Kontakty z dzieckiem - jeden z podstawowych obowiązków rodziców
Czasem po rozwodzie kartą przetargową w konflikcie rodziców staje się dziecko. Jedno z małżonków zabrania drugiemu kontaktów z dzieckiem, zapominając, że to prawo i jednocześnie obowiązek rodzica, jest gwarantowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sprawdź, jak powinny wyglądać takie kontakty z dzieckiem i co zrobić, gdy do nich nie dochodzi.
Rodzice mają względem dziecka jednakowe obowiązki. Muszą łożyć na jego utrzymanie, opiekować się nim i dbać o jego edukację. Mają też obowiązek kontaktów z dzieckiem i to niezależnie od władzy rodzicielskiej. Chodzi tu o sytuacje, gdy małżonkowie lub partnerzy rozstają się, a dziecko pozostaje przy jednym z nich. Zapis o obowiązku kontaktów znajduje się w art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeśli rodzice się rozwodzą, sąd w wyroku orzekającym rozwód rozstrzyga o władzy rodzicielskiej a także o kontaktach dziecka z rodzicami. Oczywiście najlepiej, by rodzice miedzy sobą ustalili, jak takie kontakty mają przebiegać, np. że ojciec odwiedza je w każdą niedzielę i zabiera na dwa weekendy w miesiącu oraz na wakacje. Jednak rzadko do tego dochodzi, bo złość i pretensje wywołane rozstaniem biorą górę nad zdrowym rozsądkiem, a ich ofiarą staje się dziecko. W efekcie decyduje sąd. Ustalenie kontaktów może też nastąpić już po rozwodzie, na wniosek rodziców. Gdy rodzice są partnerami lub małżeństwem, ale żyją osobno, wniosek o ustalenie kontaktów mogą złożyć w sądzie opiekuńczym. Jak wystąpić do sądu? Wniosek o uregulowanie kontaktów z dzieckiem składa się w sądzie rejonowym (wydział rodzinny i nieletnich), w którego okręgu dziecko ma miejsce zamieszkania. We wniosku należy podać: imię, nazwisko i adres osoby wnoszące wniosek (wnioskodawcy), jej numer PESEL, dane drugiego z rodziców (uczestnika), Wniosek powinien zawierać uzasadnienie, dlaczego chcemy uregulować te kontakty oraz konkretną propozycje, jak mają one wyglądać. Do wniosku trzeba dołączyć: odpis skrócony aktu urodzenia dziecka (jeśli pochodzi z małżeństwa), odpis zupełny aktu urodzenia dziecka (gdy jest ze związku poza małżeńskiego), odpis wyroku rozwodowego, odpis wniosku z załącznikami dowód uiszczenia opłaty. Opłata za wniosek wynosi 40 zł. Warto wiedzieć. Sąd opiekuńczy może skierować rodziców na terapię do placówki lub specjalisty zajmujących się terapią rodzinną i ma prawo skontrolować, jak zostało wykonane jego zarządzenie. Jeśli okaże się, że rodzice zlekceważyli zdanie sądu, wezwie ich ponownie do siebie i nakaże dostosowanie się do wydanych wcześniej postanowień. Gdyby i to nie pomogło, może ukarać winnego grzywną. Co obejmują kontakty? Sąd może takie kontakty ustalić w różny sposób. Mogą to być: odwiedziny i spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu, porozumiewanie się bezpośrednie, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość (za pomocą smsa, telefonu, skype, maila) Sąd może też dokładnie ustalić kontakty w okresie Świąt, wakacji, ferii, urodzin, imienin czy innych okolicznościowych spotkań. Ważne! Przepisy prawa rodzinnego gwarantują kontakt z dzieckiem także innym członkom rodziny. Dziadkowie i rodzeństwo mają prawo wystąpić do sądu o ustalenie ich kontaktów z dzieckiem, gdyby jedno z rodziców się temu sprzeciwiało. W przypadku dalszej rodziny: ciotek, wujków i innych krewnych takie wystąpienie jest możliwe pod warunkiem, że byli blisko z dzieckiem związani (np. malec bardzo często bywał u krewnej). Dziecko ma głos Dziecko ma prawo wypowiedzieć się na temat tego, czy ma ochotę utrzymywać kontakty z tym z rodziców, które odeszło z domu. Zarówno mama, jak i ojciec muszą brać pod uwagę życzenia swojej pociechy, np. ile razy w tygodniu chce widywać tatę. Gdyby mama nie godziła się na częste kontakty, ojciec zawsze może zgłosić to sądzie. Ten wyznaczy kuratora, który przeprowadzi rozmowę z dzieckiem i napisze z niej raport. Sąd w swojej decyzji weźmie pod uwagę życzenie dziecka, ale, jak określa to przepis, musi być ono "rozsądne". Spotkanie pod kontrolą Nie zawsze kontakty rodzic–dziecko mogą być swobodne. Sąd może je ograniczyć, decydując, że ma on prawo widywać się z dzieckiem tylko w obecności drugiego rodzica, a nawet – kuratora. Sąd ma także prawo: zabronić spotkań z dzieckiem, zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu, ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość, w ogóle ich zakazać. Ten ostatni przypadek ma miejsce, jeżeli utrzymywanie kontaktów rodzica z dzieckiem poważnie zagraża dobru małoletniego lub je narusza. O zakaz lub ograniczenie kontaktów może wystąpić drugie z rodziców, inna osoba bliska (np. dziadkowie), pracownik socjalny ośrodka opieki społecznej i prokurator. Sąd zawsze kieruje się dobrem dziecka, wydając decyzje, która jego dotyczy. Warto wiedzieć. Trwają prace nad nowelizacją przepisów (zarówno cywilnych jak i karnych) dotyczących kontaktów z dzieckiem. Utrudnianie kontaktów jak też uchylanie się od orzeczenia sądu nakazującego odebranie dziecka ma być traktowane jako przestępstwo i zagrożone kara grzywny lub ograniczenia wolności. Przeczytaj również: Na czym polega władza rodzicielska Jakie są skutki rozwodu Porady rodzinne i prawne - forum >>
Niepełnosprawni uczniowie nie zaczną od września nauki w szkole
Kontrowersje wokół rozporządzenia MEN. Od września niepełnosprawni uczniowie, którzy korzystają z indywidualnego toku nauczania, nie będą mogli uczestniczyć w zajęciach ze swoimi rówieśnikami.
