Duchy w zamkach polskich. Upiorny tour po nawiedzonych fortecach
Polska, a szczególnie Dolny Śląsk, to kraina niezwykle bogata historycznie. Prawie na każdym kroku znajdziemy tu malowniczo położony zamek lub jego ruiny. Wokół polskich twierdz przez wieki narosło wiele legend i opowieści przekazywanych sobie z pokolenia na pokolenie. Wybrałam kilka, moim zdaniem, najciekawszych historii o nawiedzonych miejscach.
Smukła postać Białej Damy krążącej ciemnymi korytarzami, brzęczący kajdanami okrutnik, który odbywa swą pokutę w podziemnych lochach, widmo smutnego małego chłopca zostawionego przez ojca na pastwę losu… Wszystkie te duchy spotkamy w polskich zamkach. W każdym razie spotkają je ci, którzy nie boją się wybrać na zwiedzanie po zmroku lub spędzić noc w zamkowym hotelu. Pozostali mogą poprzestać na tym artykule i zamiast stawać twarzą w twarz z duchami, poznać ich historie. Spis treści: Żółta Dama z zamku w Liwie Niewierna żona z zamku Czocha Mały chłopiec z zamku w Olsztynie Morderczyni z zamku w Grodnie Krwawy rządca z zamku w Ogrodzieńcu Biała Dama z zamku w Golubiu-Dobrzyniu Zamek w Liwie – Żółta Dama, ofiara zazdrosnego męża Na pograniczu Mazowsza i Podlasia, w miejscowości Liw, znajduje się niewielki zameczek, dziś w zasadzie już tylko wieża i kawałek muru. W XV wieku była to jednak potężna warownia wzniesiona jako strażnica graniczna między Polska a Litwą. Wiąże się z nią historia stara jak świat… Zamek zamieszkiwał swego czasu kasztelan Marcin Kuczyński wraz z żoną Ludwiką. Szlachcic kochał swoją małżonkę do szaleństwa, a co za tym idzie, był o nią bardzo zazdrosny. Nieustannie posądzał ukochaną o flirty z młodymi dworzanami, bo choć podobno nie grzeszyła urodą, temperament miała duży. Ponieważ nie miał dowodów na jej niewierność, żyli w miarę zgodnie przez lata. Pewnego dnia kasztelan podarował żonie złoty pierścień, jednak ten szybko gdzieś się zapodział. Mąż zamówił u złotnika kolejny egzemplarz, ale i on zniknął w niewyjaśnionych okolicznościach. Oczywiście natychmiast padło oskarżenie o zdradę. Kuczyński był przekonany, że Ludwika oddaje kosztowności kochankowi. Uspokojony nieco zapewnieniami o dozgonnej miłości i wierności kupił trzeci pierścień, a gdy ten też się zgubił, wpadł w prawdziwą wściekłość. Zamknął żonę w wieży, a następnie kazał ją ściąć na zamkowym dziedzińcu. Wyobraźmy sobie jego rozpacz, gdy kilka dni później wszystkie trzy klejnoty odnalazły się w gnieździe sroki-złodziejki. Ale było już za późno… Niewinna Ludwika nie żyła. Wkrótce śmierć zabrała też kasztelana, którego odnaleziono martwego u podnóża baszty. Niektórzy twierdzili, że gnębiony wyrzutami sumienia popełnił samobójstwo, inni że zemściła się na nim… zjawa zamordowanej żony. Zwłaszcza że od tej pory nieraz widziano kasztelanową, jak wędruje po komnatach swojego dawnego domu. Odziana jest w długą brunatną suknię, w której została stracona, a na głowie ma żółty czepiec z żółtym woalem spływającym aż do ziemi. Stąd nazywają ją Żółtą Damą. Zamek Czocha – dusza niewiernej żony i owocu jej zdrady Z duchów niewiernych żon słynie także Zamek Czocha. Podobno inicjator rozbudowy zamku, Ernest Gütschow zamontował w swoim małżeńskim łożu specjalną zapadnię. Z jej pomocą strącał te swoje żony i kochanki, które dopuściły się zdrady wprost do zamkowych lochów, po których do dziś błąkają się ich dusze. Mężczyzna najwyraźniej nie miał szczęścia w miłości, bo życie straciło w ten sposób co najmniej kilka kobiet. Małżeńska zdrada i jej następstwa to temat, z którym wiąże się jeszcze bardziej przerażająca historia… Na dziedzińcu zamku Czocha znajduje się od dawna nieużywana studnia. To miejsce, z którego nocami słychać jęki rozpaczy i ciche zawodzenia. Swój żywot zakończyła tu m.in. Ulrike, żona jednego z właścicieli zamku, Joachima von Nostitz. Joachim, pruski generał, bardzo dużo podróżował i zdarzało się, że nie było go na zamku przez kilka lat. W tym czasie jego małżonka, by nie uschnąć z samotności, umilała sobie życie licznymi romansami. Owocem jednego z nich było dziecko. Gdy generał po dwóch latach wrócił z misji dyplomatycznej we Francji i zobaczył swoją żonę z noworodkiem w rękach, zrozumiał, że przyprawiła mu ona rogi. Był to dla niego wielki cios, bo ponoć bardzo kochał Ulrike. A jednak urażona męska duma i plama na honorze, okazały się silniejsze niż miłość. Mając w pamięci tradycję przodków, którzy topili swoje niewierne żony w starej studni, zrobił to samo. Wpierw jednak na oczach zrozpaczonej matki, wrzucił niewinne niemowlę do kominka, po czym kazał je w nim zamurować. Jego płacz odbija się echem od zamkowych murów do dziś. Są tacy, którzy twierdzą, że widzieli ducha jego matki, która nocami wychodzi ze studni, by utulić płaczące dziecko. Wszyscy ci, którzy chcieliby przekonać się osobiście, czy powtarzane od lat legendy są prawdą, mogą spędzić noc na zamku Czocha, bowiem oprócz muzeum znajduje się w tym miejscu również hotel. Zamek Olsztyn – widmo poległego synka starosty Płacz dziecka słychać również na zamku w Olsztynie koło Częstochowy. Wiąże się z tym historia, która… wydarzyła się naprawdę. W 1587 r. w czasie oblężenia warowni przez kandydata do tronu polskiego Maksymiliana Habsburga, na zamku urzędował starosta olsztyński, Kasper Karliński. Na rozkaz hetmana Zamoyskiego zaopatrzył on zamek w broń i żywność, a także zmobilizował do walki miejscową ludność. Dzięki temu kolejne ataki wroga udawało się odpierać. Arcyksiążę Habsburg zamierzał już się wycofać, gdy jego podwładny, Stanisław Stadnicki, zwany również „łańcuckim diabłem” wpadł