Dzieci nie wstydzą się swoich emocji. Ale czy my jesteśmy na nie gotowi?
Dzisiejsze dzieci lepiej niż wcześniejsze pokolenia potrafią nazywać swoje emocje i mówić o swoich potrzebach. Jednocześnie dorastają w świecie pełnym presji, oceniania i cyfrowej przemocy. Czy większa wrażliwość pomaga im radzić sobie z rzeczywistością, czy staje się dodatkowym obciążeniem?
“Nie przesadzaj”, “uspokój się”, “no i czemu płaczesz” – takie komunikaty często słyszeli w dzieciństwie dzisiejsi trzydziesto- i czterdziestolatkowie. Emocje były czymś niewygodnym, co trzeba przeczekać i schować głęboko w sobie. Dziecko miało nie robić problemów, być grzeczne i odporne na świat. Smutek był bagatelizowany, złość uważana za niegrzeczną, a lęk oznaczał przesadę. Dzisiaj widać wyraźną zmianę. Dzieci są w stanie lepiej określać swoje granice i ocenić, kiedy potrzebują chwili spokoju. Znają pojęcia, których ich rodzice nauczyli się dopiero w dorosłości – o ile w ogóle mieli szansę się ich nauczyć. Coraz więcej dzieci umie mówić o swoich emocjach bez poczucia wstydu. Wiedzą, że mogą odczuwać również frustrację, lęk, przeciążenie czy samotność. Zdają sobie również sprawę z tego, że te uczucia maj znaczenie. To jedna z największych zmian pokoleniowych ostatnich lat. Dzisiejsze dzieci dorastają w świecie dużo większej świadomości emocjonalnej niż wcześniejsze generacje. Rodzice coraz częściej uczą je rozpoznawania własnych stanów, ale też komunikowania potrzeb i empatii. Paradoksem tej sytuacji jest fakt, że jednocześnie dzieciństwo stało się bardziej obciążające psychicznie niż kiedykolwiek wcześniej. Wzrasta wrażliwość, ale świat wcale nie jest łagodniejszy. Rodzice chcą wychować dzieci inaczej niż sami byli wychowaniu Za współczesnymi rodzicami ogrom pracy. Wiele z nas chce wychowywać dzieci inaczej niż sami byliśmy wychowani. Jesteśmy pokoleniem, które ma lepsze narzędzia i dostęp do wiedzy, która pozwala nam analizować własne dzieciństwo i odkryć to, czego nam brakowało. Często w rozmowach ze znajomymi słyszę, że w ich dzieciństwie za mało się rozmawiało, brakowało czułości czy możliwości przeżywania emocji. Dzisiaj dzieci już nie słyszą, że mają się uspokoić. Zamiast tego spotykają się z pokazaniem, że rodzic rozumie lub stara się zrozumieć ich emocje. Dorośli sięgają po poradniki psychologiczne, słuchają podcastów o emocjach lub sami uczą się mówić o swoich odczuciach na terapii. Pojęcie granicy, regulacji emocji czy wysokowrażliwości to już nie język psychologów, ale codziennych rozmów o wychowaniu. Chcemy, aby nasze dzieci potrafiły rozmawiać o emocjach bez poczucia wstydu. Żeby nie musiały nadrabiać tych braków w dorosłości i by mogły zrozumieć, że mają prawo odczuwać smutek, złość albo lęk. To ogromna zmiana, która jest nie do zatrzymania. Ale też stawia przed rodzicami nowe wyzwanie: jak jednocześnie wychować empatyczne dziecko i przygotować je do życia w społeczeństwie, które nie wybacza tak łatwo? "To chyba jedno z najważniejszych pytań dzisiejszego rodzicielstwa. Z jednej strony chcemy, żeby dzieci były wrażliwe, a z drugiej boimy się, że ta wrażliwość będzie dla nich ciężarem. Tymczasem odporność psychiczna nie jest przeciwieństwem wrażliwości. Odporne dziecko to nie takie, które niczego nie czuje, ale takie, które wierzy, że poradzi sobie z trudnościami. Bardzo lubię cytat z Krainy Lodu 2: "Jedyne, co musisz zrobić, to zrobić następny krok". Właśnie na tym polega odporność - nie na byciu twardym, ale na umiejętności ruszania dalej mimo lęku, smutku czy niepewności" – mówi psycholożka Anna Gajda. Dzisiejsze dzieci szybciej uczą się empatii Efekty tej zmiany widać szczególnie w relacjach dzieci z innymi ludźmi. Współczesne dzieci często dużo szybciej uczą się współodczuwania i reagowania na cudzą krzywdę. Przepięknym przykładem są viralowe nagrania, które mogliśmy znaleźć w sieci w trakcie trwania akcji Łatwogang ze wsparciem dla fundacji Cancer Fighters. Scrollując TikToka trafiłam na sporo treści od rodziców pokazujących reakcje swoich pociech na to, co się dzieje. Widok tak młodych ludzi wyciągających oszczędności ze swoich świnek-skarbonek, by pomóc chorym dzieciom naprawdę rozgrzewał serce. Ogromną popularność zdobywają historie pokazujące dziecięcą solidarność i emocjonalną uważność. Dzieci reagują na cierpienie zwierząt, przejmują się losem chorych osób, potrafią spontanicznie organizować pomoc dla kolegów i koleżanek. Widać, że dla wielu z nich empatia nie jest pustym hasłem, ale czymś naturalnym. To nie jest „słabsze pokolenie”, jak czasem próbują przekonywać starsi. To pokolenie bardziej świadome emocji, zarówno swoich, jak i cudzych. Dzieci dużo szybciej uczą się dziś zauważać, że ktoś może czuć się odrzucony, samotny albo skrzywdzony. Wielu nauczycieli i psychologów zwraca uwagę, że współczesne dzieci potrafią być niezwykle emocjonalnie inteligentne. Często dużo szybciej niż wcześniejsze pokolenia uczą się mówić o swoich granicach i potrzebach. Potrafią też reagować, kiedy widzą czyjąś krzywdę. To efekt ogromnej pracy rodziców, którzy próbują wychowywać dzieci nie tylko na “grzecznych ludzi”, ale przede wszystkim na empatycznych. Dziecięcy język opisywania emocji Jeszcze kilkanaście lat temu wiele emocji po prostu się ignorowało lub próbowało zagłuszyć ostrzejszą reakcją. Dzieci uczyły się tłumić emocje, a nie je rozumieć. Dzisiejsze młode pokolenie ma w tej kwestii o wiele więcej przestrzeni. Wie, czym jest stres, przeciążenie czy lęk. To często szok dla starszych osób, które zostały wychowane w przekonaniu, że emocje się ukrywa, a nie analizuje. Dlatego kiedy kilkuletnie dziecko mówi o przebodźcowaniu albo potrzebie przestrzeni, niektórzy odbierają to jako przesadę czy “modę na psychologię”. Oczywiście język, którym posługuje się dziecko, jest dopasowane do jego wieku. Rodzice często sami tworzą komunikację ze swoją pociechą i wypracowują z nią sygnały. To właśnie one pozwalają zrozumieć, co się dzieje w głowie dziecka i pokazuje, jak zareagować odpowiednio, aby mu pomóc uregulować jego stan. To ogromna wartość. Dziecko, które potrafi nazwać własne emocje, nawet w tej początkowej fazie, ma większą szansę, by w przyszłości nie ignorować swoich problemów psychicznych. Łatwiej mu poprosić o pomoc, łatwiej rozpoznać własne granice, łatwiej też zrozumieć emocje innych ludzi. Problem pojawia się wtedy, gdy ta większa świadomość zderza się ze światem, który wciąż bywa emocjonalnie brutalny. Wrażliwe dzieci trafiają do brutalnego świata Paradoks współczesnego dzieciństwa polega na tym, że dzieci uczone empatii i kontaktu z własnymi emocjami trafiają jednocześnie do rzeczywistości, która bardzo często premiuje cynizm, rywalizację i odporność psychiczną. Najbardziej widać to w internecie. Media społecznościowe stały się dziś naturalnym środowiskiem dorastania. To tam dzieci budują relacje, poznają trendy, uczą się własnej wartości i porównują się z innymi. Problem polega na tym, że internet właściwie nigdy się nie kończy. Dawniej dziecko mogło wrócić ze szkoły i odciąć się od problemów. Dzisiaj telefon sprawia, że kontakt z