„Hortensja była jedynym, co zostało po naszym dawnym domu. Gdy zaczęła więdnąć, zrozumiałam, że to znak”
„Moja hortensja się dusiła. Dusiła się na małym balkonie, w ciasnej donicy, z dala od prawdziwej ziemi. A ja dusiłam się razem z nią, zamknięta w pułapce żalu i tęsknoty za życiem, którego już nie było. Trzymałam się kurczowo przeszłości, tracąc z oczu to, co miałam tu i teraz”.
Patrzyłam na usychające liście z narastającym przerażeniem. Ta roślina była moją ostatnią kotwicą, jedynym namacalnym dowodem na to, że nasza rodzina była kiedyś szczęśliwa. Kiedy kolejne płatki zaczęły opadać na parapet, dotarło do mnie, że kurczowe trzymanie się przeszłości niszczy nie tylko ten kwiat, ale i moje życie. Musiałam podjąć decyzję, przed którą uciekałam przez całe lata. Byłam zdesperowana Dzień rozpoczął się zupełnie zwyczajnie. Wstałam wcześnie, zaparzyłam liściastą herbatę w moim ulubionym, choć już lekko wyszczerbionym kubku i podeszłam do okna w salonie. To był mój codzienny rytuał. Zanim miasto zdążyło na dobre się obudzić, ja witałam się z moim kawałkiem dawnego świata. Na wielkim, drewnianym kwietniku stała ona – ogromna, rozłożysta hortensja o niespotykanie intensywnym, błękitnym odcieniu kwiatów. Tego ranka coś było jednak nie tak. Ziemia w donicy była wilgotna, więc to nie mogła być kwestia braku wody. Dotknęłam jednego z kwiatostanów. Pamiętam, jak poczułam dziwny ucisk w klatce piersiowej. To nie była zwykła roślina. To było wszystko, co udało mi się uratować z naszego ogrodu. Wykopałam ją stamtąd niemal dekadę temu. To był ten straszny dzień, w którym musiałyśmy z siostrą zamknąć za sobą bramę naszego rodzinnego domu. Po tym, jak nasi rodzice odeszli, utrzymanie tak wielkiej posiadłości z ogromnym ogrodem całkowicie przerosło nasze możliwości finansowe. Podjęłyśmy trudną decyzję o sprzedaży. Kiedy kupcy przyjechali odebrać klucze, wzięłam szpadel i w akcie desperacji wyciągnęłam z ziemi ten jeden krzew, który mama zawsze tak pieczołowicie pielęgnowała. Posadziłam go w wielkiej donicy i zabrałam do swojego małego mieszkania w bloku. Wydawało mi się, że dopóki ta hortensja kwitnie, część mojego dawnego życia wciąż trwa. Żyłam wspomnieniami Stojąc nad usychającym kwiatem, natychmiast pomyślałam sobie mojej siostrze. Nasze drogi rozeszły się dokładnie w dniu wyprowadzki. Zawsze byłyśmy różne. Ona patrzyła w przyszłość, ja żyłam przeszłością. Tamtego popołudnia, kiedy upychałam donicę z hortensją do bagażnika mojego samochodu, doszło między nami do ostrej wymiany zdań. – Nie możesz po prostu zabrać krzaka i udawać, że nic się nie stało! – krzyczała wtedy Kasia, stojąc na podjeździe z kartonem w rękach. – Tego domu już nie ma! Musimy zacząć od nowa, a ty robisz z tego jakiś ołtarzyk! – Zawsze musisz wszystko niszczyć i bagatelizować? – odpowiedziałam jej wtedy, ledwo powstrzymując łzy. – Tobie w ogóle nie zależy na tym, co po nich zostało! Jesteś bezduszna! Od tamtej pory nasz kontakt ograniczył się do absolutnego minimum. Krótkie wiadomości na święta, zdawkowe życzenia urodzinowe. Żadnych spotkań i żadnych długich rozmów przy kawie. Kasia wyjechała na drugi koniec kraju, założyła własną firmę, z tego co wiedziałam z rzadkich relacji wspólnych znajomych, wiodła spokojne życie. Ja natomiast zostałam w mieście, pielęgnując wspomnienia i tę nieszczęsną roślinę, która właśnie na moich oczach postanowiła się poddać. Zrozumiałam swój błąd W pracy nie mogłam się skupić. Pracuję w miejskim archiwum, co doskonale pasuje do mojego charakteru – każdego dnia obcuję z dokumentami, które dawno straciły swoją ważność, ale wciąż mają wartość historyczną. Moim asystentem jest młody chłopak, Jacek. Zawsze pełen energii, z głową w chmurach, ale niezwykle bystry. Zauważył, że tego dnia jestem wyjątkowo rozkojarzona, gdy po raz trzeci źle skatalogowałam teczki z lat osiemdziesiątych. – Wszystko w porządku? – zapytał, opierając się o mój róg biurka. – Jesteś dziś gdzieś daleko. – Moja roślina usycha – wyrzuciłam z siebie, zanim zdążyłam ugryźć się w język. Zabrzmiało to tak błaho, wręcz absurdalnie, ale Jacek wcale się nie zaśmiał. – Jakaś ważna? – dopytał, patrząc na mnie z powagą. – Bardzo. To pamiątka z domu rodzinnego. Próbowałam już chyba wszystkiego, ale po prostu gaśnie w oczach. Jacek pokiwał głową i spojrzał na stos starych, zniszczonych map. – Wiesz, moja babcia zawsze powtarzała, że rośliny w doniczkach są jak wspomnienia – powiedział cicho. – Można je trzymać pod kloszem, ale jeśli korzenie nie mają miejsca, by rosnąć, w końcu zaczną się dusić. Czasem trzeba po prostu odpuścić. Jak będziemy trzymać na siłę wszystko, co nie chce już u nas rosnąć, zabraknie nam miejsca na to, co mogłoby rozkwitnąć. Jego słowa mnie zaskoczyły. Patrzyłam na kruszejący papier na jego biurku i nagle wszystko złożyło się w jedną całość. Moja hortensja się dusiła. Dusiła się na małym balkonie, w ciasnej donicy, z dala od prawdziwej ziemi. A ja dusiłam się razem z nią, zamknięta w pułapce żalu i tęsknoty za życiem, którego już nie było. Trzymałam się kurczowo przeszłości, tracąc z oczu to, co miałam tu i teraz. Ręce mi drżały Po powrocie do domu od razu podeszłam do kwietnika. Roślina wyglądała jeszcze gorzej niż rano. Zrozumiałam, że to nie jest kwestia złej odżywki czy niewłaściwego nasłonecznienia. Jej czas w tym miejscu po prostu dobiegł końca. Przestałam płakać nad zwiędłymi liśćmi. Zamiast tego sięgnęłam po telefon. Znalezienie numeru Kasi zajęło mi chwilę. Ręce mi drżały, gdy wciskałam zieloną słuchawkę. Czekałam długo. Słuchałam kolejnych sygnałów, a w mojej głowie kłębiły się tysiące myśli. Co jej powiem? Że przepraszam za tamten dzień? Że brakuje mi jej śmiechu? Zanim zdążyłam ułożyć sobie w głowie idealny scenariusz rozmowy, usłyszałam jej głos. – Słucham? – odezwała się niepewnie. Prawdopodobnie nawet nie miała zapisanego mojego numeru w nowym telefonie. – Kasia? To ja – powiedziałam, a głos uwiązł mi w gardle. – Hortensja usycha. Ta od mamy. Usycha, a ja nie wiem, co robić. Zapadła cisza. Tak długa i ciężka, że byłam pewna, iż zaraz się rozłączy. Wyobrażałam sobie, jak wzdycha z politowaniem, myśląc, że znów wracam do tego samego tematu. – Jesteś w domu? – zapytała nagle, a w jej tonie nie było cienia pretensji. – Tak. – Będę u ciebie jutro po południu. Zrobię sobie wolne z pracy. Nie wyrzucaj jej jeszcze, dobrze? Nie potrafiłam wykrztusić z siebie ani słowa, więc tylko cicho przytaknęłam i zakończyłam połączenie. Usiadłam na podłodze obok wielkiej donicy i po raz pierwszy od bardzo dawna poczułam dziwną ulgę. Miałam łzy w oczach Kasia przyjechała następnego dnia punktualnie o szesnastej. Kiedy otworzyłam drzwi, obie stałyśmy przez chwilę w milczeniu. Wyglądała inaczej, zmieniła fryzurę, miała nowe okulary, ale to wciąż była moja młodsza siostra. Bez słowa weszła do środka i skierowała się prosto do salonu. Stanęłyśmy razem przed uschniętym krzewem. Kasia delikatnie dotknęła zbrązowiałego liścia, dokładnie tak samo, jak robiła to zawsze nasza mama. – Rzeczywiście, nic z niej już nie będzie – powiedziała cicho, po czym odwróciła się w moją stronę. – Przepraszam cię za to, co mówiłam podczas przeprowadzki. Nie chciałam bagatelizować naszych wspomnień. Po prostu... tak bardzo bolało mnie to pożegnanie z domem, że chciałam odciąć się od tego jak najszybciej. – Też cię przepraszam – odpowiedziałam, czując łzy pod powiekami. – Miałaś rację. Zrobiłam z tej rośliny ołtarz. Myślałam, że jeśli ją utrzymam przy życiu, zatrzymam czas. A zamiast tego straciłam z tobą kontakt na tyle lat. Usiadłyśmy na kanapie i rozmawiałyśmy przez wiele godzin. Opowiadała mi o swoim nowym mieście, o spacerach po parku, o codziennych, zwykłych sprawach. Ja mówiłam jej o pracy w archiwum, o Jacku, o tym, jak bardzo brakowało mi kogoś, komu mogłabym opowiedzieć o swoim dniu. Okazało się, że obu nam brakowało tego samego – siostrzanej bliskości, której nie potrafiłyśmy odbudować z powodu dumy i żalu. Pożegnałam się z przeszłością Wieczorem wspólnie wyniosłyśmy donicę na zewnątrz. Nie próbowałyśmy ratować zasuszonych resztek na siłę. Zgodziłyśmy się, że to już czas pożegnać się z tą częścią naszej historii. Opróżnienie kwietnika było trudne, ale kiedy pozbyłyśmy się starej, zbitej ziemi i suchych pędów, poczułam, jak spada ze mnie ogromny ciężar. – Wiesz co? – powiedziała Kasia, opierając się o barierkę mojego balkonu. – Zbliża się weekend. Może pojedziemy jutro na targ ogrodniczy? Słyszałam, że mają tam piękne odmiany zupełnie nowych roślin. Mogłybyśmy wybrać coś, co będzie pasowało tylko do twojego mieszkania. Coś, co nie ma jeszcze żadnej historii. Spojrzałam na puste miejsce pod oknem. Wcześniej wydawało mi się, że jeśli zniknie stamtąd moja pamiątka, w moim życiu zostanie tylko pustka. Teraz jednak rozumiałam słowa Jacka z archiwum. Wreszcie miałam miejsce na coś nowego. Zgodziłam się bez wahania. Następnego dnia rano pojechałyśmy na targ. Nie szukałam już hortensji. Wybrałyśmy razem przepiękną, drobną roślinę o jaskrawozielonych liściach, która idealnie nadawała się do uprawy w blokach. Nie przypominała niczego, co rosło w naszym dawnym ogrodzie. I to było w niej najpiękniejsze. Kiedy postawiłam ją na swoim parapecie, czułam, że po raz pierwszy od dekady naprawdę patrzę przed siebie, a nie za siebie. Przeszłość zawsze będzie częścią mnie, ale to teraźniejszość wreszcie zaczęła rozkwitać. Eliza, 52 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Żałuję, że wróciłam do pracy kilka miesięcy po porodzie. Córka zaczęła traktować naszą nianię jak mamę” „Zamarzyła mi się majówka nad Bałtykiem, a mąż chce ją spędzić na balkonie. Wolę słuchać szumu fal niż jego grymaszenia” „Zrobiliśmy remont mieszkania za pieniądze z bierzmowania syna. Rodzina się na nas oburzyła, bo miał kupić laptopa”
„Przepisaliśmy mieszkanie na córkę, bo obiecała się nami zaopiekować. Dziś żałuję, że jej zaufałam”
„Nie chciałam brzmieć jak ktoś, kto się dopomina. Przecież to nasze dziecko. Przecież wszystko robiliśmy dla niej. Tylko dlaczego coraz częściej czułam, że w tej całej formalności coś nam umknęło?”.