na iście diabelski pomysł. Zaatakował on mianowicie prywatny dwór Karlińskiego w Karlinie, spalił go, złupił i porwał 6-letniego syna starosty. Stadnicki wymyślił, żeby użyć chłopca jako „żywej tarczy” podczas oblężenia, licząc na to, że jego ojciec nie odważy się wówczas użyć broni. Srogo się jednak pomylił. Kasper Karliński, który stracił już na wojnach kilku synów, nie wahał się długo. Gdy załoga spoglądała na niego niepewnie, czekając na rozkazy, sam pierwszy odpalił działo, wymawiając słowa: „Wpierw byłem Polakiem niż ojcem”. Dziecko zginęło na miejscu, armaty ostrzelały wroga i tym sposobem ostatni szturm został odparty, a starosta olsztyński przeszedł do historii jako słynny obrońca zamku. Kasper Karliński spełnił swoją powinność, najwyraźniej jednak odcisnęło to na nim piętno, bo po tym wydarzeniu podupadł na zdrowiu i nigdy już nie doszedł do siebie. Gdy hetman Zamoyski świętował trumf w Krakowie, wezwał starostę po odbiór nagrody za niezłomność, ten nie zjawił się na uroczystości. Dręczony wyrzutami sumienia, udał się na pobliską Jasną Górę, by w modlitwie szukać ukojenia. To tam właśnie, w ciszy i spokoju klasztoru paulinów, spędził ostatnie lata swojego życia, których nie zostało mu już wiele. Dusza jego syna wciąż jednak błąka się po zamku… Zamek Grodno – duch nieszczęśliwej kasztelanki - morderczyni Zamek Grodno to jedna z tych dolnośląskich twierdz, które przyciągają jak magnes. Nie tylko ze względu na piękno starych ruin i malownicze położenie, ale też z powodu ducha, który straszy tutaj nocami, a legenda o nim porusza serca nawet najtwardszych zwiedzających. Na zamku Grodno urzędował swego czasu kasztelan, który zdecydował się wydać za żonę swoją najstarszą córkę, Małgorzatę. Dziewczyna zakochana była w młodym, przystojnym, ale ubogim giermku, z którym spotykała się w tajemnicy przed ojcem. Wiedziała, że ten nigdy nie zgodziłby się na taki mezalians. I miała rację. Nie zważając na jej protesty, stary kasztelan sprowadził na zamek kandydata na męża – szlachcica, który choć stary i niedołężny, poszczycić się mógł sporym majątkiem. Jak to w tamtych czasach bywało, młoda dziewczyna niewiele miała do powiedzenia, zaręczyny zostały zawarte, przyjęcie weselne przygotowane. W dniu ślubu Małgorzata wyszła wraz z narzeczonym na zamkowe mury, by podziwiać piękne widoki. W pewnym momencie, korzystając z nieuwagi starucha, zepchnęła go w przepaść, a sama udając rozpacz, powróciła do ojca, by powiadomić go o „nieszczęśliwym wypadku”. Nie wiedziała, że cwany kasztelan widział całe zajście z ukrycia… Jego złość nie miała granic. Nieposłuszeństwo córki samo w sobie stanowiło wystarczającą potwarz, ale wizja połączenia z zamożną szlachecką rodziną, która właśnie się oddaliła, doprowadziła kasztelana do strasznego czynu. Otóż zamknął on swoją krnąbrną córkę w ciemnym lochu i zamurował wyjście. Zakuta w kajdany Małgorzata wkrótce zmarła z głodu, a jej szkielet, odnaleziony w XIX wieku znajduje się na zamku do dziś i dostępny jest dla zwiedzających. Podobno nieszczęśliwa dziewczyna, której nie dane było zaznać miłości, powraca tu nocami jako duch. Czasami w zamkowych korytarzach słychać tylko jej ciche łkanie, innym razem dostrzec można niewyraźną kobiecą postać, która podąża w stronę murów, staje na krawędzi i… rzuca się w dół. Zamek Ogrodzieniec – upiór krwawego rządcy Zamek Ogrodzieniec to potężna warownia, a w zasadzie już tylko jej ruiny, które leżą na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej i są częścią systemu tzw. Orlich Gniazd. Z miejscem tym wiąże się ciekawa opowieść… Na początku XVII w. właścicielem zamku został Stanisław Warszycki, senator i wojewoda mazowiecki, późniejszy marszałek Trybunału Głównego Koronnego. Był on człowiekiem zamożnym i zdolnym zarządcą, jednak usposobienie miał ponoć paskudne. Charakteryzowała go bowiem ogromna chciwość i skąpstwo. Dzięki nim dorobił się sporego majątku, którego strzegł pilnie nawet przed własnym dziećmi. Dla przykładu, rodzonej córce, Barbarze, z czystej złośliwości odmówił obiecanego wcześniej posagu, co w tamtych czasach było ogromną szkodą dla szlachcianki. Warszycki lubował się w okrucieństwie, nie oszczędzał ani służby, ani swoich kolejnych żon, które cierpiały w milczeniu, musząc znosić jego wybryki. Bywało, że publicznie chłostał je za nieposłuszeństwo, a jedną ponoć zamurował żywcem w lochach zamku, kiedy dowiedział się o jej rzekomej zdradzie. Uwielbiał torturować swoich poddanych i czerpał radość z ich cierpienia. Do dziś na zamku można zwiedzić salę tortur, która była ulubionym miejscem podłego magnata. „Kiedy polskim sposobem kazał chłopów kłaść na brzuch na ziemię i bić ich niemiłosiernie patykami grubymi jak ręka po gołym ciele, stawał zawsze dla przyjemności tuż obok, licząc baty, na które ich skazał” – pisał Ulryk von Werdum, Niemiec podróżujący po Polsce w latach 1670–1672. Występków krwawego okrutnika nie mógł znieść sam diabeł, dlatego w końcu zabrał Warszyckiego do piekła. A jednak magnat nawet po śmierci wraca na zamek w Ogrodzieńcu, by pilnować dobrze ukrytych przez siebie skarbów, których jak dotąd nikt jeszcze nie znalazł. Pod osłoną nocy ukazuje się pod postacią psa, obwiązanego brzęczącym łańcuchem i sieje postrach wśród tych, którzy mieli nieprzyjemność się na niego natknąć. Golub-Dobrzyń – Biała Dama czyli Anna Wazówna Nie wszystkie duchy są złe. Niektóre miejsca nawiedzają całkiem przyjazne zjawy. Na przykład krzyżacki zamek w Golubiu Dobrzyniu, późniejszą letnią rezydencję siostry króla Zygmunta III Wazy, Anny Wazówny. Podania opisują ją