Rusza nowy rok szkolny, ale nie dla każdego. MEN wydał rozporządzenie, w myśl którego uczniowie z orzeczoną niepełnosprawnością korzystający z indywidualnego toku nauczania, nie będą mogły uczestniczyć w zajęciach ze swoimi rówieśnikami w szkole. W sprawę zaangażował się Jurek Owsiak. Nie tylko ostro krytykuje pomysł MEN, ale też wzywa do podpisania petycji. Matka z dwójką dzieci i wózkiem utknęła bez żadnej pomocy na skrzyżowaniu. „Samodzielnie nie jestem w stanie dostać się na przystanek” Jurek Owsiak o rozporządzeniu MEN „Dla dzieci niepełnosprawnych MEN przygotowało masakryczne rozporządzenie, które będzie zabraniało uczniom z różnymi niepełnosprawnościami, aby ten czas szkolny spędzali z innymi rówieśnikami. To nieprawdopodobne, aby w XXI wieku (…) w Polsce zakazać dzieciom uczenia się z rówieśnikami i zamknąć je w czterech ścianach” – komentuje w nagraniu, które opublikował na Facebooku Jurek Owsiak. Według niego, działania MEN są niedopuszczalne. „Najnowsza ustawa (…) to oddzielenie dzieci z niepełnosprawnościami o tych, które funkcjonują w szkole normalnie. We współczesnej Polsce los niepełnosprawnych dzieci i ich rodziców jest podły. Przeciwstawmy się temu” – apeluje Owsiak. I namawia do podpisania deklaracji. „To list, w którym zwracamy się do minister, aby odstąpić od tej segregacji dzieci ze względu na ich stan zdrowia” – mówi. Petycję, o której mowa, znajdziesz na stronie Nasza Demokracja. „Żądamy natychmiastowego doprecyzowania zapisów (…), które pozwoliłyby na zagwarantowanie uczniom z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego realizacji nauczania indywidualnego na terenie szkoły. Obecne przepisy (…) w praktyce powodują, że uczeń ma do wyboru indywidualne nauczanie jedynie w domu, bądź brak zajęć indywidualnych i konieczność uczęszczania na wszystkie zajęcia lekcyjne z całym oddziałem na terenie szkoły, co jest niezgodne z jego specjalnymi potrzebami edukacyjnymi” – czytamy w treści petycji kierowanej do minister Anny Zalewskiej. Czytaj też:„Od 17 lat nie zjedliśmy razem posiłku w spokoju. Od 17 lat samotnie zmagamy się z chorobą córki” – matka upośledzonej Oli o tym, jak wygląda życie z niepełnosprawnym dzieckiemSzokujące ogłoszenie kobiety: „Wynajmę dziecko na ślub”. O co chodzi?
Masz autyzm – nie chcemy cię u nas. Gdzie taka dyskryminacja?!
Rodzice posyłający swoje dzieci do jednej z prywatnych szkół w Warszawie, stanowczo zaprotestowali przed dołączeniem do klasy chłopca ze spektrum autyzmu. Jego matka jest w szoku.
Pani Katarzyna musi szukać szkoły, w której mógłby uczyć się jej syn, bo z dotychczasowej został wykluczony przez rodziców innych dzieci. Powód? Chłopiec ma autyzm. Swoją historię kobieta opisała w liście nadesłanym do portalu niepełnosprawni.pl. A ten upublicznił sprawę. Matka z dwójką dzieci i wózkiem utknęła bez żadnej pomocy na skrzyżowaniu. „Samodzielnie nie jestem w stanie dostać się na przystanek” „Mój synek został odrzucony przez rodziców innych dzieci. Nie przez same dzieci, tylko przez ich rodziców! W centrum Warszawy, w prywatnej szkole, w centrum Unii Europejskiej, w centrum Europy! Bo przecież nie można być innym. Zero tolerancji dla inności” – to słowa pani Katarzyny Lefanowicz, mamy chłopca z autyzmem, która opisała w liście, co ją spotkało. Musi szukać innej szkoły dla swojego syna, bo rodzice pozostałych uczniów stwierdzili, że nie chcą, by ich pociechy uczyły się z dziećmi, które tak różnią się od reszty. Uczniowie z autyzmem wykluczeni, bo są inni 8-letni syn pani Katarzyny ma spektrum autyzmu (ASD). Uczył się w swojej szkole w specjalnie utworzonej klasie dla dzieci ze spektrum. Jednak w tym roku dyrektor placówki musiał zamknąć klasę z powodu braku uczniów. Zdecydował, że dwoje uczniów z ASD – syn pani Katarzyny i jeszcze jedna dziewczynka z zespołem Aspergera – będzie się uczyć w zwyczajnych klasach, ale ze wsparciem nauczyciela wspierającego. Jednak rodzice pozostałych uczniów głośno zaprotestowali. Podobno 30 rodziców podczas spotkania zorganizowanego przez dyrektora szkoły, stanowczo nie zgodziło się, by ich dzieci uczyły się z synem pani Katarzyny. I zgodnie z relacją matki 8-latka z ASD ani dyrektor placówki, ani pani psycholog, nie byli w stanie ich przekonać do zmiany decyzji. Tylko dwoje z rodziców po spotkaniu przyznało, że jest im przykro i że oni są przeciwni wykluczaniu uczniów ze spektrum. Jednak ich głos w obliczy większości nie miał przełożenia. Jak to się skończyło? Rodzice pozostałych dzieci przeforsowali swoje stanowisko, mówiąc, że skoro płacą, to wymagają (szkoła jest prywatna), a rodzice dwójki uczniów ze spektrum muszą poszukać nowej szkoły dla swoich dzieci. Dr Joanna Ławicka, pedagog i prezes fundacji Prodeste, sama ze spektrum autyzmu, którą o wypowiedź poprosił portal niepełnosprawni.pl przypuszcza, że postawa rodziców może wynikać z obecnych w społeczeństwie stereotypów na temat autyzmu. „Mają święte prawo się bać po tym, co czyta się w medidach o spektrum. Jednak to jest przyzwolenie na jawną dyskryminację i będzie miało przełożenie na inne aspekty życia szkolnego” – komentuje. źródło: niepelnosprawni.pl Czytaj też:Zmarła obrzezana 10-latka. „W życiu nie widziałem kogoś tak okaleczonego” – mówi lekarz, który próbował uratować dziewczynkęWzruszenie dzielone na dwoje. Mężczyzna nie powinien być przy porodzie? Te zdjęcia udowadniają, że jest inaczej!
Dzieci to nasza ogromna radość i życiowe wyzwanie, które dostarcza wszystkim rodzicom wielu wspaniałych momentów, napędza nas do działania i najlepszego wykorzystywania czasu. Wspólny czas z dzieckiem to największy życiowy kapitał, jaki możemy dać w procesie kształtowania naszej pociechy.
