Giełda dla początkujących - poradnik jak zacząć
Skorzystaj z naszego poradnika giełdowego dla początkujących.
Giełda wielu osobom kojarzy się z czymś absolutnie niezrozumiałym, zagmatwanym, niejasnym. Wolą być od niej jak najdalej i nawet nie chcą się zainteresować tym, w jaki sposób można na niej zarabiać pieniądze. Dzięki naszemu poradnikowi giełdowemu dla początkujących dowiesz się, czym w ogóle jest giełda i jak na niej grać, przez co być może przełamiesz swój lęk i sama staniesz się wytrawnym graczem giełdowym. Giełda dla początkujących - poradnik, jak zacząć Każdy z graczy giełdowych kiedyś zaczynał od takiego momentu, w którym ty teraz jesteś. Gdyby bali się zaryzykować, nie udałoby im się dojść do dużych pieniędzy, którymi teraz mogą dysponować. Oczywiście nie wszystkim się udało i udaje, ale giełda to przecież nie ruletka - tu panują określone zasady. Co to jest giełda? Ogólnie rzecz ujmując, giełda jest miejscem przepływu kapitału, ale też informacji o tym, jak dana gospodarka aktualnie wygląda. Właściciele największych firm nie korzystają z pożyczek w banku na ich rozwój, ale umieszczają je na giełdzie, to znaczy sprzedają jakąś część udziałów w danej firmie (lub wszystkie) w postaci akcji. Inni użytkownicy wykupują te akcje i jeśli dana firma odnosi sukcesy, rozwija się, oni na tym też zarabiają. Bywa też oczywiście odwrotnie, załamanie pozycji danej firmy skutkuje tym, że jej akcje są dużo mniej warte i przez to ich posiadacze na tym tracą. Do czego służy rachunek maklerski? Najprościej jest przyrównać go do konta w banku. Aby trzymać pieniądze na koncie, należy otworzyć rachunek bankowy. Na giełdzie zastępuje go rachunek maklerski, dzięki niemu można nabywać akcje różnych firm. Akcje możemy nie tylko kupować, lecz także sprzedawać. Im taniej kupimy i drożej sprzedamy, tym nasz zysk będzie większy. Potrzebujemy mieć rachunek maklerski, ponieważ akcje można kupować bądź sprzedawać tylko za pośrednictwem biura maklerskiego. Nie da się kupować ich bezpośrednio od danej firmy. Inwestowanie samodzielne lub przez fundusze Sprawa jest dosyć jasna. Samodzielnie inwestując, to my decydujemy, które akcje wybieramy, my zarządzamy swoim portfelem. Korzystając z funduszu, to zarządzającemu danym funduszem powierzamy nasze pieniądze i możemy tylko mieć nadzieję, że dobrze je ulokuje. Jeżeli sami nie znamy się zbytnio na giełdzie, to drugie rozwiązanie wydaje się bezpieczniejsze. Jeżeli natomiast nie mamy zaufania do żadnej z instytucji operującej funduszami, możemy działać na giełdzie bez ich pomocy. Tak naprawdę ani w jednym ani w drugim przypadku nie ma absolutnej pewności, że powiedzie nam się lepiej. Dlaczego tak wielu inwestorów nie wzbogaca się na giełdzie? Pozornie sprawa wydaje się niezwykle prosta, kupujemy tanio, sprzedajemy drogo. Giełda wiąże się jednak z dużymi nerwami, adrenaliną i ciągłą niepewnością. Wielu ludzi nie wytrzymuje tego i wybierają złe rozwiązania. Jakie? za szybko sprzedają akcje spółek, które rosną, ponieważ boją się, że zaraz te akcje zaczną tracić; za długo trzymają akcje spółek, które spadają w nadziei, że te odrobią straty. Ciągłe spekulacje Inwestowanie na giełdzie bardzo mocno powiązane jest ze spekulacjami. Nie można powiedzieć, że kupujący dane akcje działają w ciemno ani też, że robią to w sposób absolutnie przemyślany i racjonalny. Istnieją pewne spekulacje, dzięki którym przewiduje się, czy dana spółka może zyskać czy stracić. Często jednak te spekulacje są specjalnie spreparowane, by wprowadzały w błąd. Nie da się ukryć, że gra na giełdzie jest dla osób o stalowych nerwach, jednak przy odrobinie cierpliwości, wiedzy i szczęścia, jesteśmy w stanie naprawdę nieźle zarobić. Właśnie dlatego giełda jest wciąż tak bardzo pożądanym miejscem. Zobacz też: Jak należy inwestować? Bezpieczne inwestowanie w diamenty Dlaczego warto inwestować w złoto?
Ekspert radzi: Jak najrozsądniej rozłożyć procenty w portfelu inwestycyjnym?
Zaczynamy od celu i horyzontu czasowego. Następnie określamy, czy będziemy inwestować małymi kwotami ale regularnie, czy też mamy jedną kwotę, którą będziemy obracać, czy np. co miesiąc będzie nam przybywać środków. Kolejne pytanie dotyczy tego jakie akceptujemy ryzyko ile mogę stracić, jak będziemy na stratę reagować, czy wyprzedażą, czy też np. spadek cen akcji wykorzystamy do dodatkowych zakupów po atrakcyjniejszej cenie. Określmy też płynność czyli którą część środków będziemy potrzebować. Ta decyzja w połączeniu z poprzednimi pozwoli nam określić strukturę naszego portfela, wybrać kategorie rozwiązań inwestycyjnych jakie będziemy brać pod uwagę. Istotne jest także to, czy mamy wystarczającą wiedzę na temat wybranych instrumentów finansowych i czy mamy czas „bawić się” w codzienne zarządzanie naszym portfelem. Określmy, co możemy zrobić sami, a co musimy powierzyć specjalistom. I na koniec - nie zapomnijmy o tym aby na wszelki wypadek zawsze część aktywów pozostawić w gotówce, na rachunku bankowym lub w instrumencie finansowym, który możemy spieniężyć bez utraty zysków. Przydadzą się jak pojawią się nagłe potrzeby finansowe. Przemysław Orłowski, Biuro Produktów Indywidualnych PZU Życie
Ekspert radzi: Co to jest portfel inwestycyjny?
Portfel inwestycyjny to zbiór aktywów finansowych inwestora, określonych instrumentów finansowych będących rezultatem decyzji i transakcji zawartych przez inwestora wybierającego rożne formy lokowania majątku. W skład portfela mogą wchodzić aktywa finansowe takie jak gotówka (środki na rachunku bieżącym), lokaty terminowe, papiery wartościowe (np. akcje obligacje), jednostki funduszy inwestycyjnych, czy ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych. Mogą też być to aktywa rzeczowe jak nieruchomości, dzieła sztuki, sztabki złota. Poszczególne składowe różnią się potencjalną stopą zwrotu, ryzykiem, płynnością. W zależności od możliwości finansowych i celów finansowych inwestora indywidualnego lub instytucjonalnego portfele mogą być mniejsze jeśli chodzi o liczbę instrumentów finansowych, jednorodne albo mniej lub bardziej zróżnicowane. Dobrze zbudowany portfel inwestycyjny powinien odzwierciedlać preferencje i cele inwestycyjne inwestora. Przemysław Orłowski, Biuro Produktów Indywidualnych PZU Życie
Jednym z najbardziej pożądanych przez kobiety upominków jest biżuteria. Zwłaszcza ta diamentowa. Sceptycznie nastawionych do takiego prezentu Panów niech przekona fakt, iż diament to nie tylko piękna błyskotka, ale także doskonała inwestycja finansowa.
