Dzieci nie wstydzą się swoich emocji. Ale czy my jesteśmy na nie gotowi?
Dzisiejsze dzieci lepiej niż wcześniejsze pokolenia potrafią nazywać swoje emocje i mówić o swoich potrzebach. Jednocześnie dorastają w świecie pełnym presji, oceniania i cyfrowej przemocy. Czy większa wrażliwość pomaga im radzić sobie z rzeczywistością, czy staje się dodatkowym obciążeniem?
“Nie przesadzaj”, “uspokój się”, “no i czemu płaczesz” – takie komunikaty często słyszeli w dzieciństwie dzisiejsi trzydziesto- i czterdziestolatkowie. Emocje były czymś niewygodnym, co trzeba przeczekać i schować głęboko w sobie. Dziecko miało nie robić problemów, być grzeczne i odporne na świat. Smutek był bagatelizowany, złość uważana za niegrzeczną, a lęk oznaczał przesadę. Dzisiaj widać wyraźną zmianę. Dzieci są w stanie lepiej określać swoje granice i ocenić, kiedy potrzebują chwili spokoju. Znają pojęcia, których ich rodzice nauczyli się dopiero w dorosłości – o ile w ogóle mieli szansę się ich nauczyć. Coraz więcej dzieci umie mówić o swoich emocjach bez poczucia wstydu. Wiedzą, że mogą odczuwać również frustrację, lęk, przeciążenie czy samotność. Zdają sobie również sprawę z tego, że te uczucia maj znaczenie. To jedna z największych zmian pokoleniowych ostatnich lat. Dzisiejsze dzieci dorastają w świecie dużo większej świadomości emocjonalnej niż wcześniejsze generacje. Rodzice coraz częściej uczą je rozpoznawania własnych stanów, ale też komunikowania potrzeb i empatii. Paradoksem tej sytuacji jest fakt, że jednocześnie dzieciństwo stało się bardziej obciążające psychicznie niż kiedykolwiek wcześniej. Wzrasta wrażliwość, ale świat wcale nie jest łagodniejszy. Rodzice chcą wychować dzieci inaczej niż sami byli wychowaniu Za współczesnymi rodzicami ogrom pracy. Wiele z nas chce wychowywać dzieci inaczej niż sami byliśmy wychowani. Jesteśmy pokoleniem, które ma lepsze narzędzia i dostęp do wiedzy, która pozwala nam analizować własne dzieciństwo i odkryć to, czego nam brakowało. Często w rozmowach ze znajomymi słyszę, że w ich dzieciństwie za mało się rozmawiało, brakowało czułości czy możliwości przeżywania emocji. Dzisiaj dzieci już nie słyszą, że mają się uspokoić. Zamiast tego spotykają się z pokazaniem, że rodzic rozumie lub stara się zrozumieć ich emocje. Dorośli sięgają po poradniki psychologiczne, słuchają podcastów o emocjach lub sami uczą się mówić o swoich odczuciach na terapii. Pojęcie granicy, regulacji emocji czy wysokowrażliwości to już nie język psychologów, ale codziennych rozmów o wychowaniu. Chcemy, aby nasze dzieci potrafiły rozmawiać o emocjach bez poczucia wstydu. Żeby nie musiały nadrabiać tych braków w dorosłości i by mogły zrozumieć, że mają prawo odczuwać smutek, złość albo lęk. To ogromna zmiana, która jest nie do zatrzymania. Ale też stawia przed rodzicami nowe wyzwanie: jak jednocześnie wychować empatyczne dziecko i przygotować je do życia w społeczeństwie, które nie wybacza tak łatwo? "To chyba jedno z najważniejszych pytań dzisiejszego rodzicielstwa. Z jednej strony chcemy, żeby dzieci były wrażliwe, a z drugiej boimy się, że ta wrażliwość będzie dla nich ciężarem. Tymczasem odporność psychiczna nie jest przeciwieństwem wrażliwości. Odporne dziecko to nie takie, które niczego nie czuje, ale takie, które wierzy, że poradzi sobie z trudnościami. Bardzo lubię cytat z Krainy Lodu 2: "Jedyne, co musisz zrobić, to zrobić następny krok". Właśnie na tym polega odporność - nie na byciu twardym, ale na umiejętności ruszania dalej mimo lęku, smutku czy niepewności" – mówi psycholożka Anna Gajda. Dzisiejsze dzieci szybciej uczą się empatii Efekty tej zmiany widać szczególnie w relacjach dzieci z innymi ludźmi. Współczesne dzieci często dużo szybciej uczą się współodczuwania i reagowania na cudzą krzywdę. Przepięknym przykładem są viralowe nagrania, które mogliśmy znaleźć w sieci w trakcie trwania akcji Łatwogang ze wsparciem dla fundacji Cancer Fighters. Scrollując TikToka trafiłam na sporo treści od rodziców pokazujących reakcje swoich pociech na to, co się dzieje. Widok tak młodych ludzi wyciągających oszczędności ze swoich świnek-skarbonek, by pomóc chorym dzieciom naprawdę rozgrzewał serce. Ogromną popularność zdobywają historie pokazujące dziecięcą solidarność i emocjonalną uważność. Dzieci reagują na cierpienie zwierząt, przejmują się losem chorych osób, potrafią spontanicznie organizować pomoc dla kolegów i koleżanek. Widać, że dla wielu z nich empatia nie jest pustym hasłem, ale czymś naturalnym. To nie jest „słabsze pokolenie”, jak czasem próbują przekonywać starsi. To pokolenie bardziej świadome emocji, zarówno swoich, jak i cudzych. Dzieci dużo szybciej uczą się dziś zauważać, że ktoś może czuć się odrzucony, samotny albo skrzywdzony. Wielu nauczycieli i psychologów zwraca uwagę, że współczesne dzieci potrafią być niezwykle emocjonalnie inteligentne. Często dużo szybciej niż wcześniejsze pokolenia uczą się mówić o swoich granicach i potrzebach. Potrafią też reagować, kiedy widzą czyjąś krzywdę. To efekt ogromnej pracy rodziców, którzy próbują wychowywać dzieci nie tylko na “grzecznych ludzi”, ale przede wszystkim na empatycznych. Dziecięcy język opisywania emocji Jeszcze kilkanaście lat temu wiele emocji po prostu się ignorowało lub próbowało zagłuszyć ostrzejszą reakcją. Dzieci uczyły się tłumić emocje, a nie je rozumieć. Dzisiejsze młode pokolenie ma w tej kwestii o wiele więcej przestrzeni. Wie, czym jest