Jak przygotować się do wyjazdu do egzotycznych krajów?

Kiedy należy udać się do lekarza medycyny podróży? Czy choroby przewlekłe wykluczają podróż do egzotycznych krajów? Co powinno znajdować się w apteczce podróżnika? Jakie szczepienia są obowiązkowe, a jakie zalecane? Jak ochronić się przez malarią?
/ 29.04.2013 10:20

Planując wypoczynek, coraz częściej myślimy o egzotycznych miejscach znajdujących daleko od naszego kraju. W swoich planach powinniśmy brać pod uwagę nie tylko atrakcje turystyczne, miejsce zakwaterowania, ale również… profilaktykę zdrowotną.

Wizyta u lekarza medycyny podróży

Zanim udamy się w podróż, powinniśmy wybrać się z wizytą do lekarza medycyny podróży. Wizyta ta powinna mieć miejsce co najmniej 6-8 tygodni przez planowanym wyjazdem. Będzie on potrzebował następujących informacji:

  • czy jest to wyjazd indywidualny czy zorganizowany,
  • jakie są warunki podróży i pobytu,
  • jak przebiega trasa podróży oraz jakimi środki transportu będziemy się przemieszczać,
  • ile będzie trwała podróż,
  • jaka będzie skala trudności wyprawy (czy planowane są piesze wycieczki, długie odcinki do zwiedzania pieszo itp.)
  • jakie są zagrożenia i wymagania, o których wiemy.

Lekarz powinien zostać poinformowany o wszystkich okolicznościach związanych z naszym zdrowiem, a szczególnie o przebytych lub aktualnych chorobach, zażywanych lekach, uczuleniach, dotychczasowych szczepieniach i kuracjach profilaktycznych (zwłaszcza przeciw malarii). Warto te wszystkie informacje spisać na kartce, aby w gabinecie lekarskim o niczym nie zapomnieć.

Gdy lekarz będzie miał już zebrany wywiad, oceni stan naszego zdrowia. Jeśli będzie miał jakiekolwiek wątpliwości, może skierować nas na dodatkowe badania (radiologiczne lub laboratoryjne).

Choroby przewlekłe w podróży

Szczególnego znaczenia nabiera wizyta u lekarza, gdy cierpimy na choroby przewlekłe. Warto zapytać lekarza, czy nie zaostrzą się one w czasie podróży oraz czy nie będą stanowić niebezpieczeństwa dla naszego życia. Musimy się dowiedzieć, jak w takich wypadkach należy postępować oraz zaopatrzyć się w odpowiedni zapas leków.

Praktycznym rozwiązaniem jest posiadanie dokumentu wystawionego przez lekarza, który będzie zawierał opis schorzenia oraz wskazania dotyczące leczenia. Taki dokument ułatwi służbom medycznym w kraju, do którego się wybieramy, udzielenie pomocy w przypadku nagłego zaostrzenia choroby. Oczywiście dokument ten powinniśmy przetłumaczyć na odpowiedni język, używany w kraju (krajach) naszej podróży.

Przed każdym wyjazdem (nawet na krajowe wakacje) konieczna jest wizyta u stomatologa.

Zobacz także: Obrzęk nóg w podróży – co robić?

Apteczka podróżna

Korzystając z wizyty u lekarza, warto z nim przedyskutować skład apteczki, jaką ze sobą zabierzemy w podróż. Apteczka powinna być wyposażona w pewne standardowe leki i środki medyczne, a także medykamenty związane ze stanem zdrowia osoby udającej się w podróż. Kompletując apteczkę należy uwzględnić trasę podróży, czas pobytu i dodatkowe okoliczności (np. przebywanie w terenie wysokogórskim).

Do apteczki powinien być dołączony spis zabranych leków czy preparatów, a także dokładne informacje dotyczące ich stosowania (szczególnie przeciwwskazania i działania uboczne; warto zabrać oryginalne ulotki). Trudno podać skład „uniwersalnej apteczki podróżnej”, ale można ogólnie określić, jakie leki i środki medyczne powinny się w niej znaleźć.

W apteczce podróżnika nie powinno zabraknąć:

  • leków przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych (m.in. tabletek do ssania stosowanych w chorobach gardła)
  • leków przeciwbiegunkowych,
  • leków przeciwbólowych i rozkurczowych,
  • antybiotyków, probiotyków,
  • leków przeciwalergicznych,
  • preparatów uzupełniających zaburzenia elektrolitowe,
  • leków przeciwzapalnych i przeciwświądowych,
  • leków przeciwko chorobie lokomocyjnej,
  • kropli do oczu,
  • maści stosowanych w chorobach skóry (szczególnie grzybicy)
  • środków odkażających i opatrunkowych.

Dodatkowo, w razie potrzeby w apteczce mogą się znaleźć:

  • leki stosowane w profilaktyce przeciw malarii,
  • środki odkażające wodę (lub filtry),
  • repelenty na owady,
  • kremy z filtrem UV,
  • szminka nawilżająca usta z filtrem UV.

