gotować osobno dla ciebie. Masz wybór. Byłem szczery Usiadłem przy stole, próbując nie robić miny. – Wiesz – zacząłem powoli – nie miałbym nic przeciwko, gdyby to tak raz na jakiś czas... Ale codziennie? Przecież ja jestem facetem. Potrzebuję konkretu. Białka. Energii. Mięsa. – Tofu to też białko – rzuciła, nie odrywając wzroku od telefonu. – I lżej się po nim czujesz, prawda? Nie jesteś senny, nie odbija ci się jak po kotlecie. Same plusy. – Wciąż jestem głodny! – parsknąłem. – Przesadzasz – ucięła krótko. – Zresztą, wiesz, kto jeszcze przeszedł na wege? Monika z pracy. I Robert, ten, co biega maratony. Cała ich rodzina teraz tak je. Milczeliśmy przez chwilę. – Naprawdę się staram. Gotuję inaczej, szukam przepisów. Dla nas. Żeby było zdrowiej. A ty tylko jęczysz. – Wiem, że chcesz dobrze, ale ja tęsknię za czymś normalnym. Za czymś, co znam. Nie umiem najeść się zieleniną. – To brokuły – burknęła. – Różnica symboliczna. Spojrzała na mnie. Trochę rozbawiona, trochę wkurzona. I wtedy zrozumiałem – nie chodziło tylko o obiad. To była jakaś walka o zasady. Miałem mętlik w głowie – Wiesz, co w tym wszystkim najgorsze? – zapytałem, odkładając widelec. – Że ja już nawet nie mam prawa powiedzieć, że mi coś nie smakuje. Bo od razu jestem ten zły, co nie wspiera, nie rozumie, tylko myśli o kiełbasie. Aneta zamilkła. Usiadła naprzeciwko mnie, skrzyżowała ramiona na piersi. – Nie chodzi o kiełbasę. Tylko o to, że wszystko, co robię, od razu kwestionujesz. Staram się, zmieniam coś, szukam lepszych rozwiązań, a ty od razu robisz z tego problem. – Bo ja się nie czuję częścią tej zmiany. Nie pytałaś mnie o zdanie. Po prostu pewnego dnia wyrzuciłaś wędlinę z lodówki i powiedziałaś: „Od dziś jemy inaczej”. – Bo wiem, jak reagujesz. Zawsze: „a po co?”, „a komu to potrzebne?”. To miało być na próbę. Nawet nie dałeś temu szansy. – Daję. Dwa tygodnie jemy same warzywa. To nie fair. – Nie fair jest to, że nawet jak się staram, to i tak mam wrażenie, że przegrywam. Zamilkliśmy. W końcu wstała. Zgarnęła mój talerz i włożyła do zlewu. – Nie będę się z tobą kłócić o jedzenie. Rób, jak chcesz. Zamów sobie tego swojego kurczaka, zjedz go, napchaj się. – A jak zamówię, to zjesz ze mną? – Nie, ale możesz mi zostawić frytki. Spojrzała na mnie z kąta oka i wyszła do salonu. A ja zostałem w kuchni, z pustym talerzem i coraz większym mętlikiem w głowie. Nie czułem się przegrany Nie zamówiłem kurczaka. Przez chwilę po prostu siedziałem w ciszy. Potem wstałem i poszedłem do salonu. – Aneta... – Co? – zapytała chłodno, nie odrywając wzroku od ekranu. – Nie zamówiłem. – I co, mam ci teraz bić brawo? – Nie. Po prostu... nie chcę się kłócić. Ale też nie chcę udawać, że mi to wszystko pasuje. – Myślisz, że mnie to jakoś bawi? Że nie marzę czasem o porządnym serniku z bitą śmietaną albo o hot dogu na stacji? Myślisz, że ja jem te warzywa z zachwytu? – No to po co to robisz? – Bo próbuję zadbać o nas. O siebie. O ciebie też. I czasem mam wrażenie, że jestem w tym sama. Usiadłem obok niej. – Może po prostu... nie umiem tego ogarnąć. Całe życie jadłem tak samo. A teraz nagle wszystko się zmienia. – Wiem. I ja też się tego uczę. Tylko jeśli mamy coś zmieniać, to razem. Nie przeciwko sobie. Przytaknąłem. Po raz pierwszy od dawna nie czułem się przegrany. – Jutro ja zrobię obiad – zaproponowałem. – Naprawdę? – Ostrzegam, nie będzie z ciecierzycy. – To ja zrobię surówkę. I oboje się uśmiechnęliśmy. Spisałem się na medal Następnego dnia wziąłem się za gotowanie. W markecie długo krążyłem między półkami, aż w końcu znalazłem jakiś kompromis – panierowane kotleciki z kalafiora. W środku niby warzywo, ale z wierzchu wyglądały jak z kurczaka. Uznałem, że może przejdzie. W kuchni krzątałem się jak amator. Trochę się przypaliło, trochę rozpadło, ale wyglądało nieźle. Do tego ziemniaki, surówka z marchewki, jakiś sos jogurtowy. Postawiłem wszystko na stole i zawołałem Anetę. – Kotlet z... kalafiora? – uniosła brwi. – Tak. Prawie jak schabowy. Tylko bez schabu i bez mięsa. – Serio? Ty to zrobiłeś? – No. Trochę walczyłem z panierką, ale chyba da się zjeść. Usiadła. Spróbowała. Spojrzała na mnie. – To jest... dobre. – Naprawdę? – No serio. Lekko przypalone, ale ma smak. I nie smakuje jak rozmoknięta gąbka. Dobrze zrobiłeś. – Czyli nie będziesz już mówić, że nie wspieram? – Będę mówić, że jesteś uparty jak osioł. Zaczęliśmy jeść. Bez spiny, bez wojny na spojrzenia. Normalnie. – Aneta? – Hm? – W weekend zamawiam pizzę. Z salami. – Okej. Ale na pół. – Na pół. I z rukolą. – Z rukolą to już przesadzasz – zaśmiała się. I wtedy wiedziałem, że będzie dobrze. Może nie idealnie, ale dobrze. Czułem się zrozumiany Minęło parę tygodni. Dalej jemy trochę inaczej niż kiedyś, ale już bez tej całej presji. Aneta przestała naciskać, ja przestałem marudzić przy każdym zielonym listku. Są dni, kiedy na stole ląduje tofu, ale są też takie, kiedy robimy razem zapiekankę z kurczakiem. Albo naleśniki – ja z serem, ona z pastą z soczewicy. I co? Da się. – Myślisz, że to głupie, że tak bardzo się na tym jedzeniu skupiałam? – zagadnęła któregoś wieczoru, kiedy siedzieliśmy na kanapie z miską popcornu. – Nie. Myślę, że każdy próbuje ogarnąć życie po swojemu. Ty przez brokuły, ja przez kotlety. – Serio? – Serio. Poza tym trochę mi głupio, że na początku byłem takim osłem. – Byłeś. Z gatunku tych, co dają się przekupić kromką chleba. Zaśmiałem się. Była w tym jakaś prawda. – Wiesz co? – dodałem po chwili. – W sumie ten kotlet z kalafiora, co go zrobiłem, to bym jeszcze raz zjadł. – Serio? – spojrzała z niedowierzaniem. – No, z ostrym sosem. I frytkami. Przytuliła się do mnie i nic nie powiedziała. I to było najlepsze zakończenie tej całej naszej kuchennej rewolucji. Mateusz, 41 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Moja wnuczka woli podróżować po świecie niż zostać matką. Chorwacja, Malediwy i inne Dubaje, a zegar biologiczny tyka” „Pojechałam na wieś pomóc rodzinie w zbiorach owoców. Teraz rośnie we mnie mała śliwka, której nadałam już imię” „Jesienna cisza najlepiej smakuje nad jeziorem. W tym roku radość z połowów uciekła szybciej niż szczupak do wody”
„Dla kasy związałam się ze starym grzybem i teraz pluję sobie w brodę. Koleżanki używają życia, a ja zmieniam pampersy”
„Najpierw świeciłam im po oczach pierścionkiem i opowiadałam, jak to on zabiera mnie do SPA i że jak kichnę, to przynosi herbatkę z cytrynką. A teraz? Jak kichnie on, to ja biegnę do niego z mopem i tabletką na wzdęcia”.