stres, przeciążenie czy lęk. To często szok dla starszych osób, które zostały wychowane w przekonaniu, że emocje się ukrywa, a nie analizuje. Dlatego kiedy kilkuletnie dziecko mówi o przebodźcowaniu albo potrzebie przestrzeni, niektórzy odbierają to jako przesadę czy “modę na psychologię”. Oczywiście język, którym posługuje się dziecko, jest dopasowane do jego wieku. Rodzice często sami tworzą komunikację ze swoją pociechą i wypracowują z nią sygnały. To właśnie one pozwalają zrozumieć, co się dzieje w głowie dziecka i pokazuje, jak zareagować odpowiednio, aby mu pomóc uregulować jego stan. To ogromna wartość. Dziecko, które potrafi nazwać własne emocje, nawet w tej początkowej fazie, ma większą szansę, by w przyszłości nie ignorować swoich problemów psychicznych. Łatwiej mu poprosić o pomoc, łatwiej rozpoznać własne granice, łatwiej też zrozumieć emocje innych ludzi. Problem pojawia się wtedy, gdy ta większa świadomość zderza się ze światem, który wciąż bywa emocjonalnie brutalny. Wrażliwe dzieci trafiają do brutalnego świata Paradoks współczesnego dzieciństwa polega na tym, że dzieci uczone empatii i kontaktu z własnymi emocjami trafiają jednocześnie do rzeczywistości, która bardzo często premiuje cynizm, rywalizację i odporność psychiczną. Najbardziej widać to w internecie. Media społecznościowe stały się dziś naturalnym środowiskiem dorastania. To tam dzieci budują relacje, poznają trendy, uczą się własnej wartości i porównują się z innymi. Problem polega na tym, że internet właściwie nigdy się nie kończy. Dawniej dziecko mogło wrócić ze szkoły i odciąć się od problemów. Dzisiaj telefon sprawia, że kontakt z rówieśnikami trwa bez przerwy. Konflikty, komentarze i oceny przenoszą się do internetu i zostają tam na długo. Wrażliwe dziecko trafia więc do świata, który nie daje odpoczynku od emocji. Widzi idealne życia innych ludzi, perfekcyjne zdjęcia, sukcesy rówieśników i nieustanne porównania. Nawet zwykła codzienność zaczyna być oceniana przez pryzmat lajków, reakcji i komentarzy. To ogromne psychiczne obciążenie, szczególnie dla dzieci, które dopiero budują poczucie własnej wartości. Hejt i cyberprzemoc stały się częścią dzieciństwa Jeszcze kilkanaście lat temu przemoc rówieśnicza kończyła się zazwyczaj po wyjściu ze szkoły. Dzisiaj może trwać całą dobę. Hejt i cyberprzemoc stały się jedną z najciemniejszych stron współczesnego dzieciństwa. Internet daje poczucie bezkarności. Dzieci bardzo szybko uczą się, że komentarz napisany w sieci może zaboleć równie mocno jak wypowiedziane na żywo słowa, a czasem nawet bardziej, bo zostanie po nim trwały ślad. Problem w tym, że młodzi ludzie często nie mają jeszcze emocjonalnych narzędzi, żeby sobie z tym poradzić. Jedno zdjęcie wrzucone do internetu może stać się powodem wyśmiewania przez tygodnie. Jeden filmik może zamienić zwykłą szkolną sytuację w viralowe upokorzenie. Dawniej kompromitacja miała ograniczony zasięg i szybko znikała z pamięci innych dzieci. Dzisiaj zostaje zapisana w sieci. "Przemoc teraz wygląda zupełnie inaczej niż kiedyś. Sytuacja wygląda dość klarownie: dzieci są wychowywane przez rodziców, którzy żyli w świecie analogowym lub pół-analogowym. W związku z tym obecni dorośli tego nie doświadczyli. Wrzucamy dzieci w te mechanizmy, nie wiedząc tak naprawdę, jak to jest być dzieckiem i ofiarą hejtu. W czasach analogowych lub pół-analogowych pokłócili się ze sobą dwaj chłopcy w szkole. Widziały to dwie koleżanki z jednej strony, dwóch kolegów z drugiej strony. Te osoby powiedziały o sytuacji u siebie w domach, dowiaduje się jeden czy drugi nauczyciel. Konflikt zamykał się w dwunastu osobach. Dzisiaj, jak się jedna osoba z drugą pokłóci, a obie są dobre w hashtagowaniu, to za godzinę 150 tysięcy osób jest w stanie zobaczyć przerobione zdjęcie każdego z nich. Różnica skali… Nie jesteśmy w stanie sobie wyobrazić czegoś takiego, bo tego nie przeżyliśmy. Przemoc rówieśnicza była od zawsze, ale cyberprzemoc jest nam obca. Na tym polega nasze niezrozumienie" – mówi Ewa Abart, inicjatorka projektu Hejt nie jest ok, mówiącego o cyberprzemocy wśród dzieci. Problem polega na tym, że dzieci wychowywane w duchu empatii trafiają do przestrzeni, w której empatia bardzo często przegrywa z ironią, agresją i potrzebą zdobywania uwagi. Hejt staje się formą rozrywki, a wyśmiewanie innych sposobem na zdobycie popularności. To właśnie dlatego współczesne dzieci tak mocno przeżywają ocenę rówieśników. Komentarz nie znika po kilku minutach. Może zostać zapisany, udostępniony i wielokrotnie odtworzony. A dziecko bardzo często zostaje z tym samo. Co możemy z tym zrobić jako rodzice? Dzisiejsze dzieci mocniej przeżywają porażki Większa świadomość emocjonalna przynosi więcej niż jedno zagrożenie. Współczesne dzieci często dużo mocniej przeżywają odrzucenie, krytykę i niepowodzenia. Szybciej analizują własne zachowanie, bardziej przejmują się oceną innych i silniej przeżywają porażki. Kiedyś dziecko słyszało po prostu “trudno, stało się”. Dzisiaj dużo częściej rozkłada swoje emocje na czynniki pierwsze. Z jednej strony to dobre, bo dzięki temu rozumieją siebie i swoje reakcje. Z drugiej jednak może prowadzić do nadmiernego analizowania i lęku przed popełnianiem błędów. Wiele osób zwraca uwagę, że współczesne dzieci bardzo wcześnie zaczynają odczuwać presję bycia “wystarczającym”. Chcą dobrze wyglądać, osiągać sukcesy, być lubiane, rozwijać pasje i jednocześnie świetnie radzić sobie