rówieśnikami trwa bez przerwy. Konflikty, komentarze i oceny przenoszą się do internetu i zostają tam na długo. Wrażliwe dziecko trafia więc do świata, który nie daje odpoczynku od emocji. Widzi idealne życia innych ludzi, perfekcyjne zdjęcia, sukcesy rówieśników i nieustanne porównania. Nawet zwykła codzienność zaczyna być oceniana przez pryzmat lajków, reakcji i komentarzy. To ogromne psychiczne obciążenie, szczególnie dla dzieci, które dopiero budują poczucie własnej wartości. Hejt i cyberprzemoc stały się częścią dzieciństwa Jeszcze kilkanaście lat temu przemoc rówieśnicza kończyła się zazwyczaj po wyjściu ze szkoły. Dzisiaj może trwać całą dobę. Hejt i cyberprzemoc stały się jedną z najciemniejszych stron współczesnego dzieciństwa. Internet daje poczucie bezkarności. Dzieci bardzo szybko uczą się, że komentarz napisany w sieci może zaboleć równie mocno jak wypowiedziane na żywo słowa, a czasem nawet bardziej, bo zostanie po nim trwały ślad. Problem w tym, że młodzi ludzie często nie mają jeszcze emocjonalnych narzędzi, żeby sobie z tym poradzić. Jedno zdjęcie wrzucone do internetu może stać się powodem wyśmiewania przez tygodnie. Jeden filmik może zamienić zwykłą szkolną sytuację w viralowe upokorzenie. Dawniej kompromitacja miała ograniczony zasięg i szybko znikała z pamięci innych dzieci. Dzisiaj zostaje zapisana w sieci. "Przemoc teraz wygląda zupełnie inaczej niż kiedyś. Sytuacja wygląda dość klarownie: dzieci są wychowywane przez rodziców, którzy żyli w świecie analogowym lub pół-analogowym. W związku z tym obecni dorośli tego nie doświadczyli. Wrzucamy dzieci w te mechanizmy, nie wiedząc tak naprawdę, jak to jest być dzieckiem i ofiarą hejtu. W czasach analogowych lub pół-analogowych pokłócili się ze sobą dwaj chłopcy w szkole. Widziały to dwie koleżanki z jednej strony, dwóch kolegów z drugiej strony. Te osoby powiedziały o sytuacji u siebie w domach, dowiaduje się jeden czy drugi nauczyciel. Konflikt zamykał się w dwunastu osobach. Dzisiaj, jak się jedna osoba z drugą pokłóci, a obie są dobre w hashtagowaniu, to za godzinę 150 tysięcy osób jest w stanie zobaczyć przerobione zdjęcie każdego z nich. Różnica skali… Nie jesteśmy w stanie sobie wyobrazić czegoś takiego, bo tego nie przeżyliśmy. Przemoc rówieśnicza była od zawsze, ale cyberprzemoc jest nam obca. Na tym polega nasze niezrozumienie" – mówi Ewa Abart, inicjatorka projektu Hejt nie jest ok, mówiącego o cyberprzemocy wśród dzieci. Problem polega na tym, że dzieci wychowywane w duchu empatii trafiają do przestrzeni, w której empatia bardzo często przegrywa z ironią, agresją i potrzebą zdobywania uwagi. Hejt staje się formą rozrywki, a wyśmiewanie innych sposobem na zdobycie popularności. To właśnie dlatego współczesne dzieci tak mocno przeżywają ocenę rówieśników. Komentarz nie znika po kilku minutach. Może zostać zapisany, udostępniony i wielokrotnie odtworzony. A dziecko bardzo często zostaje z tym samo. Co możemy z tym zrobić jako rodzice? Dzisiejsze dzieci mocniej przeżywają porażki Większa świadomość emocjonalna przynosi więcej niż jedno zagrożenie. Współczesne dzieci często dużo mocniej przeżywają odrzucenie, krytykę i niepowodzenia. Szybciej analizują własne zachowanie, bardziej przejmują się oceną innych i silniej przeżywają porażki. Kiedyś dziecko słyszało po prostu “trudno, stało się”. Dzisiaj dużo częściej rozkłada swoje emocje na czynniki pierwsze. Z jednej strony to dobre, bo dzięki temu rozumieją siebie i swoje reakcje. Z drugiej jednak może prowadzić do nadmiernego analizowania i lęku przed popełnianiem błędów. Wiele osób zwraca uwagę, że współczesne dzieci bardzo wcześnie zaczynają odczuwać presję bycia “wystarczającym”. Chcą dobrze wyglądać, osiągać sukcesy, być lubiane, rozwijać pasje i jednocześnie świetnie radzić sobie emocjonalnie. To ogromne obciążenie dla psychiki, która dopiero dojrzewa. Coraz częściej dzieci boją się porażki nie dlatego, że spotka je kara, ale dlatego, że same bardzo surowo siebie oceniają. Są bardziej świadome emocji, ale przez to bywają też bardziej podatne na lęk, perfekcjonizm i poczucie winy. Świadome rodzicielstwo też potrafi tworzyć presję Współcześni rodzice chcą wychować dzieci emocjonalnie dojrzałe, komunikatywne i samodzielne. Problem zaczyna się wtedy, gdy za tymi dobrymi intencjami pojawia się oczekiwanie, że dziecko będzie zachowywać się jak mały dorosły. To, że dziecko potrafi powiedzieć “jest mi trudno”, nie oznacza jeszcze, że umie sobie z tym trudnym stanem poradzić. Świadomość emocji nie przyspiesza dojrzewania psychiki tak bardzo, jak czasem chcieliby tego dorośli. "Mam wrażenie, że czasem zapominamy, że umiejętność nazwania emocji nie jest tym samym co umiejętność poradzenia sobie z nią. Dziecko może świetnie wiedzieć, że jest złe, smutne czy rozczarowane, ale nadal potrzebować dorosłego, który pomoże mu przez tę emocję przejść" – mówi Anna Gajda. Dzieci nadal potrzebują wsparcia, obecności i prawa do niedojrzałości. Potrzebują też prawa do chaosu, emocjonalnych wybuchów i słabszych dni. Tymczasem współczesne rodzicielstwo bywa czasem tak skupione na “dobrym wychowaniu”, że zaczyna oczekiwać od dzieci zbyt dużej samokontroli. W efekcie najmłodsi mają być jednocześnie empatyczni, świadomi, odporni psychicznie i samodzielni. Mają rozumieć emocje swoje i innych, umieć komunikować potrzeby, radzić sobie z presją internetu i jeszcze dobrze funkcjonować w świecie ciągłej rywalizacji. To bardzo dużo jak na ludzi, którzy dopiero budują własną tożsamość. Co w takim razie powinien zrobić rodzic, kiedy dziecko nie radzi sobie z jakąś emocją? Dzisiejsze dzieci nie są słabsze. Po prostu czują więcej Łatwo powiedzieć, że współczesne pokolenie jest “zbyt delikatne”. Znacznie trudniej zauważyć, że być może po raz pierwszy od wielu pokoleń dzieci dostały po prostu prawo do emocji. Dzisiejsze dzieci szybciej uczą się empatii, potrafią lepiej nazywać własne stany i są bardziej wyczulone na krzywdę innych. Problem polega na tym, że równolegle dorastają w świecie pełnym presji, oceniania i psychicznego przeciążenia. Wrażliwość to nie problem, to zaleta. Problemem jest rzeczywistość, której nadal nie potrafimy zmienić i w której premiowana jest nie czułość, a odporność. "Mam wrażenie, że dziś bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy wychowywać dzieci, które nie boją się swoich emocji. Nie po to, żeby były silne mimo wrażliwości, ale żeby były silne dzięki niej, ponieważ każda emocja jest po coś, nawet ta, której najchętniej byśmy uniknęli" – podsumowuje Anna Gajda. W takim świecie wyzwaniem nie jest już nauczenie dzieci emocji, ale nauczenie świata, jak z tą dziecięcą wrażliwością się obchodzić w odpowiedzialny sposób. Bo dzieci, które uczą się czuć więcej, potrzebują również rzeczywistości, która nauczy się tej wrażliwości nie wykorzystywać. Czytaj także: Wychowujemy pokolenie przebodźcowanych dzieci. Zniknęła nuda, a wraz z nią coś ważnego Tak kreatywnie spędzisz czas z maluchem. Najlepsze aktywności i zabawy na Dzień Dziecka Dzień Dziecka na świecie: jak świętują ten dzień w innych krajach?