Nie tak to sobie wyobrażałam. Miało być wygodnie, stabilnie, luksusowo. A tymczasem… śmierdzi. Dosłownie i w przenośni. Człowiek kupił sobie życie za pieniądze, a teraz siedzi w nim, jak w starym fotelu z wygniecionym siedzeniem i dziurą w oparciu. Za młodu mówiłam, że wolę płakać w drogim samochodzie niż śmiać się w autobusie. I rzeczywiście – płakałam. Tylko że teraz ani luksusowym samochodzie, ani śmiechu. Za to codziennie dźwigam zniedołężniałego męża z łóżka do łazienki i z powrotem. Koleżanki wrzucają zdjęcia z weekendów w Barcelonie, a ja? Pampers, termometr, kaszka z błonnikiem. I jeszcze ten dźwięk – trzask zamykanego pojemnika na zużyte pieluchy. Nie wiem, co mnie bardziej boli: kręgosłup czy świadomość, że przez tę całą kasę przegapiłam najlepsze lata życia. Wtedy wszyscy zazdrościli, dziś jakoś nikt nie chce się zamienić. Nie czułam się z tym dobrze – Pamiętasz, jak mówiłaś, że to będzie jak wygrana w totka? – zapytała mnie ostatnio Iwona, siorbiąc kawę i patrząc na mnie spod grzywki. – Pamiętam – przyznałam. Zamieszała herbatę z taką dokładnością, jakby chciała się upewnić, że nie powiem już nic głupszego. Milczała. A ja wiedziałam, że ona wie. Wszystkie wiedziały. Najpierw świeciłam im po oczach pierścionkiem i opowiadałam, jak to on zabiera mnie do SPA i że jak kichnę, to przynosi herbatkę z cytrynką. A teraz? Jak kichnie on, to ja biegnę do niego z mopem i tabletką na wzdęcia. – Ale wiesz… może to jednak nie było takie złe? No… miał pieniądze. Mieszkanie. Auto. – Iwona próbowała jakoś to ratować. Jakby mówiła o zepsutym jogurcie, którego może jeszcze nie trzeba wyrzucać. – Miał, Iwona. Miał. A teraz ma… pieluchomajtki i problemy z prostatą. Spojrzała na mnie ze współczuciem. Ona związała się z dwudziestoletnim chłopaku, który potrafi zatańczyć na stole i powiedzieć jej, że ma ładne oczy. A ja? Mam Zdziśka, który jak się do mnie ostatnio odezwał, to tylko po to, żeby zapytać, czy kupiłam nowe podkłady. – No i co ci powiem? – westchnęłam. – Nikt nie obiecywał, że będzie romantycznie. Ale też nikt nie mówił, że życie zmieni się w grafik opieki długoterminowej. Gryzłam się w język Na początku było fajnie. No i najważniejsze – spokojnie Tak, że nie trzeba się było martwić, czy wystarczy do pierwszego. – Zdzisiek to złoty człowiek – mówiła jego sąsiadka, kiedy się wprowadziłam. – Tylko żeby mu pani dobry rosół gotowała, bo on ma swoje przyzwyczajenia. No właśnie. On miał przyzwyczajenia, ja miałam plan. Myślałam, że się trochę poświęcę, a potem to już tylko rozciągnięta kanapa i telewizor na ścianie większej niż całe moje dawne mieszkanie. Tylko że poświęcenie się przeciągnęło. – Kochanie, gdzie moje okulary? – dobiegło z sypialni. – Na głowie masz! – odkrzyknęłam, nie podnosząc wzroku znad sudoku. – A, rzeczywiście. – Zdzisław wystawił głowę zza framugi i się uśmiechnął. – Co ja bym bez ciebie zrobił? Chciałam coś powiedzieć, ale ugryzłam się w język. No bo co miałam powiedzieć? Że żałuję każdej sekundy? Że zamiast do galerii chodzę do apteki po czopki? Że najbardziej intymne chwile to teraz te, kiedy podaję mu gąbkę pod prysznicem? – Chyba zawróciłem ci w głowie swoim urokiem – zagadnął nagle i puścił do mnie oczko. – Oj, ty to jesteś flirciarz – rzuciłam z udawanym uśmiechem. I wtedy sobie pomyślałam, że wciąż jestem żoną Zdziśka. Jego pełnoetatową, sfrustrowaną opiekunką. Wzruszyłam ramionami – A ile on ma lat? – zapytała moja córka z pierwszego związku. – Sześćdziesiąt dziewięć miał w dniu ślubu... – odparłam z pełnym spokojem, jakby to była najbardziej naturalna różnica wieku na świecie. – A teraz? – spojrzała na mnie, mrużąc oczy. – Teraz to już nie pytaj. W dowodzie cyfra się zgadza, ale biologicznie to mu bliżej do stu. Jak nie zęby, to biodro. Jak nie biodro, to wspomnienia z wojska. – Mamo, serio... Przecież on mógłby być twoim ojcem. – No i jest. Ojcem świętego spokoju – wzruszyłam ramionami. – Wyszłaś za niego z miłości? – spytała, a ja prawie się zakrztusiłam. – Oczywiście, że nie – odparłam szczerze. – Ale miał piękny dom, ciszę, samochód z klimatyzacją i naczynia, które się same zmywają. – Czyli sprzedałaś się – powiedziała, jakby czytała mi wyrok. – Raczej „wynajęłam” – poprawiłam ją. – Tylko że bez terminu końca umowy. Zamilkła. Ja też. W kuchni cicho buczała lodówka, a gdzieś z salonu dobiegało ciche: – Aga, pielęgniarka przyszła… Wstałam, poprawiłam włosy w lustrze i rzuciłam: – Patrz i ucz się, córciu. Tak właśnie kończy się pogoń za „ustawieniem się”. Ona westchnęła ciężko. Byłam