emocjonalnie. To ogromne obciążenie dla psychiki, która dopiero dojrzewa. Coraz częściej dzieci boją się porażki nie dlatego, że spotka je kara, ale dlatego, że same bardzo surowo siebie oceniają. Są bardziej świadome emocji, ale przez to bywają też bardziej podatne na lęk, perfekcjonizm i poczucie winy. Świadome rodzicielstwo też potrafi tworzyć presję Współcześni rodzice chcą wychować dzieci emocjonalnie dojrzałe, komunikatywne i samodzielne. Problem zaczyna się wtedy, gdy za tymi dobrymi intencjami pojawia się oczekiwanie, że dziecko będzie zachowywać się jak mały dorosły. To, że dziecko potrafi powiedzieć “jest mi trudno”, nie oznacza jeszcze, że umie sobie z tym trudnym stanem poradzić. Świadomość emocji nie przyspiesza dojrzewania psychiki tak bardzo, jak czasem chcieliby tego dorośli. "Mam wrażenie, że czasem zapominamy, że umiejętność nazwania emocji nie jest tym samym co umiejętność poradzenia sobie z nią. Dziecko może świetnie wiedzieć, że jest złe, smutne czy rozczarowane, ale nadal potrzebować dorosłego, który pomoże mu przez tę emocję przejść" – mówi Anna Gajda. Dzieci nadal potrzebują wsparcia, obecności i prawa do niedojrzałości. Potrzebują też prawa do chaosu, emocjonalnych wybuchów i słabszych dni. Tymczasem współczesne rodzicielstwo bywa czasem tak skupione na “dobrym wychowaniu”, że zaczyna oczekiwać od dzieci zbyt dużej samokontroli. W efekcie najmłodsi mają być jednocześnie empatyczni, świadomi, odporni psychicznie i samodzielni. Mają rozumieć emocje swoje i innych, umieć komunikować potrzeby, radzić sobie z presją internetu i jeszcze dobrze funkcjonować w świecie ciągłej rywalizacji. To bardzo dużo jak na ludzi, którzy dopiero budują własną tożsamość. Co w takim razie powinien zrobić rodzic, kiedy dziecko nie radzi sobie z jakąś emocją? Dzisiejsze dzieci nie są słabsze. Po prostu czują więcej Łatwo powiedzieć, że współczesne pokolenie jest “zbyt delikatne”. Znacznie trudniej zauważyć, że być może po raz pierwszy od wielu pokoleń dzieci dostały po prostu prawo do emocji. Dzisiejsze dzieci szybciej uczą się empatii, potrafią lepiej nazywać własne stany i są bardziej wyczulone na krzywdę innych. Problem polega na tym, że równolegle dorastają w świecie pełnym presji, oceniania i psychicznego przeciążenia. Wrażliwość to nie problem, to zaleta. Problemem jest rzeczywistość, której nadal nie potrafimy zmienić i w której premiowana jest nie czułość, a odporność. "Mam wrażenie, że dziś bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy wychowywać dzieci, które nie boją się swoich emocji. Nie po to, żeby były silne mimo wrażliwości, ale żeby były silne dzięki niej, ponieważ każda emocja jest po coś, nawet ta, której najchętniej byśmy uniknęli" – podsumowuje Anna Gajda. W takim świecie wyzwaniem nie jest już nauczenie dzieci emocji, ale nauczenie świata, jak z tą dziecięcą wrażliwością się obchodzić w odpowiedzialny sposób. Bo dzieci, które uczą się czuć więcej, potrzebują również rzeczywistości, która nauczy się tej wrażliwości nie wykorzystywać. Czytaj także: Wychowujemy pokolenie przebodźcowanych dzieci. Zniknęła nuda, a wraz z nią coś ważnego Tak kreatywnie spędzisz czas z maluchem. Najlepsze aktywności i zabawy na Dzień Dziecka Dzień Dziecka na świecie: jak świętują ten dzień w innych krajach?
Nie lubię sprzątać, ale kocham porządek. Przetestowałam Xiaomi Robot Vacuum H50 Pro
Są dwa typy ludzi: ci, którzy lubią sprzątać… i ci, którzy po prostu uwielbiają mieć czysto. I choć trochę wstyd się do tego przyznać, zdecydowanie należę do tej drugiej grupy. Dlatego byłam chyba najszczęśliwszą osobą w firmie, kiedy dowiedziałam się, że do testów trafi do mnie Xiaomi Robot Vacuum H50 Pro. Czy nowy robot sprzątający Xiaomi rzeczywiście zmienił jakość mojego życia?
Kilka tygodni temu do mojego domu trafił Xiaomi Robot Vacuum H50 Pro. I aż trudno uwierzyć, ale większość redakcyjnych testów to dla mnie wciąż „pierwsze razy”. Tak było również w przypadku tego sprzętu od Xiaomi. Dlatego nie będę oceniać go z perspektywy osoby, która przetestowała już kilkanaście robotów sprzątających i potrafi porównać parametry techniczne między modelami. Patrzę na niego raczej oczami laika i osoby, dla której najcenniejszą walutą w życiu jest czas. No i może jeszcze… czysta podłoga. To będzie dla mnie najważniejsze kryterium testu, czyli realny wpływ na codzienne życie. Ocenię więc to, jak robot sprzątający od Xiaomi wpłynął na czas, który poświęcam na sprzątanie, myślenie o sprzątaniu i to ciągłe zastanawianie się, czy w domu znowu nie mam bałaganu. Pierwsze chwile z nowym pomocnikiem Moje pierwsze wrażenie oczywiście dotyczyło wyglądu Xiaomi Robot Vacuum H50 Pro. Zawsze wydawało mi się, że stacje dokujące ustawione w widocznym miejscu są raczej problematycznym elementem wnętrza niż jego ozdobą. Tymczasem robot od Xiaomi bardzo szybko stał się naturalną częścią domowej przestrzeni i muszę przyznać, że prezentuje się naprawdę elegancko. Naszą wspólną przygodę zaczęłam od automatycznego mapowania mieszkania. Xiaomi Robot Vacuum H50 Pro wyposażony jest w zaawansowaną nawigację laserową LDS, dzięki której wykonuje 360-stopniowe skanowanie wnętrza. Robot bardzo dokładnie odwzorowuje układ pomieszczeń i samodzielnie planuje najbardziej optymalne trasy sprzątania. W moim przypadku cały proces zajął około 20–30 minut, ale później wszystko działało już bardzo sprawnie. Warto więc na początku pozwolić mu spokojnie „poznać” mieszkanie