Prawie pół wieku minęło, od czasów, kiedy Marylin Monroe, kobieta legenda, ikona, cud kobiecości i obiekt pożądania wszystkich mężczyzn śpiewała, że nikt inny, a tylko diamenty są najlepszym przyjacielem kobiety. Zapewne była świadoma tego, iż diamenty to także jedna z bezpieczniejszych lokat finansowych. Cena diamentów w ciągu ostatniego stulecia ani razu nie spadła. Co więcej utrzymuje się ponad poziomem inflacji we wszystkich krajach z gospodarką rynkową. Na diamentach na pewno nie stracimy, a w dłuższym okresie będziemy mogli mówić o przyzwoitych zyskach. Dodatkowo diament ma wiele innych zalet, które stawiają go ponad innymi inwestycjami. Po pierwsze jest inwestycją międzynarodową, która nie zna granic. Można go kupić w Europie, a sprzedać w Ameryce. Jest międzynarodowym środkiem płatniczym, co oznacza, że można go spieniężyć w każdym miejscu świata. Jego sprzedaż nie jest skomplikowana i w kryzysowych sytuacjach można bardzo łatwo wymienić go na gotówkę. Diament nie podlega modzie, w odróżnieniu np. od dzieł sztuki, czy antyków. W porównaniu z kursowymi turbulencjami i zmiennością rynków giełdowych, wciąż utrzymuje swoją cenę, co oznacza, że można dla niego zakładać stały wzrost wartości. Jako inwestycja i efektywna forma lokaty majątku jest używany od stuleci. Zawsze był kombinacją piękna i wysokiej wartości materialnej. W dzisiejszych czasach w diamenty inwestuje się około 7% wolnych środków mieszkańców państw EU. Co istotne, diament jest praktycznie niezniszczalny. Nie można go stłuc, zarysować, nie działa na niego kwas, zasada ani woda. Inne formy inwestycji, jak gotówka, antyki, papiery wartościowe czy nieruchomość mogą zostać zniszczone przez naturalne siły przyrody. Kolejną cechą diamentu jest jego mobilność. W kieszeni możemy przenieść w postaci diamentów nawet kilka milionów złotych. Niewielkie rozmiary takiej inwestycji umożliwiają jej łatwy i szybki, a przy tym niezauważalny dla innych transport. Ciężko jest znaleźć ekwiwalent pieniężny skoncentrowany do objętości porównywalnej z diamentem. Jeden kamień może być warty nawet walizkę pieniędzy. Dlatego też diament to bardzo dyskretny majątek. Jeśli chcemy możemy go ukryć przed ludzką zazdrością, konkurencją, czy sąsiadami. Wreszcie diament to wartościowy i piękny podarunek, przekazywany z pokolenia na pokolenie. To majątek, który nie kole w oczy innych, a jako dziedzictwo staje się nieocenionym rodzinnym klejnotem z elementami tradycji. Dlatego właśnie diament to idealny prezent także na Walentynki. Firma Diamond International Corporation, specjalista i ekspert w dziedzinie diamentów inwestycyjnych, co roku proponuje swoim klientom nowe kolekcje biżuterii. Kosztowności te projektowane są przez wybitnych w swoim fachu czeskich projektantów, m.in. braci Adama i Milana Bergl. Ich projekty zachwycają i oczarowują niezwykłym designem. Panom, którzy obawiają się zakupu biżuterii dla swojej kobiety, gdyż mogą nie sprostać upodobaniom ukochanej, D.I.C. proponuje na Walentynki diamentowe serduszko. Obdarowana kobieta może sama zdecydować w jakiej formie będzie chciała nosić ten diamentowy upominek, w postaci pierścionka, broszki, naszyjnika czy innej. Diamentowe serduszko D.I.C. o wielkości 0,1 karata, posiada wszelkie, międzynarodowe certyfikaty, potwierdzające jego autentyczność i kosztuje około 500 zł. Ofiarowując ukochanej kobiecie diamentową biżuterię, ofiarowujemy jej nie tylko gwarancję miłości, ale również (mając w pamięci niezapomnianą Marylin Monroe) najlepszego przyjaciela.
Wolność finansowa dzięki inwestowaniu w nieruchomości
Książka autorstwa Sławka Muturi i Roberta Zduńczyka jest praktycznym i prosto napisanym poradnikiem na temat tego, jak dzięki zbudowaniu portfela nieruchomości możesz stać się wolna finansowo
W książce "Wolność finansowa dzięki inwestowaniu w nieruchomości" znajdziesz wyjaśnienia, czym jest wolność finansowa, czym różni się ona od bogactwa, co jest ważne, aby rozpocząć swoją własną wędrówkę ku tej wolności oraz, dlaczego inwestując w nieruchomości, masz najwieksze szanse ją osiągnąć. Tajemnica sukcesu wolności finansowej tkwi w dochodach gotówkowych, które będziesz regularnie co miesiąc otrzymywać niezależnie od swojej pracy. Oprócz interesujących i inspirujących idei, książka zawiera także szereg bardzo konkretnych wskazówek, które pozwolą ci „odtajemniczyć” inwestowanie w nieruchomości. Będą one przydatne zarówno przy określaniu własnej strategii inwestowania, jak i w momencie, gdy będziesz nabywać swoje pierwsze mieszkanie na wynajem, oraz gdy później będziesz nim zarządzać. Autorzy książki - Sławek Muturi i Robert Zduńczyk - przez prawie 20 lat zdobywali wiedzę i doświadczenie w biznesie w najlepszych globalnych firmach doradczych. Ponad 10 lat temu rozpoczęli budowanie swojej wolności finansowej, a teraz dzielą się swoimi praktycznymi wiedzą i doświadczeniem w pierwszej z serii książek. Zapraszamy do zapoznania się z krótkimi fragmentami książki Sławka Muturi i Roberta Zduńczyka "Wolność finansowa dzięki inwestowaniu w nieruchomości". (...) 1.3 Wolność finansowa a bogactwo Trudno jest zostać bogatym Osiągnąć bogactwo jest bardzo trudno. Sami nie jesteśmy bogaci, więc niestety tym bardziej nie wiemy, jak tobie poradzić, w jaki sposób możesz zostać bogata. Nie wiemy nawet, jak zdefiniować „bogactwo”. Ktoś, kto w wyniku ostatniego krachu na giełdzie wypadł z listy 100 najbogatszych Polaków i teraz zajmuje na niej 103. miejsce, może nie czuć się bogatym, mimo, że z pewnością za takiego uznawalibyśmy go my (czy ty). Nawet więcej, ktoś, kto na tej liście zajmuje miejsce w pierwszej 5., może czuć się biednym, jeśli będzie się porównywał z końcówką listy 100 najbogatszych ludzi na świecie. Definicja bogactwa jest bardzo płynna, a sama koncepcja opiera się często na porównaniach majętności jednej osoby ze stanem posiadania innych osób. Dodatkowo, ktoś nawet bardzo bogaty może nie być wcale pewnym, czy już osiągnął „bogactwo”, do którego dążył. Zawsze pojawią się na horyzoncie kolejne cele do osiągnięcia, a możliwość ich osiągnięcia umacnia nas w przeświadczeniu, że nadal jesteśmy „bogaci”. Luksusowy samochód przestaje być wyznacznikiem własnego bogactwa w momencie, gdy się go już posiądzie. Celem staje się luksusowa willa. Ale i ta w momencie przeprowadzki przestaje być wystarczającym wyznacznikiem. Willa zostaje zastąpiona chęcią posiadania luksusowego jachtu. Następnie jacht – helikopterem, helikopter – odrzutowcem, odrzutowiec – superjachtem, superjacht – własną wyspą na Karaibach, itd. Obecnie najwięksi krezusi płacą miliony dolarów, aby pobyć parę dni na stacji kosmicznej i jeść jakieś papki w tubkach, gnieździć się na maluteńkiej przestrzeni, mieć kłopoty z prozaicznym oddawaniem moczu w warunkach nieważkości. Możemy też przypuszczać, że gdy tylko pojawi się możliwość spaceru po Księżycu, to znowu najbogatsi rozpoczną wyścig do pierwszeństwa w wydaniu miliardów dolarów, aby być tymi pierwszymi cywilami na Księżycu. Jak widzisz, trudno jest o taką granicę, przy której można bezdyskusyjnie powiedzieć: teraz jestem naprawdę bogata. Wolność finansowa to nie jest wyścig z innymi Sprawa przedstawia się zupełnie inaczej w przypadku „wolności finansowej”. Tutaj definicja jest bardzo precyzyjna: wolność finansową osiągasz wtedy, gdy twoje pasywne (a więc niewymagające twojej pracy) dochody, w formie gotówki, stale przewyższają poziom twoich normalnych, comiesięcznych wydatków. Dzięki temu, że to ty sama definiujesz swój „optymalny” poziom comiesięcznych wydatków, i niezbędny do ich pokrycia poziom gotówki, nie musisz się z nikim porównywać i z kimkolwiek ścigać. O