Świat naszych dzieci wymaga opieki, zaufania i fundamentu ogromnego wsparcia. Nasza akceptacja kształtuje poczucie własnej wartości dziecka i dzięki temu wzmacnia jego charakter i radzenie sobie w życiu. Dlatego tak bardzo ważny jest nasz czas, jaki poświęcamy naszym dzieciom. Wspólne bycie ze sobą to największy prezent miłości i wspólnej radości. Doskonale wiemy, jak czasem trudno nam, matkom, znaleźć ten czas… ale! Najważniejsza jest jakość, a nie długie godziny. Ta jakość to nasza ogromna uważność na dzieci, nasza empatia, wsłuchanie się w potrzeby dzieci. Co w wolnym czasie Bycie razem to wspólna zabawa. Czytanie książki i opowiadanie jej. Bliskość, najważniejsza jest czułość i bliskość, jaką dajemy naszym dzieciom. To, w jaki sposób dbamy o nasze pociechy, również ma istotne znaczenie, chociażby to, w jaki sposób sprawiamy im przyjemności, a wiadomo, dziecięce przyjemności to zazwyczaj smakołyki. I to my, dzielne matki, chcemy, żeby było zarówno smacznie, jak i bez konserwantów, a także z dobrymi, sprawdzonymi składnikami. No i zależy nam na zaufaniu do Marki. Dlatego produkty chłodzone Kinder czyli Kinder Mleczna Kanapka, Kinder Pingui oraz Kinder Maxi King doskonale wpisują się w dziecięce przekąskowe igraszki. Każdy wspólny posiłek, rozmowa z dzieckiem buduje niesamowitą więź i otwiera nasze dzieci na świat. Dajmy naszym najmłodszym to, co najlepsze i cieszmy się ich radością.
Rozwód - jak o niego wystąpić, ile trwa, co decyduje o orzeczeniu o winie
Planujesz wziąć rozwód? Mecenas Eliza Kuna podpowie ci, jak o niego wystąpić, ile czasu trwa i co decyduje o orzeczeniu o winie.
Niestety z roku na rok liczba orzeczeń o rozwodach w Polsce rośnie. Zwykle są to skomplikowane, rozciągające się w czasie postępowania - szczególnie w sytuacjach, gdy sąd musi zdecydować, co stanie się z małoletnimi dziećmi. Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat? Mecenas Eliza Kuna wyjaśni ci, jak wystąpić o rozwód, od czego zależy orzeczenie o winie, a także opowie o wszystkich kwestiach dotyczących podziału władzy rodzicielskiej. Co powinnaś wiedzieć zanim złożysz pozew o rozwód? zastanów się, czy wniosek ma być z orzeczeniem o winie - wbrew pozorom orzeczeń o winie jest bardzo mało jeśli to możliwe, ustal ze współmałżonkiem podział władzy rodzicielskiej i wysokość alimentów - wspólny front rodziców zawsze jest dobrze widziany przez sąd i nie spowoduje konieczności odbywania batalii o opiekę nad dzieckiem Co jeszcze? Zapraszamy do obejrzenia naszego materiału wideo! Mecenas Eliza Kuna – adwokat, ekspert w zakresie prawa rodzinnego i cywilnego. Ma za sobą ponad 1000 zakończonych spraw sądowych. Od ponad 5 lat jako popularyzatorka prawa i komentatorka w mediach ogólnopolskich w sposób przystępny wyjaśnia skomplikowane zagadnienia prawne. Doświadczenie zdobywała w uznanych kancelariach i firmach międzynarodowych. Od lat wspiera kobiety, zarówno jako adwokat i pracodawca. Prowadzi kancelarię w Warszawie, która zatrudnia znakomite warszawskie prawniczki. Prywatnie żona i matka. Więcej informacji: facebook.com/Kancelaria Kuna Polecamy! Na czym polega separacja? Co zmienia w życiu dotychczasowych małżonków? Jak obliczyć wysokość alimentów? Przekonaj się!
Jednym z konsekwencji rozwodu jest pozbycie się pamiątek po nieudanym małżeństwie, w tym również nazwiska. Zmiana nazwiska po rozwodzie jest ważna zarówno ze względów formalnych, jak i psychicznych. Oto jak tego dokonać, szybko i sprawnie.
Jednym z konsekwencji rozwodu jest pozbycie się pamiątek po nieudanym małżeństwie, w tym również nazwiska. Zmiana nazwiska po rozwodzie jest ważna zarówno ze względów formalnych, jak i psychicznych. Oto jak tego dokonać, szybko i sprawnie. Procedura zmiany nazwiska po rozwodzie nie jest przesadnie skomplikowana. Najważniejszą sprawą jest zachowanie przewidzianego przepisami terminu. Zgodnie z art. 59 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - „W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa”. Zmianę nazwiska można dokonać w dowolnie wybranym urzędzie stanu cywilnego, bez względu na miejsce zamieszkania. Jeśli chodzi o kwestię finansową, opłata jest stała i wynosi 11 zł. Jeśli akt ślubu był wystawiony przez ten sam urząd stanu cywilnego w którym występujemy o zmianę nazwiska, będzie tylko potrzebny: dowód osobisty, oświadczenie i podpis. Sprawa załatwiana jest praktycznie od ręki, chyba, że pojawią się jakieś niejasności. Jeśli któryś z dokumentów był wystawiony przez inny urząd stanu cywilnego, należny zabrać ze sobą odpis skróconego aktu małżeństwa. Tutaj również opłata jest stała i wynosi 22 zł. Dokument wydawany jest na bieżąco, ale w przypadku osób zamiejscowych, można dokonać wpłaty na konto urzędu stanu cywilnego który ma je wydać. Następnie wystarczy wysłać wniosek i pokwitowanie zapłaty pocztą listem poleconym albo w formie elektronicznej. Jeśli zmiana nazwiska dotyczy małoletniego dziecka, które wraz z mamą przyjęło nazwisko męża matki, dziecko również może powrócić do nazwiska rodowego, ale tylko na zasadach ogólnych, w drodze decyzji administracyjnej. Jeśli akt urodzenia dziecka był wystawiony przez inny urząd stanu cywilnego, niż ten w którym zamierzamy zmienić dziecku nazwisko, to potrzebny będzie odpis zupełny aktu urodzenia, gdzie opłata wynosi 33 zł, oświadczenie i podpisy obojga rodziców, ale o konkretach za chwilę. Dziecko a zmiana nazwiska rodzica Zmiana nazwiska któregoś z rodziców nie spowoduje automatycznej zmiany nazwiska dziecka. W tym celu należny przedsięwziąć konkretne kroki. Zmiana nazwiska jednego z rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci pod warunkiem, że drugi z rodziców wyraził na to zgodę. Wyjątkiem jest brak pełnej zdolności do czynności prawnych, śmierć, brak wiedzy o tożsamości rodzica lub pozbawienie władzy rodzicielskiej. Jeżeli w chwili zmiany nazwiska dziecko ukończyło 13 lat, do zmiany nazwiska dziecka jest potrzebne także wyrażenie zgody przez dziecko. W przypadku braku porozumienia rodziców, każde z nich może zwrócić się do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na zmianę nazwiska dziecka. Niezbędna będzie zgoda dziecka oraz drugiego z rodziców na zmianę nazwiska dziecka, która powinna zostać wyrażona osobiście przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. Osoby zamieszkałe za granicą mają możliwość wyrażenia zgody za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej. Na decyzję w sprawie zmiany nazwiska czeka się około 2 tygodni. Fot. Depositphotos
Fundusz alimentacyjny to system wspierający osoby obarczone obowiązkiem wypłacania określonych środków finansowych (alimentów) na dziecko z budżetu państwa. To wsparcie dla rodzin, w których egzekucja należności okazuje się bezskuteczna.