i zajrzeć w każdy zakamarek, bo później to procentuje. Aplikacja Xiaomi Home i zdalne uruchamianie to mój game changer Moim zdaniem aplikacja Xiaomi Home zdecydowanie zasługuje na osobny akapit. Po jej zainstalowaniu dostałam dostęp do spersonalizowanych ustawień. Mogłam ustawić harmonogram sprzątania i wyznaczyć strefy zakazu, ale moją ulubioną funkcją szybko stało się zdalne uruchamianie sprzątania. Na początku wydawało mi się, że to trochę zbędny gadżet i funkcja, z której będę korzystać może raz na jakiś czas. Bardzo się myliłam. W ostatni weekend byłam na śniadaniu z koleżanką, kiedy zadzwoniła do mnie mama z informacją, że wpadnie do mnie za ok. 2 godziny. A wszyscy przecież wiemy, że mama to gość szczególny. Nagle człowiek zaczyna patrzeć na mieszkanie zupełnie inaczej i automatycznie chce wszystko szybko ogarnąć przed jej przyjazdem. Normalnie zaczęłabym się już zbierać i stresować, że muszę wracać wcześniej do domu. Tym razem zrobiłam coś zupełnie innego. Spokojnie wyjęłam telefon, w aplikacji Xiaomi Home kliknęłam „rozpocznij czyszczenie” i wróciłam do ploteczek przy kawie. I szczerze? To było niesamowite uczucie. Taki bardzo dziwny, ale cudowny rodzaj wolności. Ja spędzam czas z bliskimi, a w domu w tym samym czasie dzieje się magia. Wtedy pierwszy raz pomyślałam, że to urządzenie może realnie zmienić moje codzienne funkcjonowanie. Moc i precyzja, które naprawdę robią różnicę Teoretycznie moje mieszkanie nie należy do szczególnie wymagających. Nie mam dzieci i zwierząt, mieszkam tylko z partnerem, więc mogłoby się wydawać, że robot sprzątający nie będzie miał tu większych wyzwań. A jednak przed pierwszym uruchomieniem Xiaomi Robot Vacuum H50 Pro zastanawiałam się, czy faktycznie poradzi sobie z tym wszystkim rzeczami, które na co na co dzień doprowadzają mnie do szału. Mam tutaj na myśli drobne paproszki i moje długie włosy, które są wszędzie. Nawet mój partner zażartował, że jest bardzo ciekawy, czy to „małe cacko” przejdzie test białej rękawiczki. I muszę przyznać, że test mocy poszedł śpiewająco. Robot wyposażony jest w wentylator o sile ssania 15 000 Pa. Kurz, okruszki, wszystkie paproszki i moje długie włosy znikają nawet z trudno dostępnych miejsc. Jeżeli chodzi o te ostatnie, to Xiaomi poszło nawet o krok dalej i w urządzeniu został zamontowany specjalny system przeciw plątaniu włosów. To grzebienie w kształcie litery „Y”, które zatrzymują włosy i pomagają je rozplątywać, dzięki czemu nie trzeba co chwilę ręcznie czyścić szczotki. Jako nowicjuszka w świecie robotów sprzątających byłam też bardzo ciekawa, jak urządzenie poradzi sobie z krawędziami mebli czy niewielką przestrzenią między kanapą a podłogą. Tutaj akurat ogromną robotę robią podwójne ramiona robotyczne. Szczotka boczna automatycznie wysuwa się przy krawędziach i narożnikach, żeby dokładniej zbierać zabrudzenia, a wysuwające się ramiona mopujące zwiększają zasięg czyszczenia przy listwach i meblach. Skoro już jesteśmy przy meblach, Xiaomi Robot Vacuum H50 Pro ma też szerokokątny system omijania przeszkód wykorzystujący światło strukturalne. Brzmi bardzo technologicznie, ale w praktyce oznacza po prostu tyle, że robot świetnie orientuje się w przestrzeni. Nawet moja torebka rzucona niedbale na podłogę nie zrobiła na nim większego wrażenia i została sprawnie pominięta podczas sprzątania. Mopowanie drewnianej podłogi Chyba każdy, kto ma w domu drewnianą podłogę, podchodzi do jej mycia z wyjątkową ostrożnością. Ja zawsze pilnuję, żeby mop był bardzo dobrze odciśnięty i zostawał jak najmniej wody, ale z technologią Xiaomi nawet ja nie mam szans. Podwójne, obrotowe pady mopujące domywają podłogę i zostawiają ją jedynie delikatnie wilgotną. Nie ma mowy o nadmiarze wody czy smugach. Przyznam jednak, że jeszcze bardziej niż samego mopowania obawiałam się późniejszego czyszczenia robota. Tutaj z pomocą przychodzi stacja bazowa z funkcją samooczyszczania. Z mojej perspektywy praktycznie wszystko dzieje się samo, ja jedynie dolewam czystą wodę i opróżniam zbiornik z brudną. Być może niewiele osób zwraca na to uwagę, ale dla mnie dużym plusem jest automatyczne suszenie mopów gorącym powietrzem po zakończonym sprzątaniu, dzięki czemu nic nie jest wilgotne i nie pojawia się nieprzyjemny zapach. I właśnie takie detale sprawiają, że korzystanie z Xiaomi Robot Vacuum H50 Pro jest po prostu wygodne na co dzień. Szczególnie dla takich osób jak ja, które uwielbiają mieć czysto, ale najlepiej przy minimalnym wysiłku. Czy Xiaomi Vacuum H50 Pro zostanie ze mną? Na samym początku tego testu napisałam, że najważniejszy w życiu jest dla mnie czas. Teraz siedzę wygodnie na kanapie z komputerem na kolanach i piszę o moich doświadczeniach, a robot od Xiaomi myje podłogę w sypialni. Dlatego z pełną odpowiedzialnością stwierdzam, że to jest jeden z tych sprzętów, który wpływa realnie na mój komfort życia. Więc Xiaomi Robot Vacuum H50 Pro zostaje ze mną i Wam również go bardzo polecam. Materiał promocyjny marki Xiaomi
Wychowujemy pokolenie przebodźcowanych dzieci. Zniknęła nuda, a wraz z nią coś ważnego
Współczesne dzieciństwo coraz częściej przypomina projekt do zarządzania – wypełnione zajęciami, ekranami i nieustanną stymulacją. W pogoni za rozwojem odbieramy dzieciom coś fundamentalnego: ciszę i przestrzeń do samodzielnego odkrywania świata, które od lat są jednym z najważniejszych źródeł kreatywności, samodzielności i budowania własnej tożsamości.
