Znieczulenie zewnątrzoponowe fot. Adobe Stock

Znieczulenie zewnątrzoponowe do porodu - wkłucie, ból, powikłania

Znieczulenie zewnątrzoponowe podczas porodu stosuje się na życzenie pacjentki, ale nie wcześniej niż gdy szyjka macicy osiąga rozwarcie 3 cm i nie później, niż 7 cm. Mogą wystąpić powikłania.
Edyta Liebert / 14.01.2020 10:15
Znieczulenie zewnątrzoponowe fot. Adobe Stock

Każda kobieta rodząca ma prawo poprosić o znieczulenie zewnątrzoponowe podczas porodu. Zanim zostanie ono podane, może minąć sporo czasu, a niekiedy jest nawet za późno. 

Spis treści:

Od 1 lipca 2015 roku na mocy Zarządzenia Prezesa NFZ z dn. 30 czerwca 2015 każda rodząca kobieta może otrzymać znieczulenie zewnątrzoponowe przy porodzie. Temat ten jest jednak wciąż gorący i drażliwy: polska służba zdrowia to nie są wielkie miasta i wykwalifikowana kadra, a małe szpitale bez anestezjologów oraz lekarze, którzy nie przypominają pacjentkom o ich prawach. 

Znieczulenie zewnątrzoponowe: co musisz wiedzieć przed porodem

Nawet jeśli przez cały czas trwania ciąży niezachwianie sądziłaś, że urodzisz dziecko naturalnie, rozważasz dom narodzin, a nawet poród domowy to wiedz, że rzeczywistość szpitalna oraz doświadczenie pierwszego porodu weryfikuje założenia i nadzieje.

Podczas porodu wiele pacjentek prosi o znieczulenie zewnątrzoponowe, ale i wiele nie  wie, że może z niego skorzystać. Nie jest to oczywiste, ale znieczulenie zewnątrzoponowe jest procesem, który musi zacząć się w odpowiednim momencie, a jeśli w szpitalu jest bardzo dużo kobiet rodzących, to trzeba liczyć się z tym, że postęp porodu może być na tyle szybki, że na znieczulenie może być za późno.

Jeśli znieczulenie zewnątrzoponowe zostałoby wprowadzone za wcześnie, czyli zanim rozwarcie porodowe osiągnie 2-3 cm, to poród może się wstrzymać. Zastrzyk nie może zostać podany przed czynnością skurczową. 

Znieczulenie zewnątrzoponowe do porodu - przed wkłuciem

Kiedy pojawiasz się w szpitalu pewna, że to już moment porodu (np. odeszły ci wody płodowe, skurcze są bardzo częste), zabierasz ze sobą plan porodu, w którym deklarujesz, czy kategorycznie odmawiasz znieczulenia zewnątrzoponowego, czy nie - tę decyzję możesz zmienić w trakcie porodu. Nawet jeśli nie brałaś pod uwagę tego rozwiązania, to powinnaś znać przebieg całego procesu na wszelki wypadek.

Podczas porodu w odpowiednim momencie położna lub lekarz powinien ci zaproponować znieczulenie zewnątrzoponowe. Po kilku godzinach skurczów kobieta może być wyczerpana do granic i nawet usnąć w przerwach między skurczami z wycieńczenia. Znieczulenie zewnątrzoponowe oraz uzupełnienie płynów może pomóc jej nabrać sił do chwili, kiedy lekarz oznajmi, że powinna przeć i wydać dziecko na świat.

Jeśli decydujesz się na znieczulenie zewnątrzoponowe, pojawi się lekarz anestezjolog. z dokumentami do podpisu poświadczającymi, że znasz listę ew. powikłań po zzo. Anestezjolog powinien przedstawić ci niezbędne informacje dotyczące tej procedury, jak będzie wyglądało i co będzie się działo w trakcie.

Anestezjolog powinien zapytać, czy kiedyś byłaś znieczulona, czy wystąpiły wtedy jakieś powikłania, czy na coś chorujesz, czy przyjmujesz na stałe leki, czy jesteś uczulona na jakieś leki, kiedy ostatni raz jadłaś i piłaś. To z pozoru banalne pytania, ale w czasie porodu (i bólu!) trudno się skupić, pomyśleć i odpowiedzieć - warto mieć je przygotowane.

Anestezjolog może, ale nie musi zakwalifikować cię do znieczulenia zewnątrzoponowego. Jeśli decyzja jest pozytywna, podpisujesz dokument. Będziesz mieć podłączone płyny (kroplówki) i de facto jesteś już unieruchomiona i nie możesz korzystać np. z piłek czy drabinek. Nie udasz się też samodzielnie do łazienki.