tym, czy osiągnęłaś wolność finansową, czy jeszcze nie, nie decyduje względna pozycja społeczna. Porównujesz jedynie, na ile twoje pasywne dochody pokrywają twoje normalne comiesięczne wydatki! Na wysokość obu tych pozycji masz – szczęśliwie – bezpośredni wpływ: - W odniesieniu do pasywnych dochodów: to ty budujesz systematycznie ich wysokość, powiększając wielkość swojego portfela nieruchomości. - W odniesieniu do normalnego poziomu wydatków: to ty kontrolujesz swoje potrzeby, choć wymaga to od ciebie trochę dyscypliny. Dzięki temu, że definicja twojej wolności finansowej jest precyzyjna, to trudno jest ci przegapić moment, w którym stajesz się „wolna finansowo”. Z drugiej strony człowiek, którego celem jest osiągnięcie „bogactwa”, nigdy do końca nie będzie miał pewności, czy już cel swój osiągnął, czy jeszcze nie. Wystarczy, że w okolicy pojawi się grupa osób bogatszych od niego. Ty natomiast będziesz dokładnie widziała, że poziom twoich comiesięcznych pasywnych dochodów przekroczył poziom twoich comiesięcznych wydatków. Pojawienie się nowych bogatych sąsiadów w twojej okolicy niczego w tym zakresie nie zmieni. Osiągnięcie wolności finansowej da ci zatem komfort psychiczny, którego mogą nie mieć najbogatsi nawet Polacy. Czy trzeba być bogatym, aby osiągnąć wolność finansową? Wielu bogatych Polaków oraz wielu spośród grona najlepiej zarabiających menedżerów nie osiągnęło wolności finansowej. Nie są oni w stanie z dnia na dzień zrezygnować ze swojej pracy bez konieczności jednoczesnego mocnego zaciśnięcia pasa i zrezygnowania ze swojego wysokiego standardu życia. Ze standardu życia, do którego są przyzwyczajeni, lub który „wymusza” na nich otoczenie, w którym żyją i który traktują jako normalny. Dzieje się tak dlatego, że ich imponujące majątki – wille w podwarszawskim Konstancinie, luksusowe samochody, działki na Mazurach, kolekcje dzieł sztuki czy apartamenty wakacyjne w południowej Francji – nie przynoszą na bieżąco gotówki. Wręcz odwrotnie – majątki te pochłaniają ogromne kwoty, znacząco podnosząc i tak już bardzo wysoki poziom wydatków ponoszonych co miesiąc. Z drugiej strony bogatym Polakom oraz najlepiej zarabiającym menedżerom jest oczywiście dużo łatwiej zbudować swoją wolność finansową niż nauczycielowi WF w gimnazjum, zarabiającemu 2500 zł miesięcznie. W ich przypadku wystarczyć może zmiana struktury ich majątku z takiego, który wykorzystują głównie na własne potrzeby, na taki, który generuje dochody, lub przeznaczenie części środków, dotychczas wydawanych na konsumpcję, na nabywanie majątku przynoszącego dochód. A zatem, aby osiągnąć wolność finansową nie wystarczy mieć duży majątek. Trzeba do niej świadomie dążyć. Nie można wolności finansowej osiągnąć „przez przypadek”. Dowodem na to są ci, którzy trafili magiczną 6 w totolotka, a nie potrafili z tej szansy umiejętnie skorzystać. Często wygrana zamiast przynieść im wolność, doprowadzała do wielu nieszczęść. Podsumowując. Osiągnięcie bogactwa jest trudne. Ale na szczęście wolność finansowa nie jest tym samym czym bogactwo, a swoją wolność finansową możesz zbudować sama, korzystając np. z naszych rad. Jeśli zechcesz kontynuować lekturę tego rozdziału, to dowiesz się m.in. skąd czerpać dochody niewymagające od ciebie pracy „na etacie”, czy wolność finansowa jest możliwa do osiągnięcia przez każdego, oraz co jest konieczne (a co nie jest), aby wyzwolić się od codziennych zmartwień finansowych. (...) 1.5. Czy każdy może zdobyć wolność finansową? Odpowiedź na to pytanie może być tylko jedna – tak, każdy może zdobyć wolność finansową. A wynika to z faktu, że jak już wspomnieliśmy, każdy definiuje jej znaczenie dla siebie. Twoja wolność finansowa nie zależy od poziomu twojego bogactwa, ale od poziomu twoich potrzeb. Jeśli dojdziesz do wniosku, że wiele z ponoszonych dotychczas wydatków jest zbędnych, to jest szansa, że wolność finansową osiągniesz szybciej i łatwiej. Jeśli jednak nie widzisz takich wydatków, a twoje potrzeby wręcz rosną, wówczas zdobycie wolności finansowej zajmie ci więcej czasu. Przemierzając świat, poznaliśmy ludzi, którzy zamienili życie w rozbieganych miastach północnej Europy na bardzo prosty dom z ogromną werandą położony na plaży Oceanu Indyjskiego. Kiedyś tzw. życie kosztowało ich fortunę, dziś potrzebne im jedynie szorty i bawełniana koszulka, a wyżywić się są w stanie dosłownie za 1 dolara dziennie. Oczywiście jest to skrajny przykład, ale pokazuje, że osoby te zmieniły swoje życie i odpowiednio swoje potrzeby. Tym samym spadł także radykalnie poziom dochodów, jakich potrzebują na bieżąco. W bardziej bliskich nam i mniej skrajnych okolicznościach spotykaliśmy osoby, które za korzyść robienia rzeczy, które są dla nich ważne, gotowe były pozbyć się samochodu, i wszystkich związanych z nim kosztów, i zaakceptować jazdę publicznymi środkami transportu. Znów jest to kwestia wyboru, którego każdy musi dokonać samodzielnie. (...) (...) 1.7. Co jest konieczne, aby zdobyć wolność finansową? Punktem startu do osiągnięcia wolności finansowej jest określenie sobie jasnego celu, czyli – dlaczego jej potrzebujesz, i co chcesz z nią zrobić. Wiele osób nigdy nie postawi sobie takiego pytania, ponieważ nie mają nawet świadomości tego, że możliwe jest osiągnięcie stanu, w którym NAPRAWDĘ nie będą musieli martwić się o bieżące życie. Z reguły cel ten rodzi się z głębokiego doświadczenia i uświadomienia sobie, że albo żyjesz w pogoni za nadmierną konsumpcją, karierą, albo że masz dosyć wykonywania cudzych planów i poleceń i odkładania w czasie swoich zainteresowań i pasji. Na tym etapie konieczna jest refleksja, czego tak naprawdę potrzebujesz dla satysfakcjonującego cię życia. Dla kogoś może to być czas na ulubione chodzenie po górach. Ktoś inny może chcieć wyzwolić się z „wyścigu szczurów” i spędzać więcej czasu z rodziną i na pisaniu książek. Jeszcze inna osoba może marzyć o założeniu małej galerii promującej lokalnych artystów. Pomysłów może zapewne być więcej niż ludzi. Gdy już wiesz, co i dlaczego chcesz robić, gdy już osiągniesz wolność finansową, musisz zrozumieć swoje wydatki: ile i na co wydajesz dzisiaj oraz ile i na co chcesz wydawać w przyszłości, aby realizować wytyczone cele. Dopiero odpowiedzi na te pytania pozwolą ci określić, ile musisz napisać przebojów muzycznych, dostawać odsetek z lokat bankowych lub wynajmować mieszkań, aby zapewnić sobie satysfakcjonujący cię poziom pasywnych dochodów. Kolejnym krokiem jest zastanowienie się, skąd będzie ci najłatwiej czerpać strumienie pasywnych dochodów. Jeśli masz talent twórczy – może powinnaś zacząć pisać lub komponować piosenki. Jeśli masz talent techniczny – opatentuj swój najlepszy pomysł. A jeśli nie jesteś przekonana do swoich talentów artystycznych, to – tak jak my – zostań inwestorem w obszarze nieruchomości. Inwestowanie w nieruchomości to pewna droga, choć zajmie ci sporo czasu i będzie wymagała dużej determinacji i konsekwencji w codziennym działaniu. Musisz mieć także świadomość, że inwestowanie w nieruchomości będzie wymagało istotnych nakładów finansowych. Prawdopodobnie będziesz musiała zrezygnować z najmniej priorytetowych pozycji w budżecie twoich wydatków domowych, aby wygospodarować środki na inwestowanie. Tak – oznacza to świadome wyrzeczenia w imię lepszej przyszłości. (...) ©Sławek Muturi i Robert Zduńczyk - są autorami książki „Wolność finansowa dzięki inwestowaniu w nieruchomości”. Dodatkowo prowadza blog autorski na stronie dedykowanej książce www.fridomia.pl
Bez ustanku poszukujemy różnorodnych możliwości inwestowania. Nieruchomości, akcje, fundusze, lokaty, dzieła sztuki – co wybrać i gdzie zainwestować?