jako bardzo szlachetną osobę, której pasją było pomaganie innym. Opiekowała się swoimi poddanymi, leczyła chorych i na różne sposoby pomagała ubogim. Legenda głosi, że podczas potopu szwedzkiego duch królewny Anny wskazał więzionym na zamku starcom, kobietom i dzieciom, tajne przejście, dzięki któremu udało im się uciec z rąk najeźdźców. Szwedzi co prawda szybko rzucili się w pogoń za miejscowymi, jednak w pewnym momencie drogę odciął im potężny kamień, który wpadł do rzeki i załamał sklepienie tunelu. Do dziś głaz ten turyści mogą oglądać w nurcie rzeki Drwęcy. Anna była mocno związana ze swoim zamkiem. Spędzała tu bardzo dużo czasu i dokonała jego przebudowy z typowo warownej twierdzy w piękną, renesansową rezydencję otoczoną ogrodami, w których hodowała liczne lecznicze zioła, a także rozpoczęła uprawę nieznanego dotąd w Polsce tytoniu. Do dziś podobno bardzo dba o swoje włości, choć od jej śmierci minęło już prawie 400 lat. Wielu turystów, którzy zatrzymali się w zamkowym hotelu widziało Białą Damę, która nocami przechadza się po pustych korytarzach i pogrążonych w mroku krużgankach. Niektórzy słyszeli dziwne szmery i szepty, skrzypiące podłogi i trzaskające drzwi. Duch Anny Wazówny pojawia się także na corocznym balu sylwestrowym organizowanym na zamku w Golubiu- Dobrzynie. Ubrana w zwiewną białą suknię postać w królewskim diademie na głowie spaceruje pomiędzy gośćmi, sprawdzając, czy dobrze się bawią. W zamkowej sali balowej znajduje się zresztą jej portret, za którym ukryte jest sekretne przejście. Czytaj także: W tych miejscach czas się zatrzymał… Parki Etnograficzne w Polsce, które warto odwiedzić Nieodkryte perełki Podlasia. Tych miejsc pewnie nie znasz, a powinnaś Jesienią w Bieszczady: 5 propozycji atrakcji dla małych i dużych
- Było mi smutno, że odchodzę w taki piękny dzień - historia z dreszczykiem
Jeśli ktoś mnie pyta, czy wierzę w duchy, uśmiecham się. Wiara zakłada brak dowodów, a ja widziałam tę kobietę, tak jak żyjącego człowieka, i wiem na pewno, że istniała. Może tylko wtedy i specjalnie dla mnie? By mnie uratować...
„Na drugim brzegu rzeki zobaczyłam babkę. Stała bez ruchu, czekając w napięciu i nie spuszczając ze mnie wzroku. Przepasana płachtą, zbierała na łące zioła, których sporo miała już w podołku. A więc udało się jej opuścić miejsce pokuty”. Historia z życia wzięta nadesłana przez Alicję. Miałam poświęcić swoje szczęście dla zwykłego widzimisię córki?! Od urodzenia mieszkam we wsi, znam okolicę jak własne pięć palców, a jednak mając osiem lat, zgubiłam się w lesie. Trochę wstyd, nie byłam już taką małą dziewczynką, młodsze ode mnie dzieciaki były posyłane po jagody i wracały z pełnymi kankami, nie zmyliwszy drogi. Nikt się o nie nie bał, nasz las był nieduży i łączył cztery wsie. W każdej osadzie mieszkał ktoś z rodziny, a reszta znała się od pokoleń, więc las uważany był za coś w rodzaju znanego na wylot podwórka przed domem. Maszerując bez zmiany kierunku, można było w godzinę wyjść spomiędzy drzew i trafić, jak nie do wsi, to na drogę do niej prowadzącą. Wiedziałam o tym, a jednak nie mogłam znaleźć właściwej ścieżki. Próbowałam i próbowałam, aż w końcu łzy rozpaczy przysłoniły mi świat. Miałam zaledwie osiem lat, nie wiedziałam co się dzieje. Znajomy las wyglądał obco, nie umiałam z niego wyjść. Staruszka zaprowadzi mnie do domu? Usiadłam na mchu i oddałam się rozpaczy. Tęskniłam za mamą, tatą, a nawet Irką, moją niedobrą starszą siostrą. Głośno płakałam, wycierając łzy skrajem sukienki, gdy nagle poczułam czyjąś dłoń na włosach. – Nos porządnie wysmarkaj – przed moimi oczami pojawiła się lniana chusta. Wzięłam ją odruchowo i spojrzałam do góry. Kobieta była wiekowa, pomarszczona i przygarbiona przez czas. Ubrana w bure, porozciągane ciuchy wyglądała jak uboga krewna. Wspierała się na sękatym kiju. Patrzyła mądrymi, wypłowiałymi oczami, które niejedno już widziały. Budziła zaufanie, wyglądała zwyczajnie, jak wszystkie starsze kobiety, dziwne było tylko jedno. Zupełnie jej nie znałam, a przecież od urodzenia wiedziałam, kto jest kim, w bliższej i dalszej okolicy. – Co ci się stało, dziecko? Dlaczego płaczesz?– babcia troskliwie nachyliła się nade mną. – Zgubiłam się i nie mogę odnaleźć drogi – cicho wyznałam wstydliwą prawdę. Chyba mnie nie usłyszała, bo zamiast wziąć za rękę, zapewnić, że wszystko będzie dobrze i wyprowadzić z lasu, troskliwym gestem podsunęła mi garść poziomek. – Jedz. Dobre na pragnienie, a jak pachną! – zachęciła. – Ja chcę do domu – powtórzyłam. Czułam, że z kobietą jest coś nie tak. Może cierpiała na lekką demencję? – Tęsknisz za swoimi? Bo ja bardzo – odparła staruszka. Mówiła drżącym starczym głosem, w jej oczach pojawiły się łzy. Okazało się, ze rozmawiam ze zmarłą To nie była normalna rozmowa, nawet małe dziecko potrafiło to ocenić. A jednak nie przestraszyłam się, było coś macierzyńskiego w tej kobiecie, co nie pozwalało się jej bać. Nie skrzywdziłaby małego dziecka. – Zaprowadzi mnie pani do domu? – spytałam trochę śmielej. – Jaka ja tam pani! – zaśmiała się cicho. – Babciu do mnie mów, wnuczka mam, nie przymierzając, takiego jak ty. No, może trochę młodszego. Waluś mu na chrzcie dali. Bardzo mi za nim tęskno. – To chodźmy – poderwałam się energicznie z mchu, pełna nowej nadziei. – Wrócimy do wsi i zobaczysz wnusia, obojętnie gdzie jest. Będziemy tak długo iść prosto, aż wyjdziemy z lasu – rezolutnie przejęłam dowództwo. – Musi nam się udać. – To na nic – pokręciła głową staruszka. – Myślisz, że nie próbowałam? Las mnie trzyma, bo tak wybrałam, kiedyś… To stare, smutne