Z Romanem przeżyliśmy w tym mieszkaniu ponad czterdzieści lat. Każda szafka była kupiona z namysłem, każdy rachunek opłacony kosztem wyrzeczeń. Ostatnie lata nie były jednak łaskawe – zdrowie męża słabło, a ja coraz częściej liczyłam pieniądze przed wizytą w aptece. Gdy Lidia zaczęła mówić o porządkowaniu spraw, poczułam ulgę… i coś jeszcze, czego wtedy nie umiałam nazwać. Córka miała plan Lidia przyjechała w sobotę. Przywiozła sernik z cukierni i nową apaszkę dla mnie, jakby chciała osłodzić to, co planowała powiedzieć. Patryk rozsiadł się przy stole, przeglądając coś w telefonie, a Roman patrzył na nich spod zmarszczonych brwi. – Mamo, tato… my z Patrykiem długo o tym rozmawialiśmy – zaczęła Lidia, składając serwetkę na pół. – Trzeba uporządkować sprawy majątkowe. Żeby później nie było komplikacji. Roman chrząknął. – Jakie komplikacje? My jeszcze żyjemy. – Oczywiście, że żyjecie – odpowiedziała szybko. – I właśnie dlatego to dobry moment. Możecie przepisać mieszkanie na mnie. Będziemy wam pomagać co miesiąc, stałe wsparcie. Ja będę przyjeżdżać częściej. Wszystko będzie jasne. Poczułam, jak serce zaczyna mi bić szybciej. – Przepisać? – powtórzyłam cicho. Patryk odłożył telefon. – Ceny nieruchomości rosną. Lepiej to zaplanować zawczasu. Unikniecie podatków, formalności. To rozsądne. Roman odsunął talerz. – Rozsądne dla kogo? – zapytał twardo. – Dla was? – Tato, nie zaczynaj – westchnęła Lidia. – To tylko formalność. Przecież będziecie tu mieszkać do końca życia. Nikt was nie wyrzuci. Byliśmy zaskoczeni Złapałam męża za rękę pod stołem. Czułam, że jeśli nie zareaguję, rozmowa zamieni się w kłótnię. – Lidziu… a ta pomoc? – zapytałam. – Jak to widzisz? – Co miesiąc przelew. I jak coś się będzie działo z tatą, przyjadę. Albo opłacimy kogoś do pomocy. Nie możecie wszystkiego dźwigać sami. Roman spojrzał na mnie z wyrzutem. – My sobie radzimy. – Radzimy sobie coraz trudniej – odpowiedziałam łagodnie. Widziałam, że Lidia mówi rzeczowo, niemal jak na spotkaniu w pracy. Brakowało mi w jej głosie ciepła, do którego przywykłam, gdy była dzieckiem. A może tylko mi się wydawało? Może to ja doszukiwałam się chłodu tam, gdzie była troska? – Mamo, przecież nas nie podejrzewasz o złe intencje? – zapytała nagle. Zawahałam się o ułamek sekundy. – Nie… oczywiście, że nie. Roman wstał od stołu. – Ja się na to nie zgadzam – powiedział krótko. Wieczorem długo z nim rozmawiałam. Siedział na brzegu łóżka, zgarbiony. – Chcesz oddać wszystko, co budowaliśmy? – spytał. – To nie oddawanie – tłumaczyłam. – To zabezpieczenie. Lidia jest naszą córką. Przecież nas nie skrzywdzi. – A jeśli się mylisz? Nie umiałam mu odpowiedzieć. W głowie miałam obraz małej dziewczynki z warkoczykami, która biegła do mnie po szkole. Czy taka dziewczynka mogłaby kiedyś działać przeciwko nam? Następnego dnia zadzwoniłam do Lidii. – Porozmawiałam z tatą. Zgadzamy się. Po drugiej stronie zapadła chwila ciszy, a potem usłyszałam wyraźną ulgę. – Dobrą podjęliście decyzję, mamo. Zobaczysz, będziecie spokojniejsi. Odłożyłam słuchawkę i spojrzałam na ściany naszego salonu. Nagle wydały mi się jakieś mniej moje. Przepisaliśmy mieszkanie Kancelaria notarialna pachniała papierem i czymś chłodnym, czego nie umiałam nazwać. Siedzieliśmy przy długim stole, a notariusz mówił spokojnym, wyuczonym tonem, jakby czytał prognozę pogody. – Strony oświadczają, że przeniesienie własności następuje nieodpłatnie… – ciągnął. Nie wszystko rozumiałam. Słowa „przeniesienie”, „własność”, „obciążenia” brzmiały obco, jakby dotyczyły kogoś innego. Roman siedział wyprostowany, z zaciśniętymi ustami. Lidia miała przed sobą dokumenty, zaznaczone kolorowymi karteczkami. – Mamo, tutaj – wskazała miejsce do podpisu. Długopis drżał mi w palcach. – A my… – zaczęłam niepewnie – będziemy mogli tu mieszkać, prawda? Notariusz spojrzał na mnie ponad okularami. – Oczywiście. To ustalenie rodzinne. Roman podniósł wzrok. – Ustalenie? – powtórzył. Lidia uśmiechnęła się lekko. – Tato, przecież mówiłam. Nic się nie zmieni. Podpisałam. Roman zrobił to zaraz po mnie, mocnym, zdecydowanym ruchem, jakby chciał mieć to już za sobą. Lidia złożyła swój podpis z widoczną koncentracją. Patryk skinął głową, jakby właśnie zamknął ważny projekt. Po wyjściu na ulicę powietrze wydawało się cięższe. – No to mamy to załatwione – powiedziała Lidia. – Teraz możecie być spokojni. Córka odsunęła się od nas Przez pierwsze miesiące rzeczywiście tak było. Co miesiąc przychodził przelew. Lidia dzwoniła częściej. – Jak tata? – pytała. – Potrzebujecie czegoś? Przyjechała nawet dwa razy bez zapowiedzi, przywiozła zakupy, posprzątała kuchnię. Patrzyłam na nią z wdzięcznością i wstydem, że wcześniej wątpiłam. – Widzisz? – powiedziałam kiedyś Romanowi. – Przesadzaliśmy. On tylko wzruszył ramionami. Z czasem jednak telefony stawały się krótsze. – Mamo, teraz nie mogę długo rozmawiać, mam spotkanie. Przelewy zaczęły przychodzić nieregularnie. – W tym miesiącu mamy większe wydatki – tłumaczyła. – Inwestujemy w firmę Patryka. Ale nadrobimy. Nie pytałam o szczegóły. Gdy Roman wspominał o pieniądzach, uciszałam go. – Nie możemy jej ciągle przypominać – mówiłam. – Pomyśli, że liczymy każdy grosz. – A nie liczymy? – odpowiadał gorzko. Czułam, jak coś się zmienia, ale bałam się to nazwać. Każdą rozmowę zaczynałam od pytania o jej pracę, o plany. O naszych potrzebach wspominałam na końcu, jakby mimochodem. Pewnego wieczoru spojrzałam na wyciąg z konta. Przelewu nie było trzeci miesiąc. – Zadzwonisz? – zapytał Roman. Ścisnęło mnie w gardle. – Zadzwonię jutro. Ale jutro zamieniło się w pojutrze, a potem w kolejny tydzień. Nie chciałam brzmieć jak ktoś, kto się dopomina. Przecież to nasze dziecko. Przecież wszystko robiliśmy dla niej. Tylko dlaczego coraz częściej czułam, że w tej całej formalności coś nam umknęło? Liczyliśmy, że nam pomoże Stan Romana pogarszał się z miesiąca na miesiąc. Coraz trudniej było mu wejść po schodach, coraz częściej siadał w fotelu przy oknie i patrzył na podwórko, jakby liczył kroki dzieci wracających ze szkoły. Rehabilitacja kosztowała więcej, niż zakładałam. W końcu musiałam zadzwonić do Lidii. – Córeczko, potrzebujemy trochę większego wsparcia w tym miesiącu – powiedziałam ostrożnie. – Tata ma dodatkowe zabiegi. Po drugiej stronie zapadła cisza. – Mamo, ale przecież macie emerytury – odparła w końcu. – Może powinniście lepiej zarządzać tym, co macie? Zaniemówiłam. – My… staramy się. – My też mamy zobowiązania – dodała chłodno. – Kredyt, inwestycje. Nie mogę ciągle dawać wam pieniędzy. To zabolało mnie bardziej, niż chciałam przyznać. Kiedy przyjechali kilka tygodni później, atmosfera była napięta od progu. Patryk chodził po mieszkaniu, zaglądał do każdego kąta. – Duże to mieszkanie – powiedział w końcu. – Trzy pokoje. Może sprzedaż byłaby rozsądnym rozwiązaniem? Kupilibyśmy wam coś mniejszego, bez schodów. Resztę można dobrze zainwestować. Roman podniósł się z fotela z wysiłkiem. – To jest nasz dom – powiedział twardo. – Formalnie już nie – wtrącił Patryk. W pokoju zapadła cisza. Poczułam, jak robi mi się zimno. – Tato, nie przesadzaj – odezwała się Lidia. – Chcemy dla was dobrze. W mniejszym lokalu na parterze będzie wam łatwiej. – Łatwiej komu? – zapytał Roman. – Tobie? – Nie mogę rezygnować z szansy tylko dlatego, że wy jesteście przywiązani do ścian! – wyrwało jej się nagle. Patrzyłam na nią i po raz pierwszy nie widziałam małej dziewczynki z warkoczami. Widziałam obcą kobietę, która mówiła o szansach i inwestycjach. Czuję ogromny żal Roman odszedł kilka miesięcy później. Cicho, w naszym salonie, przy tym samym oknie. Lidia przyjechała na pogrzeb. Stała obok mnie, ale między nami była przestrzeń, której nie umiałam już wypełnić. Po uroczystości usiadłyśmy w kuchni. – Mamo, musimy wrócić do rozmowy o mieszkaniu – zaczęła ostrożnie. Spojrzałam na nią spokojnie. – Jak to? – odpowiedziałam. – Teraz to ja muszę uporządkować sprawy. – Skoro jesteś teraz sama, to sprzedam mieszkanie. – A co ze mną? – Myślałam o domu opieki – powiedziała pewnie. – Ty już to wszystko zaplanowałaś, prawda? – Tak będzie najlepiej – powiedziała chłodno. – Możesz zacząć się pakować za kilka dni. Kiedy wyszła, rozpłakałam się. Nie mogłam uwierzyć, że własne dziecko skazało mnie na taką starość. Teresa, 74 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Na czas remontu łazienki zamieszkaliśmy u teściów. Już wolałabym myć się w misce, niż znosić fochy teściowej” „Syn i córka kpią, że na emeryturze marzy nam się szynka parmeńska. Niech sobie gadają, a my i tak polecimy do Włoch” „Na emeryturze wygrałem 300 tysięcy. Zamiast zrobić remont, żyłem jak król, a teraz znów jem najtańszy makaron”
„Zamieszkaliśmy z teściami. Chcieli nam udowodnić, że wciąż jesteśmy dziećmi, które potrzebują kontroli”
„Coraz częściej miałem wrażenie, że w tym domu moje zdanie jest dodatkiem, a nie fundamentem. Kiedy zwróciłem Lenie uwagę, że jej mama poprawiła nasze pranie, choć prosiłem, żeby tego nie robiła, wzruszyła ramionami”.
Kiedy razem z Leną pakowaliśmy nasze rzeczy do kartonów, powtarzałem sobie, że to tylko przystanek. Kilka miesięcy w domu jej rodziców, trochę wyrzeczeń i wreszcie własne mieszkanie. Wstydziłem się, że jako mąż nie dałem nam od razu samodzielności, ale tłumaczyłem to rozsądkiem. Już pierwszego dnia zrozumiałem jednak, że w tym domu rozsądek będzie miał inne imię – Bożena. Teściowa nie była miła Teściowa oprowadzała nas po domu z miną osoby, która przyjmuje gości na dłużej, niż by chciała. – Tu będzie wasz pokój. – Otworzyła drzwi do dawnego pokoju Leny. – Szafa jest wspólna, ale tę półkę zostawiam dla Igora. Tylko proszę, żeby rzeczy były równo poukładane. Uśmiechnąłem się i skinąłem głową. Lena ścisnęła moją dłoń, jakby chciała powiedzieć: „Spokojnie, to tylko mama”. W kuchni Bożena otworzyła lodówkę. – Na górnej półce trzymamy nabiał, środkowa jest na wędliny. Dla was wydzieliłam dolną szufladę. I postarajcie się nie gotować po dwudziestej, bo tata wcześnie wstaje. Tadeusz tylko zerknął znad gazety i mruknął coś pod nosem. Wyglądał, jakby od lat nauczył się nie wtrącać. Pierwsze dni starałem się traktować jak wizytę u dalszej rodziny. Uśmiech, uprzejmość, zero komentarzy. Problem w tym, że „niewinne sugestie” zaczęły się mnożyć. – Igor, może nie nakładaj sobie tyle ziemniaków? – powiedziała któregoś dnia Bożena, gdy siedzieliśmy przy obiedzie. Odłożyłem łyżkę. – Jestem po pracy, trochę zgłodniałem – odpowiedziałem spokojnie. – Oczywiście, oczywiście – odparła z uśmiechem, który wcale nie był ciepły. – Ja tylko dbam o wasze zdrowie. Lena spuściła wzrok na talerz. Żona mnie uspokajała Wieczorem próbowałem o tym porozmawiać. – Nie przesadzaj – westchnęła. – Mama tak ma. Zawsze wszystko komentuje. – Ale ja nie jestem dzieckiem, które trzeba pilnować przy obiedzie – odpowiedziałem. – I ty też nim nie jesteś. Lena usiadła na łóżku, podwijając nogi pod siebie. W tym pokoju wyglądała inaczej. Ciszej. Jakby znowu miała kilkanaście lat. – Po prostu chcę, żeby było spokojnie – powiedziała. – To tylko kilka miesięcy. Kilka miesięcy. Powtarzałem to w myślach jak mantrę. Następnego dnia Bożena zajrzała do łazienki, kiedy goliłem się przed lustrem. – Igor, zostawiaj proszę ręcznik na wieszaku, nie na grzejniku. Zamarłem z maszynką przy twarzy. – Dobrze – odpowiedziałem krótko. Kiedy wyszła, spojrzałem na swoje odbicie. Czułem się jak lokator, który musi tłumaczyć się z każdego ruchu. Najbardziej bolały rozmowy między nią a Leną. Szeptały w kuchni, kiedy wracałem z pracy. – Powinnaś gotować mu lżejsze rzeczy – słyszałem głos Bożeny. – Mężczyzn trzeba pilnować. – Mamo, dam sobie radę – odpowiadała Lena, ale bez przekonania. Moje zdanie się nie liczyło Coraz częściej miałem wrażenie, że w tym domu moje zdanie jest dodatkiem, a nie fundamentem. Kiedy zwróciłem Lenie uwagę, że jej mama poprawiła nasze pranie, choć prosiłem, żeby tego nie robiła, wzruszyła ramionami. – Chciała pomóc. – A zapytała? Lena milczała przez chwilę. – Igor, naprawdę chcesz robić z tego problem? Wtedy po raz pierwszy poczułem, że jestem sam. Nie chodziło o ręcznik, ziemniaki czy pranie. Chodziło o to, że przestawałem być mężczyzną we własnym małżeństwie. W tym domu byłem „mężem Leny”, ale nie partnerem, z którym podejmuje się decyzje. Któregoś wieczoru, gdy Bożena poprawiała ułożenie naszych butów w przedpokoju, powiedziała półgłosem: – Młodzi teraz wszystko robią po swojemu, a potem dziwią się, że życie ich przerasta. Spojrzała na mnie znacząco. Uśmiechnąłem się, choć w środku coś mnie ścisnęło. Wtedy jeszcze wierzyłem, że wystarczy cierpliwość. Że jeśli będę uprzejmy i wytrwały, to zachowam spokój i godność. Nie chciałem rozmawiać o kasie Temat pieniędzy pojawił się przy niedzielnym obiedzie. Siedzieliśmy wszyscy przy stole, rosół parował w talerzach, a Bożena patrzyła na mnie z uprzejmym zainteresowaniem. – Igor, a właściwie ile odkładacie miesięcznie? – zapytała tonem, jakby chodziło o przepis na ciasto. Zerknąłem na Lenę. Wzruszyła lekko ramionami. – Staramy się odkładać jak najwięcej – odpowiedziałem ogólnie. – To znaczy ile? – dopytała. – Żeby coś osiągnąć, trzeba mieć plan. Bez konkretów to tylko marzenia. Tadeusz chrząknął i odsunął talerz. – Bożena, daj im spokój – mruknął, ale bez przekonania. – Ja im właśnie pomagam – odparła spokojnie. – W dzisiejszych czasach młodzi łatwo wydają pieniądze. A skoro mieszkacie u nas, powinniśmy wiedzieć, jak wygląda sytuacja. „Powinniśmy wiedzieć”. To zdanie brzmiało jak decyzja, nie pytanie. Po obiedzie Lena została z matką w kuchni. Słyszałem przytłumione głosy. – Musisz patrzeć mu na ręce – mówiła Bożena. – Mężczyźni nie zawsze myślą przyszłościowo. Wieczorem Lena usiadła obok mnie na łóżku. – Mama ma trochę racji – zaczęła ostrożnie. – Może powinniśmy dokładniej rozpisać wydatki? – Rozpiszmy – odpowiedziałem. – Ale razem. Nie z twoją mamą. – Ona tylko chce, żebyśmy nie popełnili błędu. Poczułem, jak rośnie we mnie napięcie. – Lena, to nasze pieniądze. Nasze decyzje. Nie podobało mi się to Następnego dnia Bożena wróciła do tematu. – Skoro tu mieszkacie, dobrze byłoby dorzucać się do rachunków – powiedziała, stawiając przede mną kartkę z wyliczeniami. – Gaz, prąd, woda. Sprawiedliwość musi być. Nie sprzeciwiałem się. To było uczciwe. Problem w tym, że zaraz potem dodała: – A może ja będę przechowywać wasze oszczędności? Mam doświadczenie. Znam różne sposoby, żeby pieniądz nie uciekł. Spojrzałem na nią z niedowierzaniem. – Dziękuję, poradzimy sobie – odpowiedziałem chłodno. – Nie obrażaj się – uśmiechnęła się. – Ja tylko proponuję. W końcu jesteśmy rodziną. Słowo „rodzina” zaczęło brzmieć jak narzędzie nacisku. Wieczorem wyciągnąłem laptop i otworzyłem arkusz z naszym budżetem. Lena siedziała obok, ale była rozkojarzona. – Mama uważa, że powinniśmy odkładać więcej – powiedziała cicho. – A ty co uważasz? Zawahała się. – Może ma rację, że czasem wydajemy za dużo na drobiazgi. Zamknąłem laptop. – Lena, czy ty w ogóle wierzysz, że dam radę zapewnić nam mieszkanie? Podniosła na mnie oczy. – Oczywiście, że wierzę. Po prostu… mama się martwi. Zrozumiałem wtedy, że w tej kuchni zapadają decyzje, które powinny należeć do nas. Coraz częściej czułem się jak uczeń zdający raport z postępów, a nie mąż budujący przyszłość z żoną. Najgorsze było to, że zaczynałem wątpić w siebie. Może rzeczywiście nie byłem wystarczająco zaradny? Może jej matka widziała coś, czego ja nie dostrzegałem? Teściowa robiła nam pranie Granica pękła w zwykły wtorek. Wróciłem wcześniej z pracy. Drzwi do naszego pokoju były uchylone. Usłyszałem szelest. – Dzień dobry – powiedziałem, stając w progu. Bożena stała przy naszej komodzie z moją koszulą w rękach. – Och, Igor. Postanowiłam zrobić pranie. Nie ma sensu, żeby się piętrzyło. – Prosiłem, żebyśmy sami się tym zajmowali – odpowiedziałem, starając się brzmieć spokojnie. – Nie przesadzaj. W tym domu zawsze dbałam o porządek. Odłożyła koszulę do szafy, poprawiając ją jeszcze, jakby nie ufała, że zrobiłem to dobrze. Kilka dni później sytuacja się powtórzyła. Wszedłem do pokoju, a nasze rzeczy były przestawione. Szafka nocna stała przy innej ścianie. – Przestrzeń musi być funkcjonalna – wyjaśniła Bożena, gdy zapytałem. – Lepiej tak. – To nasz pokój – powiedziałem ciszej, niż zamierzałem. – Chcielibyśmy sami decydować. Spojrzała na mnie chłodno. – Mieszkacie w moim domu. To zdanie zawisło między nami jak ostateczny argument. Chciałem tylko prywatności Wieczorem Lena siedziała na łóżku, przygryzając wargę. – Mama nie robi tego ze złej woli – powiedziała. – Lena, ona wchodzi bez pukania. Przestawia nasze rzeczy. To nie jest normalne. – To jej dom. – Ale to nasze małżeństwo. Zamilkła. W jej oczach zobaczyłem wahanie, które bolało bardziej niż sprzeciw. Kulminacja przyszła w sobotę. Leżeliśmy jeszcze rano w łóżku, rozmawialiśmy półgłosem o planach na dzień. Nagle drzwi otworzyły się bez pukania. – Śniadanie gotowe – oznajmiła Bożena, jakby nic się nie stało. Usiadłem gwałtownie. – Czy możesz pukać? – zapytałem wprost. Lena zamarła. Bożena uniosła brwi. – W moim domu nie muszę pukać. – To nie jest już pokój Leny sprzed lat – odpowiedziałem, czując, jak serce bije mi szybciej. – To nasza przestrzeń. Zapadła cisza. – Niewdzięczność to przykra cecha – powiedziała chłodno. – Dajemy wam dach nad głową, a ty stawiasz warunki? – Nie stawiam warunków. Proszę o szacunek. W tym momencie do pokoju zajrzał teść Tadeusz. – Co tu się dzieje? – Nic – odpowiedziała szybko Lena. – To nieporozumienie. Spojrzałem na nią z niedowierzaniem. – To nie jest nieporozumienie – powiedziałem spokojniej. – Czuję się tu jak intruz. Bożena skrzyżowała ręce. – Jeśli tak się czujesz, nikt cię tu nie trzyma na siłę. Te słowa uderzyły mnie mocniej, niż się spodziewałem. Po raz pierwszy padła sugestia, że mogę odejść. Wieczorem próbowałem jeszcze raz porozmawiać z Leną. – Potrzebuję, żebyś była po mojej stronie – powiedziałem. – Nie przeciwko swojej mamie. Po naszej stronie. – Ja nie chcę wybierać – wyszeptała. Wtedy zrozumiałem, że największym problemem nie jest brak pukania do drzwi. Największym problemem jest to, że moja żona nie potrafiła zamknąć tych drzwi razem ze mną. Miałem dość takiego traktowania Do kłótni doszło przy kolacji, na którą Bożena zaprosiła swoją siostrę. Stół był nakryty odświętnie, jakbyśmy świętowali coś ważnego. Siedziałem naprzeciwko Leny, a ona unikała mojego wzroku. – Rozmawiałyśmy dziś z Leną – zaczęła Bożena, nalewając zupę. – Doszłyśmy do wniosku, że rozsądnie będzie, jeśli zostaniecie tu przynajmniej dwa lata. Teraz rynek jest niepewny, a Igor powinien najpierw ustabilizować sytuację zawodową. Jej siostra pokiwała głową z uznaniem. – Młodzi często porywają się z motyką na słońce – dodała. Poczułem, jak coś we mnie pęka. – Przepraszam, ale kto doszedł do takiego wniosku? – zapytałem spokojnie. – No my z Leną – odpowiedziała Bożena bez wahania. Spojrzałem na żonę. – Lena? Zacisnęła palce na serwetce. – To tylko propozycja… – powiedziała cicho. – Mama uważa, że to bezpieczniejsze. – A ty? – dopytałem. Milczała. Wstałem od stołu. – To miał być przystanek. Kilka miesięcy. Nie powrót do twojego dzieciństwa. Bożena odłożyła łyżkę. – Gdybyś zapewniał jej stabilność, nie musiałaby tu wracać – powiedziała chłodno. – Prawda jest taka, że jeszcze nie jesteście gotowi na samodzielność. – Nie jesteśmy gotowi, czy ty nie jesteś gotowa nas puścić? – odpowiedziałem, czując, jak drży mi głos. – Igor, nie rób scen – szepnęła Lena. Te słowa zabolały najbardziej. Nie „masz rację”, nie „porozmawiajmy”, tylko „nie rób scen”. Tadeusz wpatrywał się w talerz, jakby liczył ziarenka pieprzu. – Jeśli czujesz się ograniczany, droga wolna – rzuciła Bożena. – Nikt cię tu nie trzyma na siłę. Spojrzałem na Lenę ostatni raz, szukając w jej twarzy decyzji. Nie znalazłem jej. Tamtej nocy spakowałem torbę. Nie trzaskałem drzwiami, nie podnosiłem głosu. Wyszedłem cicho, jak ktoś, kto zrozumiał, że przegrał nie kłótnię, lecz coś znacznie większego. Igor, 30 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Na czas remontu łazienki zamieszkaliśmy u teściów. Już wolałabym myć się w misce, niż znosić fochy teściowej” „Syn i córka kpią, że na emeryturze marzy nam się szynka parmeńska. Niech sobie gadają, a my i tak polecimy do Włoch” „Na emeryturze wygrałem 300 tysięcy. Zamiast zrobić remont, żyłem jak król, a teraz znów jem najtańszy makaron”
„Synowa chce, żebym w majówkę harowała w jej ogrodzie. Zamiast sadzić pomidory, wolę spacerować nad Bałtykiem”
„Nie chodziło już o pomidory. Chodziło o to, że nikt nie zapytał, czego ja chcę. Tego wieczoru wyjęłam starą mapę, którą trzymałam w szufladzie od lat. Nad Bałtykiem byłam ostatni raz z mężem, jeszcze zanim zachorował. Przesunęłam palcem wzdłuż linii brzegowej i poczułam coś, czego dawno nie czułam – lekkie podekscytowanie”.