Wychowujemy pokolenie przebodźcowanych dzieci. Zniknęła nuda, a wraz z nią coś ważnego
Współczesne dzieciństwo coraz częściej przypomina projekt do zarządzania – wypełnione zajęciami, ekranami i nieustanną stymulacją. W pogoni za rozwojem odbieramy dzieciom coś fundamentalnego: ciszę i przestrzeń do samodzielnego odkrywania świata, które od lat są jednym z najważniejszych źródeł kreatywności, samodzielności i budowania własnej tożsamości.
Dzisiejsze dzieci są prawdopodobnie jednym z najbardziej zajętych pokoleń w historii. Ich grafiki są wypełnione szczelniej niż niejednego dorosłego: szkoła, angielski, trening, zajęcia dodatkowe, jak chociażby ceramika, korepetycje, a pomiędzy tym wszystkim chwila oddechu z telefonem lub tabletem w ręku. Współczesne dzieciństwo nie ma miejsca na spontaniczność. To projekt do zarządzania, który ma stworzyć idealnie rozwiniętego człowieka. Ja słyszałam od rodziców: idź na dwór, ale wróć przed kolacją. Wychodziłam bawić się z rówieśnikami, tworząc w wyobraźni różne światy, w których odgrywaliśmy baśniowe role. Dzisiaj, obserwując młode matki i przebywając z nimi, mam wrażenie, że kompletnie zatraciły istotę takich zabaw. Zamiast tego odwożą dziecko z aktywności na aktywność. Rozpisują ich czas co do minuty, a nawet w wolnych chwilach zrobią wszystko, żeby dziecko się nie nudziło. Dadzą telefon do ręki, tablet albo włączą bajkę. Dziecko nie ma przestrzeni na rozwijanie własnej kreatywności. To dzięki nudzie rozwijały się pomysły, zabawy, bazy budowane z koca i krzeseł, rozmowy, wspólne siedzenie na huśtawkach i rozmyślanie, co można porobić. Doświadczanie samodzielności to w dzisiejszym świecie abstrakcja. A nuda jest traktowana jako coś niebezpiecznego: oznakę złego rodzicielstwa lub straconego czasu. Ale czy tak jest naprawdę? Nuda ćwiczy kreatywność Trzydziesto- i czerdziestolatkowe mają bardzo podobne wspomnienia. Długie wakacyjne popołudnia, siedzenie na trzepaku, patrzenie przez okno, rysowanie kredą na chodniku w oczekiwaniu na znajomych. Jeżdżenie po parku w kółko na rowerze, bez wyraźnego celu. Godziny spędzone na “niczym”, a jednocześnie pobudzające do wymyślania sobie zadań i kreatywności. Poczucie nudy zmuszało do działania. Nikt nie organizował czasu co do sekundy, więc samemu trzeba było się czymś zająć. Wymyślić zabawę, pójść po znajomych. To właśnie w tym czasie patyki i liście były drogą zastawą stołową, a rozłożyste gałęzie drzewa wyznaczały granice jadalni. Dziecko pozostawione bez ciągłej stymulacji uruchamiało wyobraźnię, bo nie miało alternatywy. Dziś dzieci coraz rzadziej znajdują się w podobnym stanie. Kiedy pojawia się choćby kilka minut pustki, natychmiast zostaje ona czymś wypełniona. Telefonem. Filmem. Grą. Zajęciem. Aktywnością “rozwojową”. Współczesna kultura nie zostawia wiele miejsca na bezczynność. Dotyczy to nie tylko dzieci, ale również dorosłych. Dziecko to projekt wymagający doskonalenia Zmieniło się nie tylko tempo życia, ale także samo myślenie o dzieciństwie. Jeszcze niedawno dzieci miały po prostu szczęśliwie dorastać. Dziś mają się rozwijać. To pozornie niewielka różnica, ale niesie ogromne konsekwencje. Współczesne rodzicielstwo coraz częściej przypomina zarządzanie potencjałem: nauka języka od przedszkola, zajęcia sensoryczne, treningi, warsztaty, kursy. Rodzice słyszą z każdej strony, że dzieciństwo to “okno możliwości”, którego nie wolno zmarnować. Za tym stoi ogromny lęk. Strach, że dziecko zostanie w tyle. Że będzie miało gorszy start. Że nie rozwinie talentów. Że inni rodzice robią więcej. W efekcie wielu dorosłych zaczyna traktować czas dziecka jak inwestycję, którą trzeba maksymalnie wykorzystać. Nawet odpoczynek powinien być wartościowy, edukacyjny albo “stymulujący”. Problem w tym, że dzieciństwo nie działa jak korporacyjny projekt. Rozwoju nie da się optymalizować bez końca. Człowiek, a szczególnie mały człowiek, potrzebuje również przestrzeni nieuporządkowanej, nieefektywnej i pozornie bezproduktywnej. To właśnie tam często powstają najważniejsze rzeczy: ciekawość, samodzielność, kreatywność i własna tożsamość. Każda chwila musi być czymś wypełniona Największa zmiana dokonała się jednak nie w planach zajęć dodatkowych, ale w sposobie, w jaki zagospodarowujemy pustkę. Wystarczy spojrzeć na codzienne sceny: dziecko z tabletem w restauracji, telefonem w samochodzie, bajką podczas jedzenia, a zamiast książeczki czytanej przed snem – odpalony filmik na YouTube. Dziecko nie ma nawet chwili na odpoczynek, jest ciągle wystawiane na bodźce. W tracie prostej jazdy autem słucha muzyki z radia, ogląda przesuwające się za oknem obrazy lub wbija wzrok w telefon. Nieustannie jest czymś zajęte i niemal nigdy nie doświadczają ciszy. Problemem nie jest fakt, że ma zajęcia dodatkowe. Problemem nie są aktywności rozwojowe. Problemem jest ich natłok i doprowadzenie do sytuacji, że każda sekunda dnia dostarcza zewnętrznej stymulacji. Mózg uczy się szybkich nagród, ciągłych zmian i natychmiastowej gratyfikacji. W efekcie zwyczajna rzeczywistość zaczyna wydawać się zbyt wolna. Czytanie książki wymaga wysiłku. Samodzielna zabawa szybko nudzi. Cisza staje się niekomfortowa. Pojawia się potrzeba ciągłego pobudzania uwagi. Coraz częściej dzieci nie tyle nie umieją się bawić, co nie umieją wytrzymać chwili bez bodźców. Dlaczego nuda jest ważna dla dziecka? Współczesna kultura traktuje nudę jak coś zbędnego. Tymczasem psychologowie od lat zwracają uwagę, że jest ona ważnym elementem rozwoju. Nuda nie jest pustką. To moment, w którym mózg przestaje reagować na gotowe bodźce i zaczyna produkować własne "treści". Właśnie wtedy pojawiają się pomysły, fantazje i kreatywność. Dziecko, które się nudzi, zaczyna zadawać sobie pytanie: "Co mogę zrobić?". I to pytanie ma ogromne znaczenie, bo uruchamia sprawczość. Zmusza do samodzielnego organizowania sobie świata. To również ważny trening emocjonalny. Nuda oznacza dyskomfort, ale też pcha do działania. Młody człowiek powinien sam nauczyć się regulować ten stan. Dziecko w