Zabawy mogą kształcić, dlatego najlepiej wybierać właśnie te rozwijające i uczące dziecko wiele nowych rzeczy!

Jakie są teorie psychologiczne na temat snu

Sen interesował od zawsze nie tylko zwykłych ludzi, ale i psychiatrów oraz psychologów. Upatrywano w nim drogi do duszy człowieka.
/ 08.07.2010 10:29
Zabawy mogą kształcić, dlatego najlepiej wybierać właśnie te rozwijające i uczące dziecko wiele nowych rzeczy!

Słowo „psychika”, ukute przez starożytnych Greków, jest obecnie bardzo często stosowane w odniesieniu do ludzkiej duszy lub jaźni. Wielu naukowców omawiało związek pomiędzy snami a jaźnią. Obecnie panuje przekonanie, że z psychologicznego punktu widzenia brak snów jest szkodliwy, jednakże nikt nie wie, dlaczego tak łatwo zapominamy sny.

Poetyka snu

Sny nie są ograniczone prawami świata fizycznego. Czajnik może na przykład dzięki metamorfozie zamienić się w skorpiona. Nie tłumaczy również, dlaczego sny są tak barwne oraz pełne emocji.

Zasugerowano jednak, iż sny są w pewien sposób połączone z procesem uczenia się i zapamiętywania.

To mogłoby wyjaśnić, dlaczego tak wiele snów ma związek z niedawnymi wydarzeniami oraz zmartwieniami. Sny mogą także przynosić ulgę oraz pozwalają nam uczyć się dzięki doświadczeniom bez konieczności przeżywania wszystkiego jeszcze raz.

Sny w ujęciu neuropsychologii

Na przestrzeni wieków pytania na temat tego, dlaczego sny są w ogóle potrzebne oraz jakie jest ich znaczenie, wywołały niekończącą się debatę. Zygmunt Freud uważał, że sny wykorzystują symbole, które nie budzą niepokoju — pozwalają one nieuświadomionym uczuciom wyłonić się pod inną postacią. Alfred Adler sądził, że sny odzwierciedlają pragnienie władzy przez jednostkę. Według Carla Junga, źródłem snów jest nieświadomość indywidualna oraz nieświadomość zbiorowa (kolektywna). Fritz Perls twierdził, że wszystko w naszych snach jest projekcją nas samych.

Zygmunt Freud (1856 – 1939)

Chociaż koncepcja nieświadomości (zakładająca, że zapomniane doświadczenia i uczucia żyją w naszych umysłach, pomimo że nie jesteśmy świadomi ich istnienia w naszym świadomym życiu) już od XVIII wieku była tematem dyskusji w Europie, dopiero wiedeński psychiatra Freud jako pierwszy opracował teorię opisującą rolę nieświadomości w życiu jednostki.

Według Freuda sny mają wiele poziomów. Poziom snu jawny lub inaczej manifestowany przedstawia to, co zostało zapamiętane. Na poziomie ukrytym przedmioty oraz działania pojawiające się we śnie symbolizują uczucia i myśli, które zostały zapomniane (lub „wyparte” jak określał to Freud), bardzo często ze względu na ich emocjonalnie przykre treści. Sny chronią osobę śniącą przed bolesnymi skutkami ponownego doświadczania tych emocji i myśli.

Freud określił świadomą część umysłu mianem „ego”, a nieświadomą część umysłu nazwał „id”. Sny wyrażają wyparte myśli w id, podczas gdy spełniające funkcję kontrolną ego śpi. Jak pisał Freud: „Wszystkie sny są w pewnym sensie snami pomocniczymi: pomagają przedłużyć sen, nie prowadząc do przebudzenia. Sny są strażnikami snu, a nie jego naruszycielami”.

Zobacz także: Sny w ujęciu freudowskim

Alfred Adler (1870 – 1937)

Adler, kolejny Austriak i początkowo uczeń Freuda, stał na stanowisku, że tym, co kieruje każdym człowiekiem, jest żądza władzy (nazywał to „psychologią indywidualną”). U dzieci pojawia się poczucie niższości. Dorośli próbują osiągnąć cele, u których podstaw leży odniesienie sukcesu oraz zyskanie wyższości — sny odzwierciedlają te pragnienia.

Carl Gustav Jung (1875 – 1961)

Zgadzał się z Freudem w kwestii tego, że treść snów przekazywana jest za pomocą języka symboli, ale uważał także, iż treść snu zawiera tak zwane kolektywne (lub archetypowe) nieświadome wspomnienia oraz instynkty typowe dla wszystkich ludzi bez względu na kulturę, z której się wywodzą. Są to podstawowe koncepcje, które już same w sobie są symbolami. Wśród tych symboli wyróżnić można bohatera, potwora, matkę, mandalę (będącą symbolem poszukiwania przez osobę śniącą spełnienia oraz wewnętrznej harmonii), ofiarę oraz maskę.

W jednym ze źródeł Jung pisał: „To prawda, że istnieją sny, które są odzwierciedleniem wypartych pragnień i obaw, jednakże czy jest coś poza tym, czego sen nie może przy tej okazji odzwierciedlać? Sny mogą być wyrazem nieuchronnych [nieuniknionych] prawd, filozoficznych teorii, iluzji, dzikich fantazji…, oczekiwań, irracjonalnych doświadczeń, nawet telepatycznych wizji i kto wie czego jeszcze”. Wskazują również drogę do samourzeczywistnienia. Terapia jungowska opiera się głównie na analizie snów i fantazji.

Zobacz także: Czym jest sen i marzenie senne

Fritz Perls (1893 – 1970)

Teoria snów kolejnego wpływowego psychologa jest równie fascynująca. Perls, twórca terapii Gestalt (metody polegającej na wprowadzeniu wyobcowanych części osobowości w stan wzajemnej harmonii), uważał, że postacie i przedmioty pojawiające się w naszych snach są projekcją nas samych — reprezentują te części naszej osobowości, których nie akceptujemy lub których sobie nie uświadamiamy — oraz naszego postrzegania innych ludzi. Ze względu na to, że jesteśmy twórcami naszych snów, wszystko, co zostaje w nich przedstawione, musi być aspektem naszego wewnętrznego „ja” i naszych myśli, a nie częścią uniwersalnego języka symboli. 

Artykuł jest fragmentem książki: Symbolika snów. Seriaporad.pl, HarperCollinsPublishers, wyd Helion