Okładka książki "Horoskopy z dalekich lądów" fot. Studio Astropsychologii

Horoskop, kultura, wierzenia i historia Majów

Poznaj fascynującą historię kultury Majów, ich wierzenia, kalendarz, a także horoskop. Dowiedz się czym jest popularny Krąg 18 Klejnotów stworzony przez ten lud!
Okładka książki "Horoskopy z dalekich lądów" fot. Studio Astropsychologii

Historia kultury Majów

Ze wszystkich ludów środkowoamerykańskich Majowie są narodem najbardziej tajemniczym, nie poddającym się ani badaniom, ani próbom klasyfikacji. Przede wszystkim na swą ojczyznę wybrali tereny wyjątkowo mało nadające się do zamieszkania: niedostępne góry lub suche równiny porośnięte buszem, prawie pozbawione wody. Na przestrzeni piętnastu wieków rozwijali swą kulturę w niedostępnych i niemal nie zamieszkanych rejonach Ameryki. W latach 250 do 900 naszej ery stworzyli wspaniałą cywilizację wielkich piramid i godnych podziwu pałaców. Niebywałe, że Majowie, którzy nie znali koła, aby budować pojazdy służące do komunikacji, używali równocześnie kolistych kalendarzy i nawet zabawki dziecięce wyposażali w koła. Czyżby nie potrzebowali kół, bo znali inne, być może doskonalsze rodzaje komunikacji niż pojazdy kołowe?

Matematyką Majowie posługiwali się w dużo szerszym zakresie, niż tego wymagały potrzeby społeczeństwa typowo rolniczego; to samo dotyczy ich wiedzy astronomicznej. Nie znamy żadnego innego „prymitywnego” ludu rolniczego, który potrafiłby liczyć czas na przestrzeni milionów lat. Rozwinęli bardzo zawiły system pisma opartego na hieroglifach, półfonetycznego, który dotąd jeszcze stanowi zagadkę dla współczesnych lingwistów. Ich liczenie czasu zostało doprowadzone niemal do perfekcji, ułożyli dokładny kalendarz księżycowy i przeliczyli kalendarz wenusjański. Wszystkie ich budowle mają położenie określone według stron świata. Fascynację czasem i astronomią spotyka się na każdym kroku. Organizacja ich życia społecznego nadal jest mało znana, nieomal tajemnicza – wydaje się, że było to społeczeństwo bez wodzów – i jakże w końcu tajemniczy był kres ich cywilizacji: nagłe opuszczenie, zda się bez przyczyny, wspaniałych miast i rozpłynięcie się w nicości.

Przedhiszpańska historia Majów – a przynajmniej nasza wiedza o niej – sięga około 500 roku przed naszą erą. Z tego to okresu pochodzą znaleziska archeologiczne, określone jako niewątpliwie należące do Majów. Znaleziska te pochodzą z rejonów, gdzie w późniejszym okresie rozkwitła i tajemniczo zaginęła wspaniała kultura, będąca wytworem tego ludu. Wśród archeologów nie ma jednomyślności co do miejsca jej powstania. Niektórzy sądzą, że ich kultura zaczęła się rozwijać wśród plemion zamieszkujących wyżyny w Gwatemali, inni lokują ich ziemię ojczystą na terenie biednego stanu Vera Cruz w Meksyku.

Faktem jest, że w późniejszym czasie plemiona Indian określane jako Majowie zamieszkiwały półwysep Jukatan i stan Tabasco w Meksyku, a także Belize, Gwatemalę i zachodnie rejony Hondurasu.

Kulturę Majów wywodzi się czasem od lokalnej kultury Olmeków, którzy przed tysiącami lat zamieszkiwali wybrzeża Zatoki Meksykańskiej, a pozostałością i świadectwem ich kunsztu są olbrzymie, z artyzmem wyrzeźbione kamienne głowy. Z tej ojczyzny wywędrowali Majowie dalej na południe, aby stworzyć własną, niepowtarzalną kulturę. Ten najwcześniejszy okres formowania się ich państwa i cywilizacji znany jest nauce jako okres przedklasyczny.