Do rozważenia, szczególnie, gdy wybieramy się w tereny odludne, słabo zagospodarowane (interior):

  • rękawiczki jednorazowego użytku,
  • strzykawki i igły jednorazowego użytku (uwaga: możemy jednak wzbudzić podejrzenie, że zażywamy narkotyki),
  • drobne narzędzia typu małe nożyczki czy mała pęseta.

Jeżeli w podróż zabieramy dzieci, to należy pamiętać, że w ich przypadku stosuje się inne leki, a także inne są zasady dawkowania. Dlatego wyposażenie apteczki w tym zakresie, należy skonsultować z lekarzem pediatrą.

Istnieje opinia, że leki związane z miejscowymi chorobami (profilaktyczne przeciw malarii czy przeciwbiegunkowe) najlepiej kupować w krajach docelowych. To ryzykowna teza. Rynek farmaceutyczny, zwłaszcza w krajach egzotycznych, pełen jest podrabianych preparatów farmaceutycznych, które nie mają żadnych właściwości leczniczych.

Warto wiedzieć: Zmiana stref czasowych - jak uniknąć jet lagu?

Jakie szczepienia są obowiązkowe?

Kwestia szczepień obowiązkowych jest bezdyskusyjna. Jeżeli – zgodnie z międzynarodowymi przepisami – należy się zaszczepić, to trzeba bezwzględnie to uczynić.

Zalicza się do nich szczepienie przeciwko żółtej febrze (żółta gorączka). Obowiązuje ono turystów wybierających się do tropikalnych krajów Afryki i Ameryki Południowej (każdorazowo należy sprawdzić odpowiednią listę krajów w najbliższej poradni medycyny podróży czy też poradni medycyny tropikalnej). Wiele krajów, wolnych od żółtej febry, wymaga tego szczepienia od osób, które przebywały w zagrożonych regionach. Szczepienie to zaleca się w przypadku wyjazdu do krajów sąsiadujących z tymi, które są na liście „obowiązkowej”, szczególnie jeżeli planujemy przebywać na terenach leśnych.

Rządy niektórych krajów mogą wprowadzać własne wymagania i uznawać pewne szczepienia jako obowiązujące na ich terytorium.

Jakie szczepienia są zalecane?

Istnieje także lista szczepień zalecanych. Duża ich część jest wykonywana w Polsce w ramach obowiązkowego kalendarza szczepień dzieci. Trzeba tylko pamiętać, że niektóre z nich nie dają odporności do końca życia i konieczne są tzw. dawki przypominające (dotyczy to między innymi szczepień przeciwko tężcowi, błonicy i poliomyelitis).

Najczęściej wykonywane szczepienia zalecane to szczepienie przeciwko WZW typu A (wirusowe zapalenie wątroby typu A; popularnie żółtaczka pokarmowa) oraz WZW B (wirusowe zapalenie wątroby typu B; popularnie żółtaczka wszczepienna). Są to choroby szczególnie groźne dla wszystkich podróżujących.

Niestety podczas wyjazdów bardzo łatwo można zarazić się tymi chorobami. Aby zakazić się wirusem WZW typu A, popularnie zwanym wirusem żółtaczki pokarmowej, wystarczy umyć ręce czy owoce w zakażonej wodzie, zjeść posiłek w przypadkowym miejscu lub mieć kontakt z osobą chorą. Kostka lodu w drinku czy napoju, przygotowana z zainfekowanej wody, również może być źródłem zakażenia, dlatego bezpieczni nie są nawet goście pięciogwiazdkowego hotelu czy ekskluzywnej restauracji. Z kolei wirusem WZW typu B można zakazić się o wiele łatwiej niż wirusem HIV. Wystarczy do tego zaledwie kropla krwi. Dlatego zagrożenie mogą stanowić zabiegi w zakładach fryzjerskich, kosmetycznych, czy salonach tatuażu dokonywane niesterylnym sprzętem.

Inne szczepienia zalecane obejmują następujące choroby: dur brzuszny, zakażenia meningokokowe oraz kleszczowe zapalenie mózgu. Zanim podejmiemy decyzję o szczepieniu, należy rozważyć to z lekarzem, uwzględniając epidemiologiczne cechy regionu naszego wyjazdu.

Warto zastanowić się również nad szczepieniem przeciwko tężcowi, które wchodzi w skład szczepienia obowiązkowego u dzieci – dawkę przypominającą należy przyjmować co 10 lat. Szczepienie przeciwko tężcowi jest wskazane zwłaszcza w krajach tropikalnych, gdzie łatwo się zranić i skaleczyć, a choroba ta występuje stosunkowo często.

Warto zwrócić również uwagę, że szczepienia obowiązkowe wykonywane są głównie za względu na bezpieczeństwo epidemiologiczne państw nimi objętych. Zdrowie indywidualnego podróżnika chronią przede wszystkim szczepienia zalecane.