zmęczona – I jak tam Zdzisio? – zapytała Ula, moja sąsiadka z dołu, gdy spotkałyśmy się na klatce. Niosła torbę z zakupami i szczerzyła się jak zawsze, choć jej oczy wyraźnie mówiły „masz przerąbane”. – Żyje – odpowiedziałam sucho. – A to już sukces w tym wieku. – No, bo wiesz, te twoje spacery z balkonikiem to już atrakcja osiedla – zaśmiała się. – Mój mąż mówi, że jak Zdzisiek wyjdzie, to można zegarki nastawiać. – Aha, no to świetnie – burknęłam. – Zawsze marzyłam, żeby mój mąż był jak zegar ratuszowy. Ula pokiwała głową ze współczuciem. Przeszła na ton konspiracyjny: – Ale słuchaj… ty jesteś jeszcze młoda, no nie? A może byś tak… znalazła sobie jakieś hobby? – Mam hobby – odparłam. – Przepierki, podkłady higieniczne i rozpuszczanie proszku w wodzie o temperaturze 40 stopni. – Oj, nie żartuj tak. Przecież byłaś zawsze taka przebojowa… – Przebojowa to byłam wtedy, jak się z nim wiązałam. Teraz to jestem zmęczona. Zapadła cisza. Ula chrząknęła, zrobiła krok w bok. – No to… trzymaj się – powiedziała cicho i zniknęła za drzwiami. Wróciłam do mieszkania. Zdzisio siedział w fotelu i gapił się w telewizor. Nawet nie zauważył, że mnie chwilę nie było. – Żyjesz? – Co? Aha. Tak, tak. Herbatę zrobiłaś? Pokręciłam głową i westchnęłam. W tej całej stabilizacji najbardziej brakowało mi… rozmowy. Bałam się o córkę – Mamo, a co byś zrobiła, gdybyś mogła cofnąć czas? – zapytała moja córka pewnego wieczoru, gdy obie siedziałyśmy przy stole i udawałyśmy, że gramy w planszówkę. Tak naprawdę żadna z nas nie miała na to siły. – Poszłabym na psychologię, a potem na terapię – mruknęłam, przesuwając pionek. – I przemyślała jeszcze raz swój gust do facetów. – Czyli… nie wyszłabyś za Zdzisia? Zawahałam się. – Może… może bym się z nim tylko pokręciła chwilę. Tak wiesz, pokazać się znajomym, pojeździć jego samochodem. Ale ślub? Pampersy? Matko jedyna… Wtedy wydawało mi się, że stabilność to luksus. A dziś wiem, że luksus to mieć z kim pożartować przy obiedzie. Z kuchni dobiegło chrząknięcie. – Aga, to ja teraz biorę tabletkę żółtą czy niebieską? – Niebieską. Żółta jest na później – odkrzyknęłam, nawet nie wstając. Córka wybuchła śmiechem. – Gdyby mnie ktoś teraz wyrwał z tego domu, obudził w lesie i zapytał, co bierze Zdzisiek na ciśnienie – odpowiedziałabym z marszu. Z zamkniętymi oczami. I z poprawną dawką. – Czyli jak babcia mówiła, że pieniądze to nie wszystko, to miała rację? – Miała. Znowu się roześmiała, ale tym razem jakoś tak smutno. Przysunęła się do mnie i szepnęła: – Mamo… ja się nie zakocham w żadnym starszym. Obiecuję. – Tylko nie zakochuj się w całkiem pustym portfelu – dodałam ze śmiechem. Poczułam coś dziwnego Wieczorem siedziałam sama w kuchni. Zdzisio spał już od dziewiętnastej. Córka była u koleżanki. W mieszkaniu cicho. Tylko zegar w kuchni tykał, jakby mi odmierzał czas do kolejnego podania leków. Otworzyłam album ze zdjęciami. W białej sukience wyglądałam jak z katalogu, choć sukienka była szyta na ostatnią chwilę i była za ciasna w biuście. Zdzisiu stał obok mnie. Wyszczerzony, z brzuszkiem, ale wtedy to mi się wydawało urocze. A może po prostu patrzyłam na jego zegarek i auto, nie na człowieka? – Zdzisiu, pamiętasz ten dzień? – powiedziałam głośno, choć wiedziałam, że śpi. – Ty wtedy mówiłeś, że mnie będziesz nosił na rękach… – Nosiłem! – dobiegło z sypialni. Zamarłam. – No raz, jak ci się noga omsknęła na schodach – dodał po chwili. Zaśmiałam się. I wtedy poczułam coś dziwnego. Że może to nie była aż tak wielka porażka. Że może czasem warto się śmiać z tego, co zostało. Wstałam, zgasiłam światło w kuchni i ruszyłam w stronę sypialni. – Jutro masz wizytę u urologa, pamiętasz? – No jasne. Założyłem już świeże skarpetki. Z napisem „Super Dziadek”. – Tylko ty byś się cieszył z takiej pary… – ze śmiechem pokręciłam głową. Agnieszka, 46 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Wolę wynajętą klitkę z grzybem na ścianie, niż nowe mieszkanie od matki. Postawiła warunek, którego nie zaakceptuję” „Po śmierci brata związałem się z bratową. Rodzina nas znienawidziła, a sąsiedzi wytykali palcami” „W spadku po przyjaciółce dostałam jej męża. Wolałam wdowca niż swojego darmozjada na kanapie”
„Moja córka kupuje nowe sweterki, a mi oddaje swoje stare łachy. Wstyd mi przed sąsiadkami, że noszę po niej ciuchy”
„Miałam już dość tego traktowania jak ubogiej ciotki. Czułam się niewidzialna. I nawet jeśli moja córka uważa, że mam wszystko, czego potrzebuję, to może najwyższy czas, żeby jej powiedzieć, co naprawdę o tym myślę”.