Dzisiejsze dzieci są prawdopodobnie jednym z najbardziej zajętych pokoleń w historii. Ich grafiki są wypełnione szczelniej niż niejednego dorosłego: szkoła, angielski, trening, zajęcia dodatkowe, jak chociażby ceramika, korepetycje, a pomiędzy tym wszystkim chwila oddechu z telefonem lub tabletem w ręku. Współczesne dzieciństwo nie ma miejsca na spontaniczność. To projekt do zarządzania, który ma stworzyć idealnie rozwiniętego człowieka. Ja słyszałam od rodziców: idź na dwór, ale wróć przed kolacją. Wychodziłam bawić się z rówieśnikami, tworząc w wyobraźni różne światy, w których odgrywaliśmy baśniowe role. Dzisiaj, obserwując młode matki i przebywając z nimi, mam wrażenie, że kompletnie zatraciły istotę takich zabaw. Zamiast tego odwożą dziecko z aktywności na aktywność. Rozpisują ich czas co do minuty, a nawet w wolnych chwilach zrobią wszystko, żeby dziecko się nie nudziło. Dadzą telefon do ręki, tablet albo włączą bajkę. Dziecko nie ma przestrzeni na rozwijanie własnej kreatywności. To dzięki nudzie rozwijały się pomysły, zabawy, bazy budowane z koca i krzeseł, rozmowy, wspólne siedzenie na huśtawkach i rozmyślanie, co można porobić. Doświadczanie samodzielności to w dzisiejszym świecie abstrakcja. A nuda jest traktowana jako coś niebezpiecznego: oznakę złego rodzicielstwa lub straconego czasu. Ale czy tak jest naprawdę? Nuda ćwiczy kreatywność Trzydziesto- i czerdziestolatkowe mają bardzo podobne wspomnienia. Długie wakacyjne popołudnia, siedzenie na trzepaku, patrzenie przez okno, rysowanie kredą na chodniku w oczekiwaniu na znajomych. Jeżdżenie po parku w kółko na rowerze, bez wyraźnego celu. Godziny spędzone na “niczym”, a jednocześnie pobudzające do wymyślania sobie zadań i kreatywności. Poczucie nudy zmuszało do działania. Nikt nie organizował czasu co do sekundy, więc samemu trzeba było się czymś zająć. Wymyślić zabawę, pójść po znajomych. To właśnie w tym czasie patyki i liście były drogą zastawą stołową, a rozłożyste gałęzie drzewa wyznaczały granice jadalni. Dziecko pozostawione bez ciągłej stymulacji uruchamiało wyobraźnię, bo nie miało alternatywy. Dziś dzieci coraz rzadziej znajdują się w podobnym stanie. Kiedy pojawia się choćby kilka minut pustki, natychmiast zostaje ona czymś wypełniona. Telefonem. Filmem. Grą. Zajęciem. Aktywnością “rozwojową”. Współczesna kultura nie zostawia wiele miejsca na bezczynność. Dotyczy to nie tylko dzieci, ale również dorosłych. Dziecko to projekt wymagający doskonalenia Zmieniło się nie tylko tempo życia, ale także samo myślenie o dzieciństwie. Jeszcze niedawno dzieci miały po prostu szczęśliwie dorastać. Dziś mają się rozwijać. To pozornie niewielka różnica, ale niesie ogromne konsekwencje. Współczesne rodzicielstwo coraz częściej przypomina zarządzanie potencjałem: nauka języka od przedszkola, zajęcia sensoryczne, treningi, warsztaty, kursy. Rodzice słyszą z każdej strony, że dzieciństwo to “okno możliwości”, którego nie wolno zmarnować. Za tym stoi ogromny lęk. Strach, że dziecko zostanie w tyle. Że będzie miało gorszy start. Że nie rozwinie talentów. Że inni rodzice robią więcej. W efekcie wielu dorosłych zaczyna traktować czas dziecka jak inwestycję, którą trzeba maksymalnie wykorzystać. Nawet odpoczynek powinien być wartościowy, edukacyjny albo “stymulujący”. Problem w tym, że dzieciństwo nie działa jak korporacyjny projekt. Rozwoju nie da się optymalizować bez końca. Człowiek, a szczególnie mały człowiek, potrzebuje również przestrzeni nieuporządkowanej, nieefektywnej i pozornie bezproduktywnej. To właśnie tam często powstają najważniejsze rzeczy: ciekawość, samodzielność, kreatywność i własna tożsamość. Każda chwila musi być czymś wypełniona Największa zmiana dokonała się jednak nie w planach zajęć dodatkowych, ale w sposobie, w jaki zagospodarowujemy pustkę. Wystarczy spojrzeć na codzienne sceny: dziecko z tabletem w restauracji, telefonem w samochodzie, bajką podczas jedzenia, a zamiast książeczki czytanej przed snem – odpalony filmik na YouTube. Dziecko nie ma nawet chwili na odpoczynek, jest ciągle wystawiane na bodźce. W tracie prostej jazdy autem słucha muzyki z radia, ogląda przesuwające się za oknem obrazy lub wbija wzrok w telefon. Nieustannie jest czymś zajęte i niemal nigdy nie doświadczają ciszy. Problemem nie jest fakt, że ma zajęcia dodatkowe. Problemem nie są aktywności rozwojowe. Problemem jest ich natłok i doprowadzenie do sytuacji, że każda sekunda dnia dostarcza zewnętrznej stymulacji. Mózg uczy się szybkich nagród, ciągłych zmian i natychmiastowej gratyfikacji. W efekcie zwyczajna rzeczywistość zaczyna wydawać się zbyt wolna. Czytanie książki wymaga wysiłku. Samodzielna zabawa szybko nudzi. Cisza staje się niekomfortowa. Pojawia się potrzeba ciągłego pobudzania uwagi. Coraz częściej dzieci nie tyle nie umieją się bawić, co nie umieją wytrzymać chwili bez bodźców. Dlaczego nuda jest ważna dla dziecka? Współczesna kultura traktuje nudę jak coś zbędnego. Tymczasem psychologowie od lat zwracają uwagę, że jest ona ważnym elementem rozwoju. Nuda nie jest pustką. To moment, w którym mózg przestaje reagować na gotowe bodźce i zaczyna produkować własne "treści". Właśnie wtedy pojawiają się pomysły, fantazje i kreatywność. Dziecko, które się nudzi, zaczyna zadawać sobie pytanie: "Co mogę zrobić?". I to pytanie ma ogromne znaczenie, bo uruchamia sprawczość. Zmusza do samodzielnego organizowania sobie świata. To również ważny trening emocjonalny. Nuda oznacza dyskomfort, ale też pcha do działania. Młody człowiek powinien sam nauczyć się regulować ten stan. Dziecko w takich chwilach uczy się cierpliwości, samodzielności i radzenia sobie z odczuciami. To szczególnie ważne dziś, kiedy niemal każda niewygodna emocja może zostać natychmiast zagłuszona