W czasach kryzysu trudno zdecydować, które narzędzie będzie najodpowiedniejsze i czy przyniesie nam oczekiwane profity. Eksperci zalecają większą rozwagę w lokowaniu oszczędności, jednocześnie przestrzegając przed instrumentami, które potrafią przynieść spore zyski w krótkim okresie, ale także mogą być powodem wielkiej rozpaczy. Obecnie na pierwszy plan oceny inwestycji wysunęło się jej bezpieczeństwo. Jedną z bezpieczniejszych inwestycji, na której na pewno nie stracimy, a w dłuższym okresie będziemy mogli mówić o przyzwoitych zyskach są diamenty. Cena diamentów w ciągu ostatniego stulecia ani razu nie spadła. Co więcej utrzymuje się ponad poziomem inflacji we wszystkich krajach z gospodarką rynkową. Diamenty fascynują od zarania dziejów. Są piękne, nobilitują, podkreślają status społeczny i władzę. Wszystkie korony królewskie oraz inne insygnia władców wysadzane były właśnie tymi wyjątkowymi klejnotami. Diamenty po dziś dzień wzbudzają podziw i pożądanie, a ich właściwości predestynują je do grona inwestycji obarczonych najmniejszym ryzykiem. Dlaczego? Powodów jest co najmniej kilka. Diament jest inwestycją międzynarodową, która nie zna granic. Można go kupić w Europie, a sprzedać w Ameryce. Jest międzynarodowym środkiem płatniczym, co oznacza, że można go spieniężyć wszędzie na świecie, a jego sprzedaż nie jest skomplikowana i w kryzysowych sytuacjach można bardzo łatwo wymienić go na gotówkę. Diament nie podlega modzie, w odróżnieniu np. od dzieł sztuki, czy antyków. W porównaniu z kursowymi turbulencjami i zmiennością rynków giełdowych, wciąż utrzymuje swoją cenę, co oznacza, że można dla niego zakładać stały wzrost wartości. Jako inwestycja i efektywna forma lokaty majątku jest używany od stuleci. Zawsze był kombinacją piękna i wysokiej wartości materialnej. W dzisiejszych czasach w diamenty inwestuje się około 7% wolnych środków mieszkańców państw EU. Co istotne, diament jest praktycznie niezniszczalny. Nie można go stłuc, zarysować, nie działa na niego kwas, zasada ani woda. Niestety inne formy inwestycji, jak gotówka, antyki, papiery wartościowe czy nieruchomości mogą zostać zniszczone przez naturalne siły przyrody. Kolejną cechą diamentu jest jego mobilność. W kieszeni marynarki lub spodni możemy przenieść w postaci diamentów nawet kilka milionów złotych. Niewielkie rozmiary takiej inwestycji umożliwiają jej łatwy i szybki, a przy tym niezauważalny dla innych transport. Ciężko jest znaleźć ekwiwalent pieniężny skoncentrowany do objętości porównywalnej z diamentem. Jeden, stosunkowo niewielki kamień może być warty nawet walizkę pieniędzy. Dlatego też diament to bardzo dyskretny majątek. Jeśli chcemy możemy go ukryć przed ludzką zawiścią, konkurencją, czy sąsiadami. Wreszcie diament to wartościowy i piękny podarunek, przekazywany z pokolenia na pokolenie. To majątek, który nie kole w oczy innych, a jako dziedzictwo staje się nieocenionym rodzinnym klejnotem z elementami tradycji. David Franke z międzynarodowej korporacji Diamonds International Corporation, zajmującej się obrotem diamentami inwestycyjnymi, podpowiada: „Już 1 ct. kamień może stanowić dobrą lokatę oszczędności”. Zakupu kamienia proponuje dokonać w specjalistycznej firmie, po to żeby mieć 100% pewność, co do wartości nabywanego klejnotu. „Wycena diamentu to skomplikowany proces” – mówi Franke - „Każdy kamień jest inny i nie znajdziemy dwóch identycznych egzemplarzy. Potocznie uznaje się, iż cena diamentu zależy od jego wielkości. To poniekąd prawda, jednak przy specjalistycznej wycenie kamienia, uwzględniane są także inne jego właściwości.” Przy ocenie wartości diamentu pod uwagę brane są cztery podstawowe parametry, określane (z języka angielskiego) jako 4C: carat (waga), clarity (czystość), colour (barwa) i cut (szlif). Od tych czynników może wiele zależeć. Trzykaratowy brylant o idealnej barwie, czystości i szlifie może być wart 200 tys. dolarów. Ale ten o najgorszej barwie, niskiej czystości i przeciętnym szlifie będzie – mimo swoich trzech karatów – kosztować już tylko 4,5 tys. dolarów. Samodzielne określenie wartości diamentu jest niezwykle trudne. Należy posiadać kilkuletnie doświadczenie przy ocenianiu diamentów, zestaw urządzeń pomocniczych oraz ocenić wcześniej tysiące diamentów i porównywać je z oceną znanych specjalistów. Powyższa metoda jest więc dla przeciętnego inwestora praktycznie nie możliwa do samodzielnego przeprowadzenia. Drugą możliwością jest użycie testerów diamentowych, które szybko i niezawodnie określą autentyczność diamentu. Niestety koszt testera wynosi około 2 500 złotych, a przy jego pomocy nie określimy barwy, czystości i szlifu, czyli istotnych parametrów, które mają wpływ na jego ostateczną wartość. Zatem jak i gdzie kupić diament? David Franke: „W firmie z potwierdzoną renomą. Każdy diament oferowany przez profesjonalnego sprzedawcę musi posiadać certyfikat, który wystawiany jest przez laboratorium gemmologiczne, zarejestrowane w ogólnoświatowym rejestrze laboratoriów. Certyfikat jest swego rodzaju metryką diamentu. Muszą być na nim przedstawione informacje o 4C – barwa, waga, czystość i rodzaj szlifu. Certyfikat musi zawierać nazwę i adres laboratorium gemmologicznego, oraz numer i datę jego sporządzenia. Certyfikat gwarantuje kupującemu jakość i wartość, oraz stwierdza autentyczność nabywanego diamentu. Diamonds International Corporation autentyczność wszystkich swoich diamentów potwierdza certyfikatami. Dotyczy to nie tylko kamieni, na cele inwestycyjne, ale także diamentów wykorzystanych w biżuterii.”
Rokowania ekonomiczne, podobnie jak prognozy pogody, bywają odmienne od ostatecznych. Jak się uchronić przed nieprzewidywalnym?
Prolog Czym jest dywersyfikacja Gdy chodzi o sukces w życiu codziennym, nie powinno się stawiać wszystkiego na jedną kartę. Logika i zdrowy rozsądek nakazują, aby postępować tak, jak mówi powiedzenie: „Nie wkładaj wszystkich jaj do jednego koszyka”. Chodzi o ochronę przed ryzykiem, czyli dywersyfikację. Dywersyfikacja w życiu codziennym Załóżmy, że wybieramy się z dzieckiem na wakacje. Prognozy pogody wskazują, że będzie ciepło i słonecznie. Zabieramy ze sobą wyłącznie t-shirty, krótkie spodenki i sandały. Do tego pakujemy tylko zabawki plażowe, jak łopatka, wiaderko, grabki, piłka. Po przyjeździe na miejsce okazuje się, że cały czas pada deszcz i jest zimno. Zostajemy z dziećmi w pokoju lub namiocie. Jesteśmy uziemieni. Po nieudanych wakacjach pozostaje niesmak i wściekłość. Zamiast wypoczynku przyjeżdżamy jeszcze bardziej zmęczeni. Żeby uniknąć rozczarowania należy rozważać różne możliwości. Rokowania ekonomiczne, podobnie jak prognozy pogody, bywają odmienne od ostatecznych. Jak się uchronić przed nieprzewidywalnym? Rozwiązanie w przypadku wakacji jest proste: weź swetry, kalosze, płaszcze przeciwdeszczowe oraz gry planszowe i książkę. Czy zabezpieczanie się przed zmiennością warunków na rynkach finansowych może być równie proste? Wyruszając po przygody inwestycyjne powinno się przygotować w taki sposób, aby nie narażać kapitału na utratę jego wartości. Świat rynków finansowych jest mało przewidywalny, a do tego duże grono analityków – podających sprzeczne oczekiwania, co do nadchodzących wydarzeń – wprowadza kolejne tajemnicze znaki zapytania. Jednym z podstawowych narzędzi do ochrony własnego kapitału przed stratą jest dywersyfikacja. Nierozerwalnie wiąże się ona ze sposobem rozkładania ryzyka przy inwestycjach kapitałowych. Polega inwestowaniu w jak najbardziej różnorodne aktywa, niezwiązane pomiędzy sobą. Pozwala to na uniknięcie sytuacji kiedy tracąc na jednym instrumencie finansowym tracimy w podobnym lub większym stopniu na wszystkich pozostałych. Rodzaje dywersyfikacji Pojęcie dywersyfikacji może być stosowane w różnych kontekstach, ale mając na uwadze obszerność tego terminu jesteśmy w stanie dokonać kilku podstawowych podziałów. Najczęściej spotykana jest tzw. dywersyfikacja naiwna. Inwestor zdając sobie sprawę z tego, że dywersyfikacja jest potrzebna losowo zaczyna dobierać do swojego portfela różne instrumenty finansowe, głównie na zasadzie wyczucia lub niesprawdzonych informacji płynących z otoczenia. Niestety, jak to najczęściej bywa z intuicją człowieka, raz na jakiś czas podpowiada dobrze, ale tak samo może się okazać zawodna i daleka od rzeczywistości. Takie podejście bardziej przypomina grę w kasynie, ponieważ może doprowadzić do potężnych strat. Współczesna teoria finansów dostarcza narzędzi dużo bardziej skutecznych niż wróżenie. Dywersyfikacja międzynarodowa. Jest to rodzaj