Nie jestem żadną modnisią, nie łudzę się. Jak człowiek całe życie przepracował, wychował dzieci i zawsze jakoś się trzymał fasonu, to boli, kiedy własna córka traktuje cię jak kontener na ciuchy. Kiedyś to ja kupowałam jej pierwsze bluzeczki, rajstopki, sweterki na zimę. Zawsze musiało być ładnie, porządnie, a jak się dało – i trochę z fasonem. A teraz? Teraz to ona robi zakupy, a mi wciska to, co jej się już znudziło. I nie, to nie są jakieś tam rzeczy do pracy w ogródku. To są te jej „markowe” łachy – za ciasne, za młodzieżowe, bez kształtu. – Mamuś, to jeszcze dobre, weź sobie. Po co ci nowe – mówi mi bez mrugnięcia okiem. A ja potem chodzę do sklepu po chleb w jej wypchanym golfie, co wygląda, jakby go pies przeżuł, i mijam sąsiadkę Danusię w nowej kurtce z wyprzedaży. Miałam już dość tego traktowania jak ubogiej ciotki. Czułam się niewidzialna. I nawet jeśli moja córka uważa, że mam wszystko, czego potrzebuję, to może najwyższy czas, żeby jej powiedzieć, co naprawdę o tym myślę. Lepiej się nie odzywać –Znowu w tym swetrze? – Danusia z naprzeciwka aż się zatrzymała przy śmietniku, z siatką w jednej ręce i spojrzeniem wwiercającym się we mnie jak w rentgenie. – A co, nieładny? – próbowałam się zaśmiać. Wełna niby włoska, ale jakaś taka szorstka. I pachniała… nie wiem, jak to ująć… cudzym perfumami. – Taki… młodzieżowy – rzuciła Danusia, podnosząc brwi. – Moja wnuczka też takie nosiła. Jak miała siedemnaście lat. Już miałam coś powiedzieć, ale zamilkłam. Bo co miałam tłumaczyć? Że to z „dostawy” od córki? Że znowu mi przywiozła torbę rzeczy, bo jej się „przejadły”? Nie. Nic nie powiedziałam. Uśmiechnęłam się kwaśno, skinęłam głową i wróciłam do klatki. W windzie poczułam, że coś mnie w tym swetrze uwiera. Jakby nie wełna, tylko upokorzenie. W domu nie wytrzymałam. Chwyciłam telefon i zadzwoniłam. – Coś się stało, mamo? – od razu zapytała. – Tak. Stało się. Mam już po dziurki w nosie twoich znoszonych szmatek. Nie jestem twoją szafą rezerwową. – Mamo, ale… przecież sama mówiłaś, że szkoda kupować nowe rzeczy… – A ja głupia ci uwierzyłam. Powiedziałam jej prawdę – Mamo, proszę cię, nie rób afery o głupi sweter – westchnęła Monika po drugiej stronie słuchawki. – Przecież ty zawsze mówiłaś, że nie potrzebujesz dużo. Że byle było wygodnie. – Tak mówiłam, jak miałam trzydzieści pięć lat i dwójkę dzieci na głowie. Teraz mam sześćdziesiątkę i ambicję wyglądać jak człowiek, nie jak stara wersja ciebie. – No to, czemu nie pójdziesz do sklepu i sobie czegoś nie kupisz? – Bo może czekam, aż wreszcie się mnie zapytasz, czego mi potrzeba? Zamiast wrzucać mi pod drzwi reklamówkę z dopiskiem „przywiozłam ci kilka rzeczy, mamuś, coś sobie wybierz”. – Przecież chciałam dobrze – wymamrotała. – Wiesz, co mnie najbardziej boli? Że dla siebie masz zawsze nowy płaszczyk, świeżą torebeczkę, perfumy – i świetnie, cieszę się – ale jak chodzi o mnie, to wystarczy byle co. Bo mama to nie kobieta. – Oj, nie przesadzaj… – burknęła. – A może właśnie czas zacząć przesadzać? Bo sąsiadki widzą. Danusia widzi. Nawet listonosz już mi kiedyś powiedział: „Pani Grażynko, córka to chyba ma inną sylwetkę, co?”. – No bo my jesteśmy różnych rozmiarów – próbowała ratować sytuację, ale ton miała już niepewny. – Tak, ale koniec z tym. – Mamo… – Nie kończ zdania. Przynieś mi coś nowego. Albo lepiej – pójdziemy razem. A jak nie, to przynajmniej nie wciskaj mi więcej swoich łachów. Nie zadowolę się byle czym – No dobra – odezwała się Monika trzy dni później, przyjeżdżając bez zapowiedzi. – Mam chwilę. Chcesz jechać do galerii? – Chcę – odpowiedziałam. – Tylko nie wydziwiaj, mamo – mruknęła, zerkając nerwowo na zegarek. – Mam spotkanie z klientką za dwie godziny, więc nie będziemy się rozwlekać. – Spotkanie z klientką, aha – prychnęłam pod nosem. – A dla matki to pięć minut w przymierzalni to już łaska. – Daj spokój – przewróciła oczami. – Zawsze musisz wszystko wyolbrzymiać? – A ty zawsze musisz wszystko bagatelizować? W sklepie przeszłyśmy dwa działy, zanim w ogóle pozwoliła mi się zatrzymać. – Mamo, to jest dział młodzieżowy – syknęła, jakbym próbowała ukraść sukienkę. – No błagam cię, nie będziesz chodzić w bluzce z jakimś napisem. – Czemu nie? Przynajmniej sąsiadki nie pomyślą, że znów coś po tobie noszę. – Mamo, skupmy się. Tu są fajne rzeczy. Patrz, ten sweterek – wskazała coś w odcieniu szaro-beżowej melancholii. – Mdłe. Nie chcę wyglądać jak kostucha. – Co? – zbaraniała. – Chcę kolor. Coś, co sprawi, że Danusia zblednie. – Ty się naprawdę uwzięłaś na tę Danusię… – Bo Danusia przynajmniej wygląda, jakby miała jakieś marzenia. A ja? Przez ciebie wyglądam, jakbym straciła nadzieję. Czułam się jak kobieta Stanęłam przed lustrem w przymierzalni, mając na sobie sweter w kolorze malinowym. Wyciągnęłam go z półki, mimo że Monika marszczyła nos, jakby pachniał kapustą kiszoną. – I jak? – zapytałam, wychodząc do niej. – Za odważnie? – Mamo… – zaczęła tonem przedszkolanki. – No nie wiem. Trochę krzykliwy. – Dobrze. Czyli idealny – uśmiechnęłam się szeroko i zaczęłam się obracać, patrząc w lustrze na swoje odbicie. – Czuję się jak kobieta. – No ale przecież mówiłaś, że lubisz stonowane kolory… – Bo nie miałam wyboru! Bo przez ostatnie pięć lat miałam do wyboru beże albo szarości. – Oj, znowu zaczynasz – westchnęła, ale usiadła na ławeczce i, ku mojemu zdziwieniu, nie skomentowała więcej. – Ty naprawdę nie rozumiesz, co mnie w tym wszystkim tak boli – powiedziałam ciszej, zapinając guziki. – To nie o te rzeczy chodzi. Tylko o to, że ja dla ciebie znikłam. Jesteś zawsze zabiegana, wiecznie zmęczona. A jak trzeba kupić nową marynarkę dla siebie, to nagle masz czas. A dla mnie? To, co zostanie. – Mamo… nie chciałam, żebyś się tak czuła. – Ale się czuję. Bo jak człowiek dostaje tylko to, co komuś zbywa, to zaczyna myśleć, że sam też jest zbędny. Monika spuściła głowę. Przez chwilę myślałam, że się wkurzy, że znowu powie, że dramatyzuję. Tylko szepnęła: – Przepraszam. Byłam przekonana, że ty zawsze dasz sobie radę. – Nie chcę