Polecamy: Horoskop Azteków - zasady

Później kultura Majów rozwijała się niebywale szybko i w późniejszych wiekach naszej ery weszła w okres zwany przez badaczy klasycznym. W tym czasie zostały zbudowane wielkie miasta, będące centrami kultu religijnego. Powstały wspaniałe zespoły architektoniczne: Tikal, Uaxactùn, Copán, Quirigus i najbardziej chyba znane – Palenque. Okres ich świetności trwał kilka wieków.

Pod koniec pierwszego tysiąclecia naszej ery, w X wieku z niezrozumiałych bliżej powodów Majowie opuścili swe wspaniałe miasta i wywędrowali w głąb półwyspu Jukatan. Miasta porosły rychło tropikalną dżunglą, zamieniły się w zielone pagórki, ukryte w dziewiczym lesie. Do tego czasu historię Majów możemy odtwarzać jedynie na podstawie ruin wspaniałych budowli, raz po raz odkrywanych czasem przypadkowo, czasem w wyniku zamierzonych poszukiwań.

Po przeniesieniu się Majów na Jukatan przybywa nowe źródło wiedzy o nich: tzw. kodeksy, kroniki oraz historie spisane – w przeważającej części już po konkwiście – na podstawie ustnych przekazów, żywych jeszcze wśród ludu. Ten ostatni okres, już niejako historyczny, charakteryzuje się dwoma zjawiskami: rozpoczyna się silny wpływ kultury Azteków i dekadencja kultury Majów. Objawia się ona w widoczny sposób w zmianie obyczajów Majów, chociażby w formie powszechnie przyjętego zwyczaju składania ofiar z ludzi, przeważnie jeńców wojennych, zwyczaju tak powszechnego wśród Azteków i tak znienawidzonego przez ich sąsiadów, spośród których pochodziły ofiary.

Okres ten, zwany postklasycznym, trwał również kilka wieków. Od chwili zaś, kiedy do Ameryki Środkowej przybyli Hiszpanie, z dawnej kultury Majów pozostały ruiny miast i prymitywne ludy, żyjące w rozsypce i biedzie, niepomne dawnej świetności.

Kiedy w XVI wieku drugi z kolei biskup Jukatanu Diego de Landa zobaczył na własne oczy księgi Majów, jego reakcja była gwałtowna, bliska histerii. Ze słowami: „precz z szatanem!” polecił spalić wszystkie manuskrypty. O wydarzeniu tym pisał później w swym diariuszu: „Znaleźliśmy wielką liczbę ksiąg zapełnionych ich pismem i ponieważ nie było w tych księgach ani jednej rzeczy, która nie byłaby zabobonem lub diabelskim fałszerstwem, spaliliśmy wszystkie, co dało nam wiele radości i nadzieję na niebieską nagrodę, a im (tzn. Majom) wielki smutek”.

Możliwość odtworzenia w pełni historii Majów spłonęła razem z manuskryptami, być może bezpowrotnie.

Ocalone pisma Majów

Z niszczycielskiej działalności zawziętego pogromcy dzieł szatana cudem nieomal ocalały trzy księgi: tzw. Kodeks wiedeński, odkryty w 1739 roku w Wiedniu, Kodeks madrycki, deponowany w Muzeum Amerykańskim w Madrycie oraz Kodeks paryski, przechowywany w Bibliotece Narodowej w Paryżu.

Trzy księgi zapełnione pismem Majów poświęcone są głównie obliczeniom astronomicznym, prognozom astrologicznym oraz opisom praktyk rytualnych. Wszystkie trzy kodeksy zdają się być wczesnymi kopiami oryginalnych ksiąg. Wskazują na to pewne uproszczenia w linii hieroglifów w porównaniu z napisami rytymi przez Majów na kamiennych tablicach.

Istnieją jeszcze nieliczne księgi Majów pisane po hiszpańsku przez ochrzczonych i wykształconych w kościelnych szkołach Indian w pierwszych dziesięcioleciach po konkwiście. Z tych dzieł najbardziej znane i wartościowe są tzw. Księgi z Chilam Balam, napisane w języku Maya z Jukatanu oraz Popol Vuh, książka, którą nieznany autor napisał częściowo po hiszpańsku, a we fragmentach w Quinchè – narzeczu Majów zamieszkujących na płaskowyżu Gwatemali.