Przeczytaj także: Szczepienia podróżnika - tabela

Profilaktyka przeciwko malarii (zimnicy)

Malaria jest jednym z najpoważniejszych problemów medycznych na świecie ze względu na rozpowszechnienie, bardzo dużą zachorowalność (rocznie zapada na nią na świecie prawie 500 mln osób), a także znaczną śmiertelność (rocznie na świecie umiera ponad 2 mln). Stanowi więc największe zagrożenie dla podróżników wędrujących w tropikalnej strefie klimatycznej świata.

Szczególnie zagrożone są (jeżeli chodzi o ciężki przebieg i powikłania) dzieci do lat 5, osoby o obniżonej odporności oraz kobiety ciężarne. Jeżeli jest to możliwe, osoby te nie powinny podróżować w strefie występowania tej choroby.

Regiony o największym ryzyku znajdują się w Afryce, Azji i na niektórych wyspach Oceanii. Mniejsze niebezpieczeństwo grozi nam w czasie wędrówki po Ameryce Południowej i Środkowej.

Ryzyko zachorowania na malarię jest zależne od szeregu czynników i może się znacznie różnić w obrębie konkretnego kraju zakwalifikowanego jako „malaryczny”. W większości przypadków obszary powyżej 2000 m npm są wolne od malarii (nie wszędzie jest to jednak tak pewne). Jeżeli chodzi o okres, to wszędzie najbardziej niebezpieczna jest pora deszczowa, a szczególnie jej koniec. Chorobę wywołują pierwotniaki (zarodźce malarii), które są przenoszone przez komary widliszki, a zakażenie następuje w czasie ukłucia człowieka przez komara. Obecnie brak jest skutecznej szczepionki. Podstawą jest więc profilaktyka, obejmująca dwa aspekty:

  • Ochrona przed ukąszeniami owadów

Polega na szczególnej ochronie w okresie od zachodu do wschodu słońca, kiedy komary atakują najczęściej. Winno się wtedy osłaniać ciało jak tylko jest to możliwe (skarpetki, długie spodnie, koszule w długimi rękawami); dodatkowo ubranie można opryskać repelentem.

W pomieszczeniach powinny być stosowane siatki zabezpieczające okna i drzwi, a nad łóżkami moskitiery. Warto mieć własną moskitierę, bo jakość tych będących na wyposażeniu pokoi hotelowych bywa różna. Oczka siatki nie mogą być większe niż 1,5 mm, a najlepiej, by była nasączona środkiem owadobójczym (np. permetryna) lub repelentem (DEET) Przed snem konieczne jest sprawdzenie, czy w złożonej siatce nie znajdują się komary. Aby moskitiera była skuteczna, należy jej brzegi zawinąć pod materac, na którym śpimy.

Określoną skuteczność mają różnego rodzaju repelenty, czyli środki odstraszające komary (nie zabijają insektów!). Repelenty mogą być w formie maści, kremu, spreju czy w sztyfcie. Niezależnie od postaci taki środek powinien być stosowany dokładnie tak jak zaleca to producent. Zwykle trzeba nim pokrywać skórę co kilka godzin. Po spoceniu się i myciu należy ponownie skórę pokryć repelentem. Nie wolno nakładać go na skórę poparzoną czy z ranami, a także na błony śluzowe (np. usta, nos). Gdy stosujemy krem z filtrem UV, i jednocześnie repelent, to najpierw należy pokryć skórę kremem UV, a dopiero potem repelentem.

  • Chemioprofilaktyka

Polega na zażywaniu leków powstrzymujących namnażanie zarodźców malarii w organizmie, a przez to eliminujących rozwój choroby. Żaden z nich nie jest skuteczny w 100%. W przypadku pojawienia się gorączki lub innych niepokojących objawów w trakcie podróży w rejonie malarycznym lub po powrocie, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

Malaria jest chorobą uleczalną, jednak opóźnienie w jej rozpoznaniu i leczeniu nawet o dobę może bardzo pogorszyć rokowanie, a nawet grozić śmiercią.

Leki przeciwko malarii należy dobrać biorąc pod uwagę rejon, do którego się wybieramy. W tym miejscu trzeba wspomnieć o niekorzystnym zjawisku, jakim jest oporność zarodźców na coraz to nowe leki, a przebiega to różnie w różnych regionach świata. Dlatego doboru właściwego preparatu, powinien dokonać doświadczony lekarz! Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, ponieważ nie wszystkie leki można im podawać, różnią się też dawki tych środków.

Przyjmowanie leków przeciwmalarycznych przez karmiące kobiety nie chroni dziecka.

Polecamy: Jak rozpoznać malarię u chorego?

Autor: prof. dr hab. Andrzej Urbanik, kierownik Zakładu Diagnostyki Obrazowej, Szpital Uniwersytecki w Krakowie.

Tekst udostępniony przez CompPress SA/ mk

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)