już dawać rady. Chcę żyć. Uśmiechnęłam się krzywo Wyszłyśmy ze sklepu z dwiema torbami. Jedna była jej, druga – w końcu – moja. W środku miałam malinowy sweter, dżinsy bez przetarć i apaszkę w odcieniu turkusu. Stałyśmy przed kawiarnią, a Monika patrzyła na mnie z czymś, co przypominało zmieszanie. – Wiesz… Nie wiem, jak to się stało, że przestałam o tym myśleć – odezwała się po chwili. – O tobie. Znaczy… o tym, co czujesz. – Bo mama to przecież funkcja, nie osoba, prawda? – uniosłam brew, ale tym razem bez jadu. Raczej z westchnieniem. – Nie, mamo… po prostu... Ty zawsze byłaś taka silna. Nigdy nie narzekałaś. – Bo nie miałam, kiedy – uśmiechnęłam się krzywo. – Dzieci, dom, praca. Ale to nie znaczy, że nie miałam potrzeb. Po prostu nikt nie pytał. – No to teraz pytam. Serio. Co byś chciała? – Oprócz tego, żebyś przestała mi wciskać swoje znoszone ubrania? – Oprócz tego – zaśmiała się. – I to już zapamiętałam. – Chciałabym od czasu do czasu pójść z tobą na kawę. Nie między spotkaniami, nie z telefonem przy uchu. Tak naprawdę. Żebym nie czuła się dodatkiem do twojego dnia. – Okej. To, co powiesz na cappuccino teraz, bez telefonu? – zaproponowała i wyciągnęła rękę, żeby wziąć ode mnie torbę. – Czekaj… – zatrzymałam ją. – To moja torba. Sama ją poniosę. W końcu po raz pierwszy nie czuję się jak zbieraczka resztek. Monika uśmiechnęła się ciepło. – I dobrze ci w tym swetrze. Nie wyglądasz w nim jak mama, tylko jak Grażyna. Odzyskałam nadzieję Usiadłyśmy w kawiarni przy oknie. Zamówiłam latte z syropem waniliowym, choć Monika spojrzała na mnie, jakbym właśnie ogłosiła bankructwo. – Przecież zawsze brałaś czarną. – Bo była tańsza – wzruszyłam ramionami. – Jednak dzisiaj nie mam ochoty być ekonomiczna. Mam ochotę być… aromatyczna. Zaśmiała się. Autentycznie. I dopiero wtedy poczułam, że naprawdę jesteśmy matką i córką, nie pracownicą i przełożoną relacji „pomóż mi, ale nie zawracaj głowy”. – Wiesz, czasem się gubię – przyznała, kręcąc łyżeczką w filiżance. – W tym całym bieganiu. Praca, dziecko, faceci, kredyt… Myślałam, że jak nie narzekasz, to znaczy, że wszystko gra. – Nie narzekam, bo już nie ma komu – odpowiedziałam spokojnie. – A czasem, bo sama nie wiem, jak to ująć, żeby nie brzmieć jak maruda. Tylko że to nie znaczy, że nie boli. – Obiecuję, że będę się częściej pytać. – A ja obiecuję, że jak mi coś nie będzie pasować, to powiem. Nie będę siedzieć cicho i z godnością znosić twoich porzuconych sweterków. – Ten malinowy serio ci pasuje – powiedziała nagle. – Wyglądasz jakbyś… jakbyś wreszcie była sobą. Zapadła cisza. Nie taka niezręczna. Raczej… pełna zrozumienia. I może czegoś nowego. Szacunku. Grażyna, 62 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Nasza randka w lesie zamieniła się w grzybobranie. Zamiast czułości na mchu czekało mnie szukanie prawdziwków” „Po śmierci brata związałem się z bratową. Rodzina nas znienawidziła, a sąsiedzi wytykali palcami” „Moją córkę traktują w szkole jak dziecko drugiego sortu. Najgorszy jest powód, dlaczego tak się dzieje”
„Mój zięć co tydzień chodzi do lasu na grzyby, ale wraca z pustym koszykiem. Od razu wiedziałam, że coś tu śmierdzi”
„Koszyk leżał za furtką, jakby go tam specjalnie zostawił. A zięć? Gdy wyjrzałam dalej, zobaczyłam, jak wsiada do auta. W dresie, z czapką z daszkiem. Jakby nie do lasu, tylko do klubu fitness się wybierał”.
Mój zięć raz w tygodniu wychodził do lasu niby na grzyby. A wracał z pustym koszykiem i miną, jakby wrócił z misji ratunkowej, a nie z relaksującego spacerku między sosnami. – Nic nie ma, susza – powtarzał uparcie, chociaż tydzień wcześniej sama widziałam, jak sąsiadka wróciła z wiadrem prawdziwków tak wielkich, że jednego to by na steki starczyło. Ja już swoje wiem. Głupia nie jestem. I choć córka próbowała mnie zbywać: – Mamo, daj spokój, chłop chce odpocząć – to ja swoje podejrzenia miałam. I im dłużej Tomasz wracał z pustym koszykiem, tym więcej różnych scenariuszy zaczęło mi się układać w głowie. Powiem szczerze – mam bardzo bujną wyobraźnię. Tylko że tym razem to była intuicja. A ta mnie rzadko zawodzi. Coś mi tu śmierdziało W sobotę rano Tomasz jak zwykle się zerwał, zanim kogut zapiał, złapał wiklinowy koszyk i zniknął za drzwiami. Nawet nie zdążyłam zapytać, czy śniadania nie chce. Weronika wciąż spała, a ja, jak to ja – wstałam i od razu wzięłam się za swoje poranne rytuały: kawa, okno, lornetka. Nie, nie śledzę sąsiadów. Tylko czasem lubię sobie popatrzeć. A tego dnia, pół godziny po wyjściu zięcia, zobaczyłam coś dziwnego. Koszyk leżał za furtką, jakby go tam specjalnie zostawił. A zięć? Gdy wyjrzałam dalej, zobaczyłam, jak wsiada do auta. W dresie, z czapką z daszkiem. Jakby nie do lasu, tylko do klubu fitness się wybierał. – Weronika, wstawaj! – wbiegłam do pokoju córki. – Twój mąż nie na grzyby chodzi. – Mamo, co znowu...? – Sama widziałam. Koszyk zostawił za furtką i gdzieś pojechał. To mają być grzyby?! – Może jedzie do innego lasu? – Bez koszyka? Córka tylko przewróciła oczami i naciągnęła kołdrę na głowę. Nie odpuszczałam. Bo kiedy wrócił po trzech godzinach, nie miał ani jednego podgrzybka. – A co ty tak pachniesz? – zapytałam słodko. – Co...? Aaa, pewnie jakiś dezodorant mi się rozpylił w aucie... Weronika parsknęła śmiechem, ale mi nie było do śmiechu. Od tej chwili wiedziałam jedno – coś tu naprawdę śmierdzi. Wiedziałam, że trafiłam Od następnej soboty zaczęłam działać z planem. Nie zamierzałam siedzieć z założonymi rękami, podczas gdy mój zięć, zamiast szukać grzybów, gruchał z jakąś panienką w krzakach. Powiedziałam córce, że będę go śledziła. – Mamo, błagam, nie rób scen – jęczała Weronika, jak zobaczyła mnie w samochodzie, z lornetką i termosikiem. – Kochana, nie robię scen, ja tylko obserwuję przyrodę. Może akurat ptaszki dziś zobaczę. Zięć pojechał tym razem w stronę pobliskiego miasta. Pewnie myślał, że nikt go nie widzi. Stanął przy stacji benzynowej, wysiadł, poprawił sobie fryzurkę w lusterku i... wyjął z bagażnika bukiet róż! – No, no, grzyby się poprawiają – mruknęłam pod nosem i zapisałam wszystko w notatniczku. Po dziesięciu minutach na stację podjechał drugi samochód. Czerwony, wypucowany, z błyszczącymi felgami. Z niego wysiadła jakaś lalka – wysoka, blond, w butach za kolano. I co? Mój zięć rzucił się jej na szyję, podał te róże i coś tam szeptał do ucha. Zaparowały mi okulary. Gdy wrócił tego dnia do domu z kolejnym pustym koszykiem, już nie wytrzymałam. – Mam nadzieję, że dzisiaj, chociaż ptaki obserwowałeś? – Co znowu, mamo? – zmarszczył czoło. – Bo widziałam bardzo rzadkiego ptaka. Samczyk z różami dla samiczki na stacji benzynowej. Znasz ten gatunek? Zamilkł. Wiedziałam, że trafiłam. Okłamywał mnie W niedzielę po obiedzie Tomek zniknął w garażu. Weronika zasnęła na kanapie, więc uznałam, że to doskonały moment na rozmowę sam na sam. Znalazłam go, jak siedział w aucie z zamkniętymi oczami, jakby ćwiczył techniki oddychania albo układał przemówienie obronne. – Może wyjaśnisz mi, po co ci były te róże wczoraj? Zamrugał oczami. – Czyli nie pojechałeś z bukietem do blondynki, tylko do lasu, a ona to pewnie pani leśniczyna? – To... koleżanka. Miała urodziny. Stare dzieje, wiesz... Przypadkiem się spotkaliśmy, a że miała imieniny, to... – Przypadkiem? Na stacji benzynowej? Spuścił wzrok. Cisza. A ja już wiedziałam, że muszę wytoczyć cięższe działa. – Powiem ci tak, nie urodziłam się wczoraj. Jeśli robisz coś za plecami mojej córki, lepiej, żebyś się porządnie zastanowił. Bo nie będę milczała. Spojrzał na mnie z niepokojem. – Przysięgam... To nie jest nic złego. Naprawdę. Po prostu... Ona mi pomaga. Przy pewnej sprawie. Zobaczysz, że wszystko się wyjaśni. – Mam nadzieję – prychnęłam. I trzasnęłam drzwiami garażu. Byłam w szoku W następną sobotę nie czekałam, aż zięć znowu pojedzie „do lasu”. Wsiadłam w swój stary samochód i podjechałam pod tę samą stację benzynową. Siedziałam tam pół godziny, sącząc kawę z termosu i udając, że czytam „Poradnik Działkowca”. I się pojawiła. Te same kozaki, torebka na łańcuszku, okulary większe niż oczy. Tym razem wysiadła pierwsza, z jakąś teczką pod pachą. Tomek zajechał dziesięć minut później. Róże? Były. A jakże. Tradycja to tradycja. Wysiadłam z auta, zanim zdążyli się rozsiąść na ławce. – Dzień dobry – rzuciłam słodko. – To pani jest tą słynną… koleżanką? Blondyna spojrzała na mnie zaskoczona, Tomasz zbladł. – Przepraszam, a pani to...? – Teściowa – odparłam z dumą. – Mamo... – jęknął Tomasz. – A ty cicho. Chcę poznać panią, która tak chętnie przyjmuje bukiety od mojego zięcia. Pani jest artystką? Aktorką? A może instruktorką nordic walkingu w lesie? – Właściwie... jestem florystką – odparła kobieta z lekkim uśmiechem. – A pan Tomasz prosił mnie o pomoc w doborze bukietu... dla pani córki. Na rocznicę. Zamarłam. – Co? – Tak, zamówił bukiet niespodziankę. Do tego miałam przygotować album ze zdjęciami ślubnymi, które odnowiłam. Pani córka mówiła, że marzyła o tym od lat... Zięć westchnął ciężko. – Ale kto by pomyślał, że teściowa urządzi mi śledztwo... Poczułam się jak ostatnia głupia. Było mi wstyd Wróciłam do domu jak zbity pies. Weronika siedziała w kuchni i mieszała coś w garnku. – Gdzie byłaś? – zapytała, nie podnosząc wzroku. – Na grzybach – burknęłam i odłożyłam torebkę na blat. Usiadłam ciężko przy stole. Córka spojrzała na mnie podejrzliwie. – Coś się stało? Westchnęłam. – Twój mąż to wbrew pozorom całkiem niezły chłop. Tylko że teściowa z okiem jastrzębia wzięła go za Casanovę. I się ośmieszyła. Weronika przystanęła i spojrzała na mnie z niedowierzaniem. – Mamo... powiedz mi, że go nie śledziłaś? – Nie tylko śledziłam – przyznałam z rezygnacją. – Weszłam jak FBI. A ta jego blond-widmo to... florystka. Bukiet ci szykowała. I album ze ślubu. Cisza. – Właśnie chciał mi to dziś wręczyć... – wyszeptała Weronika. – Zabrać mnie na kolację. Mówił, że wszystko dopiął. Miałam się nie domyślić. No ale gratulacje, mamo. Poczułam, jak mi się uszy czerwienią. – Zrobię ci szarlotkę – wydusiłam. – Taką, jaką lubisz. Na kruchym. – Nie zasłodzisz mi tego, mamo. – Przynajmniej się postaram. W tej chwili wszedł Tomasz z wielkim bukietem i albumem na zdjęcia. – Już chyba nie trzeba mówić, co to miało być – rzucił oschle. – Przepraszam – powiedziałam szczerze. – Naprawdę. Trochę mnie poniosło... – Trochę?! – zawołała Weronika i… zaczęła się śmiać. I jak głupio nie było, śmiałyśmy się obie. Byłam zadowolona Minął tydzień. Weronika z Tomkiem pojechali na weekend do spa, a ja… cóż, zostałam w domu. Sama, z moim poczuciem winy. W niedzielę wrócili na obiad. Weronika przyniosła ciasto, a Tomasz... nowy koszyk. – No, mamo, może tym razem ty pójdziesz do lasu – zażartowała Weronika. – Sama? Z moją wyobraźnią? Jeszcze wrócę z pięcioma kochankami – prychnęłam, ale się uśmiechnęłam. – Przynajmniej jakieś grzyby przynieś – rzucił Tomasz, puszczając do mnie oko. Usiedliśmy razem do obiadu, a ja pomyślałam, że może przesadzam z tymi swoimi podejrzeniami. Może nie wszystko w życiu trzeba rozgryzać jak serial kryminalny. I może nie każdy pusty koszyk kryje zdradę, zbrodnię albo blondynkę w butach za kolano. Jednak ja swoje wiem. I może przesadziłam, ale jak to mówią – lepiej chuchać na zimne. Maria, 78 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Myślałam, że moja rodzina jest idealna, aż odkryłam sekretną teczkę. Okazało się, że całe moje życie było iluzją” „Odkąd przeszłam na emeryturę, czułam się niewidzialna. Wymyśliłam pewien sposób, by jakoś wrócić do pełni życia” „Wolę wynajętą klitkę z grzybem na ścianie, niż nowe mieszkanie od matki. Postawiła warunek, którego nie zaakceptuję”
„Moja teściowa jest jak anioł. Nie dość, że wysprząta mi całe mieszkanie, to jeszcze obiad ugotuje i zrobi zakupy”
„Kiedy wpadła do nas po raz pierwszy, po prostu... wyciągnęła mopa spod zlewu, zakasała rękawy i zaczęła myć podłogę, jakby robiła to całe życie. Od tamtej pory minęło sześć lat. I wciąż nie wiem, czy ona naprawdę jest aniołem, czy ja po prostu coś przegapiłam. Bo to wszystko czasem aż zbyt pięknie wyglądała”.