chociażby telefonem. Przyznam szczerze, że do zgłębienia tego tematu zainspirowało mnie moje otoczenie, w którym pojawili się rodzice chcący co do joty rozpisać grafik własnych pociech. Patrząc na to, jak wychowują swoje dzieci, z biegiem lat zauważyłam, że nie mają one możliwości zbudowania własnego wewnętrznego świata. Ta przestrzeń została im odebrana, a wraz z nią zdolność do bycia samemu ze swoimi myślami. Zwróć uwagę na to, jak funkcjonuje znakomita większość współczesnych dzieci. Ich cisza zazwyczaj zostaje szybko wypełniona, ale nie ich własną kreatywnością. Samodzielnie sięgają po telefon, odpalają media społecznościowe i zaczynają scrollować. Przebodźcowane dzieciństwo Coraz więcej sygnałów wskazuje na to, że dziecięcy układ nerwowy może nie nadążać za tempem współczesnego świata. Dzieci są dziś otoczone ogromną liczbą bodźców: hałasem, ekranami, krótkimi formami wideo w mediach społecznościowych, powiadomieniami, presją osiągnięć i nieustanną aktywnością. Ich uwaga niemal cały czas pozostaje zajęta. Skutki nie zawsze są spektakularne. Często objawiają się subtelnie. Dzieci mają trudności z koncentracją, szybciej się nudzą, są bardziej rozdrażnione i impulsywne. Coraz trudniej przychodzi im wyciszenie się albo samodzielna zabawa. Potrzebują instrukcji, gotowych scenariuszy albo kolejnego bodźca. Dlaczego? Ponieważ żyjąc w ciągle uporządkowanym grafiku, tracą umiejętność zorganizowania sobie czasu samodzielnie. To może mieć również głębsze konsekwencje. Zostawanie samemu ze sobą wbrew pozorom jest bardzo ważną częścią budowania tożsamości. To chwile, w których jesteśmy ze swoimi myślami i emocjami, pozwalają budować nasze zainteresowania i odkrywać siebie. Jeśli od najmłodszych lat każda chwila jest zagospodarowana przez innych albo przez algorytmy, ta przestrzeń dramatycznie się kurczy. Dziecko, które nigdy się nie nudzi, może nigdy naprawdę nie nauczyć się samotności rozumianej nie jako izolacja, ale jako kontakt ze sobą. Konsekwencje dla rodziców Jeśli myślisz, że przebodźcowanie dotyka jedynie dzieci, to jesteś w błędzie. To miecz obosieczny, który dotyka również rodziców. Łatwo jest ich oskarżyć o nadgorliwość, ale jest to zbyt powierzchowne. Dzisiaj wszyscy żyjemy w świecie permanentnego przeciążenia. Coraz więcej pracy, zadania domowe nie zrobią się same, a do tego dochodzi presja związana z “idealnym wychowaniem dziecka”. Dorosły człowiek jest nieustannie oceniany, również jako rodzic. Odniesienie sukcesu zawodowego i rodzinnego to nie opcja, a wymóg społeczny. Media społecznościowe pokazują idealne dzieciństwo pełne rozwijających aktywności, kreatywnych zabaw i edukacyjnych doświadczeń. A my przecież nie chcemy być gorszymi rodzicami. W takiej rzeczywistości wielu dorosłych wychowujących młodego człowieka zwyczajnie boi się odpuścić. Bo jeśli inne latorośle mogą chodzić na dodatkowy angielski, trening judo, ceramikę i zajęcia muzyczne, to moje dziecko przecież też powinno. Łatwo wpędzić się w poczucie winy – a to jest ogromny problem współczesnych rodziców. Jeśli wszyscy mówią o rozwijaniu potencjału, zwykłe siedzenie na kanapie zaczyna wyglądać jak zaniedbanie. Do tego dochodzi jeszcze zmęczenie. Ekrany często pełnią funkcję elektronicznej pomocy przetrwania. Rodzice nie zawsze dają dzieciom telefon dlatego, że są leniwi, ale dlatego, że sami są przeciążeni i próbują przetrwać kolejny dzień, więc pomiędzy pracą a odwożeniem dziecka na kolejne zajęcia samemu traci się energię i kreatywność. Problem jest więc znacznie większy niż pojedyncze decyzje wychowawcze. To cały model współczesnego życia, który coraz gorzej toleruje ciszę, bezczynność i brak produktywności. Jeżeli my, jako dorośli, nie potrafimy odpoczywać i zajmować się sobą poza ustalonym grafikiem, dzieci nie będą potrafiły tego tym bardziej. Czy odbieramy dzieciom coś fundamentalnego? Współczesny świat obsesyjnie wierzy, że więcej bodźców oznacza lepszy rozwój. Tymczasem człowiek nie dorasta wyłącznie wtedy, gdy jest czymś zajęty. Dojrzewa także wtedy, gdy się włóczy po podwórku, marzy, patrzy przez okno, nudzi się i powoli odkrywa własny świat. Nie chodzi o to, by demonizować zajęcia dodatkowe czy technologię. Problem zaczyna się wtedy, gdy dziecko niemal nigdy nie doświadcza pustej przestrzeni, którą może wypełnić własną kreatywnością. Gdy każda chwila zostaje zagospodarowana, a każda oznaka nudy natychmiast usunięta. Kluczem jest balans pomiędzy pozwoleniem dziecku na odkrywanie własnych pasji, a potem danie mu szansy na rozwijanie ich poprzez zajęcia dodatkowe. Największy luksus współczesnego dzieciństwa to wcale nie droga szkoła, edukacyjne aplikacje i budowanie kompetencji od najmłodszych lat. To możliwość samodzielnego rozwoju i doświadczenie nudy, która rozwinie kreatywność i pozwoli odkrywać swoje zainteresowania oraz tożsamość. Dzieciństwo nie potrzebuje tylko nieustannej stymulacji. Potrzebuje balansu, w którym jest miejsce i na obowiązki, i na nudę. Pozwolenie na to, żeby dziecko mogło przebywać samemu ze sobą w ciszy. A gdzie jest ta cisza? Właśnie tam, gdzie kończy się grafik. Czytaj także: Dwa pokolenia mam, dwa podejścia do wychowania, ale jedna miłość Popkultura nauczyła nas romantyzować toksyczne relacje. I przez to mylimy miłość z ekscytacją Menopauza potrafi zdjąć presję z kobiet. „Poczułam, że już nie muszę nikomu nic udowadniać”
Popkultura nauczyła nas romantyzować toksyczne relacje. I przez to mylimy miłość z ekscytacją
Przez lata wierzyliśmy, że wielka miłość musi być pełna dramatów, zazdrości i emocjonalnych skrajności. Problem w tym, że popkultura nauczyła nas romantyzować relacje, które w rzeczywistości często są toksyczne. "Przeminęło z wiatrem" to jeden z najbardziej wpływowych przykładów tego mechanizmu.