Fundusz alimentacyjny to system wspierający osoby obarczone obowiązkiem wypłacania określonych środków finansowych (alimentów) na dziecko z budżetu państwa. To wsparcie dla rodzin, w których egzekucja należności okazuje się bezskuteczna. Fundusz Alimentacyjny ma za zadanie pomóc osobom, które nie mogą uzyskać alimentów od rodzica, który nie wywiązuje się ze spłaty. Wyżej wspomniane świadczenia przysługują w momencie bezskuteczności egzekucji, a więc w momencie, gdy w okresie ostatnich dwóch miesięcy rodzina nie uzyskała pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Jeśli osobie uprawnionej zostało przyznane prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie musi ona składać odrębnego wniosku w celu podjęcia działań wobec dłużnika (rodzica), ponieważ organ wypłacający świadczenie z urzędu samodzielnie zajmie się egzekucją należności. Podpowiadamy komu przysługują owe świadczenia i jak je uzyskać. Warto pamiętać! Nie ma mozliwości otrzymywania świadczeń alimentacyjnych, jeśli w inny sposób są przekazywane alimenty od rodzica - mogą wówczas zostać uznane za nienależne i będą podlegać zwrotowi wraz z należnymi odsetkami. Komu przysługują świadczenia alimentacyjne? Warunek podstawowy- wyżej wspomniane alimenty (uzyskane z tytułufunduszu) przysługują do ukończenia przez dziecko pełnoletności. Jeśli natomiast dziecko nadal jest uczniem lub studentem fundusz obejmuje do momentu ukończenia 25 roku życia. Jeśli dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności - świadczenia z funduszu przysługują bezterminowo. Świadczenia przysługują zarówno osobą z polskim obywatelstwem jak i cudzoziemcom zamieszczającym Rzeczpospolitą Polską. Wniosek o przyznanie świadczenia składa się bezpośrednio w urzędzie gminy lub miasta zamieszkania osoby uprawnionej. Prawo do wspomnianych świadczeń ustala się na tzw."okres świadczeniowy", który liczony jest wraz z miesiącem, w którym wpłynął wniosek. Alimenty przysługują w wysokości ustalonej na bieżąco przez sąd, z zastrzeżeniem, iż nie mogą przekraczać kwoty 500 złotych. Kogo nie obejmą świadczenia? Świadczenia nie przysługują osobie, która znalazła się w domu dziecka (zapewniającym całodobowe utrzymanie) lub też rodzinie zastępczej. Jeśli zainteresowany wstąpił w związek małżeński, mimo spełniania wymaganych kryteriów, również nie podlega pod fundusz alimentacyjny. Kiedy istnieje ryzyko wstrzymania świadczeń? Wstrzymanie alimentów następuje, jeżeli osoba uprawniona, która złożyła wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego odmówiła udzielenia, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień tyczących się posiadania prawa do wspomnianych świadczeń. W sytuacji udzielenia fałszywych informacji. W momencie nie podejmowania świadczeń przez trzy kolejne miesiące kalendarzowe.
Dziecko od momentu narodzenia pozostaje pod pełną władzą rodzicielską, która trwa aż do czasu osiągnięcia pełnoletności. Władza ta obejmuje m.in. prawo do zarządzania majątkiem dziecka, jednak czy rzeczywiście nie ma wyjątków od tej reguły?
Dziecko od momentu narodzenia pozostaje pod pełną władzą rodzicielską, która trwa aż do czasu osiągnięcia pełnoletności. Władza ta obejmuje m.in. prawo do zarządzania majątkiem dziecka, jednak czy rzeczywiście nie ma wyjątków od tej reguły? Dziecko może posiadać własny majątek, ale ze względu na granicę wiekową nie może nim w pełni samodzielnie zarządzać, dlatego niezbędne jest ustalenie osoby, która będzie sprawowała pieczę nad nim do momentu pełni władzy dziecka. W pierwotnym założeniu mogą nim zarządzać rodzice, ale nie zawsze musi być to normą. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, iż posiadanie majątku przez dziecko jest jednak czymś innym od możliwości dysponowania nim. Wynika to z braku zdolności do czynności prawnych dziecka. Czynności te mogą być aktywne dopiero po ukończeniu pełnoletności (zdolność pełna) lub po ukończeniu 13-go roku życia (zdolność ograniczona). Do tego momentu, dziecko jest w pełni pozbawione praw dysponowania nim i nie może podejmować żadnych czynności prawnych za wyjątkiem drobnych czynności życia codziennego np. drobnych zakupów. Owy majątek może być efektem zarówno czynności prawnej (darowizna) oraz wynikać z mocy ustawy (dziedziczenie). W sytuacji wyżej wymienionej darowizny lub dziedziczenia - osoba darowująca lub spadkodawca ma pełne prawo wyraźnie zastrzec w umowie darowizny lub testamencie, że życzy sobie, aby przedmioty lub majątek, które zostały przekazane dziecku nie podlegały zarządzaniu przez rodziców. Jeśli informacja taka znalazła się w umowie lub testamencie, to co zostało przekazane zostanie nie jako "zamrożone" do czasu pełnoletności dziecka lub jeśli taka była wola spadkodawcy, majątek zostanie pod władzą wyznaczonego zarządcy. Inną alternatywą jest również możliwość przeniesienia dysponowania majątkiem wyznaczonego przez sąd kuratora. Ograniczenie autonomii rodziców: W pierwotnym założeniu, rodzice mają możliwość dysponowania majątkiem dziecka. Istnieją sytuacje, w których nawet rodzice nie mogą swobodnie, według własnego uznania, dysponować majątkiem dziecka. Zgodnie z art. 101 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: "Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko". Dotyczy to np. sytuacji przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka. Może być to sprzedaż aktywów (zwłaszcza nieruchomości) czy zaciągania istotnych zobowiązań w imieniu dziecka. Jeśli władza ta jest w określony sposób ograniczona, rodzice nie mogą dysponować majątkiem bez zezwolenia sądu opiekuńczego oraz wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. Nie można jednoznacznie określić co dokładnie jest interpretowane jako przekraczające zakres zwykłego zarządu. Aby to ocenić należy brać pod uwagę głównie skutki, jakie wywoła ona w sferze majątkowej dziecka oraz wartość przedmiotu dokonywanej czynności np. zarządzanie nieruchomością podlegającą dziecku bez jego zgody i wiedzy.