takich chwilach uczy się cierpliwości, samodzielności i radzenia sobie z odczuciami. To szczególnie ważne dziś, kiedy niemal każda niewygodna emocja może zostać natychmiast zagłuszona chociażby telefonem. Przyznam szczerze, że do zgłębienia tego tematu zainspirowało mnie moje otoczenie, w którym pojawili się rodzice chcący co do joty rozpisać grafik własnych pociech. Patrząc na to, jak wychowują swoje dzieci, z biegiem lat zauważyłam, że nie mają one możliwości zbudowania własnego wewnętrznego świata. Ta przestrzeń została im odebrana, a wraz z nią zdolność do bycia samemu ze swoimi myślami. Zwróć uwagę na to, jak funkcjonuje znakomita większość współczesnych dzieci. Ich cisza zazwyczaj zostaje szybko wypełniona, ale nie ich własną kreatywnością. Samodzielnie sięgają po telefon, odpalają media społecznościowe i zaczynają scrollować. Przebodźcowane dzieciństwo Coraz więcej sygnałów wskazuje na to, że dziecięcy układ nerwowy może nie nadążać za tempem współczesnego świata. Dzieci są dziś otoczone ogromną liczbą bodźców: hałasem, ekranami, krótkimi formami wideo w mediach społecznościowych, powiadomieniami, presją osiągnięć i nieustanną aktywnością. Ich uwaga niemal cały czas pozostaje zajęta. Skutki nie zawsze są spektakularne. Często objawiają się subtelnie. Dzieci mają trudności z koncentracją, szybciej się nudzą, są bardziej rozdrażnione i impulsywne. Coraz trudniej przychodzi im wyciszenie się albo samodzielna zabawa. Potrzebują instrukcji, gotowych scenariuszy albo kolejnego bodźca. Dlaczego? Ponieważ żyjąc w ciągle uporządkowanym grafiku, tracą umiejętność zorganizowania sobie czasu samodzielnie. To może mieć również głębsze konsekwencje. Zostawanie samemu ze sobą wbrew pozorom jest bardzo ważną częścią budowania tożsamości. To chwile, w których jesteśmy ze swoimi myślami i emocjami, pozwalają budować nasze zainteresowania i odkrywać siebie. Jeśli od najmłodszych lat każda chwila jest zagospodarowana przez innych albo przez algorytmy, ta przestrzeń dramatycznie się kurczy. Dziecko, które nigdy się nie nudzi, może nigdy naprawdę nie nauczyć się samotności rozumianej nie jako izolacja, ale jako kontakt ze sobą. Konsekwencje dla rodziców Jeśli myślisz, że przebodźcowanie dotyka jedynie dzieci, to jesteś w błędzie. To miecz obosieczny, który dotyka również rodziców. Łatwo jest ich oskarżyć o nadgorliwość, ale jest to zbyt powierzchowne. Dzisiaj wszyscy żyjemy w świecie permanentnego przeciążenia. Coraz więcej pracy, zadania domowe nie zrobią się same, a do tego dochodzi presja związana z “idealnym wychowaniem dziecka”. Dorosły człowiek jest nieustannie oceniany, również jako rodzic. Odniesienie sukcesu zawodowego i rodzinnego to nie opcja, a wymóg społeczny. Media społecznościowe pokazują idealne dzieciństwo pełne rozwijających aktywności, kreatywnych zabaw i edukacyjnych doświadczeń. A my przecież nie chcemy być gorszymi rodzicami. W takiej rzeczywistości wielu dorosłych wychowujących młodego człowieka zwyczajnie boi się odpuścić. Bo jeśli inne latorośle mogą chodzić na dodatkowy angielski, trening judo, ceramikę i zajęcia muzyczne, to moje dziecko przecież też powinno. Łatwo wpędzić się w poczucie winy – a to jest ogromny problem współczesnych rodziców. Jeśli wszyscy mówią o rozwijaniu potencjału, zwykłe siedzenie na kanapie zaczyna wyglądać jak zaniedbanie. Do tego dochodzi jeszcze zmęczenie. Ekrany często pełnią funkcję elektronicznej pomocy przetrwania. Rodzice nie zawsze dają dzieciom telefon dlatego, że są leniwi, ale dlatego, że sami są przeciążeni i próbują przetrwać kolejny dzień, więc pomiędzy pracą a odwożeniem dziecka na kolejne zajęcia samemu traci się energię i kreatywność. Problem jest więc znacznie większy niż pojedyncze decyzje wychowawcze. To cały model współczesnego życia, który coraz gorzej toleruje ciszę, bezczynność i brak produktywności. Jeżeli my, jako dorośli, nie potrafimy odpoczywać i zajmować się sobą poza ustalonym grafikiem, dzieci nie będą potrafiły tego tym bardziej. Czy odbieramy dzieciom coś fundamentalnego? Współczesny świat obsesyjnie wierzy, że więcej bodźców oznacza lepszy rozwój. Tymczasem człowiek nie dorasta wyłącznie wtedy, gdy jest czymś zajęty. Dojrzewa także wtedy, gdy się włóczy po podwórku, marzy, patrzy przez okno, nudzi się i powoli odkrywa własny świat. Nie chodzi o to, by demonizować zajęcia dodatkowe czy technologię. Problem zaczyna się wtedy, gdy dziecko niemal nigdy nie doświadcza pustej przestrzeni, którą może wypełnić własną kreatywnością. Gdy każda chwila zostaje zagospodarowana, a każda oznaka nudy natychmiast usunięta. Kluczem jest balans pomiędzy pozwoleniem dziecku na odkrywanie własnych pasji, a potem danie mu szansy na rozwijanie ich poprzez zajęcia dodatkowe. Największy luksus współczesnego dzieciństwa to wcale nie droga szkoła, edukacyjne aplikacje i budowanie kompetencji od najmłodszych lat. To możliwość samodzielnego rozwoju i doświadczenie nudy, która rozwinie kreatywność i pozwoli odkrywać swoje zainteresowania oraz tożsamość. Dzieciństwo nie potrzebuje tylko nieustannej stymulacji. Potrzebuje balansu, w którym jest miejsce i na obowiązki, i na nudę. Pozwolenie na to, żeby dziecko mogło przebywać samemu ze sobą w ciszy. A gdzie jest ta cisza? Właśnie tam, gdzie kończy się grafik. Czytaj także: Dwa pokolenia mam, dwa podejścia do wychowania, ale jedna miłość Popkultura nauczyła nas romantyzować toksyczne relacje. I przez to mylimy miłość z ekscytacją Menopauza potrafi zdjąć presję z kobiet. „Poczułam, że już nie muszę nikomu nic udowadniać”
Pomoc Ukrainie. Darmowe materiały, książki i karty pracy dla dzieci z Ukrainy. 10 źródeł dla nauczycieli i wolontariuszy
Jesteś nauczycielem lub wolontariuszem i masz kontakt z dziećmi z Ukrainy? Zadbaj o ich rozwój przez naukę i zabawę. Zebrałyśmy materiały edukacyjne w języku ukraińskim (i nie tylko), które pomogą ci w planowaniu i prowadzeniu zajęć dla dzieci z Ukrainy. Znajdziesz tu kolorowanki, darmowe książki i karty pracy w języku ukraińskim do pobrania.