Stałam przy oknie kuchni i patrzyłam na drzewa, które dopiero zaczynały się zielenić. W powietrzu czuć było majówkę – tę obiecaną lekkość, pierwsze ciepłe wieczory i zapach wyjazdów. A ja zamiast tego miałam przed oczami rękawice ogrodowe i grządki synowej. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że ta jedna rozmowa zmieni coś znacznie większego niż tylko moje plany na kilka dni. Chciałam sama podjąć decyzję – Mamo, przecież to nic wielkiego – powiedziała Karolina, odkładając telefon na stół. – Parę godzin dziennie i ogród będzie gotowy na lato. A ze szklarni będziemy przecież korzystać wszyscy. Sama zawsze mówiłaś, że nie ma to jak swojskie pomidory. Siedziałam naprzeciwko niej, mieszając herbatę, choć cukier już dawno się rozpuścił. – Kilka godzin dziennie… przez trzy dni – odpowiedziałam spokojnie. – To jednak trochę czasu. – Ale przecież i tak nie masz planów – wtrącił mój syn, Michał, nawet na mnie nie patrząc. – A nam naprawdę przyda się pomoc. To zdanie ukłuło mnie bardziej, niż chciałam przyznać. – Nie mam planów? – powtórzyłam ciszej. – Skąd wiesz? Karolina westchnęła teatralnie. – Mamo, nie przesadzaj. My tu pracujemy od rana do wieczora. Ten ogród sam się nie zrobi. Patrzyłam na nich oboje i nagle poczułam się jak ktoś, kto zawsze jest „pod ręką”. Kto nie ma własnego życia, tylko czeka, aż ktoś go o coś poprosi. – Myślałam, żeby pojechać nad morze – powiedziałam w końcu. Zapadła cisza. – Sama? – Michał uniósł brwi. – A to coś dziwnego? – odpowiedziałam. Karolina uśmiechnęła się, ale był to uśmiech, który bardziej drażnił niż uspokajał. – Trochę tak. W twoim wieku raczej odpoczywa się bliżej domu. – W moim wieku? – poczułam, jak robi mi się gorąco. – Karolino, mam sześćdziesiąt dwa lata, a nie dziewięćdziesiąt. – Nie o to chodziło… – zaczęła, ale jej ton mówił coś zupełnie innego. Michał westchnął. – Mamo, naprawdę. Zróbmy to razem, a potem będziesz miała spokój na całe lato. To „zróbmy” oznaczało w praktyce „zrób to za nas”. Wstałam od stołu. – Dam wam odpowiedź jutro – powiedziałam krótko. Wyszłam z ich domu z dziwnym ciężarem w klatce piersiowej. Nie chodziło już o pomidory. Chodziło o to, że nikt nie zapytał, czego ja chcę. Tego wieczoru długo siedziałam przy kuchennym stole. W końcu wyjęłam starą mapę, którą trzymałam w szufladzie od lat. Nad Bałtykiem byłam ostatni raz z mężem, jeszcze zanim zachorował. Przesunęłam palcem wzdłuż linii brzegowej i poczułam coś, czego dawno nie czułam – lekkie podekscytowanie. – Może to już czas – powiedziałam do siebie. Następnego dnia miałam podjąć decyzję, ale po raz pierwszy nie chciałam jej podejmować dla kogoś. Kupiłam bilet do raju Następnego poranka obudziłam się wcześniej niż zwykle, ale nie z obowiązku – raczej z powodu niepokoju. Przez chwilę leżałam bez ruchu, wpatrując się w sufit, jakby odpowiedź miała się tam sama pojawić. W końcu wstałam, zaparzyłam kawę i bez większego namysłu sięgnęłam po telefon. – Dzień dobry, czy są jeszcze wolne miejsca do Ustki na jutro? – zapytałam, zanim zdążyłam się rozmyślić. Kobieta po drugiej stronie coś sprawdzała. – Są. Godzina 8:10, bez przesiadek. – Poproszę jeden bilet. Kiedy się rozłączyłam, serce biło mi szybciej, jakbym zrobiła coś zakazanego. Usiadłam przy stole i przez chwilę patrzyłam na ekran telefonu. „Jeden bilet” – powtórzyłam w myślach. Nie zadzwoniłam od razu do Michała. Wiedziałam, że jeśli to zrobię, mogę się zawahać. To on zadzwonił pierwszy. – Mamo, to jak? Przyjedziesz dziś, żebyśmy zaczęli przygotowania? – zapytał bez wstępu. Wzięłam głęboki oddech. – Nie przyjadę. Po drugiej stronie zapadła cisza. – Jak to? – w jego głosie pojawiło się zdziwienie, a potem lekkie poirytowanie. – Umawialiśmy się. – Nie umawialiśmy się. Powiedziałam, że dam wam odpowiedź. – No dobrze, ale… – zawahał się – czyli co robisz? – Jadę nad morze. Usłyszałam ciche parsknięcie. Tym razem to Karolina odezwała się w tle. – Naprawdę? Teraz? – Tak, teraz. Michał wrócił do rozmowy. – Mamo, to trochę nie w porządku. Liczyliśmy na ciebie. Zacisnęłam palce na kubku. – A ja liczyłam, że ktoś zapyta mnie, na co ja mam ochotę. Znowu cisza. Tym razem dłuższa. – Czyli zostawiasz nas z tym wszystkim? – powiedział chłodno. To zdanie zabolało. „Zostawiasz nas” – jakbym coś im była winna. – Michał, to wasz ogród. Nie mój. Nie odpowiedział od razu. W końcu westchnął. – Rób, jak chcesz. Rozłączył się, a wokół mnie zapanowała głucha cisza. Nie czułam już ciężaru Przez chwilę siedziałam bez ruchu, wpatrując się w ciemny ekran telefonu. Poczułam ukłucie winy, ale zaraz potem coś jeszcze – ulgę. Spakowałam się szybko. Kilka ubrań, książka, stary szalik, który zawsze brałam nad morze. Kiedy zamykałam walizkę, ręce już mi się nie trzęsły. Następnego dnia siedziałam w pociągu, patrząc przez okno na mijające pola. Każdy kilometr oddalał mnie od poczucia, że muszę spełniać cudze oczekiwania. W Ustce powitał mnie chłodny wiatr i zapach soli. Szłam plażą powoli, czując pod stopami wilgotny piasek. Morze było spokojne, ale nie ciche – jego szum wypełniał przestrzeń, jakby ktoś wreszcie zagłuszył wszystkie niepotrzebne myśli. Usiadłam na ławce i zamknęłam oczy. – Sama? – usłyszałam obok. Otworzyłam oczy. Starsza kobieta w jasnym płaszczu patrzyła na mnie z lekkim uśmiechem. – Tak – odpowiedziałam. – I dobrze – skinęła głową. – Czasem trzeba. Uśmiechnęłam się do niej, choć była dla mnie zupełnie obca. Tego dnia spacerowałam długo, bez planu. Po raz pierwszy od dawna nikt niczego ode mnie nie chciał. Wieczorem, kiedy wróciłam do pensjonatu, telefon znów zadzwonił. To był Michał. Zawahałam się chwilę, ale odebrałam. – Mamo… – zaczął ciszej niż zwykle. – Jak tam? Spojrzałam przez okno na ciemniejące niebo nad morzem. – Dobrze – odpowiedziałam spokojnie. – Naprawdę dobrze. Po drugiej stronie znów zapadła cisza, ale tym razem nie była ciężka. – Może… – zaczął – może jak wrócisz, wpadniemy do ciebie na obiad? Zaskoczyło mnie to. – Możecie wpaść. – I… – zawahał się – przepraszam, jeśli… Nie dokończył, ale nie musiał. – Porozmawiamy, jak wrócę – powiedziałam łagodnie. Rozłączyłam się i usiadłam na łóżku. W głowie wciąż miałam jego niedokończone zdanie, ale tym razem nie czułam już ciężaru. Bo pierwszy raz od dawna wybrałam siebie. Ja też mogę być ważna Następnego dnia obudziłam się z dźwiękiem fal za oknem. Przez chwilę leżałam nieruchomo, wsłuchując się w rytmiczny szum, który przypominał mi oddech – spokojny, równy, pewny. Nie pamiętałam, kiedy ostatnio czułam taki spokój. Zeszłam na śniadanie do małej jadalni. Przy jednym ze stolików siedziała ta sama kobieta, którą spotkałam dzień wcześniej na ławce. – Dzień dobry – powiedziała, jakbyśmy znały się od lat. – Usiądziesz? Zawahałam się tylko chwilę. – Chętnie. – Maria – przedstawiła się, nalewając herbaty. – Elżbieta. Przez chwilę jadłyśmy w ciszy, ale nie była to niezręczna cisza. – Uciekłaś czy wyjechałaś? – zapytała nagle, patrząc na mnie uważnie. Zaskoczyło mnie to pytanie. – Wyjechałam – odpowiedziałam odruchowo, ale po chwili dodałam ciszej: – Chociaż może trochę uciekłam. Maria uśmiechnęła się lekko. – Przed czym? Westchnęłam. – Przed byciem potrzebną cały czas. Przed tym, że inni decydują za mnie. Skinęła głową, jakby doskonale rozumiała. – Dzieci? – Syn i synowa. – A ty kiedy ostatnio zrobiłaś coś tylko dla siebie? Nie odpowiedziałam od razu. To pytanie było prostsze, niż się wydawało, a jednocześnie trudniejsze niż wszystkie inne. – Nie pamiętam – przyznałam w końcu. Maria odstawiła filiżankę. – To dobrze, że tu przyjechałaś. Spojrzałam na nią zdziwiona. – Dobrze? – Bo jeśli tego nie zmienisz, to oni nigdy się nie nauczą, że masz swoje życie. Te słowa zostały ze mną na długo po tym, jak się rozstałyśmy. Tego dnia spacerowałam jeszcze więcej niż poprzedniego. Zatrzymywałam się, kiedy chciałam. Siadałam, kiedy miałam ochotę. Kupiłam sobie gofra, choć zwykle odmawiałam sobie takich drobiazgów. Wieczorem usiadłam na plaży, owinięta szalikiem. Patrzyłam na ludzi – rodziny, pary, dzieci biegające przy brzegu. I nagle przyszła myśl, której wcześniej nie dopuszczałam: że ja też mogę być ważna we własnym życiu. To był mój wybór Telefon zadzwonił, kiedy wracałam do pensjonatu. To była Karolina. Zatrzymałam się na chwilę, patrząc na ekran. W końcu odebrałam. – Dzień dobry… mamo – powiedziała, jakby to słowo było dla niej nowe. – Dzień dobry. – Chciałam zapytać... jak się czujesz. To nie było pytanie, które zadawała mi wcześniej. – Dobrze – odpowiedziałam. – A wy? – Zrobiliśmy już część ogrodu – powiedziała. – Michał nawet posadził pomidory. Uśmiechnęłam się pod nosem. – I jak mu poszło? – Krzywo – przyznała cicho. – Ale się starał. Zapadła chwila ciszy. – Wiesz… – zaczęła – chyba trochę przesadziliśmy. Nie spodziewałam się tego. – Może – odpowiedziałam spokojnie. – Po prostu myśleliśmy, że… że to oczywiste, że nam pomożesz. – A ja myślałam, że to oczywiste, że ktoś zapyta, czy w ogóle tego chcę. Po drugiej stronie rozległo się ciche westchnienie. – Masz rację. Te dwa słowa miały większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać. – Chciałabym, żebyś wróciła, kiedy będziesz chciała – dodała. – Nie dlatego, że coś trzeba zrobić. Poczułam, jak coś we mnie mięknie. – Wrócę za dwa dni – powiedziałam. – Ale najpierw jeszcze trochę tu pobędę. – Dobrze – odpowiedziała cicho. Rozłączyłam się i przez chwilę stałam bez ruchu. Morze szumiało tak samo jak wcześniej, ale ja słyszałam je inaczej. Bo tym razem nie była to ucieczka. To był wybór. Nie zrezygnuję z własnego życia Ostatni dzień nad morzem był spokojniejszy niż poprzednie. Jakby wszystko, co miało się wydarzyć, już się wydarzyło. Szłam plażą powoli, zapamiętując każdy szczegół – chłodny wiatr, krzyk mew, mokry piasek pod stopami. Wiedziałam, że wrócę do codzienności, ale już nie do tej samej roli. Przed wyjazdem jeszcze raz usiadłam na ławce, tej samej, na której poznałam Marię. Nie było jej tam, ale i tak uśmiechnęłam się do siebie. – Udało się – powiedziałam cicho. W domu byłam po południu. Cisza przywitała mnie jak stary znajomy. Postawiłam walizkę w przedpokoju i przez chwilę po prostu stałam, czując, że coś się domknęło. Następnego dnia zadzwonił Michał. – Wpadniemy dziś, dobrze? – zapytał. – Zapraszam. Przyjechali razem. Karolina trzymała w rękach małą doniczkę z sadzonką pomidora. – To dla ciebie – powiedziała, podając mi ją niepewnie. – Żebyś miała… ale tylko jeśli chcesz. Spojrzałam na nią i pierwszy raz zobaczyłam w jej oczach coś więcej niż pewność siebie. Była tam ostrożność. – Dziękuję – odpowiedziałam. Usiedliśmy przy stole. Przez chwilę nikt się nie odzywał. – Mamo… – zaczął Michał. – Przepraszam. Naprawdę nie pomyślałem, że to dla ciebie takie ważne. – Bo nigdy o tym nie mówiłam – odpowiedziałam spokojnie. – Zawsze było mi łatwiej godzić się na wszystko. Karolina spuściła wzrok. – Ja też przepraszam. Zachowałam się, jakbyś była… – zawahała się – jakbyś była na każde nasze zawołanie. – Nie jest tak – powiedziałam łagodnie. – Jestem dostępna, kiedy chcę. To różnica. Skinęli głowami. – Możemy zacząć od nowa? – zapytał Michał. Spojrzałam na nich. Na mojego syna, który wciąż był tym samym chłopcem, tylko starszym. Na jego żonę, która dopiero uczyła się, jak być częścią tej rodziny. – Możemy – odpowiedziałam. Karolina uśmiechnęła się nieśmiało. – A może… następnym razem pojedziemy razem nad morze? – zapytała. Zaskoczyło mnie to. – Może – powiedziałam. – Ale każdy z własnym planem dnia. Zaśmiali się cicho. Wieczorem, kiedy zostali jeszcze na herbacie, spojrzałam na doniczkę stojącą na parapecie. Mała sadzonka wyglądała niepozornie, ale była symbolem czegoś nowego. Nie musiałam już wybierać między sobą a nimi. Bo w końcu nauczyłam się, że mogę być częścią ich życia, nie rezygnując z własnego. I że czasem wystarczy jeden wyjazd, żeby wrócić zupełnie inną osobą. Elżbieta, 62 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Dla dzieci kupowałam szynkę parmeńską, a sama jadłam najtańsze parówki. Na starość nie mogę liczyć na pomocną dłoń” „Sprzedałam mieszkanie z PRL-u, bo było dla mnie za duże. Teraz cisnę się w małej kawalerce i żałuję tego, co zrobiłam” „Od lat udaję, że nie widzę romansów męża. Dzięki temu żyję w luksusie i stać mnie dosłownie na wszystko”
„Mąż przycinał sąsiadce hortensje, a ona nie pozostawała dłużna. Przypadkiem odkryłam, jak chętnie mu się odwdzięcza”
„Wtedy usłyszałam głosy. Ciche, przytłumione, dochodzące z góry. Zamarłam na schodach. Serce zaczęło bić tak głośno, że byłam pewna, iż zaraz mnie zdradzi. Każdy krok w górę wydawał się nienaturalnie ciężki, ale nie potrafiłam się zatrzymać. Drzwi do sypialni były lekko uchylone”.