alokacji kapitału polegający na inwestowaniu w aktywa pochodzące z różnych regionów świata. Teoretycznie, instrumenty finansowe w różnych krajach mają niższy stopień współzależności między sobą, co powinno się przekładać na ograniczenie ryzyka inwestycyjnego. W praktyce, przy obecnym poziomie globalizacji i powiązań rynków finansowych między sobą, każda negatywna informacja na rynkach zagranicznych powoduje porównywalne zawirowania na innych rynkach. Dobrym przykładem tego może być kryzys azjatycki pod koniec lat 90ch. W momencie, kiedy giełdy krajów dalekiego wschodu przeżyły tąpnięcie, potrafiło to wywołać globalny kryzys finansowy, który trwał przez kilka kolejnych lat również w krajach, które nie utrzymywały żadnych kontaktów handlowych z gospodarkami dalekiego wschodu. Podobny przebieg miał kryzys rodem z Ameryki Łacińskiej, podczas ogłoszenia niewypłacalności Argentyny. Dywersyfikacja w ramach kategorii różnych klas aktywów, nazywana jest dywersyfikacją wertykalną. Budując w ten sposób nasz portfel inwestycyjny staramy się go uzupełnić o instrumenty finansowe o bardzo różnych charakterystykach. Co to znaczy? Możemy inwestować w rynki surowcowe, dzieła sztuki, nieruchomości lub jednocześnie kupując obligacje skarbowe. Taki sposób inwestowania ma dużo zalet, ponieważ portfel zbudowany w taki sposób ma znacznie większe szanse na odporność na spadki w jednym z segmentów rynków finansowych. Przykładowo, w momencie spadku cen mieszkań cena złota (surowce) i obligacji z reguły rosną, dlatego w ujęciu ogólnym portfel zachowuje co najmniej swoją początkową wartość. Ostatni rodzaj dywersyfikacji jest dywersyfikacją zgodnie z teorią prof. Markowitza, czyli że rzeczywista i efektywna dywersyfikacja. Jest to jedno z najbardziej rozpowszechnionych narzędzi, stosowanych obecnie przez większość renomowanych instytucji finansowych. Ten typ dywersyfikacji opiera się w głównej mierze na takim pojęciu jak korelacja aktywów pomiędzy sobą. Samo słowo korelacja oznacza współzależność, albo sytuację kiedy ceny różnych instrumentów finansowych są pomiędzy sobą w pewny sposób powiązane. Korelacja dodatnia oznacza, że kiedy jeden instrument finansowy rośnie, inny zachowuje się podobnie. Korelacja ujemna, z kolei, przedstawia sytuację, kiedy przy wzroście jednego instrumentu finansowego, drugi traci. Zgodnie z teorią Markowitza, budując portfel inwestycyjny powinno się dobierać instrumenty, posiadające zerową korelację z resztą portfela inwestycyjnego. Co pozwoli na zbudowanie portfela inwestycyjnego niepowiązanego z cyklami wzrostów lub spadków na poszczególnym rynku, tylko generującego bezwzględną stopę zwrotu. Markowitz, który został noblista za wynalezienie teorii portfelowej, dowiódł korzyści z tytułu dywersyfikacji. Udowodnił on bowiem, że dobierając odpowiednie aktywa do portfela inwestycyjnego można nie tylko podwyższyć całkowitą stopę zwrotu z inwestycji, ale również obniżyć prawdopodobieństwo utraty zainwestowanego kapitału. Zgodnie z teorią Harry’ego Markowitza, aby portfel inwestora można było uznać za dobrze zdywersyfikowany, należy tak dobrać produkty, by spadek jednego z nich nie wiązał się ze spadkiem drugiego. Pozwoli to na uniknięcie sytuacji klasycznej dla kryzysów finansowych, kiedy akcje wszystkich spółek spadają jednocześnie, co w efekcie jest szczególnie dotkliwe dla inwestora zaangażowanego wyłącznie w rynki akcji. Przy dobrze zdywersyfikowanym portfelu, nawet w niekorzystnych warunkach rynkowych, w jakich jesteśmy obecnie, możemy pomnażać swój kapitał. Przykłady portfeli z punktu widzenia dywersyfikacji Cel dywersyfikacji dość łatwo może być zilustrowany poprzez wykresy osiągniętego wyniku na inwestowaniu w poszczególne aktywa. Najpierw możemy wyobrazić sobie sytuację, że całość kapitału, który posiadaliśmy została zainwestowana na rynku akcji polskich, w indeks największych spółek WIG20. Gdyby tak się stało w okresie 13 lat (od marca 1996 do końca kwietnia 2009) osiągnęlibyśmy wynik +54% w skali całego okresu. To nie jest dużo, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, że gdybyśmy rozpoczęli inwestować pod koniec 2007, to w trakcie kolejnego roku i kilku miesięcy stracilibyśmy ponad 64% zainwestowanego kapitału. Jest to doskonały przykład portfela niezdywersyfikowanego. Główną przyczyną niepowodzenia będzie to, że większość spółek, które reprezentują WIG20 są ze sobą mocno powiązane, posiadając dodatnia korelację. Dlatego, w sytuacji kryzysu przy spadkach giełdowych tracą wszystkie spółki, zarówno „dobre” jak i „złe”. Wykres 1. WIG20 w okresie 03.1996-04.2009 Źródło: Superfund. Rozważając następną sytuację, tworzymy portfel inwestycyjny, który jest powiększony o kilka innych kategorii aktywów. Będą to takie instrumenty jak: akcje z WIG20, złoto oraz obligacje skarbowe (przeznaczamy równo po 1/3 całości aktywów portfela na każdą kategorię). Automatycznie widzimy, że całkowita stopa zwrotu z całości okresu inwestowania uległa poprawie o ponad 40% w skali 13 lat. Natomiast najważniejszym jest to, że w przypadku inwestycji po koniec 2007, w momencie kiedy rynek akcji osiągnął szczyt i w okresie kolejnych miesięcy wyłącznie tracił, przy portfelu podzielonym na 3 różne klasy aktywów maksymalna utrata kapitału w tym okresie wyniosłaby wyłącznie 26%, co w porównaniu ze stratami inwestora na rynku akcji jest wynik o 40% lepszy. Bardzo ważnym elementem przy dobieraniu kolejnych części składowych do portfela inwestycyjnego jest fakt, iż są one nie powiązane pomiędzy sobą (nieskorelowane). Jest to działanie zgodne z teorią H. Markowitza, pozwalające na ochronę zainwestowanego kapitału. Wykres stóp zwrotu z takiej inwestycji przedstawia wykres nr 2 (linia żółta reprezentuje WIG20, linia niebieska - złoto, linia czerwona - obligacje skarbowe, oraz linia czarna przedstawia portfel mieszany). Wykres nr 2. WIG20, złoto, światowe obligacje skarbowe oraz portfel mieszany w okresie 03.1996-04.2009 Źródło: Superfund. Ostanią sytuacją, którą spróbujemy rozważyć jest kolejne uzupełnienie portfela o aktywa nieskorelowane z rynkiem akcji, ale jednocześnie posiadające wysoką stopę zwrotu w dłuższym okresie. W tym przypadku posłużyć się można funduszem typu Managed Futures, który w chwili obecnej reprezentowany na polskim rynku jest przez fundusze rodziny Superfund. Zestawiając wyniki w porównywalnym okresie 13 lat inwestor, który postanowiłby zainwestować po ¼ całości kapitału w każdą kategorię instrumentów finansowych w skali całego okresu mógłby zarobić ponad 620%. Jest to wynik spektakularny, szczególnie biorąc pod uwagę taki fakt, że portfel ułożony w taki sposób przeszedł przez okres kilku kryzysów światowych włącznie z obecnie trwającym. Natomiast najważniejszym parametrem, na który zwróci uwagę inwestor zamierzający ograniczyć własne ryzyko inwestowania, jest to, że maksymalna utrata kapitału w tym okresie ograniczałaby się na poziomie 12%, włącznie z założeniem, że inwestycja ta zostałaby rozpoczęta pod koniec feralnego roku 2007. Stopy zwrotu w tym okresie przedstawia wykres nr 3. Wykres przedstawia stopy zwrotu z WIG20 (linia żółta), złota (linia niebieska), światowych obligacji skarbowych (linia czerwona) oraz Superfund Quadriga Q-AG (linia zielona). Wykres nr 3. Wykres nr 2. WIG20, złoto, światowe obligacje skarbowe, Superfund Q-AG oraz portfel mieszany w okresie 03.1996-04.2009 Źródło: Superfund. Epilog Dywersyfikacja jako działanie celowe powinna być dokonywana rozsądnie. Nie powinno się rozdrabniać portfela inwestycyjnego na zbyt duże części, ponieważ może to doprowadzić do efektu odwrotnego od zamierzonego. Nabywanie wielu różnych instrumentów finansowych pomnaża nasze koszty i prowizje, które są z reguły ponoszone z góry, przy każdej kolejnej transakcji. Te koszty przekładają się na niższe zyski z całości inwestycji. Co więcej, przy rozbudowanym portfelu inwestycyjnym powstaje problem z efektywnym zarządzaniem takim portfelem. Większa ilość posiadanych instrumentów będzie się wiązała z potrzebą większego czasu, który musi zostać poświęcony na analizę każdego instrumentu. W taki sposób nadmierna dywersyfikacja doprowadza do sytuacji, kiedy inwestor nie jest sam pewny tego co posiada, co, z kolei, może skończyć się tym, że przegapimy odpowiedni moment na realizację zysków lub uniknięcie straty na poszczególnym instrumencie.
Jeszcze nie tak dawno inwestowanie wydawało się bardzo proste. Na przyjęciach, spotkaniach ze znajomymi chwaliliśmy się zyskami, nowymi inwestycjami i pomysłami na zagospodarowanie naszych oszczędności.