dzieje. Źle wtedy zrobiłam, dziś to wiem. Nie idzie przywyknąć samej, bez rodziny. A ty? Co ciebie zatrzymało na tym skrawku ziemi? Zwykłe zauroczenie wykładowcą ze studiów zamieniło się w niebezpieczną grę O matko, o czym ona mówiła? Odsunęłam się trochę i pokręciłam głową. Nagle poczułam ciągnący od ziemi chłód, zadrżałam. Słońce skryło się za koronami drzew, robiło się ciemno. – Chcę do domu – rozpłakałam się w głos. – Chodź do mnie, dziecko – staruszka usiadła obok i objęła mnie niezgrabnie. – Cicho już, cicho. Pomyliłam się co do ciebie. Wrócisz, nie płacz już – kołysała się w przód i w tył razem ze mną. Było coś uspokajającego w tym ruchu, poddałam się mu, czując, jak moje powieki robią się coraz cięższe. – Nie jesteś taka jak ja. Śpij dziecko, jeszcze i dla ciebie wzejdzie słońce – dobiegł mnie z oddali starczy głos. Przytulona do nieznajomej drzemałam niespokojnie. Cieszyłam się, że babulka jest ze mną. Nie była całkiem normalna, ale w jej towarzystwie czułam się pewniej. Nadchodziła noc, robiło się chłodno. Szczękałam z zimna zębami, chociaż babcia troskliwie okryła mnie swoją chustą. Wcale nie było mi od tego cieplej, chłodny wiatr przenikał przez cienki materiał. – Nie śpisz?– staruszka była czujna na każdy mój ruch.– Teraz, kiedy już wiem… Muszę cię o coś zapytać, zanim wrócisz do swoich. Innej okazji nie będzie. Znów mówiła od rzeczy, miała lepsze i gorsze chwile. – Co tam u Walendziaków? Waluś wyzdrowiał? – czekała w napięciu na odpowiedź. – Jaki Waluś? – spytałam sennie. Walendziakowie byli spokrewnieni z naszymi sąsiadami, Chojnackimi i mieszkali we wsi za lasem. – Mały Waluś, mój wnusio, mówiłam ci – głos staruszki stał się zrezygnowany. – No tak, rozumiem. Tego też się nie dowiem, to część mojej pokuty. – Ale ja nie znam żadnego Walusia – oburzyłam się, że podejrzewa mnie o celowe ukrywanie informacji. – Nikt taki tu nie mieszka. – Wyprowadzili się? Niemożliwe, Bogdan nigdy nie sprzedałby gospodarki – babulka wyglądała na wstrząśniętą. – Wujek Bogdan Walendziak? – ożywiłam się, słysząc znajome imię. – Znasz go? – w głosie staruszki usłyszałam prawdziwą ulgę. – Chodził do szkoły z moim dziadkiem. – Dziadkiem? – zamyśliła się babcia. – A o Waldemarze Walendziaku słyszałaś? Teraz mówiła jak należy, wiedziałam, kogo ma na myśli. – No pewnie. Waldek w mieście mieszka, lekarzem jest – plotkowałam z zapałem, siedząc w środku ciemnego lasu u boku dziwnej staruszki. Babcia objęła głowę rękoma, jakby się bała, że eksploduje. – Tyle lat minęło, tyle lat – szeptała. – Dla mnie on jest wciąż małym Walusiem, moim ukochanym wnukiem – podniosła zapłakaną twarz. – Jak odchodziłam, chorował na świnkę. – Teraz jest już zdrowy – przyświadczyłam z zapałem, nie obejmując całości zagadnienia i… nagle zamarłam. Usłyszałam dalekie nawoływania. – Aluśka, hop, hop, odezwij się. Babka znów uniosła głowę. – Znaleźli cię, wrócisz do swoich. Chodźmy w ich kierunku. Podniosłyśmy się i zaczęłyśmy iść. Chciałam biec, ale coś mi kazało dopasować krok do jej powolnego stąpania. – A ty do majowej wody nie podchodź. Ostrożna bądź – powiedziała nagle ostro babka i zatrzymała się. – Leć do rodziców, kochanie – dodała już łagodniej. Nie musiała mi tego dwa razy powtarzać, głosy poszukujących zbliżały się, wiedziałam, w jakim kierunku iść. Pobiegłam i wpadłam wprost w ramiona ojca. Ściskali mnie i łajali na przemian. Siostra na powitanie sprzedała mi szczypa i spytała, czy nie bałam się sama w ciemnym lesie. – Była ze mną babka, ale nie wiem, co się z nią stało – odparłam rezolutnie. – Pytała o Walendziaków, szczególnie o Waldka. Tak śmiesznie o nim mówiła: Waluś. I płakała, mówiła, że tęskni za wnusiem. Historia z przeszłości powróciła Dopiero tym opowiadaniem zrobiłam we wsi sensację. Kolejnego wieczoru przyszła Chojnacka i kazała sobie wszystko dokładnie powtórzyć. Płonęłam z ciekawości, czując, że dostarczam interesujących wiadomości. – Nie wiem, czy po chrześcijańsku będzie w to uwierzyć, ale wygląda na to, że Aluśka spotkała w lesie starą Walendziakową – przemówiła w końcu Chojnacka. – Świętej pamięci Janinę? Matkę Bogdana Walendziaka? – zdziwiła się mama. – Ano właśnie. Sama nie wiem, w co wierzyć. Aluśka, a nie przyśniło ci się to aby? Zaprzeczyłam oburzona do żywego. – Może i nie, bo skąd by dziecko o Walusiu wiedziało – mruknęła zamyślona Chojnacka. – Tak na niego babka mówiła, kochała go i hołubiła bardziej niż rodzonego. Bogdan nie był dobry dla matki. Niechętnie to mówię, bo on mój krewniak przecież, ale jak tylko Janina przepisała na niego gospodarstwo, zaczęła się jej droga krzyżowa. Sterali ją robotą, jak nie swoją. Syn głowę odwracał, a ona się nie skarżyła, pokornego serca była. Jak pracować już nie mogła, to chociaż grzybów przyniosła, ziół nazbierała albo dzikich malin. Jeszcze mogła chodzić, więc póki dnia było, w lesie siedziała. Lepiej jej tam było jak u rodzonych. Kiedyś nie wróciła, znaleźli ją niedaleko, pod sosną. Bóg lekką śmierć jej zesłał, we śnie. Uśmiechała się łagodnie, jakby anioła zobaczyła i z nim na łąki niebieskie poszła. – Nie poszła, w lesie została – sprostowałam, wiedziona dziecięcą logiką. – Mówisz, że ona ciągle po ziemi chodzi? Za swoimi patrzy? O wnuka pyta? On wyjechał, studia skończył i w mieście mieszka. – Powiedziałam jej to – pochwaliłam się. – Babulka wciąż myśli, że on jest małym Walusiem. Dopiero ode mnie dowiedziała się, że upłynęło dużo lat – pisnęłam przejęta własną ważnością. Rozmawiałam z dorosłymi i nikt mnie nie pędził! – A co jeszcze mówiła? Że z lasu wyjść nie może? – dopytywała