Od miesięcy wydawało mi się, że nasze życie płynie spokojnie, aż do momentu, gdy zaczęłam zauważać drobiazgi, które nie pasowały do codzienności. Mąż wracał później, częściej zerkał przez okno na ogród sąsiadki, a ja tłumaczyłam to sobie zwykłą uprzejmością. Do czasu, gdy przypadek podsunął mi obraz, którego nie potrafiłam już zignorować. To nie dawało mi spokoju Zaczęło się niewinnie. Stałam przy zlewie, kiedy usłyszałam znajomy dźwięk metalowych nożyc. Wyjrzałam przez okno i zobaczyłam Piotra przy płocie. – Uważaj, te gałęzie są kruche – powiedziała sąsiadka, opierając się o drewniany słupek. – Spokojnie, robiłem to już setki razy – odpowiedział z uśmiechem, który znałam aż za dobrze. Patrzyłam chwilę dłużej, niż powinnam. Coś w sposobie, w jaki na niego patrzyła, nie dawało mi spokoju. To nie była zwykła wdzięczność. To było coś bardziej osobistego, niemal poufnego. Wieczorem zapytałam: – Często jej pomagasz? – A co, przeszkadza ci to? – rzucił lekko, nawet na mnie nie patrząc. – Nie, po prostu… wcześniej tego nie robiłeś. Wzruszył ramionami. – Ludzie sobie pomagają, to chyba normalne. Niby tak. A jednak następnego dnia znów tam był. I kolejnego też. Zaczęłam wychwytywać szczegóły. Jej śmiech, który docierał przez otwarte okno. Jego ton – cieplejszy niż zwykle. Krótkie rozmowy przy płocie, które przeciągały się w nieskończoność. Któregoś popołudnia wyszłam do ogrodu bez zapowiedzi. – O, jesteś – powiedział Piotr, jakby był zaskoczony. – Tak, pomyślałam, że sama zobaczę, jak idzie przycinanie – odpowiedziałam spokojnie. Sąsiadka uśmiechnęła się do mnie. – Ma pani świetnego męża. Złota rączka. Skinęłam głową, ale w środku coś mnie ścisnęło. Tamtego dnia pierwszy raz poczułam, że nie wszystko jest takie, jak mi się wydawało. Coś we mnie pękło Nie planowałam tego. Naprawdę. Po prostu wróciłam wcześniej z zakupów, bo zapomniałam portfela. W domu panowała cisza, ale coś od razu wydało mi się nie tak. Drzwi tarasowe były uchylone. Postawiłam torby na podłodze i ruszyłam w stronę salonu. Wtedy usłyszałam głosy. Ciche, przytłumione, dochodzące z góry. – Poczekaj… ona może wrócić w każdej chwili – to był głos Piotra. – Spokojnie, przecież mówiłeś, że jej nie ma – odpowiedziała ona. Bez wahania rozpoznałam sąsiadkę. Zamarłam na schodach. Serce zaczęło bić tak głośno, że byłam pewna, iż zaraz mnie zdradzi. Każdy krok w górę wydawał się nienaturalnie ciężki, ale nie potrafiłam się zatrzymać. Drzwi do sypialni były lekko uchylone. – Naprawdę powinniśmy przestać – powiedział Piotr, ale w jego głosie nie było przekonania. – Mówisz tak za każdym razem – odpowiedziała cicho. Popchnęłam drzwi. Zobaczyli mnie w tej samej chwili. Piotr odsunął się gwałtownie, jakby dopiero teraz zrozumiał, co się dzieje. Ona cofnęła się o krok, poprawiając włosy, jakby to mogło coś zmienić. – Co tu się dzieje? – zapytałam. Mój głos był dziwnie spokojny. Cisza była cięższa niż jakiekolwiek słowa. – To nie jest tak, jak myślisz – odezwał się w końcu. – Naprawdę? – spojrzałam na niego. – To w takim razie jak? Nie odpowiedział. Sąsiadka pierwsza odzyskała rezon. – To… skomplikowane – powiedziała. Zaśmiałam się krótko. – Nie. To jest bardzo proste. Piotr zrobił krok w moją stronę. – Posłuchaj, ja mogę to wyjaśnić. – To wyjaśniaj – odparłam, cofając się o krok. – Tylko nie kłam. Patrzył na mnie przez dłuższą chwilę, jakby szukał odpowiednich słów. – To się zaczęło niewinnie… naprawdę. Pomagałem jej w ogrodzie, rozmawialiśmy… i jakoś tak wyszło. – „Jakoś tak wyszło”? – powtórzyłam. – To wszystko, co masz do powiedzenia? Sąsiadka odwróciła wzrok. – Nie chciałam nikomu robić krzywdy – powiedziała cicho. – A jednak zrobiłaś. W tamtej chwili coś we mnie pękło. Nie było krzyku, nie było łez. Była tylko zimna, uporządkowana myśl, że nic już nie będzie takie samo. – Wyjdź – powiedziałam do niej, wskazując drzwi. Nie protestowała. Minęła mnie bez słowa. Zostaliśmy sami. – To koniec, prawda? – zapytał Piotr. Spojrzałam na niego długo. – Jeszcze nie wiem – odpowiedziałam szczerze. – Ale na pewno nic już nie będzie jak wcześniej. Nie wszystko da się naprawić Drzwi zamknęły się za nią z cichym trzaskiem. Ten dźwięk był jak kreska oddzielająca „przed” od „po”. Stałam w miejscu, patrząc na Piotra, który nagle wyglądał jak ktoś zupełnie obcy. – Powiedz coś – odezwał się w końcu. – Wszystko zostało już powiedziane – odpowiedziałam. Usiadłam na krawędzi łóżka, tego samego, które jeszcze chwilę wcześniej było świadkiem ich tajemnicy. Nie czułam gniewu. To było coś bardziej surowego, jakby ktoś wyłączył we mnie wszystkie emocje poza jedną – chłodnym rozczarowaniem. – To nie miało tak wyglądać – zaczął. – A jak miało wyglądać? – spojrzałam na niego. – Że będziesz przycinał jej hortensje do końca życia i nikt się nie zorientuje? Westchnął ciężko. – To się wymknęło spod kontroli. – Nie. – pokręciłam głową. – To były twoje decyzje. Jedna po drugiej. Zamilkł. Wiedział, że mam rację. Wieczór był dziwnie spokojny. Piotr próbował jeszcze kilka razy rozmawiać, tłumaczyć, wracać do „tego, co było między nami”. Ja słuchałam, ale nie reagowałam. Każde jego słowo odbijało się ode mnie jak od ściany. Następnego dnia wstałam wcześniej. Spakowałam kilka rzeczy do walizki, bez pośpiechu, bez dramatów. Kiedy wszedł do sypialni, zatrzymał się w progu. – Wyjeżdżasz? – Na jakiś czas – odpowiedziałam, zapinając torbę. – A my? Spojrzałam na niego po raz pierwszy od wczoraj naprawdę uważnie. – „My” wczoraj przestało istnieć. Podszedł bliżej. – Możemy to naprawić. – Nie wszystko da się naprawić – odparłam cicho. – Niektóre rzeczy po prostu się kończą. Zostawiłam klucze na komodzie i minęłam go bez dotyku. Na zewnątrz powietrze było chłodne, świeże. Wzięłam głęboki oddech, jakby po długim czasie wynurzenia się spod wody. Kiedy zamykałam za sobą furtkę, zobaczyłam ją po drugiej stronie ogrodu. Stała przy swoich hortensjach, ale tym razem nie patrzyła w moją stronę. I dobrze. Bo ja też nie miałam już nic do powiedzenia. W końcu poczułam ulgę Pierwsze dni po wyjeździe były dziwnie lekkie. Zamieszkałam u siostry, w jej niewielkim mieszkaniu na drugim końcu miasta. Pachniało tam kawą i świeżo pranym praniem, zupełnie inaczej niż w moim domu. – Możesz zostać tyle, ile chcesz – powiedziała, stawiając przede mną kubek. – Tylko nie udawaj, że nic się nie stało. – Nie udaję – odpowiedziałam. – Po prostu… nie wiem jeszcze, co czuję. To była prawda. Spodziewałam się rozpaczy, może złości. A dostałam ciszę. Taką, która czasem była ulgą, a czasem ciążyła bardziej niż cokolwiek innego. Piotr dzwonił. Najpierw kilka razy dziennie, potem rzadziej. – Proszę, porozmawiajmy – usłyszałam któregoś wieczoru w słuchawce. – Rozmawialiśmy – odpowiedziałam spokojnie. – To nie była rozmowa. Zamilkłam na chwilę. – A co byś chciał usłyszeć? – Że jeszcze mamy szansę. Zamknęłam oczy. – Nie powiem tego, bo nie wiem, czy to prawda. Po drugiej stronie zapadła cisza. – Spotkaj się ze mną – poprosił w końcu. Długo się wahałam, ale w końcu zgodziłam się. Spotkaliśmy się w parku, gdzie kiedyś chodziliśmy na spacery. Było chłodno, drzewa jeszcze nie zdążyły się zazielenić. – Wyglądasz… inaczej – powiedział, kiedy mnie zobaczył. – Ty też – odpowiedziałam. Usiedliśmy na ławce, zostawiając między sobą wyraźny dystans. – Zakończyłem to – powiedział nagle. Spojrzałam na niego. – To niczego nie zmienia. – Dla mnie zmienia wszystko. Pokręciłam głową. – Dla mnie to się skończyło w chwili, kiedy zobaczyłam was razem. Zacisnął dłonie. – Popełniłem błąd. – To nie był jeden błąd, Piotr – odpowiedziałam cicho. – To była cała seria twoich wyborów. Złych wyborów. Patrzył na mnie długo, jakby próbował znaleźć w mojej twarzy choć cień dawnej bliskości. – Czy ty mnie jeszcze kochasz? To pytanie zawisło między nami. Zastanowiłam się. Naprawdę. – Już nie tak, żeby zostać – powiedziałam w końcu. Odwrócił wzrok. Siedzieliśmy jeszcze chwilę w milczeniu, aż w końcu wstałam. – Muszę iść. – To już naprawdę koniec? – zapytał. Tym razem nie miałam wątpliwości. – Tak. Odeszłam bez oglądania się za siebie. I dopiero wtedy poczułam coś wyraźnego – nie ból, nie żal, ale ulgę. Jakby ktoś wreszcie zamknął drzwi, które od dawna skrzypiały. Teraz łatwiej mi się oddycha Minęły trzy miesiące, zanim wróciłam do domu. Nie dlatego, że musiałam. Dlatego, że w końcu chciałam. Otworzyłam drzwi tym samym kluczem, ale wszystko wydawało się inne. Cisza była czystsza, mniej napięta. W salonie stały te same meble, na półkach te same książki, a jednak czułam, jakbym weszła do obcego miejsca. Piotr się wyprowadził. Zostawił tylko krótki list na stole. „Nie potrafię tego naprawić, ale żałuję każdego dnia”. Przeczytałam go raz i odłożyłam. Bez łez. Pierwsze dni spędziłam na porządkach. Otwierałam szafy, wyrzucałam rzeczy, które nagle przestały mieć znaczenie. Przesuwałam meble, zmieniałam układ, jakbym próbowała stworzyć coś od nowa, na własnych zasadach. Któregoś popołudnia wyszłam do ogrodu. Hortensje nadal tam były, rozrośnięte, trochę zaniedbane. Przez chwilę stałam bez ruchu, patrząc na nie. – Mogę pomóc? – usłyszałam nagle. Odwróciłam się. To był starszy sąsiad z drugiej strony ulicy. Uśmiechnął się nieśmiało. – Widziałem, że trochę się rozrosły. Trudno samemu nad tym zapanować. Spojrzałam jeszcze raz na krzewy, potem na niego. – Może rzeczywiście przyda mi się pomoc – odpowiedziałam. Przyniósł narzędzia i zaczęliśmy pracować w milczeniu. Bez zbędnych pytań, bez ciekawskich spojrzeń. Tylko konkretne ruchy i spokojna obecność. – Teraz lepiej im się oddycha – powiedział po chwili, przyglądając się przyciętym gałęziom. Skinęłam głową. – Mi chyba też. Uśmiechnął się lekko, jakby rozumiał więcej, niż powiedziałam. Kiedy został już tylko porządek i zapach świeżo ściętych roślin, usiadłam na schodkach przy tarasie. Po raz pierwszy od dawna poczułam, że jestem dokładnie tam, gdzie powinnam być. Nie było już „nas”. Ale było „ja”. Spokojniejsze, bardziej świadome, wystarczające. I to okazało się ważniejsze niż wszystko, co straciłam. Agnieszka, 38 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Sprzedałem dom na wsi z czasów PRL-u, licząc na kokosy. Teraz nie stać mnie nawet na ciasną klitkę w mieście” „Sprzedałam mieszkanie i przeprowadziłam się na wieś, żeby pomóc mamie. Każdego dnia marzę o powrocie do miasta” „Ciąża wnuczki była dla wszystkich szokiem, ale ja od początku przeczuwałam, że coś jest nie tak. I miałam rację”
„Mąż bawił się w ogrodnika u sąsiadki. Gdy dowiedziałam się, że nie tylko uprawia róże, wyrwałam ten chwast z korzeniami”
„Stała tuż przy nim. Jej dłoń przesuwała się po jego ręce. Wyglądało jak coś znacznie bardziej intymnego. Marek się uśmiechnął. Tak, jak kiedyś do mnie. I wtedy zrozumiałam. To nie były tylko róże. W głowie miałam pustkę, ale jednocześnie wszystko zaczynało się układać w jedną całość”.