Kiedy obejrzałam po raz pierwszy “Przeminęło z wiatrem”, byłam jeszcze młodą nastolatką. Z przejęciem śledziłam losy Scarlett i Rhetta, a samo zakończenie filmu wprawiło mnie w ogromny smutek. Jak to, tak wielkie uczucie, tak emocjonująca relacja, nie doczekała się happy endu, na który tak bardzo liczyłam? Przez lata powtarzałam, że “Przeminęło z wiatrem” to jedna z moich ulubionych historii. Dzisiaj, jako dorosła i świadoma kobieta z własnym bagażem doświadczeń, nigdy więcej tego nie powtórzę. A to dlatego, że zdałam sobie sprawę z tego, że dałam się omamić tej opowieści i “padłam ofiarą” romantyzowania toksycznych zachowań. Bo właśnie o tym jest ten film. Dlaczego romantyczny chaos tak łatwo bierzemy za prawdziwe uczucie? Popkultura od dekad wpływa na sposób, w jaki postrzegamy miłość, relacje i emocjonalną bliskość. Kino, literatura i seriale nie tylko dostarczają rozrywki. Tworzą także wzorce zachowań, które później przenosimy do codziennego życia. To właśnie dlatego romantyczne historie mają tak ogromną siłę oddziaływania. Uczą nas, czym jest pożądanie, jak wygląda zakochanie i czego powinniśmy oczekiwać od partnera. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy fikcja zaczyna zastępować rzeczywistość. Przez dziesięciolecia kultura popularna konsekwentnie romantyzowała relacje oparte na emocjonalnym chaosie. Toksyczne zachowania przedstawiano jako dowód głębokiego uczucia, a cierpienie stawało się symbolem wielkiej miłości. Jednym z najbardziej wpływowych przykładów tego mechanizmu pozostaje "Przeminęło z wiatrem", czyli film, który przez lata funkcjonował jako jedna z najważniejszych historii romantycznych w historii kina. Relacja Scarlett O’Hary i Rhetta Butlera była przedstawiana jako pełna pasji, namiętności i niezwykłego emocjonalnego przyciągania. W rzeczywistości jednak opierała się na manipulacji, zazdrości, emocjonalnej niedostępności i nieustannej walce o dominację. To nie była zdrowa miłość. To był emocjonalny chaos pokazany jako romantyczny ideał. Współczesna psychologia relacji coraz częściej zwraca uwagę na fakt, że popkultura nauczyła nas utożsamiać intensywność emocji z głębią uczucia. Tymczasem wiele zachowań pokazywanych w filmach jako dowód namiętności w rzeczywistości może prowadzić do uzależnienia emocjonalnego, chronicznego stresu i destrukcyjnych relacji. Kiedy dłużej się zastanowić, “Przeminęło z wiatrem” pokazuje coś znacznie ważniejszego niż kinowy romans. Pokazuje mechanizm, który do dziś wpływa na nasze wyobrażenia o miłości. “Przeminęło z wiatrem” to oda do miłości bez szans Kiedy „Przeminęło z wiatrem” pojawiło się w kinach, zostało uznane za monumentalną opowieść o miłości silniejszej niż wojna, społeczne podziały i życiowe tragedie. Scarlett O’Hara i Rhett Butler mieli symbolizować ludzi połączonych wyjątkowym uczuciem, które wymyka się normom i konwenansom. Z perspektywy współczesnej wiedzy psychologicznej ich relacja wygląda jednak zupełnie inaczej. Scarlett przez większość historii manipuluje otoczeniem, wykorzystuje emocje innych ludzi i obsesyjnie idealizuje Ashely’ego Wilkesa. Rhett natomiast buduje swoją pozycję poprzez cynizm, emocjonalny dystans i potrzebę dominacji. Między bohaterami nieustannie trwa walka o kontrolę. Ich związek opiera się przede wszystkim na zazdrości, emocjonalnej niedostępności, manipulacji, sprytnemu testowaniu granic i gwałtownych konfliktach. Najpierw jedno przyciąga drugie, aby za chwilę odepchnąć. Współcześnie wiele z tych zachowań zostałoby uznanych za wyraźne sygnały toksycznej relacji. W filmie są jednak przedstawione jako dowód niezwykłej namiętności. To właśnie tutaj pojawia się niezwykle istotny mechanizm kulturowy. Widz zaczyna utożsamiać cierpienie z głębią uczucia. Skoro bohaterowie tak bardzo się ranią, ich miłość wydaje się bardziej autentyczna. Skoro nie potrafią bez siebie żyć, relacja musi być wyjątkowa. Hollywood przez lata wzmacniało ten schemat. Spokojna i stabilna relacja wydawała się zbyt mało atrakcyjna. Konflikt stał się więc podstawowym narzędziem budowania romantycznego napięcia. Dlaczego kino wybiera chaos? Jednym z najgorszych mitów dotyczących romantycznych relacji jest przekonanie, że ból często towarzyszy prawdziwej miłości. Zazdrość to oznaka głębi uczucia, a trudności i emocjonalna niepewność to elementy budujące przywiązanie. Właśnie taka wizja pojawia się często w kulturze popularnej, a spokojne, oparte na szacunku i komunikacji związki są traktowane po macoszemu. Bohaterowie ranią się nawzajem, nie potrafią ze sobą rozmawiać, bawią się w “kotka i myszkę”, a zazdrość i testowanie granic partnera ma budować napięcie. Wystawiany na takie bodźce widz może poczuć, że tak intensywne emocje to definicja prawdziwej relacji. O ile możemy powiedzieć, że przecież każdy z nas ma swój rozum, to pomyślmy o tym, jak niebezpieczny może być to mechanizm dla młodszych osób, które dopiero budują swoje wyobrażenie o związku i zaczynają doświadczać takich emocji. Jeżeli od dzieciństwa oglądają historie, w których największe uczucia rodzą się z chaosu, zaczynają podświadomie uznawać niestabilność za coś romantycznego. Kiedyś przeczytałam, że przez takie kreowanie związków w kulturze ludzie zaczynają mylić ekscytację z prawdziwym poczuciem budowania więzi. O ile ekscytacja może wynikać właśnie z takich pobudek, jak prezentują to dzieła kultury, tak zdrowa więź nie jest wcale tak spektakularna. Nie dostarcza tak silnych emocji jak