Rozwód to stresujące wydarzenie w życiu rodziny, które najbardziej dotyka bezstronne w sporze dzieci. Dzieci kochają rodziców bezwarunkowo i nie chcą wybierać jednego z nich i naturalnie potrzebują zarówno matki jak i ojca, nawet po rozwodzie. Aby ten kontakt był utrzymany, sąd wychodzi na przeciw rozwodnikom i od niedawna wprowadza w Polsce możliwość stworzenia opieki naprzemiennej.
Rozwód to stresujące wydarzenie w życiu rodziny, które najbardziej dotyka bezstronne w sporze dzieci. Dzieci kochają rodziców bezwarunkowo i nie chcą wybierać jednego z nich i naturalnie potrzebują zarówno matki jak i ojca, nawet po rozwodzie. Aby ten kontakt był utrzymany, sąd wychodzi na przeciw rozwodnikom i od niedawna wprowadza w Polsce możliwość stworzenia opieki naprzemiennej. Fot.Depositphotos Rodzicielski Plan Wychowawczy Zastosowanie takiego rozwiązania jest możliwe oczywiście pod warunkiem, że rodzice rozstają się w cywilizowanych warunkach i są w stanie stworzyć porozumienie w postaci Rodzicielskiego Planu Wychowawczego. Dotychczas w większości spraw o opiekę nad dzieckiem władza zostawała uznawana na rzecz matki, co wynikało z faktu, iż sąd był zobligowany do określenia konkretnego miejsca zamieszkania, w wyniku czego arbitralnie przyznawał matce sprawowania bezpośredniej opieki nad dzieckiem. Do nie dawna był to główny problem do wprowadzania opieki naprzemiennej w życie. Sytuacja ta zmieniła się wraz z nowelizacją Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, na podstawie art.58 - pierwszeństwo w tego typu sprawach mają arbitralnie (czyli ugodowo) rozstrzygnięcia sądu na rzecz obojga rodziców z zastosowaniem planu rodzicielskiego. Nowe Prawo Opiekuńcze, które zadba rzeczywiście o dobro dziecka w przypadku separacji rodziców powinno preferować rodzica, który umożliwi jak najszerszy i nieskrępowany częsty kontakt dziecka z drugim rodzicem, zapewni dziecku potrzebę stabilności i ciągłości w edukacji, życiu rodzinnym i społecznym, zapewniając dostęp do rodzeństwa i dalszej rodziny.To także dobra wiadomość dla ojców, którzy przeważnie odsuwani są od dzieci, a dotychczasowe prawo nie dawało im większych szans przy odwołaniach. Na czym polega Rodzicielski Plan Wychowawczy? Jest to bardzo ważny aspekt, ponieważ sprawnie stworzony plan pozwala na określenie zasad, form kontaktu oraz częstości spotkań tak by każde z rodziców miało satysfakcjonujący wpływ na życie dziecka i aktywne uczestnictwo w nim. Plan pozwala na jasne określenie zasad relacji z dzieckiem. Z tą różnicą, że wszystko zostaje zatwierdzone w obecności Sądu, więc nie ma mowy o nie domówieniach lub zmianach według uznania. Dla każdej ze stron daje to gwarancję, a dla dziecka stabilność psychiczną. Dla rodziców to dobry kompromis. Fot.Bewithme.pinger.com Co zawiera Rodzicielski Plan Wychowawczy? W planie rozpisana jest bardzo dokładnie każda sfera życia dziecka. MIEJSCE POBYTU DZIECKA Gdzie będzie miejsce pobytu dziecka - kiedy i w jaki sposób (czas i miejsce) dzieci będą przebywać i z którym rodzicem. Gdzie będzie miejsce zamieszkania dzieci Kontakty z innymi osobami - czy dziećmi mogą zajmować się osoby trzecie np. rodzica, nowi partnerzy, sąsiedzi czy wynajęci opiekunowie. WAKACJE Kiedy i w jaki sposób dzieci będą spędzać wakacje? Ustalenie zasady zabierania dzieci za granice – kto będzie w posiadaniu dowodów osobistych czy paszportów? ŚWIĘTA Jakie święta i w jaki sposób dzieci będą obchodzić? Kiedy i w jaki sposób (czas i miejsce) dzieci będą przebywać z mamą / tatą w czasie wymienionych świat? Gdzie dzieci będą przebywać w pozostałych dniach wolnych od szkoły? SZKOŁA W jaki sposób są podejmowane decyzje dot. wykształcenia? Jaki będzie kontakt każdego rodzica ze szkołą? Określenie finansowania książek i materiałów szkolnych oraz ewentualnych wycieczek szkolnych? ZDROWIE W jaki sposób będzie podejmowana decyzja o wyborze lekarza i sposobie leca w czasie choroby dziecka? Kto będzie odpowiedzialny za rutynowe badania medyczne, dentystyczne, szczepienia oraz Wszelkie inne terapie i wizyty w przychodni? KWESTIE FINANSOWE Ustalenie kwestii ewentualnych alimentów (kto, komu, ile, kiedy) Kto będzie ponosił wydatki na odzież, obuwie, sprzęt, kieszonkowe itp. Taki plan jest przedstawiany i zatwierdzany przez sąd. Jednak warto by rodzice sporządzili go dla siebie w postaci np. grafiku. Oboje rodzice oraz dziecko powinni posiadać własny egzemplarz. Grafik ten powinien być przygotowany w jasny i przejrzysty sposób, tak by nawet małe dziecko mogło mieć pewność, kiedy, gdzie i z kim będzie spędzać czas. A co jeśli rodzice nie mogą się porozumieć? Warto skorzystać z pomocy mediatora. Jeśli rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia, co do przyszłej opieki nad dziećmi, warto zgłosić się do specjalisty, czyli mediatora, który pomoże stworzyć stronom najbardziej optymalny scenariusz dla nich samych i ich dzieci. Przygotowana do tego osoba, bezstronna, z zewnątrz, potrafi bez ulegania emocjom, poprowadzić partnerów przez tak trudny etap rozwodu jak „negocjacje”co do warunków i godzin spędzanych z dziećmi. Sesje mediacyjne polegają na wspólnym zidentyfikowaniu głównych obszarów konfliktu i oczekiwań stron. Następnie uczestnicy badają z mediatorem dostępne i możliwe rozwiązania wybierając te najkorzystniejsze dla wszystkich. Przeczytaj: Dziecko a rozwód - wskazówki dla rodziców Fot. Depositphotos Plusy i minusy opieki naprzemiennej: Plusy: Dziecko jest