Chojnacka. – Ano, nie może – przyświadczyłam z zapałem. – Za karę. Źle coś zrobiła i dlatego. Ziewnęłam rozdzierająco. Chojnacka zatrzepotała dłońmi w powietrzu. – Późno już, mała z nóg leci. Jutro, jak Bóg da, jeszcze pogadamy. Zostałam wysłana na górę, gdzie dzieliłam pokoik z siostrą. Rzeczywiście byłam zmęczona, zasnęłam natychmiast. Sen był bardzo realistyczny, ale nie wiadomo, skąd wiedziałam, że to tylko widziadło. – Ciebie naprawdę nie ma? – spytałam babuleńki, gdy Walendziakowa pojawiła się jak zwykle, na tle leśnych drzew. – Ale jestem, jestem – zaśmiała się – tylko inaczej niż ty, dziecko. – Dlaczego mieszkasz w lesie? – drążyłam. – Nie słyszałaś? Ducha pod drzewem oddałam, ale to nie była niespodziewana śmierć, jak myśleli ludzie. Wiedziałam, że nadeszła moja godzina, tego dnia od rana serce mnie bolało, że ledwie doczłapałam do lasu. Nie chciałam umrzeć w chałupie, kłopotu synowi narobić, Walusia przestraszyć. Usunęłam się. Rozumiesz? – A gdzie tu twoja wina? – Jakbym została, może by mnie odratowali, a ja na zatracenie poszłam precz. Tak wybrałam, a człowiek nie może tego robić. Trzeba w pokorze przyjmować wyroki boskie. Rankiem poleciałam do Chojnackiej, wszystko jej powtórzyłam. Sąsiadka zadzwoniła do kuzynów i razem z Walendziakami zamówili mszę za spokój duszy Janiny. Było mi smutno, że odchodzę w taki piękny majowy dzień Ostrzeżenie o majowej wodzie wyleciało mi z głowy. Przypomniałam sobie o nim wiele lat później. Nasza rzeczka nie jest specjalnie szeroka ani głęboka, utopić się w niej nie sposób, tylko po wiosennych roztopach zawsze mocno przybiera. Tamtego roku nie było inaczej. Pędziłam akurat krowy z pola na udój. Spragnione bydło najpierw podążyło do rzeczki, starsze krowy rozważnie trzymały się brzegu, piły, zanurzając tylko przednie nogi, ale młody cielaczek postanowił sprawdzić, co jest dalej. Jednym skokiem znalazł się w środku nurtu, gdzie woda sięgała mu powyżej brzucha. Chwilę walczył, a potem bystrzyna podcięła mu nogi i porwała za zakręt. Cielak poradziłby sobie, trafiając na jedną z piaszczystych łach, bo rzeczka nie była głęboka na całej szerokości koryta, gdyby nie zwalone drzewo, które upadło w poprzek, spiętrzając wartką wodę. Pod kłodą utworzył się niebezpieczny wir, na który cielak trafił unoszony prądem. Zwierzę zostało wciągnięte pod pień, i nie mogło się wydostać z pułapki. Głowa cielaka co chwila ukazywała się na powierzchni, mały dzielnie walczył, ale z każdą chwilą słabł. Miałam niewiele czasu, by go uratować. Zanurzyłam się w rzeczce po ramiona, zapominając o czekającym szoku termicznym. Zatchnęło mnie, woda była zimna, majowa. Mróz przeleciał przez ciało i dotarł do serca, paraliżując je i zamieniając w sopel lodu. Pomyślałam, że to dziwne i smutne, umrzeć w piękny majowy dzień. Przyroda budziła się do życia, a ja odchodziłam. Na drugim brzegu rzeki zobaczyłam babkę. Stała bez ruchu, czekając w napięciu i nie spuszczając ze mnie wzroku. Przepasana płachtą, zbierała na łące zioła, których sporo miała już w podołku. A więc udało się jej opuścić miejsce pokuty. Moje serce przypomniało sobie o obowiązkach i podjęło pracę. Upadłam na nadbrzeżny piasek i leżałam, grzejąc się w promieniach słońca. Wstępowały we mnie nowe siły. Zobaczyłam, że babka kiwa zadowolona głową i znika za krzakami. Nie doczekała się mnie i poszła, ale kiedyś na pewno znów się spotkamy. Polecamy też: Przeklęta suknia ślubna. Ta historia mrozi krew w żyłach! „Związałam się z oszustem matrymonialnym zakochanym w swojej pierwszej żonie” „Zakochałam się w mężczyźnie, który mnie zwodził pół roku”. Randki w internecie to strata czasu?
Andrzej Młynarczyk wraca do „M jak miłość” jako… duch
Fani aktora na pewno się ucieszą, jednak czy okoliczności jego powrotu nie są przesadzone?
Dla jednych fanów serialu powrót Tomka będzie powodem do radości, dla innych zaś… do śmiechu. Kiedy zobaczymy Andrzeja Młynarczyka z powrotem na ekranach? Tomek wróci! Jak podaje Pudelek.pl, Andrzej Młynarczyk – aktor grający w „M jak miłość” Tomka Chodakowskiego – zapragnął wrócić na plan serialu. Jego postać została wprawdzie uśmiercona kilka miesięcy temu, kiedy to Młynarczyk postanowił rozwijać swoją karierę gdzie indziej, wiele wskazuje jednak na to, że jego plany spaliły na panewce i żałuje odejścia z najpopularniejszej w Polsce telenoweli. Jeszcze rok temu w wywiadzie dla „Tele Tygodnia” tak mówił o swojej decyzji: Wiadomo, że aktorowi trudno będzie wrócić do serialu, gdzie został uśmiercony i pokazywano, jak opłakuje go rodzina – w tym serialowa żona, grana przez Barbarę Kurdej-Szatan. Dla scenarzystów „M jak miłość” nie ma jednak rzeczy niemożliwych – Tomek Chodakowski ma ponoć wrócić jako… duch. Wplątanie w fabułę wątku metafizycznego może sporo namieszać! Odcinki z duchem Tomka mają trafić do telewizji już po wakacjach. Będziecie oglądać? Zobacz też: Jak żegnano Tomka z "M jak miłość"? "M jak miłość": zastraszona Iza wyjdzie za mąż za Artura? Źródło: pudelek.pl
Jeżeli poszukujesz czegoś lekkiego i przyjemnego do poczytania to książka polskiej pisarki o pseudonimie Mar Zella jest idealna dla Ciebie. Książeczka jest niewielkiego formatu i zmieści się niemal w każdej torebce. Możesz więc wziąć ją w podróż, do autobusu, na spacer do parku i przyjemnie spędzić czas. Powieść z pewnością pozwala oderwać się na chwilę od codzienności. Poruszane sprawy w powieści są łatwe i lekkie. Książka nie pomoże nam w odpowiedzi na trudne pytania, czy w zmianie światopoglądów. Za to główna bohaterka, wykształcona pani weterynarz, zaskakuje swoimi niezwykłymi talentami.