Wiele informacji o Majach, ich obyczajach i wierzeniach przynosi także książka wspomnianego już biskupa Diego de Landa Relacja o sprawach i rzeczach z Jukatanu, napisana około roku 1566. I to właściwie wszystko, co zostało ze wspaniałej kultury. Tysiące, dziesiątki tysięcy hieroglifów, spłukiwanych tropikalną ulewą, na kamiennych płytach w dżunglach Jukatanu, Hondurasu i Gwatemali lub pokrywających się kurzem w salach muzeów – dopełniają reszty.

Kalendarz Majów

Kiedy patrzymy na osiągnięcia kultury Majów, nie możemy nie podziwiać ich wspaniałej architektury, sztuk plastycznych, ale może najbardziej ze wszystkiego zadziwia kalendarz, dokładniejszy od gregoriańskiego, a także sposób jego notowania oraz obliczanie czasu. Hieroglify, które służyły do tego celu zostały praktycznie w całości odczytane. Pozostawili jednak Majowie znaczną liczbę hieroglifów, będących z całą pewnością rytymi w skałach tekstami, których znaczenia nie potrafimy w pełni pojąć do dzisiaj.

Liczeniem czasu i astronomią zajmowali się kapłani. Znamy budowle, które musiały być używane jako obserwatoria astronomiczne, a nauka ta stała na niebywale wysokim poziomie, szczycąc się osiągnięciami, do których astronomia europejska doszła setki lat później. Liczenie czasu – czynność dla Majów, zda się, niezwykle ważna – było sprawą nader zawiłą. Majowie używali dwóch kalendarzy: Tzolkin, czyli kalendarza religijnego, liczącego 260 dni oraz kalendarza „cywilnego” – 365-dniowego, dostosowanego do czasu ziemskiego.

W tym samym czasie, gdy w średniowiecznej Europie nauka przeżywała głęboki regres, Majowie praktykowali astronomię tak precyzyjną, że ich kalendarz był dokładniejszy od naszego. Potrafili wykreślać drogi ciał niebieskich, obliczać zaćmienia Słońca i Księżyca; na przykład z dokładnością do czternastu sekund potrafili obliczyć rok wenusjański.

„Kręgi czasu” – rodzaj swoistego zegara – służyły do obliczania dat dla rolnictwa, dla wydarzeń astronomicznych, a także do celów religijnych. Matematycy Majów potrafili obliczać kalendarz na miliony lat wstecz i na miliony lat w przyszłość. Numery Majowie oznaczali systemem kresek i kropek. Kropka oznaczała 1, a kreska – 5. Urządzenie do obliczania czasu składało się z trzech zazębiających się kół, z których dwa większe odpowiadały kalendarzowi religijnemu 260-dniowemu; najmniejsze koło, które obracało się wewnątrz średniego, posiadało na obwodzie numery kolejnych dni „miesiąca” lub może „tygodnia” rytualnego od 1 do 13. Koło większe zawierało symbole (glify) dni i było ich 20. To średnie koło zazębiało się z jednej strony z małym, a z drugiej z trzecim, wielkim, na którego obwodzie zaznaczone były dni i miesiące roku 365-dniowego, podzielonego na 18 miesięcy po 20 dni i 5 dni feralnych. Obracając koła o jeden ząbek do przodu otrzymywało się kolejne daty. Cykl zamykał się po 18 980 dniach, to jest po 52 latach. Okres ten stanowił wiek. Okres 144 000 dni nazywał się „baktun”, jeden „katun” odpowiadał 7200 dniom, okresy 360-dniowe nosiły nazwę „tun”, czyli rok cywilny, bez dni feralnych. 20 dni cywilnych, czyli jeden miesiąc nazywał się „uinal”, a wreszcie pojedynczy dzień zwał się „kin”.

Wierzenia Majów

Religia Majów, początkowo będąca kultem zjawisk przyrody, później zmieniła się w wiarę politeistyczną (dotychczas archeologowie i etnografowie doliczyli się około 700 różnego rodzaju bóstw), aby w epoce poprzedzającej najazd Hiszpanów stać się rodzajem filozofii teozoficznej z elementami astronomii i astrologii. Zaczęła się tworzyć około IV wieku przed naszą erą, a wraz z nią rozwijała się astronomia, umiejętność liczenia czasu oraz pismo hieroglificzne. W miarę upływu wieków system wierzeń stawał się coraz bardziej ezoteryczny, złożony, a co za tym idzie – elitarny. Religia wyznawana przez kastę kapłanów i możnych różniła się wielce od wierzeń, którym hołdował lud.