wychowywane wspólnie (mimo, iż faktycznie osobno) przez mamę i tatę, a każde z nich ponosi za nie w równym stopniu odpowiedzialność. Nie ma miejsca na wyrzuty i zarzuty o brak odpowiedzialności, a każdy tata ma szansę współuczestniczyć w wychowywaniu dziecka. A więc, dziecko pozostaje w stałym kontakcie z obojgiem rodziców. Opieka naprzemienna to też dobra wiadomość również dla matek - prawo aktywizuje ojców i nie zostawia kobiet samych ze wszystkimi obowiązkami związanymi z rodzicielstwem. Oprócz alimentów zagwarantowaną mają pomoc przy dzieciach przez najbliższą maluchom osobę, jaką jest tata. (oczywiście taka opcja nie tyczy się rodzin patologicznych, gdzie ojciec mógł być zagrożeniem dla dzieci). Dziecko może mniej drastycznie odczuć rozwód i jeśli rodzice odpowiednio pokierują całą "nie"rodzinna już sytuacją, uchronią dziecko, przed negatywnym wpływem na jego rozwój. Minusy: Oczywiście opieka naprzemienna, jak każdy system opieki, niesie za sobą również pewne niedogodności i ryzyko. Przede wszystkim problemem jest brak jednego, stałego miejsca zamieszkania dla młodego, dorastającego człowieka, który powoduje, że trudno mu się zaadoptować się w jednym miejscu co w konsekwencji prowadzi do braku stabilizacji, zarówno fizycznej jak i psychicznej i ewentualnych problemów w trakcie dorastania. Rozwód zawsze będzie powodował dyskomfort psychiczny dziecka. Trzeba zrobić wszystko, aby ten stan zminimalizować. Dodatkowym minusem, który zdarza się w sytuacji, gdy rodzice nie rozstali się w pokojowych nastrojach może być nierozwiązany kłopot licytacji o względy dziecka, który w skrajnych przypadkach może przerodzić się w nastawianie malucha przeciwko drugiemu rodzicowi. To cie może zainteresować: Zaspokajanie potrzeb rodziny
Celem tego artykułu jest przyjrzenie się prawom dziecka krzywdzonego. Niezmiernie wartościowe może wydawać się ustanowienie takiego prawa, które powstrzymywałoby sprawców cierpień dzieci przed dokonywaniem krzywd. Tylko komu musielibyśmy przyznać takie prawo - ofierze? Czy sprawcy?
Celem tego artykułu jest przyjrzenie się prawom dziecka krzywdzonego. Niezmiernie wartościowe może wydawać się ustanowienie takiego prawa, które powstrzymywałoby sprawców cierpień dzieci przed dokonywaniem krzywd. Tylko komu musielibyśmy przyznać takie prawo - ofierze? Czy sprawc y? Celem tego artykułu jest przyjrzenie się prawom dziecka krzywdzonego. Niezmiernie wartościowe może wydawać się ustanowienie takiego prawa, które powstrzymywałoby sprawców cierpień dzieci przed dokonywaniem krzywd. Tylko komu musielibyśmy przyznać takie prawo - ofierze? Czy sprawcy? Powszechnie przyjęliśmy nazywanie takich działań prewencją, powstrzymywaniem lub zapobieganiem. Prawo w kwestii krzywdzenia mówi jednak bardziej o karaniu sprawców, czyli wskazuje, do czego organa prawa w naszym kraju są zobowiązane lub do czego mają prawo w sytuacji udowodnienia komuś, że był sprawcą przestępstwa. Dzieci krzywdzone, którym przedstawiam ich prawa mawiają zazwyczaj "a po co mi to, żeby on siedział w więzieniu wolałbym, żeby tego więcej nikomu nie robił". Znów dziecięca logika myślenia okazuje się bardzo słuszna. Warto zastanowić się zatem, czy prawa, jakie nasz kraj nadał dzieciom krzywdzonym mają cokolwiek wspólnego z ich potrzebami. Właściwie prawie wszystkie prawa, które wymienia Konwencja o Prawach Dziecka, to prawa nagminnie łamane podczas krzywdzenia dzieci. Owa konwencja mówi, że wartością nadrzędną jest dobro dziecka. Pojęcie to w procesie wychowawczym interpretowane jest bardzo różnie. Konwencja o prawach dziecka formułuje prawo dziecka do: poszukiwania i przekazywania informacji, wolności zrzeszania się, wolności myśli, sumienia i wyznania dziecka, odpowiedniego poziomu życia, ochrony zdrowia, wypoczynku, rozrywki, ochrony przed nielegalnym transferem dzieci, ochrony przed wyzyskiem ekonomicznym, ochrony podczas wojen, konfliktów zbrojnych, ochrony przed złym traktowaniem. Prawie każde łamanie powyższych praw można by nazwać "złym traktowaniem dziecka". U podstaw wszystkich praw dziecka powinny leżeć jego potrzeby, dobro dziecka to tak naprawdę dbałość o jego potrzeby – podstawowe oraz te wyższego rzędu. O prawach dzieci krzywdzonych będę pisać na podstawie szkicu, portretu dziecka krzywdzonego, a szczególnie uważnie przyjrzę się krzywdzeniu traumatyczną formą nadużycia - wykorzystywaniem seksualnym. Ośmielam się wysnuć tezę, że takie powinny być prawa, jakie ich ofiar mądrze rozumiane potrzeby. Z definicji WHO wynika, że wykorzystywanie seksualne to każde działanie włączające dziecko w aktywność seksualną, której nie jest ono w stanie zrozumieć i udzielić na nią świadomej zgody i/lub do której nie jest dojrzałe pod względem rozwoju i nie może się w prawnie ważny sposób zgodzić. Dziecko wykorzystywane seksualnie to dziecko, które padło ofiarą nadużycia ze strony osoby dorosłej. Pojawia się zatem w jego psychice zmiana zupełnie nieodwracalna - dziecko traci poczucie bezpieczeństwa, nic już nie jest tak, jak dawniej. Nie uda się już wrócić do świata dzieciństwa, w którym naturalna ufność dziecka nie była relatywizowana. Tu jakaś część dorosłych przestaje dawać poczucie bezpieczeństwa, pojawia się więc ostrożność w ufności. Osoby dorosłe były źródłem cierpień - świat dorosłych stał się więc dla dziecka potencjalnym źródłem zagrożenia. Wyprzedzając refleksje końcowe, wrócę na chwilę do sytuacji, gdy nie doszło jeszcze do nadużycia. Dzieci