Stałam przy kuchennym oknie, patrząc na ogród sąsiadki, który od kilku tygodni wyglądał lepiej niż mój. Rabaty były równo przycięte, ziemia spulchniona, a róże miały więcej pąków niż kiedykolwiek wcześniej. I właśnie to mnie uwierało najbardziej — bo wiedziałam, kto o to dbał. I wiedziałam, że to już dawno przestało być tylko niewinne pomaganie. Zaczęłam coś podejrzewać – Znowu tam idziesz? – zapytałam, opierając się o framugę drzwi. Marek nawet nie podniósł wzroku znad swoich rękawic. – Obiecałem pani Irenie, że przytnę krzewy przed deszczem – odpowiedział spokojnie. – Pani Irenie – powtórzyłam, trochę za wolno. – Ciekawe, że dla mnie nigdy nie masz tyle zapału. Westchnął ciężko, jakbym to ja była problemem. – Przesadzasz, Anka. To tylko ogród. Tylko ogród. Powtarzałam sobie to w głowie jeszcze długo po tym, jak wyszedł, zamykając za sobą drzwi. Przez chwilę stałam w ciszy, ale potem podeszłam do okna. Jak zawsze. Widziałam ich. Ona stała blisko, za blisko jak na kogoś, kto tylko prosi o pomoc przy kwiatach. Śmiała się. Marek coś mówił, nachylając się nad krzewem, ale co chwilę odwracał głowę w jej stronę. I to nie był zwykły uśmiech. Jeszcze miesiąc temu tłumaczyłam sobie, że to tylko uprzejmość. Że Marek zawsze był pomocny. Że odkąd jej mąż wyjechał do pracy za granicę, ktoś musi jej pomóc. Ale potem zaczęły się drobiazgi. Zapach innego mydła na jego dłoniach. Nowa koszula, której nie kupowaliśmy razem. I to jedno zdanie, które wypowiedział przez sen: – Irena, podaj mi sekator… Sekator. Usiadłam wtedy na łóżku i patrzyłam na niego w ciemności, czując, jak coś we mnie zaczyna się łamać. Nie zrobiłam sceny. Nie od razu. Zaczęłam obserwować. Nie chodziło tylko o róże Któregoś popołudnia wyszedł jak zwykle. Odczekałam kilka minut i poszłam za nim. Cicho, tak żeby nie zauważył. Serce waliło mi jak oszalałe. Zatrzymałam się przy ogrodzeniu. – Marek, nie tak… pokażę ci – usłyszałam jej głos. Wyjrzałam ostrożnie. Stała tuż przy nim. Jej dłoń przesuwała się po jego ręce, niby prowadząc ją do właściwego miejsca na gałęzi. Ale nie wyglądało to jak nauka. Wyglądało jak coś znacznie bardziej intymnego. – Widzisz? – powiedziała ciszej. – Trzeba delikatnie. Marek się uśmiechnął. Tak, jak kiedyś do mnie. I wtedy zrozumiałam. To nie były tylko róże. Cofnęłam się powoli, zanim mnie zauważą. Każdy krok był cięższy od poprzedniego. W głowie miałam pustkę, ale jednocześnie wszystko zaczynało się układać w jedną całość. Kiedy wrócił do domu, udawałam, że nic się nie stało. – Zrobiłem porządek z rabatą – powiedział, zdejmując buty. – Widzę – odpowiedziałam krótko. Spojrzał na mnie uważniej. – Wszystko w porządku? Skinęłam głową. Ale to był ostatni wieczór, kiedy jeszcze udawałam. Bo następnego dnia postanowiłam sprawdzić coś jeszcze. I to, co znalazłam, nie zostawiało już żadnych wątpliwości. Nie chciałam dłużej zgadywać Nie spałam tej nocy prawie wcale. Marek leżał obok mnie spokojnie, oddychając równo, jakby nic się nie zmieniło. A dla mnie zmieniło się wszystko. W głowie wracał ten obraz: jej dłoń na jego ręce, jego uśmiech… Nie potrafiłam już tego zignorować. Następnego dnia wyszedł wcześniej niż zwykle. – Muszę jeszcze coś dokończyć u Ireny – rzucił w biegu, nawet na mnie nie patrząc. – Oczywiście – odpowiedziałam chłodno. Kiedy tylko zamknęły się drzwi, poczułam, że dłużej nie wytrzymam w tej niepewności. Nie chciałam już zgadywać. Potrzebowałam konkretu. Podeszłam do jego kurtki wiszącej w przedpokoju. Przez chwilę stałam bez ruchu, jakby coś mnie powstrzymywało. A potem sięgnęłam do kieszeni. Klucze, paragon. I telefon. Zawahałam się. – Jeśli tam nic nie ma, zrobisz z siebie osobę, która mu nie ufa – powiedziałam do siebie szeptem. Ale jeśli było… Odblokowanie zajęło mi chwilę. Znałam jego kod. Nigdy wcześniej nie czułam potrzeby, żeby go używać. Teraz ręce lekko mi drżały. Wiadomości. Najpierw nic szczególnego. Kilka rozmów z pracy. Powiadomienia. A potem zobaczyłam jej imię. "Irena", a obok ikonka róży. Już sam ten symbol sprawił, że coś ścisnęło mnie w środku. Otworzyłam. „Będziesz dziś? Tęsknię za naszymi porankami w ogrodzie”. Zamarłam. Przewinęłam niżej. „Wczoraj było pięknie. Szkoda, że tak krótko”. „Uważaj, żeby żona niczego nie zauważyła”. Telefon prawie wypadł mi z rąk. To już nie były podejrzenia. To była prawda, czarna na białym. Wszystko było już jasne Usiadłam na krześle, czując rezygnację. Przez chwilę patrzyłam w ścianę, próbując poukładać myśli. Ale nie dało się. Wstałam gwałtownie. Nie zamierzałam czekać. Wyszłam z domu i skierowałam się prosto do ogrodu Ireny. Tym razem nie skradałam się. Każdy krok był szybki, zdecydowany. Furtka była uchylona. Weszłam bez pukania. – Marek – powiedziałam głośno. Oboje się odwrócili. Stał bardzo blisko niej. Zbyt blisko, żeby to jeszcze dało się wytłumaczyć pracą przy krzewach. – Anka? Co ty tu robisz? – zapytał, wyraźnie zaskoczony. – Przyszłam zobaczyć, jak rosną te twoje róże – odpowiedziałam spokojnie, choć w środku wszystko się we mnie gotowało. Irena cofnęła się o krok, ale jej twarz szybko przybrała neutralny wyraz. – Pomaga mi tylko w ogrodzie – powiedziała chłodno. Spojrzałam na nią. – Tak? To ciekawe, bo w wiadomościach piszesz trochę inaczej. Marek pobladł. – Anka, ja mogę to wyjaśnić… – Naprawdę? – przerwałam mu. – To spróbuj. Najlepiej zacznij od tego, za czym nasza sąsiadka tak bardzo tęskni. Zapadła cisza. Ciężka, duszna. Irena pierwsza odwróciła wzrok. Marek otworzył usta, ale nie wydobył się z nich żaden dźwięk. I właśnie ta cisza była odpowiedzią, której potrzebowałam.Poczułam dziwny spokój. – Wrócisz dziś do domu – powiedziałam cicho, patrząc prosto na niego. – Ale tylko po swoje rzeczy. Odwróciłam się i wyszłam, zanim zdążył coś jeszcze powiedzieć. Tym razem nie płakałam, bo wszystko było już jasne. Nie chciałam go widzieć Nie pamiętam, jak wróciłam do domu. Droga, którą pokonywałam setki razy, nagle wydawała się obca. Każdy krok był jak przejście przez coś, czego już nie da się cofnąć. W środku panowała cisza. Ta sama przestrzeń, te same meble — ale jakby ktoś wyciągnął z nich wszystko, co miało znaczenie. Usiadłam przy stole i długo patrzyłam w jedno miejsce. W głowie miałam pustkę, tylko gdzieś w tle krążyły jego słowa: „To tylko ogród”. – Tylko ogród… – powtórzyłam cicho. Po chwili wstałam i zaczęłam działać. Otworzyłam szafę w sypialni i wyjęłam jego walizkę. Tę samą, którą pakowaliśmy razem na wyjazdy. Przez moment zawahałam się, dotykając materiału. A potem zaczęłam składać jego rzeczy. Koszule. Spodnie. Pasek, który dostał ode mnie na urodziny. Każdy przedmiot był jak małe przypomnienie. I każdy odkładałam już bez wahania. Drzwi wejściowe trzasnęły. – Anka? – jego głos był niepewny. Nie odpowiedziałam. Stałam tyłem, wkładając kolejną koszulę do walizki. – Możemy porozmawiać? – zapytał ciszej, podchodząc bliżej. Zatrzymałam się, ale się nie odwróciłam. – Teraz chcesz rozmawiać? – To nie jest tak, jak myślisz… Odwróciłam się gwałtownie. – Naprawdę? – spojrzałam mu prosto w oczy. – Bo wygląda dokładnie tak, jak przeczytałam. Zamilkł. Podszedł jeszcze krok bliżej. – To się… jakoś zaczęło samo. Nie planowałem tego. – Samo? – powtórzyłam. – Wiadomości też pisały się same? Nie odpowiedział. I znowu ta cisza. Tylko tym razem była jeszcze bardziej obca. Miałam dość tłumaczeń Wskazałam walizkę. – Spakowałam ci rzeczy. – Anka… – spróbował jeszcze raz. – Nie – przerwałam stanowczo. – Nie chcę już słuchać tłumaczeń. Miałeś czas, żeby być szczery. Wybrałeś inaczej. Przez chwilę patrzył na mnie, jakby chciał coś powiedzieć, ale nie potrafił znaleźć słów. – Dokąd mam pójść? – zapytał w końcu. To pytanie zawisło w powietrzu. Spojrzałam na niego spokojnie. – Tam, gdzie tak chętnie spędzałeś czas. Zrozumiał od razu. Sięgnął po walizkę, ale nie ruszył się od razu. – To już koniec? – zapytał cicho. Pokręciłam głową. – To wszystko skończyło się wcześniej. Ja tylko dopiero dzisiaj to dostrzegłam. Odwróciłam się i podeszłam do okna. Nie chciałam patrzeć, jak wychodzi. Usłyszałam tylko dźwięk kółek walizki na podłodze, potem drzwi. I ciszę, ale tym razem inną. Nie była już ciężka. Była… pusta. Stałam tak przez dłuższą chwilę, aż w końcu usiadłam na parapecie. Spojrzałam na ogród. Mój ogród. Zarośnięty, zaniedbany, ale prawdziwy. Westchnęłam i sięgnęłam po sekator leżący na półce przy drzwiach. – Dam sobie radę – powiedziałam do siebie cicho. I po raz pierwszy od dawna naprawdę w to uwierzyłam. To był zamknięty rozdział Minęło kilka tygodni, zanim naprawdę poczułam, że dom znów należy do mnie. Na początku każdy kąt przypominał mi Marka — jego kubek, jego buty przy drzwiach, nawet sposób, w jaki zostawiał uchylone okno w sypialni. Ale z każdym dniem było tego mniej. Któregoś popołudnia usłyszałam pukanie do drzwi. Otworzyłam i zobaczyłam Irenę. Stała niepewnie, ściskając w dłoniach torebkę. – Możemy porozmawiać? – zapytała cicho. Spojrzałam na nią przez chwilę. Jeszcze niedawno poczułabym złość, może nawet chęć wyrzucenia jej za próg. Ale teraz… czułam tylko dystans. – O czym? – zapytałam spokojnie. – O Marku – odpowiedziała. – On… już u mnie nie mieszka. Uniósł mi się lekko kącik ust, choć to nie był uśmiech. – To chyba nie jest mój problem. Spuściła wzrok. – Myślałam, że… że to coś więcej. A on po prostu… – urwała, jakby zabrakło jej słów. – Jak widać, ogród to było za mało, żeby coś zbudować – powiedziałam chłodno. Podniosła na mnie wzrok. – Przepraszam. Pokręciłam głową. – To niczego nie zmienia. I to była prawda. Nie czułam potrzeby wybaczania ani rozpamiętywania. To już było zamknięte. Zamknęłam drzwi i wróciłam do kuchni. Na stole leżały rękawice ogrodowe, a przez okno wpadało ciepłe światło. Mój ogród wyglądał inaczej niż kiedyś. Nie był idealny. Nie wszystkie krzewy rosły równo, a niektóre rośliny dopiero zaczynały się przyjmować. Ale był mój. Nie było już powrotu Tego samego dnia, gdy kończyłam przycinać róże, usłyszałam znajomy głos zza ogrodzenia. – Dobrze sobie radzisz. Odwróciłam się. To był Marek. Stał po drugiej stronie, jakby nie był pewien, czy w ogóle powinien się odezwać. – Czego chcesz? – zapytałam krótko. – Chciałem… zobaczyć, jak się trzymasz. Zaśmiałam się cicho. – Teraz cię to interesuje? Zacisnął usta. – Wiem, że zawaliłem. – Wiesz – przytaknęłam. – Ale to już nic nie zmienia. Przez chwilę milczał, patrząc na ogród. – Pamiętasz, jak sadziliśmy te róże? – zapytał nagle. – Pamiętam – odpowiedziałam. – I właśnie dlatego teraz sama o nie dbam. Spojrzał na mnie, jakby dopiero teraz naprawdę zrozumiał. – Nie wrócę do ciebie – dodałam spokojnie. Skinął głową. Tym razem nie próbował się tłumaczyć. – Rozumiem. I to było pierwsze szczere zdanie, jakie od niego usłyszałam od dawna. Odszedł bez pośpiechu, bez oglądania się za siebie. A ja wróciłam do pracy. Słońce powoli chowało się za drzewami, a ja stałam wśród swoich róż — może niedoskonałych, ale prawdziwych. Takich, które nie potrzebowały cudzej opieki, żeby rosnąć. I wtedy dotarło do mnie coś prostego. Nie straciłam wszystkiego. Straciłam tylko to, co od dawna już nie było moje. Aneta, 39 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Od lat udaję, że nie widzę romansów męża. Dzięki temu żyję w luksusie i stać mnie dosłownie na wszystko” „Sprzedałam mieszkanie z PRL-u, bo było dla mnie za duże. Teraz cisnę się w małej kawalerce i żałuję tego, co zrobiłam” „Dla dzieci kupowałam szynkę parmeńską, a sama jadłam najtańsze parówki. Na starość nie mogę liczyć na pomocną dłoń”
„Ugotowałam botwinkę i usmażyłam kotlety dla synowej z miasta, a ona tylko fuknęła. Może i żyję na wsi, ale mam godność”
„Nie odpowiedział od razu. I to właśnie bolało najbardziej. Spojrzałam w stronę drzwi, przez które wyszła. Może i przyjechała z miasta. Może i miała inne zwyczaje. Ale w moim domu… nikt nie powinien się tak zachowywać. A jednak coś mi mówiło, że to dopiero początek”.