Od początku wojny na Ukrainie do Polski przyjechało już ponad milion uchodźców. Większość przybywających do Polski osób to kobiety z dziećmi. Gdy znajdą już oni stabilne miejsce zamieszkania, rozpoczynają względnie normalne życie w nowej codzienności: dorośli Ukraińcy szukają pracy, dzieci dołączają do lokalnych szkół i przedszkoli. Jeśli jesteś nauczycielem, organizatorem zajęć pozalekcyjnych, wolontariuszem lub gościsz rodzinę uchodźców, będziesz mieć w najbliższym czasie stały kontakt z dziećmi z Ukrainy. Bardzo ważne jest, by zapewnić dzieciom szybki powrót do różnych zajęć edukacyjnych. Wiele organizacji (ale też prywatnych osób!) podjęło wyzwanie i udostępniło darmowe materiały edukacyjne dla dzieci w różnym wieku. Pobierz je, śmiało z nich korzystaj i przekaż informacje o takim zbiorze wszystkim osobom, które mogą być tym zainteresowane. Spis treści: Książeczki z kolorowankami o aktualnych wydarzeniach Tablice szybkich komunikatów ułatwiające porozumiewanie się z dziećmi Książki dla dzieci z Ukrainy Książki angielsko-ukraińskie Karty pracy „Chcemy Was poznać" Audiobooki dla dzieci z Ukrainy Kolorowanki z prostym słownictwem po polsku Krakowskie legendy z kolorowankami w języku ukraińskim Kolorowanki dla starszych dzieci od Wydawnictwa Dwie Siostry Tematyczne karty pracy dla dzieci w języku ukraińskim Wielojęzyczne książeczki z kolorowankami o aktualnych wydarzeniach Alicja Safarzyńska-Płatos stworzyła i udostępniła za darmo książeczki z kolorowankami dla dzieci: polskich, ukraińskich i nie tylko. To bajki dla dzieci napisane przez psychologów i terapeutów, które przybliżają dzieciom aktualne wydarzenia. Powstały dwie części bajki: „Bohaterowie też płaczą” i „Spotkanie z bohaterem”. Książeczka „Bohaterowie też płaczą” opowiada historię Małej Myszki i Mamy, które opuszczają swój las, z uwagi na panujące niebezpieczeństwo. Książeczka dostępna jest w języku ukraińskim, polskim i rosyjskim. Trwają prace nad tłumaczeniami na język angielski, niemiecki i kilka innych języków. Druga część pt. „Spotkanie z bohaterem” jest udostępniona w języku polskim, trwają intensywne prace nad tłumaczeniami. To piękna historia o spotkaniu Myszy leśnych i Ryjówek, które wyglądają i zachowują się podobnie, ale dostrzegają też między sobą wiele różnic. Nie przeszkadza im to we wzajemnym wspieraniu się i współżyciu. Tablice szybkich komunikatów ułatwiające porozumiewanie się z dziećmi Jeśli nie mówisz po ukraińsku, a spędzasz czasz dziećmi z Ukrainy, przydatne mogą okazać się te plansze szybkich komunikatów autorstwa Weroniki Firlejczyk. Warto wydrukować je i umieścić w widocznym miejscu w szkołach. Książki dla dzieci z Ukrainy Dzięki Stowarzyszeniu Ostrovia, na stronie lustrobiblioteki.pl udostępniono za darmo aż 70 książek dla dzieci w języku ukraińskim. Książki udostępniono w porozumieniu z ukraińskimi wydawcami. E-booki można pobrać za darmo w formacie PDF. Książkę dla dzieci Afryka Kazika w języku ukraińskim udostępnił za darmo autor: Łukasz Wierzbicki. Książki angielsko-ukraińskie Program nauczania dla ukraińskich dzieci, które przybyły do Polski nie jest jeszcze dokładnie znany i ustalony. W pierwszych dniach i tygodniach wiele zależy od inwencji nauczycieli i wolontariuszy. Jednym z lepszych pomysłów jest nauka języka angielskiego, którego wiele dzieci już się uczyło w Ukrainie. Pomocne mogą okazać się książeczki ukraińsko-angielskie udostępnione za darmo do pobrania na stronie Kids Kiddos Books. Karteczki-kolorowanki z pomocnymi zwrotami w języku polskim i ukraińskim Zbiór przyjaznych powitalnych kolorowanek z napisami w języku ukraińskim i polskim. Proste ilustracje zawierają pozytywny przekaz ułatwiający powitanie uchodźców w naszym kraju: „Witajcie w Polsce”, „Czekaliśmy na Ciebie”, „Czujcie się u nas dobrze”, „Stoję po twojej stronie". Karteczki mogą posłużyć jako laurki od dzieci polskich dla nowych gości z Ukrainy. Wspólne kolorowanie laurek może być też dobrą zabawą integracyjną. Karty pracy „Chcemy Was poznać" Kreatywne integracyjne karty pracy dla dzieci z Ukrainy przygotowane przez kolektyw Mamy Projekt pozwalają lepiej poznać dzieci, z którymi masz kontakt. Wśród ćwiczeń znajdziesz krzyżówki, zadanie narysowania portretów rodzinnych i inne kreatywne prace. Karty przygotowano w dwóch wersjach wiekowych: dla dzieci młodszych 3+, dla dzieci 6+. Audiobooki dla dzieci z Ukrainy Jeśli chcesz zorganizować słuchowisko, lub masz trudności w komunikacji, a chcesz zająć czymś dziecko, skorzystaj z bezpłatnie udostępnionych audiobooków dla dzieci w języku ukraińskim. Znajdziesz tu nie tylko bajki, ale też książki dla starszych dzieci. Alternatywą dla klasycznych książeczek może okazać się kanał YouTube z opowieściami audio w języku ukraińskim ilustrowanymi obrazkami. To dobra odmiana dla klasycznej, czytanej książki, jeśli nie znasz języka dziecka, z którym spędzasz czas. Kolorowanki z prostym słownictwem po polsku Bogna Karpińska przygotowała zestaw kolorowanek z prostym słownictwem w języku polskim i ukraińskim, które pomogą dzieciom zaznajomić się z prostymi słowami. Kolorowanki zostały podzielone na kategorie tematyczne: łazienka, jedzenie i picie, kuchnia, warzywa, ubrania, owoce, szkoła. Krakowskie legendy z kolorowankami w języku ukraińskim Nauczyciele i wolontariusze mogą pobrać też darmowo legendy i kolorowanki w języku ukraińskim, które wprowadzają w historię Krakowa. Dostępne są: opowieść o Lajkoniku, legenda o Panu Twardowskim, legenda o Smoku Wawelskim, legenda o krakowskich gołębiach i nie tylko. Mogą posłużyć jako pomoce dydaktyczne, ale też rekwizyty do domowej zabawy z małymi uchodźcami. Kolorowanki dla starszych dzieci od Wydawnictwa Dwie Siostry Kolorowanki przygotowane przez ilustratorów wydawnictwa Dwie Siostry mogą posłużyć jako zabawa dla starszych i młodszych. Kolorowanki są bardziej szczegółowe i skomplikowane. Wśród udostępnionych online materiałów znajdziesz np. kolorowanki stworzone na podstawie ilustracji Wojciecha Pawlińskiego z książki „Zwierzęta w godłach” Przemysława Barszcza. Tematyczne karty pracy dla dzieci w języku ukraińskim Bardzo zróżnicowane tematycznie karty pracy dla dzieci w języku ukraińskim i rosyjskim są też dostępne na stronie childdevelop.com.ua. Karty pracy można podzielić na kategorie tematyczne i wiekowe. To ponad 8 tysięcy różnorodnych zadań w kolorowej i atrakcyjnej oprawie graficznej. Przykładowe kategorie tematyczne kart pracy to: bezpieczeństwo, inteligencja emocjonalna, ludzkie zdrowe, komunikacja, wyobrażenia i fantazja. Na stronie można znaleźć zadania z matematyki, geografii, języka angielskiego i nie tylko. Wystarczy posortować materiały według kategorii po lewej stronie. Karty pracy przydadzą się na pewno nauczycielom, terapeutom i psychologom, ale mogą służyć też wolontariuszom lub wszystkim osobom organizującym wolny czas dzieciom z Ukrainy. Czytaj także: Pomoc Ukrainie. Poradnik dla osób, które chcą pomóc w transporcie uchodźców z granicy w głąb kraju Jak pomóc Ukrainie? „Potrzebujemy lekarzy z zagranicy. Udostępniajcie wideo z frontu, aby cały świat poznał prawdę” Jak realnie pomóc Ukrainie? Wspomóż ukraińskich uchodźców najefektywniej Pomoc Ukrainie. Co włożyć do paczki żywnościowej? Trwała żywność, która faktycznie zregeneruje organizm uchodźców
Gadżety z lat 90.: płyty CD, pierwsze komórki, pasjans, tamagotchi [GALERIA]
Dawniej hity, dziś już mało kto o nich pamięta... Zabieramy Was w sentymentalną podróż po przebojach lat 90. Szykujcie chusteczki! Te rzeczy wywołają w Was lawinę wspomnień.