Obecnie, po tąpnięciu na giełdzie i dekoniunkturze w gospodarce jesteśmy mądrzejsi, wiemy więcej o ryzyku i powinniśmy być bardziej świadomi tego, co chcemy osiągnąć. Inwestowanie powinno być naszą przemyślaną decyzją. Jak jednak pomnażać oszczędności, gdy mamy do czynienia z ogromną ilością ofert i możliwości? Co wybrać, aby zyskać? Jak ograniczyć ryzyko, aby nie stracić? Które rady są najważniejsze? W chaosie komunikacyjnym warto stosować się do kilku podstawowych zasad inwestycyjnych. Odpowiednia strategia Cokolwiek kupujemy, staramy się, aby to odpowiadało naszym potrzebom. Z inwestycjami jest podobnie. Chcemy oszczędzać, mamy świadomość, że zyski z lokaty to zbyt mało, inwestowanie jest krokiem naprzód. Warto jednak zadać sobie pytanie, czy jesteśmy przygotowani na przygodę inwestycyjną, która może przynieść nam zyski, ale również straty. Wbrew pozorom, uświadomienie sobie, że możemy również stracić, pomoże nam w sytuacji, gdy emocjonalnie będziemy chcieli zamknąć inwestycję w niekorzystnym momencie, w tzw. „dołku”. Inwestowanie warto zatem dopasować do indywidualnej sytuacji życiowej i swojej osobowości. Pod uwagę trzeba wziąć kilka czynników: zasoby finansowe, horyzont czasowy inwestycji, nastawienie do ryzyka, poziom posiadanej wiedzy z zakresu finansów oraz odpowiedni moment na decyzje inwestycyjne. Tylko nadwyżka Pierwszą wskazówką przy inwestowaniu pieniędzy może być odpowiedź na pytanie, czy środki, które chcemy zainwestować są naszą nadwyżką finansową, którą jesteśmy w stanie zamrozić na pewien czas. Pozwoli to uniknąć sytuacji, kiedy inwestujemy pieniądze, które są częścią naszego miesięcznego budżetu a ich brak może zachwiać naszą stabilnością ekonomiczną. Inwestowanie w większość instrumentów finansowych wiąże się również z ponoszeniem opłat lub prowizji – wpłacając i wycofując kapitał w krótkim terminie, niepotrzebnie ponosimy koszty; które nie przekładają się na zyski z inwestowania. Podobnie, przy angażowaniu się w inwestycje o podwyższonym profilu ryzyka, utrata części nadwyżki finansowej, aczkolwiek jest bardzo bolesna, w dalszym ciągu nie naraża na problemy materialne. Horyzont czasowy Jeśli już mamy pieniądze lub możemy co miesiąc przeznaczyć na inwestycję konkretną kwotę, to czas na podjęcie decyzji. Zanim jednak wybierzemy w co chcemy zainwestować ( akcje, obligacje, fundusze, metale szlachetne), ustalmy na jak długo. W przypadku każdego instrumentu finansowego okres najwyższej rentowności oraz rozłożenia ryzyka jest różny. Przy krótkim horyzoncie czasowym, nie zaleca się angażowania w ryzykowne instrumenty finansowe (na przykład takie jak akcje). Istnieje większe prawdopodobieństwo, spowodowane sytuacjami życiowymi, że będziemy zmuszeni do wycofania się z inwestycji przed momentem, gdy osiągniemy zakładane zyski. W przypadku spadków, ten instrument finansowy nie będzie miał czasu na odrobienie straty. Rzeczą naturalną jest, że często po okresie wzrostów na rynkach kapitałowych przychodzą okresy, gdy ceny akcji spadają. Rynki finansowe są bardzo podatne na cykle koniunkturalne w gospodarce. Inwestowanie długoterminowe ma taką zaletę, że jesteśmy w mniejszym stopniu narażeni na okresy zmiany cykli koniunkturalnych w gospodarce. Przy inwestycjach długoterminowych, możemy sobie zatem pozwolić na dobór instrumentów bardziej ryzykownych. Nawet jeśli zaczniemy tracić to będziemy mieli wystarczająco dużo czasu, aby nadrobić utracony kapitał. Wydłużając horyzont inwestycyjny, jesteśmy w stanie skorzystać z kolejnych cykli wzrostów, nawet w sytuacji, kiedy początek inwestycji zbiegł się z okresem dekoniunktury. Wysokie ryzyko kosztuje Każdy z nas myśląc o idealnej inwestycji rozumuje w kategoriach wysokiego zysku z zainwestowanego kapitału oraz minimalnego ryzyka finansowego. Taki tok myślenia, kiedy inwestor bierze pod uwagę dwa wyżej wymienione parametry, nazywa się w ekonomii racjonalnością inwestowania. Inwestor racjonalny podejmuje decyzje w taki sposób, aby poziom ryzyka inwestycji był odpowiednio „wynagradzany” poprzez wyższą stopę zwrotu z zainwestowanego kapitału. Innymi słowy, im wyższe ryzyko, tym zyski powinny być wyższe. Włożenie pieniędzy na lokatę bankową niesie ze sobą bardzo niskie ryzyko, dlatego nasze zyski z tego tytułu są niewielkie. Znając oprocentowane lokaty możemy policzyć sobie zysk przed jej założeniem. Jeśli więc chcemy (a któż by nie chciał?) zarobić dużo, musimy wziąć pod uwagę fakt, że wiąże się to z podwyższonym ryzykiem, a tym samym z większym prawdopodobieństwem straty. Jeśli więc jesteśmy w stanie „przełknąć” tylko małą stratę, to unikajmy ryzykownych inwestycji. Na giełdzie jest dużo spółek nazywanych „grzankami” . To takie inwestycje, które dla niewielu są zyskowne, a dla większości są najbardziej chybionym inwestycjami. Najczęściej są to osoby, które kupują, gdy akcje są już bardzo drogie. Czasem słońce, czasem deszcz Przy inwestowaniu nie można zapominać, że postawienie wszystkiego na jedną kartę może skończyć się źle. Zainwestowane środki nie mogą być zatem narażone na ryzyko spadku jednego produktu finansowego. Inwestowane środki powinno się dzielić i przeznaczać na różne kategorie instrumentów finansowych. W języku finansów nazywa się to dywersyfikacją. Aby dobrze zilustrować cel dywersyfikacji, można wyobrazić sobie portfel inwestycyjny składający się z dwóch aktywów: jedno zyskuje, kiedy świeci słońce i jest ładna pogoda, drugie, kiedy pada deszcz. Układając portfel, który się składa po 50 proc. każdego z tych aktywów możemy mieć pewność, że przy każdej pogodzie mamy co najmniej zerową stopę zwrotu. Ojcem teorii portfelowej, dowodzącej korzyści z tytułu dywersyfikacji jest Harry Markowitz, noblista, który pokazał, iż dobierając odpowiednie aktywa do portfela inwestycyjnego można nie tylko podwyższyć całkowitą stopę zwrotu z inwestycji, ale również obniżyć prawdopodobieństwo utraty zainwestowanego kapitału. Zgodnie z teorią Harry’ego Markowitza, aby portfel inwestora można było uznać za dobrze zróżnicowany, należy tak dobrać produkty, by spadek jednego z nich nie wiązał się ze spadkiem drugiego. Pozwoli to na uniknięcie sytuacji klasycznej dla kryzysów finansowych, kiedy akcje wszystkich spółek spadają jednocześnie, co w efekcie jest szczególnie dotkliwe dla inwestora zaangażowanego wyłącznie w akcje. Zazwyczaj przeznaczamy całość dostępnych środków na zakup aktywów finansowych tylko jednej kategorii, – czyli że tylko akcje lub tylko obligacje, zapominając o istnieniu chociażby rynków towarowych. Przy dobrze zdywersyfikowanym portfelu, nawet w niekorzystnych warunkach rynkowych, w jakich jesteśmy obecnie, możemy pomnażać swój kapitał. Czas na inwestycje Kwestia odpowiedniego momentu rozpoczęcia inwestycji również wiąże się bezpośrednio z naszym celem inwestycyjnym oraz planowanym czasem trwania inwestycji. Przy inwestycjach długoterminowych korzystnym rozwiązaniem mogą być plany systematycznego oszczędzania. Polegają one na odprowadzaniu stałej kwoty w ciągu kilku lat na rachunek inwestycyjny. Pozwala to na zapewnienie stabilnych wypłat pod koniec okresu oszczędzania dzięki kumulacji. Systematyczne nabywanie pewnych aktywów ma w sobie również taką zaletę, że kupujemy po rożnej cenie, a tym samym mamy szansę na uśrednianie ceny zakupionych produktów. Pozwala to na uniknięcie sytuacji, w której całość inwestycji została dokonana po najwyższej historycznie cenie, na tak zwanej „górce”. W innych przypadkach, dobrze jest pamiętać o zasadzie, że instrumenty finansowe kupuje się w momencie, kiedy one tanieją, czyli że w okresie spadków. Może to wydawać się oczywiste, ale niestety większość z nas zaczyna interesować się inwestowaniem, gdy media mówią, że jest hossa. Tym samym nabywamy coś, działając zgodnie z psychologią tłumu, co niestety bardzo często prowadzi do nietrafionych inwestycji. Rynek usług i produktów finansowych jest obecnie tak zróżnicowany, że jest dość łatwo o nietrafioną decyzję. Decyzje powinny być podejmowane wyłącznie po sprawdzeniu historii finansowej produktu w dłuższym okresie czasu, tak samo podczas hossy jak i bessy. Analogicznie szczególną uwagę powinno się przywiązywać do instytucji finansowej, która zajmuje się dystrybucją takich produktów, gdyż powinno się dobierać wyłącznie podmioty wiarygodne i podlegające nadzorowi KNF. Pozwoli to na uniknięcia przykrych niespodzianek. Przy braku szczegółowej wiedzy na temat inwestowania oraz aby jednak mieć pewność, że to co robimy jest słuszne, warto poradzić się osób, które profesjonalnie zajmują się finansami. Kontakt z osobą doświadczoną może pomóc w sprecyzowaniu indywidualnych preferencji i celów inwestycyjnych poszczególnego inwestora. Jerzy Nikorowski, analityk Superfund TFI
Szczęście czy strategia - co decyduje o wielkich wygranych na giełdzie papierów wartościowych?