Stałam przy kuchence, mieszając botwinkę, kiedy usłyszałam, jak zatrzaskują się drzwi od samochodu. Wiedziałam, że przyjechali. Poprawiłam fartuch, otarłam dłonie o ściereczkę i spojrzałam przez okno na podwórko. Mój syn wysiadł pierwszy, a za nim ona – elegancka, w jasnym płaszczu, jakby z innego świata. Poczułam lekkie ukłucie w środku, ale zaraz je stłumiłam. Nie tak to miało wyglądać Weszli do domu bez pukania, jak zawsze. – Mamo, jesteśmy! – zawołał Paweł, zdejmując buty. – Wchodźcie, jestem w kuchni! – odpowiedziałam, starając się, żeby głos zabrzmiał ciepło. Synowa weszła chwilę później. Rozejrzała się po kuchni, jakby sprawdzała, czy coś się zmieniło. – Dzień dobry – powiedziała krótko. – Dzień dobry, Marta. Usiądźcie, zaraz podam obiad – odparłam i postawiłam na stole miskę z botwinką. Paweł uśmiechnął się szeroko. – Ale pachnie! Jak za dawnych lat. Marta usiadła ostrożnie, jakby krzesło mogło ją pobrudzić. – To botwinka? – zapytała. – Tak. Świeża, z ogródka. I kotlety zrobiłam – dodałam, stawiając talerz przed nią. Wzięła łyżkę, zamieszała zupę i skrzywiła się ledwo zauważalnie. – Ja… raczej nie jem takich rzeczy – powiedziała cicho. Zamarłam. – Jakich? – zapytałam, choć dobrze wiedziałam, co ma na myśli. – No… takich ciężkich. Wie pani, ja mam swoją dietę. Paweł spojrzał na nią zaskoczony. – Marta, przecież zawsze lubiłaś… – Kiedyś – przerwała mu. – Teraz dbam o siebie. Odłożyła łyżkę, nawet nie próbując. Coś ścisnęło mnie w gardle. – To może kotleta spróbujesz? – zaproponowałam, starając się brzmieć spokojnie. – Dziękuję, nie jestem głodna. Zapadła cisza. Tylko zegar na ścianie tykał głośniej niż zwykle. Poczułam się gorsza Paweł jadł, ale już bez tego entuzjazmu. – Mamo, naprawdę dobre – powiedział, jakby chciał coś naprawić. Skinęłam głową, ale patrzyłam na nią. – Cały poranek stałam przy garnkach – powiedziałam w końcu, zanim zdążyłam się powstrzymać. – Specjalnie dla was. Marta westchnęła. – Nie trzeba było. Naprawdę. Te słowa zabolały bardziej, niż się spodziewałam. – U mnie się gości przyjmuje dobrym jedzeniem – odpowiedziałam. – Ale to nie znaczy, że każdy musi to jeść – odparła chłodno. Paweł odłożył widelec. – Dobra, wystarczy – powiedział. – Przecież to tylko obiad. Spojrzałam na niego. – Dla ciebie może tylko obiad. Wstałam od stołu i podeszłam do zlewu, żeby nie patrzeć, jak siedzą naprzeciwko siebie, jakby byli po dwóch różnych stronach. – Mamo… – zaczął Paweł. – Jedz – przerwałam mu. – Przynajmniej ty. Za plecami usłyszałam, jak Marta wstaje. – Wyjdę na chwilę – powiedziała. Drzwi zamknęły się cicho. Paweł podszedł do mnie. – Nie musiało tak być – powiedział. – To jak miało być? – odwróciłam się do niego. – Mam się nauczyć gotować tak, żeby pasowało do jej zasad? – Ona po prostu jest inna. – A ja jestem jaka? Gorsza, bo ze wsi? Nie odpowiedział od razu. I to właśnie bolało najbardziej. Spojrzałam w stronę drzwi, przez które wyszła. Może i przyjechała z miasta. Może i miała inne zwyczaje. Ale w moim domu… nikt nie powinien się tak zachowywać. A jednak coś mi mówiło, że to dopiero początek. Narastała we mnie złość Marta wróciła po kilku minutach, ale nie spojrzała w moją stronę. Usiadła z powrotem przy stole, wyjęła telefon i zaczęła coś na nim przeglądać. – Zimno na dworze? – zapytałam, bardziej z przyzwyczajenia niż ciekawości. – W sam raz – odpowiedziała krótko, nawet nie podnosząc wzroku. Paweł odsunął talerz. – Może zrobimy kawę? – zaproponował, próbując rozładować napięcie. – Zrobię – powiedziałam i sięgnęłam po czajnik. W kuchni znów było słychać tylko dźwięki naczyń. Kiedy stawiałam filiżanki na stole, Marta nagle odezwała się spokojnym, ale chłodnym tonem: – Paweł mówił, że chcecie sprzedać część pola. Zamarłam z łyżeczką w dłoni. – „Chcecie”? – powtórzyłam powoli. Paweł spojrzał na nią szybko. – Marta… – No co? Rozmawialiśmy o tym – odpowiedziała, wzruszając ramionami. Odłożyłam łyżeczkę. – To nasza ziemia – powiedziałam. – Moja i mojego męża. Nikt jej nie sprzedaje. Marta w końcu podniosła wzrok. – Ale przecież i tak nie jesteście w stanie wszystkiego uprawiać. To się marnuje. – Nie marnuje się – odparłam stanowczo. – Ziemia nigdy się nie marnuje. – W mieście to wygląda inaczej – rzuciła. Poczułam, jak narasta we mnie złość. – Wiem. W mieście wszystko wygląda inaczej. Paweł przetarł twarz dłonią. – Mamo, Marta tylko sugeruje… – Niech nie sugeruje – weszłam mu w słowo. – Niech najpierw nauczy się szanować to, co tu jest. Zapadła cisza, ciężka i gęsta. Chodziło o coś więcej Marta odsunęła się od stołu. – Ja nie muszę się niczego uczyć – powiedziała cicho, ale wyraźnie. – Ja tylko widzę, że można żyć wygodniej. – Wygodniej to nie znaczy lepiej – odpowiedziałam. – Dla mnie znaczy. Paweł spojrzał na nas obie, jakby nie wiedział, gdzie stanąć. – Przestańcie – powiedział w końcu. – To nie ma sensu. Ale miało. Bo to nie była już tylko rozmowa o jedzeniu ani o ziemi. To było coś więcej. – Synu – odezwałam się spokojniej – ty też tak uważasz? Zawahał się. – Ja… myślałem, że to mogłoby wam pomóc. Finansowo. Skinęłam głową, jakby ktoś potwierdził coś, czego się obawiałam. – Czyli już postanowiliście – powiedziałam. – Nie postanowiliśmy – zaprzeczył szybko. – Rozmawialiśmy tylko. – Beze mnie. Nie odpowiedział. Marta wstała. – To chyba nie jest dobry moment na takie rozmowy – stwierdziła. – Właśnie najlepszy – odparłam. – Bo wreszcie wiem, na czym stoję. Spojrzałam na syna. – Myślałam, że przyjeżdżasz tu odpocząć. Do domu. – Bo to jest mój dom – powiedział cicho. – To przestań próbować go zmieniać. Marta chwyciła torebkę. – Paweł, chodźmy – powiedziała. – Nigdzie nie idziemy – odpowiedział nagle ostrzej, niż się spodziewałam. Spojrzałam na niego zaskoczona. – Zostajemy i kończymy tę rozmowę. Marta spojrzała na niego, jakby go nie poznawała. – Naprawdę? – zapytała. – Tak. Przez chwilę patrzyli na siebie w ciszy. A ja stałam między nimi, czując, że coś się właśnie zmienia. Że coś, co było pewne przez lata, zaczyna pękać. I nie wiedziałam, czy to dobrze, czy źle. Atmosfera była coraz gorsza Paweł oparł dłonie o stół i przez chwilę milczał, jakby zbierał myśli. Marta stała przy drzwiach, spięta, gotowa wyjść w każdej chwili. Patrzyłam na nich i pierwszy raz zobaczyłam nie parę, tylko dwoje ludzi ciągnących w przeciwnych kierunkach. – Usiądź – powiedział do niej spokojniej. – Nie mam ochoty – odpowiedziała. – Proszę. Westchnęła ciężko i wróciła na krzesło, ale nie zdjęła płaszcza. – Mamo – zaczął Paweł, patrząc na mnie – nikt nie chce ci nic zabierać. – A ja mam wrażenie, że właśnie chcecie – odpowiedziałam. – Chcemy pomóc. – Pomóc? – uśmiechnęłam się krzywo. – Sprzedając kawałek tego, na co pracowaliśmy całe życie? Marta wtrąciła się szybko: – To nie jest atak. To propozycja. W mieście takie decyzje podejmuje się normalnie. – Ale to nie jest miasto – powiedziałam stanowczo. – I może właśnie dlatego jest trudniej – rzuciła. Paweł spojrzał na nią ostrzegawczo. – Marta… – Co? Mam udawać, że wszystko jest idealnie? – odparła. – Tu nic się nie zmienia. Wszystko stoi w miejscu. Te słowa uderzyły mnie mocniej niż wcześniejsze uwagi. – Stoi? – powtórzyłam cicho. – To, że coś trwa, nie znaczy, że stoi. Zapadła cisza. Paweł przesunął dłonią po włosach. – Ja pamiętam, jak było ciężko – powiedział nagle. – Jak brakowało pieniędzy, jak się martwiliście. – I jakoś daliśmy radę – odpowiedziałam. – Tak, ale nie musisz już tak żyć. Podeszłam bliżej stołu. – A jak żyję? – zapytałam. – Powiedz mi. Nie odpowiedział od razu. – Skromnie – powiedział w końcu. – Godnie – poprawiłam go. Marta prychnęła cicho, ale nic nie powiedziała. Wszystko wymknęło się spod kontroli Spojrzałam na nią. – Ty myślisz, że jak ktoś mieszka na wsi, to nie ma wyboru? – Myślę, że można mieć lepsze warunki – odpowiedziała spokojnie. – A ja myślę, że można mieć szacunek – odparłam. Paweł uderzył dłonią w stół, aż filiżanki zadźwięczały. – Dość! – powiedział. – To nie ma sensu, jeśli będziecie się tylko ranić. Zamilkłyśmy obie. – Marta – zwrócił się do niej ciszej – nie możesz wchodzić do czyjegoś domu i mówić, co jest nie tak. – Ja tylko mówię, co widzę – odpowiedziała. – A może czasem warto też zobaczyć, co ktoś czuje? Zaskoczyło mnie to. Spojrzałam na syna uważniej. Marta zmarszczyła brwi. – Czyli teraz ja jestem tą złą? – Nie o to chodzi – westchnął. – Chodzi o to, że… to jest mój dom. – Nasz dom jest w mieście – poprawiła go natychmiast. – Też – powiedział. – Ale to miejsce… to coś więcej. Zrobiło mi się nagle lżej, choć nie chciałam tego okazać. Marta wstała powoli. – W takim razie wybierz – powiedziała cicho. Serce mi zamarło. – Marta… – Paweł spojrzał na nią z niedowierzaniem. – Nie, serio – ciągnęła. – Bo ja nie zamierzam walczyć z twoją przeszłością całe życie. – To nie jest przeszłość. – Dla mnie jest. Cisza, która zapadła, była cięższa niż wszystko, co padło wcześniej. Paweł spojrzał najpierw na nią, potem na mnie. – Niczego nie będę wybierał – powiedział w końcu. Marta pokręciła głową. – A jednak właśnie to robisz. Chwyciła torebkę i tym razem naprawdę wyszła. Drzwi zamknęły się głośniej niż wcześniej. Stałam bez ruchu, słuchając, jak jej kroki oddalają się po podwórku. Paweł usiadł ciężko na krześle. – To wszystko wymknęło się spod kontroli – powiedział cicho. Nie odpowiedziałam od razu. Patrzyłam w drzwi, przez które wyszła jego żona. I pierwszy raz pomyślałam, że może to nie ona jest największym problemem. Tylko to, że mój syn już nie potrafi stanąć po żadnej stronie. Czasem warto zacząć od nowa Paweł siedział długo w milczeniu, wpatrując się w stół, jakby nagle stracił pewność, gdzie właściwie jest jego miejsce. Ja krzątałam się po kuchni bez celu, przestawiałam filiżanki, zbierałam okruchy, choć wszystko było już posprzątane. – Pójdę po nią – powiedział w końcu, wstając gwałtownie. Skinęłam głową, choć w środku miałam mętlik. – Idź. Wyszedł szybko. Drzwi znów się zamknęły, a ja zostałam sama. Usiadłam ciężko na krześle i spojrzałam na talerz z nietkniętą botwinką. Już wystygła. Jakby nigdy nie była dla nikogo ważna. Minęło może dziesięć minut, może więcej. Czas płynął inaczej, kiedy człowiek czeka. W końcu usłyszałam kroki. Najpierw jedne, potem drugie. Weszli razem. Marta miała zaczerwienione oczy, ale twarz spokojniejszą niż wcześniej. Paweł wyglądał, jakby coś w nim pękło, ale jednocześnie jakby coś się w nim poukładało. Stanęli naprzeciwko mnie. – Mamo – zaczął – muszę ci coś powiedzieć. Oparłam dłonie na stole. – Słucham. Spojrzał na Martę, a potem znów na mnie. – Ta sprzedaż ziemi... to zły pomysł. Poczułam, jak powietrze wraca do płuc, choć nie wiedziałam, że je wstrzymywałam. Marta nie odezwała się od razu. W końcu zrobiła krok do przodu. – To nie znaczy, że wszystko rozumiem – powiedziała spokojnie. – Ale… chyba wcześniej nie próbowałam. Zaskoczyła mnie – Myślałam, że jak coś jest inne niż to, co znam, to trzeba to zmienić – dodała. – A może najpierw... trzeba to poznać. Patrzyłam na nią uważnie, szukając w tych słowach szczerości. – Nie obiecuję, że nagle zacznę jeść wszystko, co pani gotuje – powiedziała z lekkim uśmiechem. – Ale mogłam chociaż spróbować. Kącik moich ust drgnął. – Mogłaś. Zapadła cisza, ale tym razem nie była ciężka. – A ja… – odezwałam się po chwili – mogłam zapytać, co lubisz, zamiast zakładać, że wszystko wiem najlepiej. Paweł odetchnął wyraźnie. – Czyli jest szansa, że jeszcze kiedyś zjemy razem obiad bez… tego wszystkiego? Spojrzałam na Martę. – Jeśli dasz się namówić na choć jedną łyżkę botwinki. Spojrzała na miskę, zawahała się, a potem… sięgnęła po łyżkę. – Jedną – powiedziała. Usiadłyśmy przy stole. Paweł patrzył na nas, jakby widział coś, na co długo czekał. Marta spróbowała powoli. Skrzywiła się lekko, ale nie odłożyła łyżki od razu. – Nie jest taka zła – przyznała. – Wiedziałam – mruknęłam. Paweł się zaśmiał, pierwszy raz tego dnia naprawdę szczerze. Nie wszystko się rozwiązało. Wiedziałam to. Nadal byliśmy różni, nadal mogliśmy się nie zgadzać. Ale tego dnia zrozumiałam jedno – dom to nie tylko miejsce ani sposób życia. To ludzie, którzy mimo wszystko próbują usiąść przy jednym stole. I czasem wystarczy jedna łyżka, żeby zacząć od nowa. Zofia, 62 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W lany poniedziałek mąż wrócił do domu mokry. Myślałam, że to przez śmigus-dyngus, ale powód był zupełnie inny” „Teść urządził mi śmigus-dyngus. Bawiłam się tak dobrze, że teraz noszę pod sercem nasionko, które nie należy do męża” „W lany poniedziałek sąsiad oblał mnie wodą. Zamiast przerwać zabawę, zgodziłam się na schadzkę w jego starej altanie”
„Na wiosnę chciałam odświeżyć fryzurę i oczarować męża. Mój bob zrobił na nim mniejsze wrażenie niż koronki kochanki”
„Serce zaczęło mi bić szybciej, dłonie zrobiły się zimne. Przez chwilę tylko patrzyłam na te słowa, jakby miały zniknąć, rozpłynąć się w powietrzu. A potem wzięłam telefon do ręki i otworzyłam wiadomości. Przewinęłam rozmowę wyżej. Złapałam się za blat, bo zakręciło mi się w głowie”.