Z czym kojarzą Ci się lata 90.? Zapewne ze słodkim dzieciństwem, które w dość szarej, polskiej, postkomunistycznej rzeczywistości. Jednak czy to były smutne czasy dla ówczesnych dzieciaków? Wcale nie! Wystarczy przejrzeć gadżety z tamtych lat, by na chwilę znów poczuć się jak dziecko. Hitowe gadżety z lat 90. Pamiętacie zegarki z cukierków, kasety wideo albo spodnie biodrówki, odkrywające modne wtedy kolczyki w pępku? Dziś o niektórych rzeczach z tamtych lat wolelibyśmy już nie pamiętać. Jednak to właśnie one sprawiły, że nasze lada młodości wcale nie były tak szare, jak mógłby na to wskazywać krajobraz ówczesnej Polski. Kultowe seriale z lat 90., które kochaliśmy w dzieciństwie. Głosuj na swój ulubiony! Obejrzyj naszą wspominkową galerię. Powrót wspomnień gwarantowany! Zdjęcia na kolejnych stronach. Przeczytaj: Wybrano polski hymn na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2018. Internauci się śmieją Edyta Górniak spoliczkowała Donatana w Opolu! Powód? Seksistowskie zachowanie producenta
Gwiazdy w dzieciństwie. Jak wyglądały m.in. Socha, Lewandowska, Mucha [GALERIA]
Zobacz słodkie zdjęcia najpopularniejszych polskich gwiazd. Bardzo się zmieniły?
W jednym z numerów magazynu "Viva!" z okazji Dnia Dziecka znalazł się specjalny dodatek "Kiedy gwiazdy były dziećmi". Znalazły się w nim nigdy wcześniej niepublikowane zdjęcia znanych i lubianych postaci z show-biznesu, gdy były małymi słodkimi urwisami. Obejrzyjcie naszą galerię i zobaczcie, jak w dzieciństwie wyglądały m.in.: Anna Mucha, Małgorzata Socha, Małgorzata Kożuchowska, Anna Lewandowska czy Ewa Minge. „Myślałam, że umrę, ale okazało się, żyję”. Alżbeta Lenska opuściła szpital po operacji mózgu Gwiazdy w dzieciństwie Jak wyglądały gwiazdy jako dzieci? Czy bardzo się zmieniły? I co najważniejsze - czy już wtedy myślały o sławie? Jakie miały dziecięce plany? Czy poszły za marzeniami z dzieciństwa? A może przeciwnie? Popularność zdarzyła im się nieco przypadkiem? Większość odpowiedzi na te pytania poznacie z kolejnych stron naszej galerii. Zobaczcie na kolejnych stronach urocze zdjęcia gwiazd sprzed kilkunastu, a czasem nawet kilkudziesięciu lat! Przeczytaj: Kultowe seriale z lat 90-tych, które kochaliśmy w dzieciństwie. Głosuj na swój ulubiony! Motywują, pomagają innym i zabierają głos w ważnych sprawach - oto najbardziej inspirujące mamy w polskim show-biznesie
Jesteśmy bardzo ciekawe, czy widzicie podobieństwo między nimi, a aktualnymi fotografiami, znajdującymi się w stopce na dole strony.
Z okazji Dnia Dziecka postanowiłyśmy przygotować dla was coś zupełnie innego, niż do tej pory - postanowiłyśmy przybliżyć wam fragment naszego życia w postaci zdjęć z dzieciństwa wziętych prosto z naszych rodzinnych archiwów! Zdjęcia z dzieciństwa redakcji Polki.pl W tej galerii macie okazję poznać nas - osoby tworzące Polki.pl - zdecydowanie bliżej :) Zobaczcie, jak wyglądałyśmy wtedy, gdy byłyśmy jeszcze dziećmi i nie w głowie nam była praca w największym kobiecym serwisie w Polsce. Ale to jeszcze nie wszystko! Czekamy na wasze komentarze :) Taka okazja na Dzień Dziecka zdarza się przecież jedynie raz do roku, a w historii całego serwisu po raz pierwszy! Zobaczcie zdjęcia redakcji Polki.pl sprzed kilkudziesięciu lat! Polecamy! 6 pomysłów na dobrą zabawę w Dzień Dziecka! 10 najlepszych książek, które możesz podarować jako prezent z okazji Dnia Dziecka Życzenia z okazji Dnia Dziecka
Historie miłosne z życia wzięte - jak przyjaźń przerodziła się w miłość
Przeczytaj, jak znajomość z dzieciństwa przekształciła się w tę prawdziwą, jedyną miłość!
Znaliśmy się już z dzieciństwa. Piotrek był właściwie kolegą z klasy mojego starszego o trzy lata brata, ale zaprzyjaźnił się ze mną. Już wtedy, kiedy miałam 5 lat, obdarzyłam go wyjątkowymi uczuciami. A z wiekiem uczucia te tylko rosły i zamieniały się w zauroczenie i miłość. W dzieciństwie spędzaliśmy razem naprawdę dużo czasu. Mój brat wraz z Piotrkiem odbierali mnie ze szkoły i odprowadzali do domu. Później ze względu na powinność starszego rodzeństwa, brat musiał wszędzie mnie ze sobą zabierać, więc razem graliśmy w piłkę i biegaliśmy po podwórku. Kiedy mój brat kręcił nosem, to Piotrek mnie wszędzie zabierał, zostawałam u niego w domu do czasu powrotu rodziców z pracy. Razem chodziliśmy na kółko plastyczne, razem przygotowywaliśmy się do olimpiady z geografii. Z czasem dzieciaki zaczęły nam dogryzać krzycząc za plecami: „Jacek i Barbara, zakochana para”, a my ciągle utrzymywaliśmy, że jesteśmy tylko dobrymi kumplami. Bo tak było. Ale oboje zaczęliśmy dojrzewać - choć Piotrek był starszy o 3 lata, to działo się to mniej więcej w tym samym czasie. Tym samym oddaliliśmy się od siebie. Nikt z nas nie chciał, żeby ktoś uważał nas za parę. Zaczęliśmy się siebie wstydzić. Pewnie to również wina dojrzewania, hormonów, biologicznej zmiany ciała i umysłu. I tak, kiedy rozdzieliło nas liceum, nasza przyjacielska więź rozsypała się… Nie spędzaliśmy już razem wolnego czasu. Piotrek wolał zaangażować się w nowe licealne przyjaźnie i ja odeszłam na bok. Niewiele brakowało, a przeoczyłabym miłość swojego życia! Z czasem i ja przestałam myśleć o tym, żeby w wolne popołudnie zadzwonić akurat do niego. Każde z nas potrzebowało chyba towarzystwa kolegów tej samej płci. On gadał o laskach, ja z koleżankami zachwycałam się chłopakami z wyższych klas. Ale Piotrek zawsze miał szczególne miejsce w moim sercu. Kiedy na studniówkę zaprosił Marlenę i okazało się, że ona stała się jego dziewczyną i w dodatku nigdy o mnie nie słyszała, zabolało mnie to. Bardzo. Wtedy coś się we mnie zmieniło. Zrozumiałam, że darzę go uczuciem innym niż on mnie… Ale nie mogłam mu o tym powiedzieć. Kiedy on miał kryzysy związkowe z Marleną dzwonił do mnie. Zwierzał mi się, a ja mu pomagałam i doradzałam co zrobić, żeby uratować związek. Ale przy tym zawsze miałam nadzieję, że on nagle zerwie z nią i zechce być ze mną. Powie, że to ja jestem kobietą jego życia, bo znam go najlepiej i tak dobrze rozumiem. Cieszyłam się kiedy przytulał się do mnie, dawał mi buziaka w czoło, mówił zawsze wiele komplementów i miłych słów. Ale to wszystko na stopie