Inwestowanie to hobby, któremu zawsze towarzyszy dreszczyk emocji. Niemniej jednak dla większości z nas giełda to zapewne czysta abstrakcja. Zanim więc dane nam będzie poczuć podekscytowanie, sprawdzając wyniki, czytając raporty i czekając na kolejną sesję giełdową, warto się najpierw dowiedzieć, czym w ogóle jest Giełda Papierów Wartościowych i dlaczego warto się nią zainteresować. Oszczędzać czy inwestować? Oszczędzanie polega na odkładaniu pieniędzy na niespodziewane wydatki, na ewentualne pogorszenie się sytuacji życiowej, ale także na jakiś dalszy cel (szkoła, wakacje itp.). Zwykle wykorzystujemy do tego konta bankowe czy lokaty terminowe. Ich główną cechą jest to, że są w stanie co najwyżej uchronić nas przed inflacją. Jeśli np. stopa inflacji wynosi 2%, to oprocentowanie na rachunku bankowym może wynieść 2,5 – 3%. Oszczędzanie ma więc na celu ochronę zgromadzonego kapitału przed utratą wartości, a nie wypracowanie zysku. Inwestowanie natomiast to próba podjęcia ryzyka w celu uzyskania zysku. Można osiągnąć wyniki znacząco wyższe od inflacji, ale czasami inwestycje prowadzą do strat. Im inwestycja ma przynieść większy zysk, tym większe jest prawdopodobieństwo straty. Dlatego warto pamiętać, żeby nie inwestować pieniędzy przeznaczonych na spłatę kredytów, jak również przyjąć jako ogólną zasadę, by najpierw spłacić kredyty, zwłaszcza te o najwyższym oprocentowaniu. Zdecydowanie nie warto liczyć na to, że spłaci się kredyt pieniędzmi z inwestycji, która może przynieść zysk. Inwestowanie warto zacząć jak najwcześniej, nawet od niewielkich kwot. Oszczędzając po 100 zł miesięcznie, przez 20 lat uzbieramy 24 000 zł. Jeśli jednak wybierzemy inwestycję, która będzie przynosiła 5 proc. rocznie, to po 20 latach będzie to już 41 275 zł, a po 30 latach – 83 573 zł. Jaką inwestycję wybrać? Wybór inwestycji zależy od wielu czynników, skłonności do ryzyka, wieku, przeznaczenia pieniędzy, obecnego stanu finansowego, wielkości oszczędności, zaciągniętych kredytów. Każda z nas sama musi określić, na co może sobie w danym momencie „pozwolić”, czyli jaki rodzaj inwestycji wybrać. Pomocne może być odpowiedzenie sobie na kilka pytań: - Kiedy będę potrzebowała pieniędzy, które inwestuję? Odpowiedź na to pytanie pozwoli określić rodzaj inwestycji, jakim powinniśmy się zainteresować. Generalna zasada mówi, że im krótszy czas, w którym będę potrzebował inwestowanych pieniędzy, tym mniej ryzykowną inwestycję należy wybrać. - Jaki jest cel inwestycji? Ustalenie celów finansowych pomaga nie tylko wybrać rodzaj inwestycji, ale też spokojnie pilnować tego, co się z nimi dzieje. Przede wszystkim zaś ułatwia ocenę ryzyka, jakie warto podjąć. Jeśli na przykład pieniądze mają być przeznaczone na edukację dzieci, nie będzie najrozsądniejszym wyborem zainwestowanie w agresywne produkty, które mogą doprowadzić do znaczącej utraty kapitału. W takim wypadku zdecydowanie lepiej wybrać bezpieczniejsze inwestycje. - Jakie ryzyko jestem w stanie ponieść, żeby ten cel osiągnąć? Warto pamiętać, że im wyższe potencjalne stopy zwrotu (zyski) z inwestycji, tym większe ryzyko z nimi związane. Większość ludzi z trudem akceptuje utratę ponad 20 procent swoich oszczędności. Co innego, jeśli mamy pieniądze przeznaczone specjalnie na inwestycje, pieniądze które są wyraźnie oddzielone od oszczędności. Pamiętaj: jeśli jakaś inwestycja wygląda zbyt dobrze by było to prawdą, to prawdopodobnie tak jest. Rodzaje inwestycji Ryzyko – mówiąc ogólnie – to niepewność co do wielkości zysku, jaki osiągniemy i możliwości straty. Im inwestycja ma przynieść większy zysk, tym zwykle wiąże się to z większym prawdopodobieństwem straty. Inwestycje o znikomym ryzyku (oszczędzanie): - Konto bankowe - Lokaty terminowe - Bony skarbowe (min. 100 000 zł) - Fundusze pieniężne Nieznaczne ryzyko: - Obligacje rządowe - Fundusze obligacji Ryzyko średnie: - Fundusze zrównoważone - Obligacje komunalne Ryzyko wysokie: - Fundusze akcji - Obligacje przedsiębiorstw - Akcje spółek - Waluta Ryzyko bardzo wysokie: - Kontrakty terminowe Dlaczego giełda? Giełda daje możliwość uzyskania największych zysków. I co nie mniej ważne, do giełdy ma dostęp każdy, kto założy rachunek inwestycyjny. Zlecenia możemy składać przez Internet, nie wychodząc z domu. Niezbędne jest oczywiście poznanie kilku podstawowych zasad, którymi należy się posługiwać, grając na giełdzie. Przygodę warto więc rozpocząć od wizyty w domu maklerskim. Inwestowanie na giełdzie Najprostszym sposobem inwestowania jest kupno akcji lub obligacji na giełdzie papierów wartościowych. Przede wszystkim może to zrobić każdy. Poza tym w większości wypadków można rozpocząć inwestowanie z kwotą relatywnie niską. Oto dodatkowe zalety inwestowania na giełdzie: - Jedna obligacja kosztuje około 100 złotych, zaś akcje mogą kosztować kilka złotych (oczywiście należy pamiętać o prowizjach, ale o tym napiszemy w części poświęconej biurom maklerskim). - Dzięki działalności na giełdzie mamy dostęp do inwestycji bezpiecznych – obligacje, ryzykownych – akcje i bardzo ryzykownych – kontrakty terminowe i opcje. - Informacje podawane codziennie w mediach są przejrzyste i dostępne dla wszystkich inwestorów. Każda spółka notowana na giełdzie ma obowiązek informować o ważnych wydarzeniach (podpisanych kontraktach, wynikach finansowych itp.). - Poza pewnymi przypadkami inwestycję bardzo łatwo można zakończyć i rozpocząć. - W większości wypadków kupione akcje spółki, możemy sprzedać chwilę później. Nie tak, jak w przypadku nieruchomości, gdy często kupca szuka się kilka miesięcy. Rozmowa z Grzegorzem Zalewskim - ekspertem Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska: Kiedy należy myśleć o inwestowaniu? Czy ten moment jest związany z wiekiem (inwestora) czy raczej z wielkością zgromadzonego majątku? Grzegorz Zalewski: Na moment, w którym rozpoczniemy inwestowanie wpływa zarówno wiek inwestora, jak i wielkość posiadanego majątku. Naturalnie im wcześniej rozpoczniemy, tym lepiej - korzyści z inwestowania w wielu przypadkach najlepiej widać w długich okresach. Druga kwestia, to posiadane kwoty. Zawsze warto przeznaczać na ten cel pieniądze, które nie stanowią oszczędności lub zabezpieczenia na przyszłość. Część osób może w takiej sytuacji uznać, że mają niewielkie szanse na wczesne rozpoczęcie inwestowania. Tymczasem pierwsze kroki można rozpocząć od niewielkich kwot inwestowanych w funduszach inwestycyjnych. Czy pierwszym etapem inwestowania powinno być zawsze oszczędzanie, tzn. zgromadzenie pewnej sumy wolnego kapitału? - Najczęściej tak. Warto zgromadzić oszczędności, których głównym celem jest zabezpieczenie - szkoły dla dzieci, niespodziewanych wydatków, planowanego zakupu mieszkania itp. Ale można też działać równolegle. To znaczy w pierwszym etapie „akumulowania” własnego kapitału zdecydowaną większość przeznaczać na zabezpieczenie, ale choć niewielki ułamek przeznaczać na inwestycje. Co poradziłby Pan młodym Polkom, które chciałyby zacząć pomnażać swoje zarobki, ale nigdy wcześniej nie gromadziły oszczędności? - Najważniejsze to pamiętać, że oszczędzanie i inwestowanie mają zupełnie odmienny cel. Pierwsze ma dać nam rodzaj pewności, drugie daje nam szansę na „coś więcej”. Prosty przykład: Odkładając 100 złotych miesięcznie po 10 latach będziemy mieli 12 000 zł. Trzymając na lokacie 4%, zdołamy oszczędzić ok. 14 700 zł. Inwestując co miesiąc 20 zł (czyli przez 10 lat 2400 zł) i zarabiając w skali roku średnio 12% - zarobimy ok. 4 400 zł Czy można określić procentowo, jaką część zarobków średnio powinniśmy miesięcznie oszczędzać/inwestować, aby osiągać z tego korzyści? - Sprawa jest bardzo indywidualna. Im mniejsze zarobki, tym mniejszy potencjał. Nie ma tu sztywnej reguły, przede wszystkim należy się nauczyć, że warto. Czy giełda jest dla osób bogatych? Jak poznać, kiedy stać nas na inwestowanie na giełdzie? - Giełda jest dla wszystkich. Nie tylko dla zamożnych. Inwestorzy indywidualni mogą kupować i sprzedawać akcje spółek samodzielnie, ale mogą również za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych. Ta druga opcja polecana jest dla wszystkich, którzy nie mają czasu (ani chęci) obserwować na bieżąco rynku. W tym wypadku wystarczają również mniejsze kwoty. Aleksandra Grzyb
Rozprawiamy się z najbardziej popularnymi opiniami na temat inwestowania. Sprawdź, czy to, co myślisz o giełdzie, jest prawdą.