Zawsze wierzyłam, że drobne zmiany potrafią odmienić codzienność. Wiosna pachniała nowym początkiem, więc umówiłam się do fryzjera. Patrząc w lustro, widziałam kobietę, która chce znów być zauważona. Nie przypuszczałam, że to, co odkryję kilka dni później, sprawi, że przestanę rozpoznawać nie tylko siebie, ale i własne małżeństwo. Liczyłam na miłe słowa Kiedy weszłam do domu, Marek siedział przy stole z telefonem w dłoni. Nawet nie podniósł wzroku. – I jak? – zapytałam, zdejmując płaszcz i poprawiając świeżo ścięte włosy. – Mhm… ładnie – mruknął, przesuwając palcem po ekranie. Zatrzymałam się w pół kroku. – Tylko tyle? – spróbowałam zażartować, choć coś ścisnęło mnie w środku. – No przecież mówię, że ładnie – odpowiedział bez cienia emocji. Podeszłam bliżej. – Skróciłam je prawie o połowę. – Widziałem. Nie było w jego głosie ani zdziwienia, ani zachwytu. Jakby mówił o pogodzie. Usiadłam naprzeciwko niego i przez chwilę obserwowałam jego twarz. Kiedyś reagował inaczej. Pamiętałam, jak potrafił zatrzymać mnie w drzwiach i powiedzieć, że wyglądam inaczej, lepiej, że nie może przestać patrzeć. – Marek, coś się dzieje? – zapytałam w końcu. – Nie. A co ma się dziać? – Jesteś… nieobecny. Westchnął i odłożył telefon. – Po prostu mam dużo pracy. Kiwnęłam głową, choć to wyjaśnienie brzmiało jak coś, co mówi się automatycznie. Wieczorem stanęłam jeszcze raz przed lustrem. Przesunęłam dłonią po włosach, które układały się lekko i miękko. Podobałam się sobie. To było nowe uczucie, trochę zapomniane. – Naprawdę jest aż tak źle? – rzuciłam z łazienki. – Co? – dobiegło z salonu. – Moja fryzura. – Przestań szukać problemów na siłę – odpowiedział z lekkim zniecierpliwieniem. Zamilkłam. Tamtej nocy długo nie mogłam zasnąć. Leżałam obok niego, słuchając jego równego oddechu i zastanawiałam się, kiedy ostatni raz spojrzał na mnie tak, jak kiedyś. A potem przypomniałam sobie coś jeszcze – od kilku tygodni coraz częściej odwracał ekran telefonu, kiedy wchodziłam do pokoju. Wtedy po raz pierwszy pomyślałam, że może ta zmiana była potrzebna nie po to, żeby go zachwycić… ale żebym zaczęła widzieć wyraźniej. Straciłam grunt pod nogami Kilka dni później Marek wyszedł wcześniej niż zwykle. Zostawił po sobie niedopitą kawę i ciszę, która była cięższa niż zazwyczaj. Krzątałam się po mieszkaniu bez celu, aż nagle na stole zawibrował jego telefon. Zostawił go. To się nigdy wcześniej nie zdarzało. Spojrzałam w jego stronę, jakby miał zaraz wrócić i mnie przyłapać. Ekran znów się rozświetlił. „Tęsknię za wczoraj. Było… idealnie”. Zamarłam. Serce zaczęło mi bić szybciej, dłonie zrobiły się zimne. Przez chwilę tylko patrzyłam na te słowa, jakby miały zniknąć, rozpłynąć się w powietrzu. A potem wzięłam telefon do ręki i otworzyłam wiadomości. Imię zapisane było zwyczajnie: „Kasia”. Bez serduszek, bez znaków szczególnych. Jakby to miało coś ukryć. Przewinęłam rozmowę wyżej. „Nie mogę przestać myśleć o tym, jak na mnie patrzyłeś”. „Uważaj, bo ktoś się domyśli”. „Twoja żona nic nie zauważa?”. Złapałam się za blat, bo zakręciło mi się w głowie. – Nic nie zauważa… – powtórzyłam szeptem. W tej jednej chwili wszystkie jego krótkie odpowiedzi, unikanie spojrzeń i wieczne „dużo pracy” zaczęły układać się w jedną całość. Telefon znów zawibrował. „Kiedy się zobaczymy?”. Nie wiem, co mną kierowało. Może gniew, może rozpacz, a może coś zupełnie innego. Palce same zaczęły pisać. „Dziś. Przyjedź, będę sam”. Wysłałam i odłożyłam telefon dokładnie w to samo miejsce i cofnęłam się o krok, jakbym właśnie zrobiła coś nieodwracalnego. Przez kolejne godziny chodziłam po mieszkaniu, poprawiałam rzeczy, które nie wymagały poprawy. W pewnym momencie stanęłam przed lustrem i spojrzałam sobie w oczy. – Naprawdę niczego nie zauważyłam? – zapytałam cicho. O siedemnastej rozległ się dzwonek do drzwi. Serce podeszło mi do gardła. Otworzyłam. Zalała mnie lodowata złość Na progu stała kobieta. Smukła, starannie ubrana, z delikatnym uśmiechem, który zniknął w chwili, gdy mnie zobaczyła. – O… przepraszam, chyba pomyliłam mieszkania… – zaczęła. – Nie. Nie pomyliłaś – weszłam jej w słowo spokojnie. – Szukasz Marka, prawda? Zbladła. Przez kilka sekund patrzyłyśmy na siebie w ciszy, która była głośniejsza niż jakakolwiek kłótnia. – Kim pani jest? – zapytała w końcu. Poczułam, jak wzbiera we mnie lodowata złość. – Żoną. Tą, która podobno nic nie zauważa. Jej usta lekko się rozchyliły, jakby chciała coś powiedzieć, ale nie mogła znaleźć słów. – To… to nie tak miało wyglądać – wyszeptała. – A jak? – zapytałam, opierając się o framugę. – Jak miało być? Łatwiej? Zrobiła krok w tył. – Ja nie wiedziałam… – Oczywiście, że wiedziałaś – przerwałam jej spokojnie. – Wystarczyło przeczytać własne wiadomości. Zamilkła. Nie krzyczałam. Nie płakałam. To było najdziwniejsze – byłam spokojna. – Możesz mu powiedzieć, że byłam – powiedziała po chwili, unikając mojego wzroku. – Nie martw się, na pewno się dowie – odpowiedziałam. Zamknęłam drzwi powoli, bez trzaskania. Dopiero wtedy oparłam się o nie plecami i zamknęłam oczy. Cisza wróciła, ale już nie była taka sama. Wiedziałam, że to dopiero początek. Nagle wszystko zrozumiałam Marek wrócił później niż zwykle. Usłyszałam klucz w zamku i odruchowo spojrzałam na zegar. Dwudziesta pierwsza. Kiedy wszedł do środka, wyglądał jak zawsze – zmęczony, skupiony, jakby cały świat istniał gdzieś poza tym mieszkaniem. – Jesteś? – rzucił w moją stronę, zdejmując buty. – Jestem – odpowiedziałam spokojnie z kuchni. Pojawił się w drzwiach i przez chwilę mi się przyglądał. – Coś się stało? – zapytał. – Była u nas dziś Kasia. Dosłownie zamarł, jakby ktoś nagle zatrzymał czas. – Jaka Kasia? – spróbował, ale jego głos nie był już pewny. – Ta, która tak za tobą tęskni – odpowiedziałam i spojrzałam mu prosto w oczy. Opuścił wzrok. – Grzebałaś w moim telefonie? – To naprawdę twoje pierwsze pytanie? – uniosłam brwi. Przez chwilę milczał, jakby szukał właściwych słów, ale żadne nie przychodziły. – To nie jest tak, jak myślisz… – Wiesz, że to zdanie nic już nie znaczy? – przerwałam mu. Podszedł bliżej. – To wszystko jest… skomplikowane. Zaśmiałam się cicho, ale bez cienia rozbawienia. – Skomplikowane? Zaprosiłam ją tutaj. Myślała, że przychodzi do ciebie. Podniósł głowę gwałtownie. – Co zrobiłaś? – Otworzyłam drzwi. I powiedziałam jej, kim jestem. Usiadł ciężko na krześle i przetarł twarz dłońmi. – Nie powinno tak być… – Ale jest – odpowiedziałam spokojnie. – Od jak dawna to trwa? Nie odpowiedział od razu. – Marek. – Kilka miesięcy – powiedział w końcu cicho. Poczułam, jak coś we mnie opada, ale nie był to nagły ból. Raczej powolne, ciężkie zrozumienie. Nie chciałam już być niewidzialna – No i co? – zapytałam po dłuższej chwili milczenia. – Planowałeś mi powiedzieć? – Nie wiedziałem, jak to zakończyć… – Czyli nie chodziło o mnie – weszłam mu w słowo. – Tylko o to, że nie wiedziałeś, co zrobić. Zacisnął usta. – Nie chciałem cię zranić. – A jednak znalazłeś sposób. Zapadła cisza. Gęsta, duszna. – Kiedy ostatni raz naprawdę spojrzałeś na mnie jak na kobietę? – zapytałam nagle. Uniósł wzrok, zaskoczony. – Co? – Kiedy ostatni raz na mnie patrzyłeś? Tak naprawdę? Nie odpowiedział. Pokiwałam głową. – Wiesz, obcięłam włosy, bo chciałam coś zmienić. Myślałam, że może jeszcze potrafimy wrócić do tego, co było. – Możemy spróbować – powiedział szybko. Spojrzałam na niego długo. – Nie. Ty możesz spróbować. Ja już spróbowałam. Wstałam od stołu. – Spakuję swoje rzeczy – dodałam spokojnie. – Chcesz odejść? – w jego głosie pojawił się cień paniki. Zatrzymałam się w drzwiach. – Nie chcę. Ale już nie chcę też zostać w miejscu, w którym jestem niewidzialna. Nie zatrzymywał mnie. I to bolało bardziej niż wszystko, co powiedział wcześniej. Poszłam do sypialni i zaczęłam wyciągać walizkę. Ręce miałam spokojne, aż do chwili, gdy natknęłam się na zdjęcie z naszych wakacji. Uśmiechnięci, blisko siebie, jakby nic nigdy nie miało się zmienić. Usiadłam na łóżku i przez chwilę patrzyłam na to zdjęcie. A potem odłożyłam je do szuflady. Nie zabrałam go ze sobą. Zamknęłam tamten rozdział Nie pamiętam samego momentu wyjścia. Drzwi zamknęły się za mną cicho. Walizka była lżejsza, niż się spodziewałam. Zatrzymałam się dopiero na klatce schodowej. Oparłam się o zimną ścianę i pierwszy raz od wielu godzin pozwoliłam sobie na łzy. Nie były gwałtowne, raczej ciche i uporczywe, jakby coś we mnie powoli się rozpuszczało. Telefon zawibrował. „Możemy porozmawiać?”. Patrzyłam na ekran przez dłuższą chwilę. Kiedyś rzuciłabym wszystko i wróciła na górę. Wierzyłam, że rozmowy są w stanie naprawić wszystko. Że wystarczy się postarać bardziej. Tym razem wytarłam tylko policzki i schowałam telefon do torebki. Na zewnątrz powietrze było chłodne, ale świeże. Szłam bez konkretnego celu, aż w końcu usiadłam na ławce w parku niedaleko domu. Ludzie mijali mnie, zajęci swoimi sprawami. Nikt nie wiedział, że właśnie kończy się czyjeś życie w dotychczasowej formie. Że już nic nie będzie takie samo. – Mogę się przysiąść? – usłyszałam nagle. Podniosłam wzrok. Starsza kobieta wskazywała na wolne miejsce obok mnie. – Proszę – odpowiedziałam cicho. Usiadła i przez chwilę milczałyśmy – Wiosna zawsze coś zmienia – powiedziała w końcu, patrząc przed siebie. Uśmiechnęłam się blado. – Czasem więcej, niż byśmy chciały. Skinęła głową, jakby doskonale rozumiała. – Ale czasem dokładnie tyle, ile trzeba. Nie odpowiedziałam, ale jej słowa zostały ze mną. Kilka dni później wynajęłam małe mieszkanie. Puste ściany, obce dźwięki, cisza, która nie była już ciężka – raczej spokojna. Uczyłam się tej ciszy na nowo. Któregoś poranka stanęłam przed lustrem. Dotknęłam swoich włosów, które nadal układały się lekko, dokładnie tak, jak chciałam. I nagle zrozumiałam coś, co wcześniej umykało mi przez lata. Nie chodziło o to, żeby on mnie zauważył. Chodziło o to, żebym to ja w końcu zobaczyła siebie. Telefon znów zawibrował. Tym razem nie musiałam nawet sprawdzać, kto dzwoni. Wyłączyłam dźwięk i odłożyłam go na bok. Podeszłam do okna. Słońce wpadało do środka, rozświetlając całe pomieszczenie. Po raz pierwszy od dawna poczułam coś prostego i spokojnego. Ulga. I choć to nie było zakończenie, które kiedyś bym wybrała, było jedynym, które miało sens. Zamknęłam tamten rozdział bez oglądania się za siebie. I to wystarczyło. Agnieszka, 34 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Teść urządził mi śmigus-dyngus. Bawiłam się tak dobrze, że teraz noszę pod sercem nasionko, które nie należy do męża” „W lany poniedziałek sąsiad oblał mnie wodą. Zamiast przerwać zabawę, zgodziłam się na schadzkę w jego starej altanie” „W lany poniedziałek mąż wrócił do domu mokry. Myślałam, że to przez śmigus-dyngus, ale powód był zupełnie inny”
„Sąsiadka poleciła mi fachowca od remontu. Straciłam oszczędności życia i odwagę, by spojrzeć córce w oczy”
„– Tu jest zaliczka – powiedziałam cicho, przesuwając kopertę. – Spokojnie, wszystko będzie zgodnie z umową. Zadzwonię jutro w sprawie materiałów. Patrzyłam, jak chowa pieniądze do teczki”.
Po śmierci męża wszystko miało swoje miejsce – rachunki w szufladzie pod obrusem, słoiki w równym rzędzie, pieniądze odkładane przez lata „na czarną godzinę”. Najbardziej wstydziłam się prosić o pomoc Karolinę. Chciałam, żeby widziała we mnie matkę, która wciąż daje sobie radę, a nie kobietę, której trzeba tłumaczyć świat. Łazienka pamiętała czasy, gdy do sklepów chodziło się z kartkami. Płytki były matowe, wanna pożółkła, a ja coraz częściej łapałam się na tym, że unikam zapraszania kogokolwiek do środka. Kiedy więc Lucyna z naprzeciwka zatrzymała mnie na klatce i powiedziała, że zna „złotą rączkę”, coś we mnie drgnęło. – Pani Stasiu, on robił u mojej kuzynki. Cud, miód. I niedrogo! – zapewniała, poprawiając siatkę z zakupami. Pokiwałam głową. Może to był moment, w którym chciałam uwierzyć bardziej jej niż własnym obawom. Wzbudził moje zaufanie Rafał przyszedł punktualnie. Uśmiechnął się szeroko, jakbyśmy znali się od lat. – Dzień dobry, pani Stanisławo. Zrobię tak, że będzie pani dumna – powiedział, oglądając łazienkę z miną znawcy. – Jak dla własnej mamy. Te słowa trafiły we mnie. Nikt dawno nie mówił do mnie w ten sposób. Rozłożył mi na stole katalogi, opowiadał o płytkach, hydroizolacji, terminach. Słuchałam, jakby czytał mi przyszłość – jasną, czystą, pachnącą nowością. Z banku wracałam z kopertą schowaną głęboko w torebce. Ręce mi się pociły, ale powtarzałam sobie, że to inwestycja w bezpieczeństwo. W wygodę. W to, że nie będę musiała się wstydzić przed córką. Kilka miesięcy wcześniej Karolina spojrzała na mnie surowo, gdy opowiedziałam jej o sprzedawcy garnków. – Mamo, ty wszystkim wierzysz. Świat nie jest taki prosty. Zabolało. Dlatego o remoncie nie wspomniałam ani słowem. Kiedy Rafał usiadł przy moim kuchennym stole, nalałam mu herbaty. – Tu jest zaliczka – powiedziałam cicho, przesuwając kopertę. – Spokojnie, wszystko będzie zgodnie z umową. Zadzwonię jutro w sprawie materiałów. Patrzyłam, jak chowa pieniądze do teczki. Przez chwilę coś ścisnęło mnie w żołądku, ale zagłuszyłam to myślą: „Lucyna by mnie nie wprowadziła w błąd”. Zaczęłam się niepokoić dnia po skuciu płytek byłam niemal szczęśliwa. Kurz osiadał na meblach, w powietrzu unosił się zapach wilgotnego betonu, ale ja widziałam w tym początek czegoś nowego. Rafał krzątał się sprawnie, nucił pod nosem i zapewniał: – Do końca tygodnia będzie po wszystkim. Zobaczy pani. Drugiego dnia przyszedł tylko na chwilę. – Dostawa płytek się opóźniła. Wie pani, teraz wszystko idzie jak krew z nosa – rzucił, nie patrząc mi w oczy. – Jutro zadzwonię. Zadzwonił. Następnego dnia już nie. Potem odebrał wieczorem. – Jestem przeziębiony, nie chcę pani zarazić. Dam znać, jak tylko stanę na nogi. Stałam przy oknie z telefonem w ręku i kiwałam głową, choć mnie nie widział. Chciałam wierzyć w każde słowo. Łazienka wyglądała tragicznie. Odsłonięte rury, nierówna podłoga, wystające przewody. Kurz wdzierał się do przedpokoju, a wilgoć zaczęła osiadać na ścianach. Po tygodniu ciszy przestałam dzwonić co godzinę. Dzwoniłam rano i wieczorem. Potem tylko wieczorem. – Abonent jest niedostępny – powtarzał spokojny głos w słuchawce. Myłam się w misce ustawionej na kuchennym taborecie. Wodę podgrzewałam w czajniku, ostrożnie przelewałam do plastikowej miednicy. Każdy ruch był jak przyznanie się do porażki. Zasłaniałam drzwi do łazienki kocem, żeby nie patrzeć na zniszczenia. Na klatce spotkałam Lucynę. – I jak tam prace? – zapytała z uśmiechem. Zawahałam się. – Czeka na materiały – odpowiedziałam, starając się brzmieć swobodnie. Jej twarz na moment stężała. – On jest solidny. Na pewno ma jakiś powód. Skinęłam głową. Chciałam, żeby miała rację. Ale kiedy wróciłam do mieszkania i zobaczyłam wilgotną plamę wychodzącą na ścianę w przedpokoju, poczułam, jak coś we mnie pęka. Dzwoniłam jeszcze kilka razy. Bez skutku. W końcu usiadłam przy kuchennym stole, tym samym, przy którym podałam mu kopertę. – W tym wieku powinnam być mądrzejsza – powiedziałam na głos do pustego mieszkania. Cisza była gorsza niż najgorsza wiadomość. Bo dopóki ktoś się tłumaczy, można wierzyć. Gdy milczy – zostaje tylko własny strach. Było mi wstyd Przez kilka tygodni żyłam tak, jakby nic się nie stało. Mówiłam sobie, że to przejściowe, że Rafał jeszcze się odezwie, że wszystko da się odwrócić. Ale ściany nie chciały współpracować z moimi kłamstwami. Zaczęły mięknąć przy framudze, farba lekko się wybrzuszyła. Pewnego popołudnia Karolina stanęła w przedpokoju i zmarszczyła brwi. – Mamo, co tu tak czuć wilgocią? – Przesadzasz. Pewnie z piwnicy ciągnie – odpowiedziałam zbyt szybko. Dotknęła dłonią ściany. Tynk ugiął się pod jej palcami. – To nie jest z piwnicy. Ruszyła w stronę łazienki. Zastąpiłam jej drogę, ale odsunęła mnie delikatnie, stanowczo. Kiedy odsunęła koc, który zawiesiłam w drzwiach, zapadła cisza. Patrzyła na skute kafelki, odsłonięte rury i nierówną podłogę. – Co tu się stało? – zapytała cicho. Nie umiałam już wymyślić żadnej historii. Usiadłam przy kuchennym stole i poczułam, jak drżą mi ręce. – Dałam zaliczkę. Polecony fachowiec. Miał wrócić… – głos mi się załamał. – Nie wrócił. Karolina długo milczała. Widziałam w jej oczach złość, ale nie była skierowana tylko na mnie. – Dlaczego mi nie powiedziałaś? – Bo nie chciałam, żebyś pomyślała, że jestem nierozsądna. Zawsze mówisz, że za łatwo ufam ludziom. Usiadła naprzeciwko. Oparła łokcie o stół, zakryła twarz dłońmi. – Mamo, ja się o ciebie martwię. A ty wszystko dźwigasz sama. Wtedy pękło coś, co trzymałam w sobie od miesięcy. Nie chodziło tylko o pieniądze. Chodziło o to, że bałam się przestać być silna. Bałam się, że jeśli przyznam się do błędu, stanę się dla niej ciężarem. Karolina wstała i objęła mnie mocno. – Poradzimy sobie. Zgłosimy to. A łazienkę zrobi znajomy z pracy. Tylko następnym razem mów mi od razu. Nie odzyskałam oszczędności. Pieniądze przepadły. Łazienka po kilku tygodniach była nowa, jasna i sucha. Za każdym razem, gdy odkręcałam wodę, czułam jednak ukłucie wstydu. Stanisława, 68 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Mama ze znudzonej emerytki zamieniła się w szczęśliwą seniorkę. Wystarczył jeden prosty pomysł” „Byłam przekonana, że partner mnie zdradza. Kiedy uchylił rąbka tajemnicy, zrozumiałam, jak bardzo się myliłam” „Romans mojego męża wydał się na ślubie. Zamiast świętować szczęście syna, patrzyłam, jak moje życie obraca się w gruzy”
„Sprzedałam mieszkanie i przeprowadziłam się na wieś, żeby pomóc mamie. Każdego dnia marzę o powrocie do miasta”
„Przeglądałam stare zdjęcia z miasta. Wyglądałam jak ktoś, kto wie, gdzie jest jego miejsce. A teraz? Spojrzałam na ściany mojego dawnego pokoju. Nagle wydały mi się jeszcze ciaśniejsze. Wtedy po raz pierwszy pomyślałam nie tylko o tym, że tęsknię za miastem. Pomyślałam, że chcę tam wrócić. I ta myśl już mnie nie opuściła”.