Nigdy nie wierzyłam w cudowne teściowe. Wszyscy mówili: – Zobaczysz, teściowa to wróg numer jeden. Będziesz się z nią użerać o wszystko, od sposobu obierania ziemniaków po to, czy twoje dziecko ma odpowiednio ubrane skarpetki. Moja mama też ostrzegała – z ironią, ale jednak: – Prędzej diabeł się nawróci, niż teściowa pokocha synową. A potem poznałam mamę Marka. I zupełnie nie wiedziałam, co z tym zrobić. Bo moja teściowa nie pasowała do żadnego z tych ostrzeżeń. Kiedy wpadła do nas po raz pierwszy, po prostu... wyciągnęła mopa spod zlewu, zakasała rękawy i zaczęła myć podłogę, jakby robiła to całe życie. A ja? Stałam w kuchni jak ostatnia idiotka, nie wiedząc, czy mam się cieszyć, czy wstydzić. Od tamtej pory minęło sześć lat. I wciąż nie wiem, czy ona naprawdę jest aniołem, czy ja po prostu coś przegapiłam. Bo to wszystko czasem aż zbyt pięknie wygląda. Nie musiałam palcem kiwnąć Zerwałam się z łóżka, gdy tylko usłyszałam, jak drzwi wejściowe skrzypią. Podeszłam do kuchni i już po zapachu wiedziałam, kto przyszedł. – Rosołek już się gotuje, Edytko – powiedziała Basia, mieszając w garnku z miną babci z reklamy przypraw. – Mamo, ale przecież miała wcześniej dać znać, że wpadniesz – próbowałam nie brzmieć, jakbym była zła, choć trochę byłam. – A tam, mówiłam Markowi, żeby ci przekazał, że zajrzę. Mówił coś? – Mówił... że może, ewentualnie, jeśli nie zapomni, to przekaże. Czyli nie – westchnęłam. – Oj, ten mój syn! Jakby mu w głowie coś poza pracą było. Nie martw się, Edytko. Ja tylko na chwilkę. Tylko zrobię rosół, ogarnę łazienkę, bo widziałam, że ręczniki ktoś znowu porozrzucał, i już mnie nie ma. – Mamo, mogę to zrobić sama – rzuciłam nieśmiało. – Wiem, że możesz. Po co masz się męczyć, jak ja to lubię? – uśmiechnęła się szeroko, zupełnie szczerze. Albo dobrze udawała. Usiadłam przy stole, nieco zbita z tropu. To nie tak, że jej nie lubiłam. Jednak kiedy ktoś regularnie ogarnia ci mieszkanie lepiej niż ty sama – trudno się nie czuć... dziwnie. – A jak tam w pracy? – zapytała, nie przestając obierać marchewki. – A, wiesz... jak to w korporacji. – To dobrze, że chociaż ja mogę ci pomóc. Bo jak nie rodzina, to kto? Spojrzałam na nią. A potem na własne stopy w niepasujących skarpetkach. Miałam dość Teściowa przetarła blat i poprawiła wazonik z kwiatkami, który wcześniej postawiłam byle jak. Nie wiem, jak ona to robiła, ale nawet liście wyglądały przy niej na bardziej wypoczęte. – Masz może jeszcze jedną ściereczkę? Bo ta już mokra, a z oknem trzeba się uporać – powiedziała, zaglądając do szafki, jakby mieszkała tu od lat. – Mamo, nie musisz myć okien. Serio. Za chwilę będą deszcze, to wszystko na marne pójdzie. – Przecież teraz jest słońce! Idealne światło. Zimą to już się nie da, bo zimno, a jak czekamy do wiosny, to będą paskudne smugi. Trzeba działać teraz. Zamknęłam laptopa. Miałam ambitny plan pracy zdalnej, ale kto by się skupił, jak w tle teściowa w legginsach i fartuszku szura po kafelkach z energią trzydziestolatki. – A Marek coś mówił ostatnio, że szukacie większego mieszkania? – Mówił? – spojrzałam na nią podejrzliwie. – A to ciekawe, bo mnie nie zapytał. – Ojej, przepraszam, może coś pomyliłam… Tylko tak rzucił, że pewnie byście się chcieli przeprowadzić, bo tutaj to tak... no, skromnie. – Lubię to mieszkanie – odparłam chłodno. – A Marek nie powinien rozmawiać o takich sprawach z mamą zamiast ze mną. Basia na moment zamarła. A potem... uśmiechnęła się jeszcze cieplej niż zwykle. – Oj Edytko, nie złość się. Przecież tylko pomagam. Wszystko dla waszego dobra, kochanie. Kochanie. I w tym „kochanie” było coś, co zaczęło mnie uwierać. Spojrzałam na nią uważnie – A te przyprawy to zawsze trzymasz tak porozrzucane? – usłyszałam zza lodówki, gdzie Basia buszowała w moich szafkach jak w bibliotece. – Lubię mieć je pod ręką – odparłam, starając się brzmieć swobodnie. – No tak, oczywiście. Twój dom, twoje zasady – powiedziała, ale już przekładała słoiczki według własnego systemu, którego nie znałam i chyba nie chciałam znać. Obserwowałam ją przez chwilę. Miała w sobie coś z perfekcyjnej gospodyni, ale też... z inspektora sanitarnego. Niby robiła wszystko „dla nas”, ale coraz częściej miałam wrażenie, że po prostu mnie sprawdza. – A Marek dzisiaj będzie długo w pracy? – rzuciła mimochodem. – Mówił, że wróci koło dziewiętnastej. – Oho! Znowu przedłużyło... – mruknęła, krojąc pietruszkę. – Co to miało znaczyć? – Nic, nic... Po prostu on tak często teraz zostaje po pracy. Pewnie dużo roboty. W korporacjach to przecież norma, prawda? Spojrzałam na nią uważnie. Czy ona właśnie sugerowała, że mój mąż coś kręci? Że nie potrafię go upilnować? – Mamo, naprawdę doceniam pomoc. Może dziś... nie trzeba aż tak się wysilać? – Oj, kochanie – powiedziała słodko. – Ja nie robię tego