Specjalnie dla nas, ekspert Domu Maklerskiego BOŚ Grzegorz Zalewski rozprawia się z najbardziej popularnymi, ale nie zawsze trafnymi opiniami na temat inwestowania na giełdzie. 1. Giełda to miejsce, gdzie można szybko i łatwo pomnożyć swoje oszczędności. Jeśli tak myślisz, bardzo szybko możesz stać się tzw. dawcą kapitału, czyli stracić większość zainwestowanych pieniędzy. Inwestowanie na giełdzie należy traktować jak każdy inny biznes. Osiągnięcie sukcesu wymaga wiedzy, cierpliwości, dyscypliny i konsekwencji w działaniu. Jednocześnie musisz pamiętać, że im więcej chcesz zarobić, tym więcej musisz zaryzykować. Jeżeli liczymy na bardzo duże zyski w ciągu roku, to znaczy, że nasze inwestowanie nie będzie wiele różnić się od gry w ruletkę. Zasada „łatwo przyszło, łatwo poszło” sprawdza się w takich wypadkach zaskakująco często. 2. W czasie hossy akcje wszystkich spółek rosną, a w czasie bessy spadają. Przekonanie, że wystarczy kupić akcje jakiejś spółki, „bo jest hossa” może okazać się przyczyną silnej frustracji. Nie ma przecież nic gorszego od sytuacji, gdy akcje całego rynku giełdowego rosną, a akcje „naszych” spółek nie. Na cenę akcji rzeczywiście w znaczący sposób wpływa ogólny klimat na giełdzie. Istnieje większe prawdopodobieństwo, że w czasie hossy wartość większości spółek będzie się zwiększać. Należy jednak pamiętać, że są branże, które słabo lub z opóźnieniem reagują na ożywienie w gospodarce. Zyski w znacznym stopniu zależą od poziomu kursu walutowego, więc ten czynnik może bardziej wpływać na zachowanie cen akcji niż ogólny klimat inwestycyjny. 3. Na giełdzie nie można stracić. Nawet jeśli cena akcji spada, należy je trzymać do czasu, aż ich cena wzrośnie. Ogólna zasada mówi, że na giełdzie w długim terminie można tylko zarobić. Pamiętajmy jednak o dwóch aspektach tej zasady. Po pierwsze, jak to zwykł mawiać angielski ekonomista J. M. Keynes „w długim terminie wszyscy będziemy martwi”. Co Ci przyjdzie z tego, że akcje, które kupiłaś, powrócą do ceny, po której je kupowałaś po 10 czy 20 latach? Czy w tym samym czasie nie podwoiłabyś swoich oszczędności, wpłacając je chociażby do banku? Drugi aspekt to bankructwa firm, których akcje posiadamy. Niezależnie od tego, jak długo będziesz trzymać papiery firmy, która zbankrutuje, nie zarobisz na nich. W celu uniknięcia tych pułapek, trzeba stosować rozsądną dywersyfikację (podzielenie) inwestycji na akcje kilku różnych spółek oraz nie dopuszczać do wysokich strat, sprzedając spadające akcje odpowiednio wcześniej. Nawet jeśli miałyby „odbić się” następnego dnia po sprzedaży. 4. Jeśli w ciągu jednego dnia zarobiłam 2%, to w ciągu roku zarobię ok. 400%. Na giełdzie każdy dzień jest inny. To że udało Ci się zyskać kilka procent, kupując i sprzedając akcje tego samego dnia, w żaden sposób nie oznacza, że gdybyś tak robiła codziennie, to zarobisz odpowiednio więcej w ciągu roku. 5. Najlepiej kupować akcje, które kosztują mało. To, czy akcja kosztuje 1 zł czy 100 zł, nie oznacza, że jest tania albo droga. Ta sama firma warta 100 mln zł może przecież wyemitować 100 mln akcji wartych 1 zł albo tylko 1 mln akcji wartych 100 zł każda. Nie wpływa to na wartość firmy, której współwłaścicielką (tak!) stajesz się, kupując akcje. 6. Najlepiej kupować akcje, które najwięcej urosły albo akcje, które najmocniej spadły. Ani jedna, ani druga zasada nie musi sprawdzać się w każdej sytuacji. Pamiętajmy, że zazwyczaj akcje ani nie rosną, ani nie spadają w dłuższym okresie bez powodu. Duże zmiany są zazwyczaj skutkiem polepszania czy pogarszania się wyników finansowych spółek. Nie możesz zatem ślepo kupować akcji tylko dlatego, że spadły o 60 czy 80%. Musisz poszukać uzasadnienia takiego ruchu. Z drugiej strony nic nie rośnie do nieba. Jeżeli akcje spółki urosły o kilkaset procent w ciągu ostatniego roku, to dalszy wzrost jest nadal możliwy, ale raczej mało prawdopodobne, by utrzymał tak intensywne tempo. 4. Jeśli będę miała akcje wielu różnych firm, to zarobię, bo zawsze któraś z nich urośnie. Dywersyfikacja inwestycji – czyli podział inwestowanych pieniędzy pomiędzy akcje przynajmniej kilku spółek - jest niezbędnym krokiem do zmniejszenia ryzyka. Musisz jednak pamiętać, żeby nie dzielić akcji tylko ilościowo. Zakupienie akcji kilkunastu banków niewiele się różni od kupienia akcji kilku banków. Warto kupować akcje firm z różnych branży i z różnych stron świata. Oczywiście nie możesz przesadzić. Z doświadczenia wytrawnych graczy wynika, że optymalny jest podział akcji pomiędzy 8-10 spółek. Przy kupnie kolejnych firm spadek ryzyka jest prawie niezauważalny. 8. W inwestowaniu najważniejszy jest moment kupna akcji. Znakomita większość początkujących graczy giełdowych skupia się jedynie na momencie kupna akcji. To, co będzie działo się później, zostawia losowi. Tymczasem moment kupna (otwarcia pozycji) jest jedynie jednym z trzech czynników wpływających na zyskowną spekulację. Pozostałe dwa równie ważne to moment wyjścia (sprzedaży) oraz wielkość kapitału zaangażowanego w transakcje. Przed znalezieniem odpowiedzi na pytanie kiedy kupić, warto znać już odpowiedź na pytanie: za ile kupić i kiedy sprzedać. Minisłownik wyrazów z giełdowego „języka”: bessa - inaczej zniżka; ogólny spadek cen akcji giełdowych wielu firm z różnych branży dywersyfikacja - podział inwestowanych pieniędzy w akcje kilku (bądź więcej) firm emisja akcji - wypuszczenie na rynek akcji danej firmy hossa - inaczej zwyżka; ogólny wzrost cen akcji giełdowych wielu firm z różnych branży inwestor - osoba kupująca akcje, „grająca na giełdzie” otwarcie pozycji - inaczej wejście na giełdę, moment zakupu akcji portfel - całość zakupionych (i aktualnie posiadanych) przez inwestora akcji wyjście - moment sprzedaży akcji Aleksandra Grzyb