Zawsze powtarzałam, że jestem „miejska do szpiku kości”. Lubiłam gwar ulicy, światła w oknach naprzeciwko i to poczucie, że nawet w środku nocy ktoś gdzieś obok czuwa. A jednak sprzedałam mieszkanie i wróciłam do domu, z którego kiedyś tak bardzo chciałam uciec. Miałam pomóc mamie. Tylko że nikt nie uprzedził mnie, jak bardzo można się czuć obcym we własnym domu. Inaczej to sobie wyobrażałam Dom na wsi wydawał się mniejszy, niż go zapamiętałam. Ściany jakby przybliżyły się do siebie, a podłogi skrzypiały głośniej niż kiedyś. Mama stała w kuchni, odwrócona do mnie plecami, kiedy wniosłam ostatnią torbę. – Postaw to tam, przy drzwiach – rzuciła, nawet się nie odwracając. – Cześć, mamo – powiedziałam cicho. – No przecież widzę, że jesteś – odpowiedziała, jakby to była oczywistość, która nie wymaga żadnych emocji. Zatrzymałam się na chwilę, z ręką opartą o framugę. Wyobrażałam sobie to inaczej. Że mnie przytuli, że powie „dobrze, że jesteś”, że poczuję, że zrobiłam coś właściwego. Zamiast tego dostałam polecenie, gdzie postawić torbę. Pierwsze dni upłynęły na sprzątaniu i porządkach. Mama chodziła za mną krok w krok, poprawiając wszystko, co zrobiłam. – Nie tak układa się naczynia – mruknęła któregoś dnia, przekładając talerze. – Mamo, to naprawdę nie ma znaczenia… – Ma. Tu wszystko ma znaczenie, tylko ty już o tym zapomniałaś – przerwała mi ostro. Zacisnęłam usta. Chciałam powiedzieć, że przez ostatnie dziesięć lat radziłam sobie sama, że prowadziłam własne życie, podejmowałam decyzje. Ale każde takie zdanie odbijało się od niej jak od ściany. Wieczorami wychodziłam przed dom i siadałam na starym drewnianym stopniu. Wpatrywałam się w ciemność, która była zupełnie inna niż ta w mieście. Tam zawsze coś się działo. Tu cisza była tak gęsta, że aż bolała. Pewnego wieczoru mama stanęła w drzwiach. – Nie masz nic do roboty? – zapytała. – Już wszystko zrobiłam. – To poszukaj sobie zajęcia. Na wsi nikt nie siedzi bezczynnie. – Mamo, ja też potrzebuję chwili dla siebie… – Dla siebie to miałaś czas w tym swoim mieście – ucięła. – Tu jest życie, nie zabawa. Te słowa uderzyły mnie mocniej, niż się spodziewałam. Mogłam popełnić błąd Następnego dnia spotkałam sąsiadkę, panią Zofię. Podeszła do płotu, kiedy rozwieszałam pranie. – Wróciłaś do mamy? – zapytała z lekkim uśmiechem. – Tak, na jakiś czas. – Dobra z ciebie córka – pokiwała głową. – Niewiele takich teraz. Chciałam się uśmiechnąć, ale coś mnie zatrzymało. – Nie wiem, czy dobra – odpowiedziałam w końcu. Pani Zofia przyjrzała mi się uważniej. – Z twoją mamą nie jest łatwo – powiedziała ciszej. – Zawsze taka była. Zamarłam. – Jaka? – Wymagająca. I… oszczędna w uczuciach. Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Po raz pierwszy ktoś nazwał to, co czułam, ale jednocześnie zabrzmiało to jak wyrok. Wieczorem spróbowałam jeszcze raz. – Mamo, może usiądziemy razem? Pogadamy? Spojrzała na mnie znad gazety. – O czym? – No… o wszystkim. O tym, jak się czujesz. O mnie… Westchnęła ciężko. – Nie mamy o czym rozmawiać. Jest robota, to się robi. To wystarczy. Stałam przed nią przez chwilę, czując, jak coś we mnie się zamyka. Tamtej nocy długo nie mogłam zasnąć. Leżałam w swoim dawnym pokoju, który teraz wydawał się obcy. Słuchałam tykania zegara i myślałam o swoim mieszkaniu w mieście. O kubku, który zawsze stał na parapecie. O hałasie, który kiedyś mnie męczył, a teraz wydawał się wybawieniem. Zrozumiałam wtedy jedną rzecz – przyjechałam tu, żeby pomóc mamie, ale nikt nie zapytał, czy ja dam radę zostać. I chyba po raz pierwszy pomyślałam, że mogłam popełnić błąd. Czułam narastający żal Z czasem przestałam już nawet próbować zaczynać rozmowy. Każda kończyła się tak samo — krótką odpowiedzią, westchnieniem albo milczeniem, które było cięższe niż najostrzejsze słowa. Zaczęłam funkcjonować obok mamy, nie z nią. Któregoś ranka weszłam do kuchni wcześniej niż zwykle. Mama siedziała przy stole, trzymając w dłoniach kubek z herbatą. Patrzyła przez okno, jakby na coś czekała. – Dzień dobry – powiedziałam ostrożnie. Skinęła tylko głową. – Pomyślałam… – zaczęłam, nalewając sobie herbaty – że może pojadę dziś do miasteczka. Kupię trochę rzeczy, których tu brakuje. – Jakich rzeczy? – zapytała chłodno. – Chociażby lepszą kawę. I może coś do salonu, żeby było trochę przytulniej… Mama odłożyła kubek z wyraźnym stuknięciem. – Czyli to, co jest, ci nie wystarcza? Zamarłam. – Nie o to chodzi. Po prostu chciałam… – Zmieniać wszystko po swojemu – przerwała mi. – Jak w mieście. – Mamo, ja tylko… – To nie jest twoje mieszkanie – powiedziała ostrzej. – Tu się żyje inaczej. Poczułam, jak robi mi się gorąco. – Sprzedałam swoje mieszkanie, żeby tu być – wyrwało mi się. – Myślałam, że to coś znaczy. Mama spojrzała na mnie po raz pierwszy tego dnia prosto w oczy. – To była twoja decyzja. Te cztery słowa zostały ze mną na długo. Wyszłam z domu, trzaskając drzwiami, choć od razu tego pożałowałam. Szłam bez celu drogą między polami, czując, jak narasta we mnie coś, czego nie potrafiłam nazwać. Żal? Złość? A może zwykłe rozczarowanie? Tęskniłam za miastem Zatrzymałam się dopiero przy starym przystanku. Usiadłam na ławce i schowałam twarz w dłoniach. – Ciężki poranek? Podniosłam głowę. Obok stał mężczyzna, którego kojarzyłam z okolicy. Widziałam go kilka razy, jak przechodził obok naszego domu. – Coś w tym stylu – odpowiedziałam. Usiadł na drugim końcu ławki, zostawiając między nami bezpieczną przestrzeń. – Powrót po latach nigdy nie jest prosty – powiedział spokojnie. Spojrzałam na niego zaskoczona. – Aż tak to widać? – Trochę – uśmiechnął się lekko. – Jestem Michał. – Marta. Przez chwilę siedzieliśmy w ciszy. – Myślałam, że to będzie łatwiejsze – przyznałam w końcu. – Że przyjadę, pomogę mamie i jakoś się odnajdę. – I? – I czuję się, jakbym była tu gościem, którego nikt nie zapraszał. Michał kiwnął głową, jakby doskonale rozumiał. – Twoja mama zawsze była… wymagająca. Znowu to słowo. – Wszyscy to wiedzą oprócz mnie? – zapytałam z gorzkim uśmiechem. – Ty też wiedziałaś. Tylko może liczyłaś, że coś się zmieni. Nie odpowiedziałam, bo miał rację. Kiedy wróciłam do domu, mama stała w kuchni. – Gdzie byłaś? – zapytała. – Na spacerze. – Zostawiłaś wszystko i poszłaś? – Wszystko było zrobione. – Zawsze znajdzie się coś do zrobienia – mruknęła. Zdjęłam kurtkę powoli. – Mamo… – zaczęłam, czując, że coś we mnie pęka – ja naprawdę się staram. – To staraj się bardziej. Te słowa zabrzmiały jak zamknięcie drzwi. Tego wieczoru długo siedziałam na łóżku, trzymając w ręku telefon. Przeglądałam stare zdjęcia z miasta. Moje mieszkanie, znajomi, kawiarnia na rogu, w której zawsze siadałam przy oknie. Zatrzymałam się na jednym zdjęciu. Stałam na nim na balkonie, uśmiechnięta, spokojna. Wyglądałam jak ktoś, kto wie, gdzie jest jego miejsce. A teraz? Odłożyłam telefon i spojrzałam na ściany mojego dawnego pokoju. Nagle wydały mi się jeszcze ciaśniejsze. Wtedy po raz pierwszy pomyślałam nie tylko o tym, że tęsknię za miastem. Pomyślałam, że chcę tam wrócić. I ta myśl już mnie nie opuściła. Czułm się jak ktoś obcy Następne dni wyglądały niemal identycznie. Wstawałam, robiłam swoje, słuchałam uwag, które wbijały się we mnie coraz głębiej. Zaczęłam unikać mamy, choć mieszkałyśmy pod jednym dachem. Mijałyśmy się jak obce osoby, które łączy tylko adres. Tamtego popołudnia stałam przy zlewie, kiedy mama weszła do kuchni. – Znowu źle umyte – powiedziała, biorąc do ręki talerz. – Zacieki. Zacisnęłam palce na krawędzi blatu. – Naprawdę? – zapytałam cicho. – Tak. Tu trzeba dokładnie, a nie byle jak. Odwróciłam się w jej stronę. – Wiesz co? Może problem nie jest w talerzach. Spojrzała na mnie zaskoczona. – A w czym? Serce biło mi szybciej, ale tym razem nie zamierzałam się cofnąć. – W tym, że cokolwiek zrobię, to i tak jest źle. Że traktujesz mnie jak kogoś, kto tylko przeszkadza. – Przesadzasz – odpowiedziała chłodno. – Nie przesadzam! – podniosłam głos, pierwszy raz od przyjazdu. – Sprzedałam wszystko, żeby tu być. Zostawiłam swoje życie. I co dostaję? Ciągłe uwagi i milczenie. Mama zmrużyła oczy. – Nikt cię o to nie prosił. Te słowa zawisły między nami. – Może nie – powiedziałam już ciszej. – Ale myślałam, że tego chcesz. – Chciałam pomocy, nie… – zawahała się na chwilę – nie zmian. – Ja nie wprowadzam zmiam, mamo. Jestem twoją córką. Zapadła cisza. Długa, ciężka. Mama odwróciła wzrok. – Kiedyś byłaś – powiedziała w końcu. – Teraz jesteś kimś obcym, kto próbuje mnie pouczać, jak mam żyć. Poczułam, jak coś we mnie pęka ostatecznie. – To może faktycznie jestem tu obca – odpowiedziałam. Nie czekałam na jej reakcję. Wyszłam z kuchni, zamknęłam się w pokoju i zaczęłam wyciągać walizkę spod łóżka. Ręce trzęsły mi się, kiedy pakowałam ubrania. Czekałam na ten moment Po kilkunastu minutach usłyszałam ciche pukanie. – Co robisz? – zapytała mama, stojąc w drzwiach. Nie odwróciłam się. – Wyjeżdżam. – Dokąd? – Tam, gdzie przynajmniej wiem, kim jestem. – I zostawisz mnie samą? Zatrzymałam się na chwilę. – A nie tego właśnie chcesz, odkąd tu przyjechałam? Nie odpowiedziała. Zasunęłam walizkę i wzięłam ją do ręki. Kiedy mijałam mamę, zauważyłam coś, czego wcześniej nie widziałam — nie złość, nie chłód, ale coś jakby strach. – Marta… – powiedziała ciszej niż zwykle. Zatrzymałam się. – Tak? Milczała przez chwilę, jakby szukała słów, które nigdy nie przychodziły jej łatwo. – Nie umiem inaczej – przyznała w końcu. Te trzy słowa uderzyły mnie mocniej niż wszystkie wcześniejsze. Odwróciłam się powoli. – Wiem – odpowiedziałam. – Ale ja nie umiem tak żyć. Patrzyłyśmy na siebie przez dłuższą chwilę. Dwie osoby, które powinny być sobie najbliższe, a stały po przeciwnych stronach. – Zostaniesz? – zapytała nagle. To pytanie przyszło za późno. – Nie – pokręciłam głową. – Jeśli zostanę, to tylko dlatego, że czuję się winna. A nie dlatego, że chcę. Mama opuściła wzrok. – Rozumiem. Ale w jej głosie nie było przekonania. Wyszłam z domu z walizką w ręku. Powietrze było chłodne, a droga przed domem wydawała się dłuższa niż kiedykolwiek. Każdy krok bolał, ale jednocześnie czułam coś jeszcze — ulgę. Na przystanku stał Michał. – Wyjeżdżasz? – zapytał, patrząc na walizkę. – Tak. – Na dobre? Zawahałam się. – Na swoje. Uśmiechnął się lekko. – To brzmi lepiej. Autobus miał przyjechać za kilka minut. Usiadłam na ławce, trzymając walizkę blisko siebie. – Nie żałujesz? – zapytał. Spojrzałam w stronę domu, którego już prawie nie było widać zza drzew. – Żałuję tylko, że tak długo próbowałam być kimś, kim nie jestem. W oddali pojawił się autobus. Wstałam powoli, czując, jak serce bije mi mocniej. To był moment, którego się bałam… i na który czekałam. Wróciłam do siebie Autobus ruszył powoli, jakby dawał mi jeszcze chwilę na zmianę decyzji. Siedziałam przy oknie, ściskając pasek torebki tak mocno, aż zbielały mi knykcie. Wieś znikała za szybą — najpierw domy, potem drzewa, aż w końcu została tylko droga. Nie płakałam. To było dla mnie zaskakujące. Zamiast tego czułam spokój, jakiego nie zaznałam od tygodni. Telefon zawibrował w dłoni. To była wiadomość od mamy. „Uważaj na siebie”. Tylko tyle. Przez chwilę patrzyłam na ekran, jakby to były najważniejsze słowa, jakie kiedykolwiek do mnie napisała. Bez uwag, bez chłodu. Prosto i… jakoś inaczej niż zwykle. Odpisałam krótko: „Ty też”. Schowałam telefon i oparłam głowę o szybę. Kiedy dotarłam do miasta, uderzył mnie znajomy hałas. Ludzie, światła, ruch — wszystko to, co kiedyś było dla mnie codziennością, teraz wydawało się niemal obce, ale w dobrym sensie. Jak powrót do miejsca, które czekało cierpliwie. Pierwsze dni były trudne. Nie miałam już swojego mieszkania, więc wynajęłam mały pokój. Łóżko było węższe, kuchnia wspólna, a ściany cienkie. A jednak… oddychało mi się lżej. Któregoś wieczoru siedziałam przy oknie z kubkiem herbaty. Patrzyłam na ulicę, na ludzi, którzy gdzieś się spieszyli, rozmawiali, śmiali. I nagle dotarło do mnie coś ważnego. Nie uciekłam. Ja po prostu wróciłam do siebie. Kilka dni później zadzwoniła mama. Wahałam się chwilę, zanim odebrałam. – Halo? – powiedziałam ostrożnie. – Marta… – jej głos był cichszy niż zwykle. – Jak tam? To pytanie zabrzmiało dziwnie. Nienaturalnie. – Dobrze – odpowiedziałam. – Układam sobie wszystko. Zapadła krótka cisza. – To dobrze – powiedziała. – Tu… wszystko w porządku. Słyszałam, że chce powiedzieć coś więcej, ale nie potrafi. – Mamo… – zaczęłam. – Tak? – Możemy spróbować inaczej. Tak… powoli, bez pośpiechu. Znów cisza, ale tym razem inna. – Możemy – odpowiedziała w końcu. Nie był to nagły przełom. Nie było wzruszeń ani wielkich słów. Ale pierwszy raz od dawna poczułam, że między nami pojawiła się przestrzeń na coś nowego. Nie wróciłam już na wieś na stałe. Odwiedzałam mamę od czasu do czasu, na kilka dni. Te wizyty bywały trudne, ale już nie takie jak wcześniej. Nauczyłam się stawiać granice. Ona — choć powoli — zaczęła je dostrzegać. Zrozumiałam, że nie każdą relację da się naprawić w taki sposób, jakby się chciało. Ale czasem można ją ułożyć na nowo — na innych zasadach. I że pomaganie komuś nie może oznaczać rezygnacji z samej siebie. Tamta decyzja bolała. Do dziś czasem boli, ale była potrzebna. Bo dopiero kiedy wyszłam z tamtego domu z walizką w ręku, naprawdę poczułam, że mam dokąd iść. Marta, 34 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W lany poniedziałek mąż wrócił do domu mokry. Myślałam, że to przez śmigus-dyngus, ale powód był zupełnie inny” „Teść urządził mi śmigus-dyngus. Bawiłam się tak dobrze, że teraz noszę pod sercem nasionko, które nie należy do męża” „W lany poniedziałek sąsiad oblał mnie wodą. Zamiast przerwać zabawę, zgodziłam się na schadzkę w jego starej altanie”