 Znieczulenie zewnątrzoponowe - wkłucie, przebieg, czy boli

Znieczulenie zewnątrzoponowe może być założone w dwóch pozycjach: leżącej na boku lub siedzącej. Piszemy „założone”, bo nie jest tak, że wkłucie to zastrzyk jak podczas szczepienia.

Anestezjolog moze poprosić cię o to, byś usiadła i zgarbiła się, zaokrąglając plecy i spuszczając głowę - przygiąć głowę do mostka. Miejsce wkłucia to okolice lędźwi i jest dezynfekowane.

Następnie znieczulenie jest wykonywane specjalną igłą i wstrzykuje się je do przestrzeni zewnątrzoponowej przez specjalny, cienki cewnik. Końcówka cewnika zostaje w przestrzeni zewnątrzoponowej, a sam cewnik zostaje przymocowany do pleców plastrem.

Podczas znieczulenia zewnątrzoponowego są monitorowane twoje parametry życiowe oraz czynność serca dziecka. W zależności od Twojej potrzeby i czasu trwania porodu mogą być podawane kolejne dawki leku znieczulającego. Cewnik jest usuwany po porodzie i pozostawia się w tym miejscu plaster.

Czy wkłucie boli? I tak, i nie. Przy bólu porodowym jest to odczuwalne jako kolejne uderzenie i dodatkowo uczucie ogarniającego ciało ciepła, które minimalizuje ból. Niestety nie jest to regułą, ze ZZO zadziała - ryzyko, że znieczulenie zewnątrzoponowe nie da ukojenia jest dość wysokie z uwagi na częste wady i skrzywienia kręgosłupa.

Możliwe, że zostaniesz znieczulona w połowie, bo środek znieczulający, nawet rozprowadzany przy pomocy dłoni anestezjologa (masuje on wtedy przestrzeń wokół wkłucia), nie dotrze wszędzie. W samym miejscu wkłucia możesz odczuwać dyskomfort przez kilka dni lub tygodni.

Znieczulenie zewnątrzoponowe - przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem do znieczulenia zewnątrzoponowego przy porodzie są :

  • zaburzenia krzepnięcia krwi,
  • schorzenia obwodowego i centralnego układu nerwowego,
  • uczulenie na środki znieczulające,
  • stan zapalny w miejscu wkłucia,
  • ew.  tatuaż w okolicy lędźwiowej.

Znieczulenie zewnątrzoponowe  - wpływ na dziecko

Specjaliści uważają, że znieczulenie zewnątrzoponowe nie ma zauważalnego negatywnego wpływu na dziecko i można domniemywać o możliwych jego skutkach, takich jak: 
  • uboższa reakcja na bodźce w 1. miesiącu życia,
  • w 3 dni po urodzeniu większa drażliwość i mniejsza dojrzałość motoryczna,
  • niższe wyniki na skalach neurobehawioralnych,
  • problem ze ssaniem piersi.
Niemniej jedna czynników wpływających na laktację u kobiety czy na ssanie piersi przez dziecko jest tak wiele, że trudno jednoznacznie określić, czy znieczulenie zewnątrzoponowe miało decydujący bezpośredni na nie wpływ.
 

Znieczulenie zewnątrzoponowe - skutki uboczne, powikłania

Powikłania po ZZO są rzadkie (zdarzają się raz na 150-200 tys. porodów). Możliwe powikłania i skutki uboczne po znieczuleniu zewnątrzoponowym to:

  • ból pleców i głowy (wynikają z ukłucia),
  • wymioty i nudności,
  • trudności z oddawaniem lub zatrzymanie moczu,
  • uogólniony świąd całego ciała,
  • uczucie drętwienie nóg,
  • przebicie opony twardej z następowymi bólami głowy,
  • powstanie krwiaka w przestrzeni zewnątrzoponowej z następowymi porażeniami neurologicznymi,
  • zapalenie mózgu i opon mózgowych,
  • zespół tętnicy rdzeniowej przedniej.
Ponadto znieczulenie zewnątrzoponowe może wpłynąć na wydłużenie porodu, konieczność stosowanie oksytocyny, większe prawdopodobieństwo porodu zabiegowego (np. porodu kleszczowego), większe prawdopodobieństwo zakończenia porodu drogą cięcia cesarskiego.

Niestety wciaż pokutują mity o najgorszym powikłaniu, że znieczulenie zewnątrzoponowe może doprowadzić do kalectwa. ZZO nie może uszkodzić rdzenia kręgowego: miejsce, w które wkłuwa się anestezjolog w trakcie przeprowadzanego zabiegu, znajduje się w dolnym odcinku kręgosłupa lędźwiowego. Tam rdzeń kręgowy już nie sięga.

Więcej o porodzie: Jak wybrać szpital na poród Cesarskie cięcie na życzenie
Prawidłowe ułożenie dziecka przed porodemCzy drugi poród jest łatwiejszy

 

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)