Jeżeli poszukujesz czegoś lekkiego i przyjemnego do poczytania, to książka polskiej pisarki o pseudonimie Mar Zella jest idealna dla Ciebie. Książeczka jest niewielkiego formatu i zmieści się niemal w każdej torebce. Możesz więc wziąć ją w podróż, do autobusu, na spacer do parku i przyjemnie spędzić czas. Powieść z pewnością pozwala oderwać się na chwilę od codzienności. Poruszane sprawy w powieści są łatwe i lekkie. Książka nie pomoże nam w odpowiedzi na trudne pytania, czy w zmianie światopoglądów. Za to główna bohaterka, wykształcona pani weterynarz, zaskakuje swoimi niezwykłymi talentami. Cała historia zaczyna się w Polsce. Poznajemy główną bohaterkę i jej paranormalne zdolności m.in. rozmawianie z duchami, a właściwie z jednym duchem. Dzięki niemu Sara odnajduje chore zwierzęta i może im pomóc zanim będzie za późno. Sara dowiaduje się o pogrzebie swojej miłości z czasów studiów, który ma się odbyć w Hiszpanii. Stypa zamienia się w wesołe wakacje, a o opłakiwaniu zmarłego jakoś wszyscy zapomnieli. Na naszych oczach rozwija się niezwykła historia miłosna między najlepszym przyjacielem zmarłego - Lwem, a Sarą. Lew zna okolice jak własną kieszeń i nie da nudzić się dziewczynie. Mmmmm takie historie uwielbia chyba każda kobieta. W powieści wszystko jest możliwe. Wszystko zależy od wyobraźni autorki, a ta wydaje się bardzo bujna. Cała książka to zapis myśli głównej bohaterki, jej rozmów, rozważań i marzeń. Wszystko odbywa się na pograniczu dwóch światów: tego realnego i tego niedostępnego dla innych. Książka jest idealna dla osób, dla których liczy się relaks, a nie czytanie wyrafinowanych dzieł, bogatych kulturowo. Nie znajdziemy tu przepisu na życie ani recepty na lepsze jutro. Jednak z pewnością będziemy mogli z uśmiechem na twarzy przejść przez te kilka stron powieści i poczuć się lepiej. Wedwoje.pl gorąco poleca! fot. wyd. Poligraf
Pan Popper i jego pingwiny (reż. Mark Waters)
Komedia rodzinna w polskiej wersji językowej z Jimem Carreyem w roli biznesmena, który dziedziczy sześć pingwinów i zmuszony zostaje przekształcić swój luksusowy apartament w… zaśnieżoną arktyczną atrakcję. W pozostałych rolach: Carla Gugino (”Noc w muzeum”, ”Mali agenci”) i Angela Lansbury (”Niania”, ”Śmierć na Nilu”). Reżyseria: Mark Waters (”Duchy moich byłych”, ”Jak w niebie”).
"Naznaczony" to intrygujący i zaskakujący horror, który bez trudu znajdzie swoje miejsce obok takich klasyków gatunku jak "Egzorcysta", "Omen", czy "Duch".
"Naznaczony" to intrygujący i zaskakujący horror, który bez trudu znajdzie swoje miejsce obok takich klasyków gatunku jak "Egzorcysta", "Omen", czy "Duch". Młode małżeństwo z trójką małych dzieci kupuje wymarzony dom. Ich początkowa radość zostaje jednak przerwana przez dziwne i niewytłumaczalne zjawiska, które towarzyszą im od momentu przeprowadzki. Po upadku z drabiny ich syn zapada w tajemniczą śpiączkę. Zrozpaczeni rodzice szukają zewsząd pomocy. Wkrótce przyjdzie im zadać sobie pytanie, czy to na pewno dom jest źródłem nękających ich zjawisk…
Najbardziej romantyczne sceny w historii kina
Pocałunek w deszczu, taniec w świetle księżyca czy całowanie zwisającego do góry nogami herosa to sceny będące kwintesencją romantyzmu. W codziennym życiu zdarzają się jednak niezwykle rzadko, albo i w ogóle, bo skąd wziąć takiego herosa?