i ich opiekunowie już na tym etapie potrzebują informacji, które mogłyby uchronić dziecko przed byciem ofiarą przemocy. Z całą mocą twierdzę, że strategie profilaktyczne to jedno z najważniejszych zadań naszych czasów. Być może takie myślenie może stać w sprzeczności z dobrem dziecka rozumianym jako umożliwianie dziecku bycia jak najdłużej nieświadomym zagrożeń, czyli beztroskim. Ponieważ wartość profilaktyki w programach skierowanych do dzieci jest wciąż zaniżana, musimy siebie i opiekunów dziec i uczynić świadomymi podwójnie. Dziecko, które jest ofiarą krzywdzenia, które było wykorzystane seksualnie potrzebuje zatem ochrony innych najbliższych dorosłych mu osób. Jakże trudna staje się możliwość realizacji tegoż prawa w sytuacji, gdy badania pokazują, że, niestety, statystycznie najczęściej sprawcą są osoby dziecku najbliższe. Literatura określa także zjawisko "kazirodczej rodziny" - rozumiejąc to pojęcie jako specyficzny rodzaj więzi łączący rodzinę, której członkami jest zarówno ofiara, jak i sprawca. Dziecko w takiej rodzinie ma zatem potrzebę, aby rodzina zintegrowała się wobec jego cierpienia, otoczyła opieką jego osobę - jako ofiarę nadużycia. Potrzebuje jednocześnie nazwania krzywdy, nadania negatywnej konotacji zachowaniom sprawcy, głośnego oznajmienia (ale chroniącego jego prywatność), że pełną odpowiedzialność za nadużycie ponosi sprawca. Wszystko zależy jednak od tego, jak bardzo traumatyczne było to wydarzenie, kim był sprawca - w jakiej relacji pozostawał z dzieckiem oraz jak ważną ma pozycję w rodzinie dziecka. W sytuacji ujawnienia nadużycia dziecko potrzebuje wsparcia od najbliższych mu osób - najczęściej od matki. Jeśli sprawcą był ojciec lub ojczym dziecka zdarza się, że matka kwestionuje prawdziwość relacji dziecka, bo odnosi tę sytuację do swego podsystemu, w którym jest z potencjalnym sprawcą w związku partnerskim. To sytuacja próby sił, ważenia się lojalności względem partnera i opiekuńczości względem dziecka. Zapierająca się w lojalności do partnera kobieta nie słucha często głosu dziecka mówiącego "uwierz mi, proszę, a wszystko będzie bardziej bezpieczne". Dziecko w tej sytuacji potrzebuje jasnego komunikatu bez wahań, a matka często próbuje znaleźć "środek" i podaje swój stosunek jako "trochę wierzę a trochę nie". Dziecko potrzebuje zatem słów, odczuć i zachowań, które dadzą mu informację, że osoba najbliższa wierzy i traktuje poważnie jego słowa. Niekiedy matka ma także nadzieję, że wszystko okaże się nieprawdą. Wykorzystywanie seksualne, jak i inne formy krzywdzenia ze strony bliskich osób, uaktywnia całe spektrum przekonań - wnika głęboko w struktury poznawcze dziecka i ukazuje mu różne płaszczyzny jego udziału w nadużyciu. Poczucie winy nie pozwala ujawnić całego obszaru nadużycia, przenosi odpowiedzialność ze sprawcy na ofiarę. Jasne więc jest, że kolejną potrzebą osoby skrzywdzonej jest kontakt z mądrym dorosłym, który pokaże świat winy w prawdziwym świetle, wskaże jedynego sprawcę. Nadużycie jest często możliwe dzięki sieci, którą sprawca otoczył dziecko, dzięki uwikłaniu w sieć zależności emocjonalnej. Jeśli więź dziecka ze sprawcą jest bardzo silna i nagradzająca, dziecko potrzebuje informacji o sprawcy, jego losie. Szczególnie istotne jest jednak to, że potrzebuje informacji o swoim wpływie na los sprawcy – potrzebne jest więc tu oddzielenie roli osoby informującej o przestępstwie (dziecko) od roli osoby oskarżającej, uznającej winę i wyznaczającej karę (prokurator, sędzia). Polska polityka społeczna wciąż nie jest przygotowana na zadbanie o tę czasem kontrowersyjną potrzebę ofiary. Jesteśmy na etapie dostrzegania rozległości zjawiska krzywdzenia dzieci, wykorzystywania seksualnego, zauważania, że nie ma żadnych reguł co do osoby sprawcy - jego zawodu, statusu społecznego, wieku, sposobu zachowania czy płci. Przed nami cele, w których polityka ma odpowiedzieć na pytanie, jak zadbać o przeciwdziałanie przemocy wobec dzieci, powstrzymanie czynów pedofilijnych oraz jak leczyć odizolowanych sprawców - zamiast tylko karać i na jakiś czas odizolowywać. Jednakże znowu pojawia się potrzeba tworzenia systemu informacji, który miałby być kierowany do potencjalnych sprawców krzywd dzieci - w celu odstraszenia. Takie zadanie może spełniać system informacji prawnej, który wyznacza rodzaj kary za popełnione czyny, szybko ść orzekania o winie oraz zadba o nieuchronność kary. Mógłby temu służyć także sposób traktowania tego typu przestępstw jako szczególnie niebezpiecznych, specyficznie traktowanych przez wymiar sprawiedliwości. Możliwość tworzenia aktów prawnych nadających ten szczególny charakter mogłaby być zrealizowana poprzez ustalenie nieusuwalnej rejestracji każdej osoby popełniającej takie przestępstwo. Doświadczenia Stanów Zjednoczonych uczą, że aby powstrzymać sprawcę czynów lubieżnych trzeba, po prostu kontrolować stale jego miejsce pobytu. Pełna informacja przekazana mieszkańcom lokalnych społeczności o tym, że sprawca (który odbył już karę) mieszka tuż obok, może, poprzez uświadomienie bliskości zagrożenia, zapobiec powtarzalności przestępstwa, zadbać o bezpieczeństwo zarówno dzieci, jak i samego sprawcy. Byłaby to polityka mądra, bo nieufająca, że sprawca jest w stanie powstrzymać się przed zachowaniami charakterystycznymi dla swojej psychopatologii. Nadrzędnym prawem dziecka krzywdzonego jest dostępność do oferty pomocy - zarówno diagnostycznej, terapeutycznej, jak