dla siebie. Tylko dla was. Wiem, że młodym teraz ciężko. A jak mogę pomóc, to pomagam. Tylko dlaczego ta pomoc zaczynała mnie męczyć bardziej niż praca? Wzruszyłam ramionami W sobotę rano teściowa zadzwoniła, zanim zdążyłam włożyć stanik. – Kochanie, upiekłam drożdżowe. Wpadnę na herbatkę? Chciałam powiedzieć: „Nie, dziś chcę mieć dzień dla siebie, bez zapachów płynu do szyb i rozmów o tym, jak rozrzucam skarpetki”. Ale powiedziałam: – Jasne. Wpadaj. Pół godziny później siedziałyśmy przy stole. – Jesteś dziś jakaś taka... milcząca – zauważyła, zerkając na mnie znad filiżanki. – Coś się dzieje? Wzruszyłam ramionami. Nie chciałam się otwierać, ale nie mogłam się powstrzymać. – Mam wrażenie, że cały czas ktoś mnie ocenia. W pracy, w domu, wszędzie. Czasem nie wiem, czy jeszcze robię coś dla siebie, czy tylko po to, żeby ktoś inny był zadowolony. Teściowa odłożyła filiżankę. – Mówisz o mnie? – Trochę – przyznałam cicho. – Bo ja wiem, że chcesz dobrze. Czuję się, jakbym codziennie zdawała jakiś egzamin. – Naprawdę nie chcę ci robić przykrości – westchnęła głęboko. – Jednak kiedy widzę, że Marek chodzi głodny, bo ty zamawiasz jakieś wegańskie boxy z tofu, to serce mi pęka. On potrzebuje rosołu. Konkretu. – To może Marek sam powinien sobie zrobić ten rosół? – rzuciłam, zanim zdążyłam się ugryźć w język. Zapadła cisza. A potem teściowa się zaśmiała. – No, widzę, że masz pazurki. I dobrze! Tylko nie unoś się tak, dziecko. Miłość wyraża się w różnych formach. Tylko że mnie ta miłość coraz bardziej dusiła. Postawiłam się Zasnęłam dopiero po północy, a o ósmej rano drzwi wejściowe znowu wydały to znajome skrzypnięcie. – Zapomniałam ci wczoraj zostawić buraczków! – zawołała teściowa z przedpokoju. Leżałam pod kołdrą jak sparaliżowana. Marek chrapał obok. Wzięłam głęboki oddech. Czemu ona zawsze wchodzi bez pytania? Wciągnęłam na siebie szlafrok i poszłam do kuchni. – Cześć, mamo – powiedziałam spokojnie, chociaż w środku wrzałam. – Dzień dobry, kochana. Tylko na chwilkę! Zostawię buraczki i zaraz znikam. Chyba że chcesz kawę? – Nie, dziękuję. I... chciałabym chwilkę porozmawiać. Zamarła z ręką w słoiku. – Coś się stało? – Mamo, proszę, nie obraź się, ale... może warto, żebyśmy ustaliły jakieś zasady. Że najpierw dzwonisz, a potem przychodzisz. Albo pytasz, czy możemy się spotkać. Nie chcę, żeby to zabrzmiało niemiło, ale ja też mam prawo do swojej przestrzeni. Spojrzała na mnie z niedowierzaniem. – Ja tylko chciałam pomóc. Ty masz tyle na głowie. Marek mówił, że jesteś zmęczona… – I jestem. Dlatego potrzebuję domu, w którym mogę się wyciszyć. A nie zastanawiać, czy znowu ktoś mi układa ręczniki na nowo. Milczała przez chwilę. Potem odłożyła buraczki na stół. – Rozumiem – powiedziała cicho. – Przepraszam, jeśli przesadziłam. Tylko... ja już chyba nie umiem inaczej. Zawsze byłam taka. – Może czas spróbować – powiedziałam łagodnie. Uśmiechnęła się smutno. – No to... pa. Wyszła i nagle zrobiło się dziwnie pusto. Spojrzałam na niego zaskoczona Minął tydzień, odkąd teściowa przestała przychodzić. Żadnych niespodziewanych odwiedzin, żadnych radosnych telefonów o rosole. W lodówce zrobiło się jakoś pusto. A w powietrzu – cicho. – Coś się stało? – zapytał Marek, mieszając herbatę. – Mama os kilku dni do mnie nie zadzwoniła. – Do mnie też nie – przyznałam, nie patrząc mu w oczy. – Pokłóciłyście się? – Nie. Po prostu... porozmawiałyśmy. I ustaliłyśmy granice. Marek przez chwilę milczał. A potem się uśmiechnął. – No, wreszcie. Nie chciałem nic mówić, ale zaczynała być... wszędzie. Spojrzałam na niego zaskoczona. – Dlaczego mi nie powiedziałeś? – Bo widziałem, że się starasz. Że chcesz być miła. A mama... no, taka już jest. I przyznaję – tęsknię za jej pierogami. – Ja za jej ciastem drożdżowym – westchnęłam. I wtedy zadzwonił domofon. Spojrzeliśmy po sobie. – To pewnie ona – powiedział Marek i wstał. Zanim nacisnął guzik, dodał: – Chcesz, żeby weszła? Zawahałam się. A potem skinęłam głową. – Tak i najpierw ją zapytaj, czy ma ochotę na kawę. Kiedy teściowa weszła do mieszkania, trzymała w rękach blachę ciasta i... bukiet kwiatów. – Na zgodę – powiedziała, całując mnie w policzek. – I żadnego mycia okien – zaznaczyłam z uśmiechem. – Dobrze, dobrze... dzisiaj tylko jem i plotkuję. Usiadłyśmy przy stole. I po raz pierwszy od dawna było po prostu... zwyczajnie. I może właśnie tego potrzebowałam najbardziej. Edyta, 38 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Odkąd przeszłam na emeryturę, czułam się niewidzialna. Wymyśliłam pewien sposób, by jakoś wrócić do pełni życia” „Wolę wynajętą klitkę z grzybem na ścianie, niż nowe mieszkanie od matki. Postawiła warunek, którego nie zaakceptuję” „Po śmierci brata związałem się z bratową. Rodzina nas znienawidziła, a sąsiedzi wytykali palcami”