Pocałunek w deszczu, taniec w świetle księżyca czy całowanie zwisającego do góry nogami herosa to sceny będące kwintesencją romantyzmu. W codziennym życiu zdarzają się jednak niezwykle rzadko, albo i w ogóle, bo skąd wziąć takiego herosa? Może właśnie dlatego, tak bardzo lubimy komedie romantyczne oraz wszelkiej maści romanse. Pragnąc tego, co nieosiągalne, rozkoszujemy się każdą, przesyconą romantyzmem sceną. Jako, że dziś są Walentynki, prezentujemy te sceny, które naszym zdaniem nie mają sobie równych. Oto najbardziej romantyczne sceny w historii kina. Sylwia Mikołajczak, redaktor naczelna Gdy mowa o niezapomnianych scenach miłosnych, od razu w myślach pojawia się obraz jak Demi Moore i Patrick Swayze pochylają się nad kołem gancarskim w melodramacie "Uwierz w ducha". Ta scena lepienia z gliny jest chyba najbardziej zmysłową sceną miłosną, jaką widziałem. I do tego ta cudna piosenka... Demi Moore i Patrick Swayze w "Uwierz w ducha" "Uwierz w ducha" (reż. Jerry Zucker) Anita Boharewicz, redaktor działu Kultura Jestem wyjątkowo ckliwa, w związku z czym uwielbiam każdą, przesyconą romantyzmem scenę. Rozpływam się, gdy widzę Scarlett O'Harę znajdującą się w objęciach Rhetta Butlera. Jak szalona wzruszam się, gdy Holly Golightly ściskając bezimiennego kota całuje w strugach deszczu Paula Varjaka. Kocham scenę, w której Patrick Verona (Heath Ledger) śpiewa tytułowej złośnicy (Julia Stiles) piosenkę "Can't Take My Eyes Off You" albo gdy Bridget Jones goni swojego ukochanego zaśnieżonymi, londyńskimi ulicami ubrana jedynie w skąpe majtki (w tygryska!), lekki sweterk i adidasy. Bella i Bestia "Piękna i bestia" (reż. Kirk Wise,Gary Trousdale) Bestia tańcząca z Bellą, księżniczka Aurora spotykająca w lesie księcia Filipa oraz Aladyn i Jasmina wzbijający się w przestworza śpiewając "A Whole New World"... Już miękną mi kolana. Żeby za bardzo się nie rozdrabniać przejdę więc do sedna. Uwielbiam końcową scenę z musicalu "Moulin Rouge", w której zmagająca się z chorobą Satine oraz niczego nieświadomy Christian śpiewają piosenkę "Come What May". W końcu wyznają sobie miłość, lecz nie mogą się sobą nacieszyć, ponieważ po opuszczeniu kurtyny Satine umiera. Smutne i bardzo wzruszające... Nicole Kidman i Ewan McGregor w "Moulin Rouge" "Moulin Rouge" (reż. Baz Luhrmann) Agata Chabierska, redaktor działu Uroda Scena z filmu "Armageddon", w której Liv Tyler i Ben Affleck leżą na trawie przed jego odlotem w kosmos i bawią się krakersem myśląc, czy jakaś inna para może robić to samo w tym samym momencie. Tanie ale chwyta mnie za serce od 10 lat. Liv Tyler i Ben Affleck "Armageddon" (reż. Michael Bay) Anna Maksymiuk, specjalistka ds. PR Najromantyczniejsza filmowa scena miłosna jaka przychodzi mi w tej chwili na myśl to scena z filmu „Avatar”. Oczywiście takich scen można wymienić w polskim i zagranicznym kinie wiele więcej choćby „Dirty Dancing” czy „Król Lew”. Jednak scena z „Avatara” niesamowicie mnie wzruszyła i zapadła głęboko w pamięci. Może dlatego, że szybko się rozklejam ;-) Neytiri i Jake Sully "Avatar" (reż. James Cameron)
Halloween inspiruje. Co roku powstają nowe piosenki i nowe halloweenowe teledyski. Które są najlepsze? To oczywiście kwestia gustu. Toteż nie ma sensu tworzyć listy najbardziej topowych klipów. Wspomnę tylko te, bez których naprawdę nie wyobrażam sobie tego święta!
Halloween inspiruje. Co roku powstają nowe piosenki i nowe halloweenowe teledyski. Które są najlepsze? To oczywiście kwestia gustu. Toteż nie ma sensu tworzyć listy najbardziej topowych klipów. Wspomnę tylko te, bez których naprawdę nie wyobrażam sobie tego święta! Ray Parker Jr "Ghostbuster" Choć światowa premiera "Pogromców duchów" odbyła się 7 czerwca 1984 roku, to nie z wakacjami a właśnie z Halloween kojarzy się słynne Who you gonna call? Ray Parker Jr "Ghostbuster" Ray Parker Jr "Ghostbuster" Backstreet Boys "Everybody" Co by nie mówić o Backstreet Boys trzeba przyznać, że ten teledysk wyszedł im naprawdę nieźle. Merytorycznie nie ma on nic wspólnego z Halloween. Chłopaki nie śpiewają o duchach i potworach, tylko o swoim wielkim powrocie. Niemniej jednak klip jest bardzo pomysłowy. Jego akcja rozgrywa się w nawiedzonym zamku. Chłopaki przeistaczają się w budzące grozę potwory. Naprawdę klimatyczny klip! Backstreet Boys "Everybody" Backstreet Boys "Everybody" NAHPI "Do They Now It's Halloween" Bardzo udana odpowiedź na słynne Do They Know It's Christmas? autorstwa różnych wokalistów, którzy wzięli udział w projekcie North American Hallowe'en Prevention Initiative. Zabawna, w klimacie. Musicie to zobaczyć! NAHPI "Do They Now It's Halloween" NAHPI "Do They Now It's Halloween" Marilyn Manson "This is Halloween" Piosenka bez której nie wyobrażam sobie Halloween. Wystarczyło raz obejrzeć dzieło Tima Burtona, by po wsze czasy w uszach dźwięczało złowieszcze This is Halloween. "Miasteczko Halloween" dostarczyło naprawdę wielu halloweenowych przebojów. Zarówno soundtrack, jak i muzyka Danny'ego Elfmana porywają już od pierwszych chwil. Niekwestionowanym liderem jest oczywiście utwór śpiewany przez Marilyna Mansona. Marilyn Manson "This is Halloween" Marilyn Manson "This is Halloween" Michael Jackson "Thriller" Na deser przedstawiam klip, który na trwałe odmienił oblicze MTV. Przed Michaelem nikt nie nakręcił teledysku pretendującego do miana filmu krótkometrażowego. "Thriller" trwa 14 minut. I żadna z nich nie jest straconą. Porywająca muzyka, wciągająca fabuła, imponujące układy choreograficzne, świetne efekty animatroniczne oraz charakteryzacja. Taka "Noc żywych trupów" w wydaniu Michaela! Michael Jackson "Thriller" Michael Jackson "Thriller" To by było na tyle jeśli chodzi o taki krótki przegląd halloweenowych przebojów. Jakie teledyski dodalibyście do tej listy?
Sceptycznie nastawieni do "importowanych" świąt i zwyczajów dosyć długo broniliśmy się przed Halloween. Skoro jednak oszaleliśmy na punkcie Walentynek, no może nie w takim stopniu jak Amerykanie, ale jednak, to czemu by nie zaadoptować na nasz grunt tego radosnego święta duchów?