przyjacielskiej. Ja mogłam tylko wyobrażać sobie, że jest między nami coś więcej. Zwłaszcza, że na studiach znów zaczęła kwitnąć nasza znajomość. Wspólne wieczory filmowe, wyjazdy w góry, wycieczki, spacery. Aż Piotrek poznał nową dziewczynę, która była na tyle zazdrosna, że zabroniła nam się spotykać. I tak nasze kontakty oziębiły się, a ja byłam zła na Piotrka, że daje sobą tak dyrygować. Po kilku miesiącach wpadliśmy na siebie na imprezie. Piotrek był bez swojej nowej dziewczyny. Widziałam w jego oczach, że jest zachwycony moim wyglądem. Był naprawdę szczęśliwy, że mnie widzi. Zaczęliśmy tańczyć razem jak nigdy przedtem. Przetańczyliśmy razem całą noc. Sporo też wypiliśmy. Naprawdę dużo… Skończyło się tak, że ja pojechałam do niego do domu. Rano obudziliśmy się razem… Miałam nadzieję, że Piotrek wyzna mi teraz całą swoją miłość do mnie, że czeka nas piękna wspólna przyszłość, bo tylko nam dwojgu jest razem tak dobrze. Ale nigdy o tym nie wspomniał. Rozstaliśmy się jak zwykle. Jak kumple. Ja, jako kobieta, chcę być zdobywana, chcę aby to mężczyzna się starał i zalecał. Postanowiłam więc, że ja nigdy pierwsza nie napiszę, nie zadzwonię, nie zacznę rozmowy. I tym samym po 3 latach usłyszałam, że Piotrek się żeni. Co za cios. Byłam w związku, prawie zapomniałam o Piotrku, ale jak usłyszałam, że to nie ja będę jego żoną, zasmuciłam się. Chyba zawsze w moim sercu nosiłam małą nadzieję, że do siebie wrócimy, jak w jakimś głupim romantycznym filmie. Nie mogłam wybaczyć Piotrowi tego wszystkiego. Przecież to ja jestem kobietą jego życia! A on tak mnie potraktował. Dlaczego za wszelką cenę szukał miłości, kiedy miał ją przy sobie, pod swoim wielkim, brzydkim nosem! Bo Piotrek to nie żadna piękność. Niski, korpulentny, nic specjalnego. Jednak ja zawsze marzyłam, żeby móc go pocałować… Przeszło mi. Co miałam zrobić? Pójść na ceremonię ślubną i przerwać wszystko mówiąc, że kocham Piotra? Dużo pracowałam nad tym, żeby o nim zapomnieć, żeby już więcej o nim nie myśleć i zniszczyć w sobie wszelkie nadzieje. Żyłam swoim życiem, a on swoim. Ja byłam tylko w chwilowych związkach, chyba tylko z nudów. Dostałam nową pracę w korporacji. Pierwszego dnia, kiedy usiadłam przy biurku zobaczyłam, że obok mnie siedzi znajoma mi postać. Piotrek! Oboje gapiliśmy się na siebie jak zamrożeni, nie mogąc wydusić z siebie ani słowa. A dziś jesteśmy parą. Piotrek był już wtedy w czasie rozwodu. Ja byłam singielką, nie mogąc związać się z nikim na stałe. Kto by pomyślał, że tak się to wszystko potoczy. Dziś mam 35 lat, z Piotrem jestem od 7 miesięcy, ale mogę powiedzieć, że kocham go od 30 lat. On przyznał się, że bał się tego uczucia. Bo ja wyrosłam na piękną i cudowną kobietę, a on na pulchnego brzydala. Po tamtej nocy martwił się, że mnie zranił, nie chciał stawiać mnie w niezręcznej sytuacji. A ja zawsze uważałam go za najwspanialszego mężczyznę. Nie interesowało mnie, że nie jest wysokim, muskularnym przystojniakiem. Dlatego właśnie zawsze trzeba szczerze rozmawiać, odważyć się wyznawać swoje uczucie. Nie uważam jednak, że zmarnowaliśmy 30 lat życia, bo przecież mogliśmy razem przeżyć tyle wspaniałych chwil. Może to właśnie było nam potrzebne, żeby zrozumieć prawdziwe i wielkie uczucie. Mąż miałby się zajmować naszym synem? Przecież tylko matka to potrafi! - wyznanie Ewy
premiera książki "W co się bawić?" Odety Moro
„W co się bawić?” to praktyczny poradnik, zawierający spis i szczegółowe instrukcje ponad 50 różnych gier i zabaw
Jak alergia Michała Piróga wpłynęła na jego dziecięcą kreatywność? Czego Czarek Pazura szukał w kanałach? Czy Marta Kuligowska od dziecięcych lat przejawiała zainteresowanie polityką oraz skąd u Jarosława Kreta wzięła się trauma i wstręt do kawy z mlekiem? O tych i innych zabawnych wspomnieniach z dzieciństwa znanych i lubianych opowiedziała Odeta Moro podczas spotkania prasowego w warszawskiej Restauracji Si przy ul. Marszałkowskiej 115 z okazji premiery książki „W co się bawić? Bez smartfona też jest fajnie!”. Gośćmi wydarzenia byli m.in. Marta Kuligowska, Grażyna Wolszczak oraz Anna Męczyńska. Spotkanie poprowadziła Anna Dec. Odeta Moro – dziennikarka, mama i… agentka. W książce, w rozmowach ze swoimi gośćmi pyta o beztroskie lata ich dzieciństwa oraz niezapomniane gry i zabawy, które uskuteczniali razem ze swoimi podwórkowymi gangami. Trzepak, zbijany, gra w klasy, w chowanego, w wojnę… czasem wystarczył sam koc i cztery krzesła, by zbudować wojskową bazę… lub dom. Wspólnie ze swoimi rozmówcami udaje się w sentymentalną podróż w czasie, by na nowo zagrać w kapsle, palanta i cymbergaja na guziki. Czy można się bawić bez smartfona, tabletu czy komputera? Można, jedyne, czego potrzebujemy, to odrobina wyobraźni i szczere chęci! Odeta Moro w swojej książce przypomina z gośćmi gry i zabawy, które pamiętamy z dzieciństwa: trzepak, kółko graniaste, gra w klasy, ziemniak, palant i wiele, wiele innych, kreatywnych i inspirujących, dziecięcych rozrywek. Wielu z nas z rozmarzeniem i sentymentem wspomina dziś podwórkowe harce i wdrapywanie się na drzewa, kończące się zazwyczaj pokiereszowanymi i krwawiącymi kolanami? „W co się bawić?” to praktyczny poradnik, zawierający spis i szczegółowe instrukcje ponad 50 różnych gier i zabaw, znanych z dzieciństwa współczesnych 20-, 30-, 40- oraz 50-latków. To świetna propozycja zarówno dla rodziców, jak i babć oraz dziadków, którym brakuje czasem pomysłów na urozmaicenie czasu dla swoich pociech i wnuków. Odeta, znana ze swojej działalności charytatywnej, zaprosiła również do tego niezwykłego projektu UNICEF. Całą swoją autorską gażę przeznaczyła na prowadzone przez organizację programy ochrony dzieci w najbiedniejszych krajach na świecie. Dzieciństwo w rozmowach z Odetą wspominają: Cezary Pazura, Łukasz Nowicki, Karol Okrasa, Dorota Gardias, Robert Korzeniowski, Robert Makłowicz, Joanna Bartel, Jarosław Kret, Kayah, Rafał Królikowski, Karolina Gorczyca, Joanna Jędrzejczyk, Natasza Urbańska, Grzegorz Łapanowski, Grażyna Wolszczak, Piotr Kupicha, Marta Kuligowska, Andrzej Pągowski, Michał Piróg, Olga Kalicka, Maciej Orłoś, Mateusz Damięcki oraz Joanna Krupa.
