szczęśliwa rodzina fot. Fotolia

Moje, twoje, nasze - co się zmieniło w kodeksie rodzinnym

„Nie będę spłacać twoich długów”. „To jest mój samochód...”. Powodem kłótni w małżeństwie często są pieniądze. Wprowadzone w tym roku zmiany w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym ściśle określają, co jest majątkiem osobistym małżonków, a co wspólnym.
/ 20.05.2019 13:59
szczęśliwa rodzina fot. Fotolia

Co to jest wspólność majątkowa?

Z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje ustawowa wspólność majątkowa, w skład której wchodzą wszystkie dobra nabyte podczas trwania małżeństwa. Małżonkowie mogą (przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego) tę ustawową wspólność rozszerzyć, włączając do niej dobra, które inaczej należałyby do majątku osobistego każdego z nich. Mogą też wspólność ograniczyć, czyli zaliczyć do swego majątku osobistego określone dobra, które bez takiej umowy należałyby do majątku wspólnego. W razie rozwodu sąd ustala, co przypada każdej ze stron. Nawet w przypadku, gdy żona nie pracowała, sąd najczęściej przyznaje jej połowę majątku.

Inaczej jest w przypadku, gdy małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową, co można spisać nawet przed zawarciem związku (tzw. intercyza). To powoduje, że nie powstaje między nimi wspólność ustawowa. Zabezpieczają się w ten sposób osoby mające przed zawarciem małżeństwa spory majątek. W takim przypadku żona czy mąż nie mogą się w razie rozwodu domagać połowy majątku dorobkowego, bo ten nie powstaje.

Kodeks rodzinny wprowadził obecnie tzw. rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Podczas rozwodu obliczany jest wtedy dorobek zgromadzony w czasie trwania małżeństwa przez każdego z małżonków, którzy zdecydowali się na ten rodzaj rozdzielności majątkowej, i stronie uboższej sąd może przydzielić część majątku wypracowaną przez współmałżonka.

To jest tylko moje!

Majątkiem osobistym każdego z małżonków są nagrody za osobiste osiągnięcia, np. nagrody branżowe, państwowe czy międzynarodowe, oraz dochody z praw autorskich, twórczych, patentów i wynalazków.

Odszkodowania za uszkodzenie ciała lub doznaną krzywdę. Pokrzywdzony może zagospodarować je tak, jak zechce. Wyjątkiem jest tu tylko renta z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy, która traktowana jest jako część majątku wspólnego, mimo iż otrzymał ją tylko jeden współmałżonek.

Przedmioty nabyte przed zawarciem małżeństwa albo w jego trakcie w drodze dziedziczenia, zapisu lub darowizny. Jeśli sprzedamy przedmioty tak uzyskane i za te pieniądze kupimy nowe (np. działkę), będą one należały do majątku osobistego. Zakupione zaś z majątku osobistego urządzenia codziennego użytku, np. garnki, lodówka, wchodzą do majątku wspólnego. Jeśli jednak spadkodawca lub darczyńca postanowi inaczej, to będą należały tylko do jednego z małżonków (np. gdy matka męża podaruje mu pieniądze na lodówkę, zaznaczając, że ma być jego własnością).

Nie potrzebuję twojej zgody!

Bez zgody współmałżonka można obecnie:

  • Wynająć lokal, którego jest się właścicielem
  • Zaciągnąć pożyczkę, wziąć kredyt, udzielić poręczenia. Każdy z małżonków bez zgody drugiego może zaciągnąć zobowiązania nie-zależnie od ich wartości z wyjątkiem takiej sytuacji, gdy np. trzeba w tym celu ustanowić hipotekę. Tutaj zgoda małżonka jest wymagana

Nasz majątek, nasza decyzja

W kodeksie ściśle określono, jakie czynności prawne muszą być dokonane przez oboje małżonków albo (gdy jakaś czynność jest samodzielnie wykonywana tylko przez jednego małżonka) kiedy wymagana jest bezwzględnie zgoda drugiego.

Zgody współmałżonka wymaga kupno i sprzedaż nieruchomości, budynku, lokalu oraz gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa. W dwóch ostatnich przypadkach zgoda współmałżonka jest wymagana nawet przy ich wydzierżawieniu. Transakcja dokonana bez przyzwolenia drugiej strony jest nieważna. Zgoda współmałżonka wymagana jest także przy przekazywaniu darowizn, chyba że są one drobne, zwyczajowo przyjęte.

Majątek wspólny obejmuje obecnie m.in. wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej małżonków. Także środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego małżonków są wspólną własnością. Bez zgody drugiej strony nie można sprzedać obecnie całego prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa. Uwaga! Można kupić, sprzedać czy też wydzierżawić część majątku przedsiębiorstwa (niezależnie od jego rodzaju i wartości) bez pytania współmałżonka o zgodę.

Nie odpowiadam za długi współmałżonka

Takie ogłoszenia ukazujące się w prasie do niedawna nie miały żadnej mocy prawnej. Małżonek odpowiadał za długi współmałżonka i osoba, która udzieliła pożyczki, mogła domagać się spłaty należności z ich majątku wspólnego, chyba że przed ślubem spisali intercyzę. Obecnie, gdy małżonek bez pisemnej zgody drugiego zaciąga pożyczkę, osoba pożyczająca pieniądze nie może się domagać spłaty z majątku wspólnego! W ten sposób drugi małżonek i cała rodzina jest chroniona przed lekkomyślnymi posunięciami jednej ze stron.

Tak więc jeśli pożyczamy komuś pieniądze, musimy bezwzględnie domagać się, by drugi współmałżonek na piśmie wyraził zgodę na zaciągnięcie pożyczki. Gwarantuje nam to możliwość egzekucji długu nie tylko z majątku osobistego tego z małżonków, który dług zaciągnął, ale i z majątku wspólnego. Uwaga! Długi, które zostały zaciągnięte przed 20 stycznia 2005 r., czyli przed nowelizacją kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, podlegają starym przepisom, co oznacza, że za długi jednego ze współmałżonków odpowiada się nie tylko majątkiem własnym dłużnika, ale także majątkiem wspólnym małżonków.