i interwencyjnej. Po wstępnej diagnozie rozmiaru krzywdzenia dziecka proces terapeutyczny powinno wyprzedzić zadbanie o bezpieczeństwo dziecka, czasem oznacza to umieszczenie go w innym niż domowe środowisku. Najczęściej dzieci nie trafiają jednak do profesjonalnie przygotowanych rodzin zastępczych, ale do przeludnionych domów dziecka, w których spotykają się z ogromem innych traum i wielu zaburzeń zachowania. Ważną kwestią jest to, że w Polsce nie mamy jeszcze porządnych, profesjonalnych merytorycznie i wyczerpujących badań na temat skali zjawiska. Bardzo trudnym jest badanie epidemiologii wykorzystywania seksualnego. Niestety, obiektywnie coraz lepsza pomoc profesjonalistów jest nadal niewystarczająca. Pomysły na terapię sprawców pozostają w sferze projektów i wstępnych prób realizacji. Po zgłoszeniu przestępstwa krzywdzenia dziecko staje się świadkiem w procesie karnym, świadkiem szczególnie wrażliwym. Od kilku lat w ramach działań organizacji pozarządowych ministerstwo przygotowuje, choć bardzo wolno, procedury sądowe, które mają zwrócić uwagę na szczególną podatność dziecka na zranienie. Zmieniają się też elementy prawa, które nadają zobowiązania organom prawnym do zważania na psychikę dziecka, a opiekunom dają możliwość stawiania wymagań co do form przesłuchania "małych" świadków. Szczególnie ważnym elementem w świecie dzieci - świadków staje się dbałość o unikanie wtórnej wiktymizacji. Powstają miejsca służące bezpiecznemu przesłuchaniu dzieci, odbywają się szkolenia mające ukazać kruchość zarówno psychiki dziecka, jak i materiału dowodowego w postaci pierwszych jego zeznań. Prawem dziecka skrzywdzonego jest też prawo do wsparcia ze strony społeczeństwa. Rozumiem je jako brak izolacji i naznaczenia dziecka jako słabego, gorszego, innego. Jest szczególnie ważne, abyśmy rozumieli sytuację dzieci wykorzystanych seksualnie. Prawa dziecka zawsze jednak podlegają ocenie, wartościowaniu przez osobę dorosłą, nie tylko przez osoby mu najbliższe. Wartość posłuszeństwa i szacunku wobec starszych jest głęboko wpisana w proces wychowawczy i kształtowanie "człowieka" - przesłania czasem widok cierpienia, które towarzyszy nadużyciom, nazywanym przez sprawcę "wychowywaniem". Jak bardzo inne staje się rozumienie pojęcia bycia grzecznym, posłusznym, spełniającym polecenia dorosłych dzieckiem, w sytuacji, gdy osoba dorosła nadużywa dziecka dla swoich celów. Od nas, osób niebędących głównymi opiekunami, dziecko potrzebuje uważności na zachowania dorosłych blisko niego. Prawo dziecka do opieki daje nam zatem prawo do przyglądania się, jak wygląda sprawowanie tzw. "władzy rodzicielskiej". Piszę o prawach dziecka mając na uwadze potrzeby. Zatrzymam się chwilę na tym, czy dzieci widzą swoje prawa, a co za tym idzie, czy wyrażają potrzeby w nich zawarte. Zdumie wają mnie za każdym razem wyniki badań ankietowych przeprowadzanych wśród dzieci, w których pyta się je o ich wiarę we własne prawa. Badania przeprowadziłam przy realizacji programu profilaktycznego dotyczącego profilaktyki przemocy na grupie 614 uczniów o średniej wieku 14 lat. Wyniki są smutne, ale oddają wiernie nasz stosunek do posiadania praw przez dzieci. Jedno z pytań dotyczyło określenia, czy prawdziwe jest zdanie: "Są takie sytuacje, gdy dorosły ma prawo uderzyć dziecko". Zdaniem prawie 23% dzieci mieszkających w Warszawie są takie sytuacje, kiedy dorośli mają prawo uderzyć dziecko. To samo pytanie zadałam grupie 132 dzieci w tym samym wieku, ale zamieszkujących małe miasto. Badania pokazały, że 51,5 % dzieci z małego miasta przyznaje dorosłym prawo do krzywdzenia dziecka. Zatrważa liczba dzieci przystosowanych do myślenia o tym, że prawo krzywdzenia należy się dorosłym. Te same grupy zapytałam, czy prawdą jest, że "gdy się człowiek zdenerwuje, ma prawo zrobić komuś krzywdę?". Za prawdziwe to zdanie uważa 5,3% dzieci z Warszawy oraz 3,79 % dzieci z małego miasta. Z powodu różnic w liczbie badanych trudno o poprawność statystyczną, warto jednak zwrócić uwagę na dysproporcję między pierwszym i drugim pytaniem. Popatrzmy jeszcze na opinie dorosłych - studentów Akademii Medycznej. W 2003 roku 115 studentów o średniej wieku 21,2 udzieliło odpowiedzi w ankiecie dotyczącej krzywdzenia dzieci. W badaniu brały udział 62 kobiety i 53 mężczyzn. Badani odpowiadali m.in. na pytanie "czy zgadzasz się, że są sytuacje, w których przemoc wobec dziecka jest usprawiedliwiona?" Odpowiedzi studentów na pytanie: "Czy zgadzasz się, że są sytuacje, w których przemoc wobec dziecka jest usprawiedliwiona?” (dane w %) Rodzaj odpowiedzi Kobiety Mężczyźni Średnia Zdecydowanie tak 1,61 3,77 2,60 Raczej tak 9,68 34,00 21,00 Raczej nie 29,01 30,20 29,40 Zdecydowanie nie 59,70 32,10 47,00 Nie mam znania - - - Ponad 70% studentów stwierdza, że raczej nie lub zdecydowanie nie zgadzają się z usprawiedliwianiem takiej sytuacji. Gdyby porównać to z opinią samych dzieci - odpowiedzi wyglądają prawie jak lustrzane odbicie, szczególnie w przypadku dzieci z małego miasta. Badania nie były planowane jako porównanie zdania różnych grup - wyniki zestawiono specjalnie dla tego artykułu, niemniej jednak wskazują na istotną nieznajomość praw dziecka wśród samych dzieci. Prawdziwym zatem wydaje się być wniosek, że powinno się uczyć dzieci ich praw, wyrażać potrzeby. U podstaw demokratycznego państwa powinno stać zatem przygotowywanie osób uprawnionych do korzystania z praw im nadanych. Katarzyna Fenik