Czy dobra zabawa jest możliwa bez smartfona i komputera? Odeta Moro – dziennikarka, mama i… agentka. W rozmowach ze swoimi gośćmi pyta o beztroskie lata ich dzieciństwa oraz niezapomniane gry i zabawy, które uskuteczniali razem ze swoimi podwórkowymi gangami. Trzepak, zbijany, gra w klasy, gra w klasy, w chowanego, w wojnę… czasem wystarczył sam koc i cztery krzesła, by zbudować wojskową bazę… lub dom. Wspólnie ze swoimi rozmówcami udaje się w sentymentalną podróż w czasie, by na nowo zagrać w kapsle, palanta i cymbergaja na guziki. Czy można się bawić bez smartfona, tabletu czy komputera? Można, jedyne, czego potrzebujemy, to odrobina wyobraźni i szczere chęci! Odeta Moro w swojej książce przypomina z gośćmi gry i zabawy, które pamiętamy z dzieciństwa: trzepak, kółko graniaste, gra w klasy (która nie uznawała podziałów ze względu na płeć), ziemniak, palant i wiele, wiele innych, kreatywnych i inspirujących, dziecięcych rozrywek. Wielu z nas z rozmarzeniem i sentymentem wspomina dziś podwórkowe harce i wdrapywanie się na drzewa, kończące się zazwyczaj pokiereszowanymi i krwawiącymi kolanami? „W co się bawić?” to świetna propozycja z pomysłami zabaw dla dzieci i rodziców. To również doskonały prezent dla każdego, kto pragnie chociaż na chwilę cofnąć się w czasie i powspominać długie godziny, spędzane na podwórku, a wykorzystywane w mało zrozumiałe dla dorosłych, za to szalenie kreatywne dla dzieciaków, sposoby. W książce, znane i lubiane z przestrzeni publicznej osoby, opowiadają o swoim dzieciństwie, radosnych grach i zabawach, pierwszej gumie balonowej, niezapomnianym smaku chleba ze śmietaną i cukrem… ale i traumach, które pozostawiły trwały ślad w ich psychice… Wspólnym mianownikiem wszystkich rozmów jest niesłychana kreatywność, która cechowała ówczesne dzieciaki i młodzież. Pomysłów na zrobienie czegoś z niczego było mnóstwo (MacGyver mógłby się wiele od nich nauczyć!), a wyobraźnia nie znała słowa „ograniczenie”. Do którego gangu należała Kayah? Czy Czarek Pazura odkrył w końcu skarb z czasów wojny? Jak bardzo przekupny był w dzieciństwie Łukasz Nowicki oraz co wspólnego z Forrestem Gumpem ma Maciej Orłoś? Te i wiele innych tajemnic zdradzają Odecie jej goście. Sentymentalna retrospekcja dla rodzica, super inspiracja dla dzieciaków! „W co się bawić?” to praktyczny poradnik, zawierający spis i szczegółowe instrukcje ponad 50 różnych gier i zabaw, znanych z dzieciństwa współczesnych 20-, 30-, 40- oraz 50-latków. To świetna propozycja zarówno dla rodziców, jak i babć oraz dziadków, którym brakuje czasem pomysłów na urozmaicenie czasu dla swoich pociech i wnuków. Odeta, znana ze swojej działalności charytatywnej, zaprosiła również do tego niezwykłego projektu UNICEF. Całą swoją autorską gażę przeznaczyła na prowadzone przez organizację programy ochrony dzieci w najbiedniejszych krajach na świecie. Dzieciństwo w rozmowach z Odetą wspominają: Cezary Pazura, Łukasz Nowicki, Karol Okrasa, Dorota Gardias, Robert Korzeniowski, Robert Makłowicz, Joanna Bartel, Jarosław Kret, Kayah, Rafał Królikowski, Karolina Gorczyca, Joanna Jędrzejczyk, Natasza Urbańska, Grzegorz Łapanowski, Grażyna Wolszczak, Piotr Kupicha, Marta Kuligowska, Andrzej Pągowski, Michał Piróg, Olga Kalicka, Maciej Orłoś, Mateusz Damięcki oraz Joanna Krupa.
Nigdy nie jest za późno, by mieć szczęśliwe dzieciństwo
Ten tekst przeznaczony jest dla tych osób, które do wspomnień z tamtego czasu wracają z trudem. Nie mieli wymarzonego domu ani kochających w pełni rodziców. Edukacyjnych zabawek, wieczornych czułości, własnego pokoju, rozmów, wsparcia w trudnych chwilach, a czasem nawet gorzej, bo wychowywali się wśród kłótni, przemocy, uzależnień i innych poważnych problemów.
Nigdy nie jest za późno, by mieć szczęśliwe dzieciństwo - to zdanie może się wydawać pozornie sprzeczne. Okres dzieciństwa mamy już przecież za sobą. Wyrośliśmy z różnych domów. Ten artykuł przeznaczony jest dla tych osób, które do wspomnień z tamtego czasu wracają z trudem. Nie mieli wymarzonego domu ani kochających w pełni rodziców. Edukacyjnych zabawek, wieczornych czułości, własnego pokoju, rozmów, wsparcia w trudnych chwilach, a czasem nawet gorzej, bo wychowywali się wśród kłótni, przemocy, uzależnień i innych poważnych problemów. Jak zdobyć szczęście po czterdziestce? Być może czasem żal im tamtego straconego czasu. A kiedy przychodzi Dzień Dziecka starają się własnym pociechom dać wszystko to, czego sami nie mieli. Ale to nie jest jedyny sposób, by wynagrodzić sobie tamten czas. Jeśli ktoś nosi w sobie takie skrzywdzone, opuszczone dziecko, a wspomnienia i poczucie krzywdy nawracają w nim w najmniej odpowiednich momentach, jest sposób, by sobie pomóc. Nigdy nie jest za późno, by mieć szczęśliwe dzieciństwo. Możesz zaopiekować się sobą w każdym wieku. Będąc dorosłą, odpowiedzialną osobą także masz prawo do szaleństwa, zabawy i beztroski. Będzie ona inaczej wyglądać niż u kilkulatków, bo nie chciałabym namawiać nikogo do zdziecinnienia. Starsza osoba udająca nastolatkę to zwykle smutny, czasem wręcz rozpaczliwy obrazek. Kto nam kradnie nasze marzenia? Chodzi o to, by pamiętać o prawie do dziecięcej radości życia. Dbać o tę sferę życia. Sprawiać sobie drobne i większe przyjemności. Jeśli nikt ci nie kupował prezentów na urodziny, a przynajmniej nie takich, o jakich marzyłeś, nic nie stoi na przeszkodzie, byś sobie zrobił niespodziankę sam. Możesz zjeść kolorowe lody, jeśli takie lubisz, lub poleżeć w wysokiej trawie, patrząc bez celu na obłoki. Możesz iść na karuzelę lub wykąpać się w rzece. Założyć piękną sukienkę z szerokim dołem i powiedzieć sobie wiele miłych słów. To już nieistotne, co było wiele lat temu. Tak naprawdę liczy się tylko dzisiejszy dzień i fakt, czy zdecydujesz się uczynić go pięknym i radosnym. Czasem oznacza to duże rzeczy, ale zwykle możemy sobie pozwolić tylko na małe. One też w znaczącym stopniu odpowiadają za jakość naszego życia. Z okazji Dnia Dziecka, do tego właśnie chciałabym zachęcić. By odnaleźć w sobie tamtą małą dziewczynkę lub tego chłopczyka. Spojrzeć im w oczy i zapytać, o czym marzą. A potem, jeśli marzenie ma sens, bo dzieci jak wiadomo, nie zawsze mają rację zastanowić się nad sposobem realizacji. Jesteśmy krótko gośćmi na tym świecie. Każda okazja, by życie było przyjemne i radosne warta jest najwyższej uwagi. Niech w tym tygodniu, a potem kolejnych jak najwięcej szczerej dziecięcej radości towarzyszy wszystkim tym, którzy zdecydują się rozejrzeć wokół i zobaczyć okazje do czynienia dobra. Dla siebie i dla innych. Bo radość najlepiej smakuje w dobrym towarzystwie. Wszystkie felietony Krystyny Mirek - polecamy! Najnowsze książki Krystyny Mirek „Saga rodu Cantendorfów. Tom 2. Cena szczęścia” oraz „Saga rodu Cantendorfów. Tom 1. Tajemnica zamku” już w sprzedaży!