Majowie – jak i inne ludy Ameryki Środkowej – utrzymywali, że świat powstał w wyniku kolejnych aktów tworzenia. Każdy z następujących po sobie światów był niszczony i na jego miejsce, za sprawą boskiej siły, powstawał nowy. Według relacji wspomnianej już świętej księgi Majów Popol Vuh pierwowzór człowieka bogowie stworzyli z ziemi. Lecz istota ta, pozbawiona rozumu, została przez samych twórców zniszczona.

Polecamy: Horoskop Inków - odkryj swoje cechy charakteru

Druga generacja ludzka zrobiona była z drewna, ale ludzie owi, pozbawieni duszy i inteligencji, nie zachwycili bogów, którzy skazali ich na pożarcie przez potwory. Trzecie wreszcie pokolenie mieszkańców Ziemi ulepili bogowie z mączki kukurydzianej i ono zyskało wreszcie przychylność nieba. Z tej generacji wywodzą się Majowie.

Według wierzeń Majów z Jukatanu bogiem stwórcą był potężny Hunab Ku. Jego syn Itzauma uchodził za „wodza bogów”, a jego boska małżonka Ix Chebel Yax patronowała tkactwu, sztuce wielce u Majów rozwiniętej i cenionej.

W wyobrażeniu tego narodu sklepienie niebieskie podtrzymywane było przez cztery bóstwa zwane Bacabs, a każdą stronę świata reprezentowały straszliwe potwory i dwugłowe smoki. Pewne kolory uważano za święte symbole czterech stron świata, i tak: wschód był czerwony, północ – biała, zachód – czarny, południe – żółte, a centrum świata miało barwę zieloną.

Każdemu kierunkowi świata przypisywano też poszczególne rośliny, zwierzęta i minerały.

Zanim powstał świat – jak głosi księga Popol Vuh – Ziemia i ludzie pogrążeni byli w ciemności, wówczas bogowie stworzyli Słońce i Księżyc. Początkowo zarówno Słońce, jak i Księżyc mieszkały na Ziemi, lecz wskutek erotycznych swawoli Księżyca z mieszkańcami Ziemi, oboje zostali przeniesieni na firmament. Księżyc dlatego świeci słabiej niż Słońce, że ma tylko jedno oko, drugiego został pozbawiony za niewierność wobec Słońca. Słońce było patronem myślistwa i muzyki, Księżyc zaś tkactwa i macierzństwa.

Słońce spędzało noce w podziemnym świecie, gdzie wypoczywało i pożywiało się, aby mieć siłę do codziennej wędrówki przez niebiosa. Podziemia zamieszkiwał brat Słońca bóg Usukunkyum, który bronił Słońce przed wrogim mu bóstwem Cizin - panem trzęsienia ziemi.

Nad ziemią, spoczywającą na grzbiecie wielkiego krokodyla, pływającego w bezkresnym oceanie, wznosiło się trzynaście sfer niebieskich, rządzonych przez trzynaście bóstw Oxlahuntiku, a pod ziemią kryło się dziewięć kręgów piekielnych, którymi władali bogowie noszący wspólne imię dziewięciu bóstw Balontiku.

Horoskop Majów - Krąg 18 Klejnotów

Czas był bardzo ważnym elementem w kosmologii Majów. Wierzyli oni, że czas nie ma ani początku, ani końca. Jego okresy uważano za bóstwa i stawiano im posągi. Każdy z miesięcy był pod władzą innego bóstwa oraz przypisywanego mu minerału. Każdego więc nowo narodzonego członka społeczności oddawano pod opiekę odpowiedniemu bogu, wysnuwając z miesiąca narodzin dziecka prognozy związane z jego charakterem, uzdolnieniami, zdrowiem i przyszłością.

Zodiak Majów, zwany potocznie Kręgiem 18 Klejnotów, odczytał w latach dwudziestych amerykański archeolog Steven Webster, a skomentował i dostosował do współczesnej rachuby czasu astronom profesor Charles Wakefield w roku 1929.

Artykuł jest fragmentem książki "Horoskopy z dalekich lądów" autorstwa Bogny Wernichowskiej i Bronisława Wojciecha Wołoszyna, która została wydana nakładem Studia Astropsychologii

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)