Sceptycznie nastawieni do "importowanych" świąt i zwyczajów dosyć długo broniliśmy się przed Halloween. Skoro jednak oszaleliśmy na punkcie Walentynek, no może nie w takim stopniu jak Amerykanie, ale jednak, to czemu by nie zaadoptować na nasz grunt tego radosnego święta duchów? Korzenie Halloween sięgają pradziejów, a dokładniej rzecz ujmując celtyckiego święta Samhain. Według tradycji celtyckiej właśnie tego dnia rozpoczynał się sezon ciemności. Zasłona między dwoma światami stawała się bardzo cienka. Dusze zmarłych powracały na ziemię. Dobre duchy witano z całą dobrocią inwentarza, czczono i zapraszano do domów. Te mające złowieszcze zapędy przeganiano tańcząc wokół rozpalonych ognisk w maskach imitujących demony i inne upiory. Tak przynajmniej do dziś tłumaczy się genezę tego święta i typowych dla niego przebieranek, choć na dobrą sprawę nie wiadomo, czy obrządki te mają czysto celtyckie podłoże. Jedyne zapiski dotyczące Celtów jakie znamy z tego okresu, czyli sprzed początku naszej ery, to te sporządzone przez Juliusza Cezara podczas podboju Galii. Na próżno w nich jednak szukać szczegółów dotyczących celtyckich świąt, nie mówiąc już o Samhain. Później o Celtach pisali dopiero autorzy chrześcijańscy. Wątpliwym wydaje się jednak, żeby do tego czasu rzymskie podboje nie odcisnęły żadnego piętna na celtyckiej kulturze, a co za tym idzie także na sferze wierzeń. Pierwsza pisemna wzmianka o Samhain pochodzi prawdopodobnie z VII wieku. Wyszła ona spod ręki kapucyńskiego mnicha i dziejopisarza Bedy, zwanego Czcigodnym lub Wspaniałym. W dziele zatytuowanym "Historia ecclesiastica gentis Anglorum" autor wspomina, że w listopadzie zażynano i składano w ofierze wiele zwierząt. Zgadzałoby się to z ideą tego święta. W Samhain rozpoczynano bowiem nowy cykl i ostateczne przygotowania, które miały pomóc rodzinom przetrwać zimę. Pożywienia dostarczano sobie poprzez zabijanie tych zwierząt, które i tak nie przetrwałyby mrozów. W XIX wieku irlandzka tradycja obchodzenia Wigilii Wszystkich Świętych, czyli All Hallow's Eve, od którego de facto nazwę wzięło Halloween, trafiła na amerykański grunt, gdzie jak wiadomo została bardzo dobrze przyjęta. Prawdopodobnie doszło do tego w 1840 roku, gdy Irlandczycy szturmem ruszyli na podbój Nowego Świata w poszukiwaniu lepszego życia. To im, a nie Amerykanom zawdzięczamy zwyczaj robienia lampionów z warzyw. Choć trzeba przyznać, że zdecydowanie lepiej prezentują się te amerykańskie z dyni, niż te pierwotne z rzepy. Irlandzka tradycja po zetknięciu się z amerykańskim tyglem kulturowym dała nam znane i uwielbiane święto Halloween, bez którego ciężko wyobrazić sobie dziś Amerykę i które powolnymi krokami zdobywa także nasz kraj. Choć Halloween dotarło do Polski pod koniec lat 90-tych, tak naprawdę dalej raczkuje. Tylko do niektórych drzwi zapukają dzieci poprzebierane w zjawy i wszelkiej maści potwory. Tylko w niektórych klubach, i to raczej w tych większych miastach, zostaną zorganizowane halloweenowe imprezy z prawdziwego zdarzenia. Dlaczego? Święto to spotyka się z krytyką duchownych Kościoła rzymsko-katolickiego, co jest jak najbardziej zrozumiałe. Wywodzi się ono przecież jakby nie było z pogańskich tradycji. Ponadto noc z 31 października na 1 listopada jest ważnym świętem obchodzonym przez satanistyczną grupę wyznaniową. A my, Polacy, mamy przecież własne tradycje związane z tym dniem. Myślę jednak, że czasem podchodzimy do życia zbyt serio. Na Halloween należałoby spojrzeć nie przez pryzmat wiary i tradycji, a właśnie zabawy. Dzień ten nigdy nie zastąpi nam Święta Zmarłych. Bo niezależnie od tego jak dobrze będziemy się bawić w halloweenową noc, tak czy siak następnego dnia udamy się na cmentarz pomodlić się za naszych bliskich.
Zbliża się Noc Dusz. Torak będzie musiał stawić czoła swojemu przeznaczeniu i stanąć do walki z ostatnią, najpotężniejszą przedstawicielką Pożeraczy Dusz, Eostrą. Dla Renn, na której ciąży odpowiedzialność za klan, jest to czas podjęcia decyzji o swojej przyszłości.
Zbliża się Noc Dusz. Torak będzie musiał stawić czoła swojemu przeznaczeniu i stanąć do walki z ostatnią, najpotężniejszą przedstawicielką Pożeraczy Dusz, Eostrą. Dla Renn, na której ciąży odpowiedzialność za klan, jest to czas podjęcia decyzji o swojej przyszłości. Natomiast Wilk musi poradzić sobie z ogromnym cierpieniem. Eostra spróbuje rozdzielić przyjaciół i wystawi ich na niejedną próbę w czasie niebezpiecznej wędrówki do wnętrza Góry Duchów. Torak, Renn i Wilk będą musieli dokonać trudnych wyborów i wykazać się ogromną odwagą w walce z groźnym przeciwnikiem. To od nich, a zwłaszcza od Toraka, wiele będzie zależało. Czy młodzi przyjaciele sprostają zadaniu i powstrzymają nadciągające zło? I czy dokonają właściwych wyborów dotyczących własnego życia? Dla rodziców i dziadków, szukających czegoś, co zastąpi Harrego Pottera, Kroniki Pradawnego Mroku Michelle Paver są darem niebios. Przejmujące, pięknie napisane, z wyrazistymi postaciami, opisujące magiczny, prehistoryczny świat – sprzedały się w milionie egzemplarzy, i to bez promocji, jaką miały inne wiodące książki dla dzieci. „The Times” Ta książka ma wszystko, co powinna mieć ostatnia część. Suspens i naprawdę porywająca akcja będą trzymać fanów tej prehistorycznej opowieści w napięciu do samego końca. „Waterstones Books Quarterly” Cykl "Kroniki pradawnego mroku" Sześciotomowa saga Michelle Paver Kroniki Pradawnego Mroku, to cykl oryginalnych, porywających opowieści fantasy, których akcja rozgrywa się 6 tysięcy lat temu, w epoce kamiennej. Bohaterem sagi jest dwunastoletni chłopiec imieniem Torak, syn maga. Jego plemię, tak jak wszyscy ludzie na Ziemi, zamieszkuje mroczny, niekończący się las, toczy nieustanny bój o przetrwanie w tym niegościnnym świecie, pełnym tajemnic i potężnej, wszechobecnej magii. Michelle Paver, zainspirowana życiem ludów pierwotnych, stworzyła sugestywne, przekonujące w najdrobniejszych szczegółach tło historyczne, pasjonującą fabułę, wartką narrację oraz szereg niebanalnych, intrygujących postaci. "W pewnym sensie Kroniki Pradawnego Mroku pozwoliły mi przywołać to, o czym marzyłam, będąc dziesięcioletnią dziewczynką: wyprawę przez prehistoryczny las w towarzystwie dzikich wilków." Michelle Paver