dramatyczne rozstania i powroty. Dlatego kino znacznie częściej wybiera chaos niż bezpieczeństwo. Relacje podobne do tej przedstawionej w “Przeminęło z wiatrem” bywają niezwykle intensywne właśnie dlatego, że opierają się na psychologicznym mechanizmie nieprzewidywalności. Bohaterowie nie wiedzą, kiedy otrzymają uwagę, czułość i akceptację, dlatego ich zaangażowanie jest tak silne. Relacja przypomina emocjonalny rollercoaster, a organizm reaguje na takie sytuacje bardzo intensywnie. Pojawia się adrenalina, stres i napięcie, a późniejsze pojednanie daje chwilowe poczucie ulgi. Wiele osób interpretuje te silne reakcje jako dowód wielkiej miłości. Tymczasem psychologia pokazuje, że intensywność emocji nie świadczy o jakości relacji. Nie każda chemia jest zdrowa. Nie każda namiętność oznacza bliskość. Nie każde cierpienie dowodzi głębi uczucia. To rozróżnienie przez dekady praktycznie nie istniało w romantycznych narracjach popkultury. Popkultura utrwaliła wzorzec “trudnej miłości” “Przeminęło z wiatrem” nie jest wyjątkiem. Wręcz przeciwnie, stało się częścią znacznie szerszej tradycji historii romantycznych opartych na cierpieniu i emocjonalnym chaosie. W wielu popularnych filmach i książkach można zauważyć podobny schemat. Partner emocjonalnie niedostępny przedstawiany jest jako bardziej atrakcyjny, a zazdrość uchodzi za dowód zaangażowania. Bohaterowie przekraczają swoje granice, co ma być wyrazem wielkiej namiętności, a relacja pełna konfliktów wydaje się bardziej autentyczna. Ten mechanizm widoczny jest w licznych współczesnych historiach. W sadze “Zmierzch” obsesyjna kontrola bohatera przedstawiana jest jako troska i oddanie. Z kolei “Pięćdziesiąt twarzy Greya” romantyzuje relację opartą na psychologicznej dominacji i nierówności sił. A to tylko pierwsze z brzegu przykłady. Jest ich o wiele więcej. Aktualnie większość najpopularniejszych książek young adult opiera się na schemacie love-hate. Oczywiście nie oznacza to, że odbiorcy bezrefleksyjnie kopiują zachowania z ekranu. Problem jest znacznie bardziej subtelny. Popkultura wpływa na nasze emocjonalne oczekiwania. Jeżeli przez lata oglądamy historie, w których miłość zawsze wiąże się z cierpieniem, zaczynamy podświadomie uznawać spokojne relacje za mniej ekscytujące. Stabilność bywa wtedy interpretowana jako brak chemii. Dlaczego normalna relacja wydaje się “nudna”? Jednym z najbardziej interesujących skutków romantycznych mitów jest to, że zdrowe relacje bywają odbierane jako pozbawione emocji. Wiele osób przyzwyczaja się do przekonania, że miłość musi wiązać się z ciągłym napięciem. Kiedy trafiają na partnera stabilnego emocjonalnie, mogą odczuwać brak ekscytacji. Nie wynika to jednak z braku uczucia. Zdrowa relacja wygląda inaczej niż filmowa narracja. Nie opiera się na ciągłym testowaniu granic i dramatycznych konfliktach. Bazuje raczej na przewidywalności oraz poczuciu bezpieczeństwa, a z perspektywy kina taka relacja może wydawać się mniej widowiskowa. Film potrzebuje konfliktu, napięcia i gwałtownych emocji. Spokojna komunikacja rzadko staje się osią romantycznej fabuły. Dlatego popkultura znacznie częściej pokazuje relacje skrajne niż zdrowe. To sprawia, że wiele osób ma trudność z rozpoznaniem dojrzałej miłości. Przyzwyczajeni do dramatycznych historii mogą uznawać stabilność za coś “zbyt zwyczajnego”. W rzeczywistości jednak właśnie przewidywalność i bezpieczeństwo stanowią fundament trwałej więzi. Miłość nie musi przypominać filmu “Przeminęło z wiatrem” pozostaje jednym z najważniejszych symboli romantycznego mitu obecnego w kulturze popularnej. Historia Scarlett i Rhetta pokazuje, jak łatwo toksyczność można przedstawić jako wielkie uczucie. Przez lata widzowie uczyli się, że prawdziwa miłość powinna być gwałtowna, bolesna i pełna emocjonalnych skrajności. Tymczasem współczesna psychologia coraz wyraźniej pokazuje, że zdrowa relacja wygląda zupełnie inaczej. Miłość nie musi być ciągłą walką. Nie musi opierać się na zazdrości i cierpieniu. Nie musi przypominać emocjonalnego rollercoastera. To, co w filmach wygląda jak namiętność, w rzeczywistości bardzo często okazuje się destabilizującym chaosem. Być może największym problemem romantycznych historii nie jest samo pokazywanie toksycznych relacji. Problem zaczyna się wtedy, gdy kultura przedstawia je jako ideał, do którego warto dążyć. A przecież najbardziej wartościowa miłość bardzo często wygląda mniej spektakularnie niż kino. Jest spokojniejsza. Bezpieczniejsza. I właśnie dlatego bywa znacznie trudniejsza do pokazania na ekranie. Czytaj także: Wpadłam w pułapkę figurek "Friends", bo jestem millenialsem. Ale nie zrobiłam tego z sentymentu Oglądam "Przyjaciół", bo tam nikt nie próbował naprawiać relacji. A i tak działały Miłość w czasach swipe'owania. Dlaczego "Love is Blind" trafia w czuły punkt randkujących w 2026 roku?
Wygląd kobiety to niekończący się projekt. Bo rynek potrzebuje zmiany ideałów
Jeszcze kilka lat temu internet przekonywał kobiety, że powinny powiększać usta, modelować pośladki i konturować twarz tak, by przypominała filtr z Instagrama. Dziś te same trendy są wyśmiewane, a w modzie znów są szczupłe sylwetki, "naturalna" twarz i estetyka clean girl. Kanony piękna zmieniają się szybciej niż kiedykolwiek, bo nigdy nie były naturalne. Tworzą je kultura, media i rynek, który najpierw produkuje kompleksy, a potem sprzedaje sposoby ich "naprawiania".
Pamiętasz Insta girl? Mocny kontur, pełne, obrysowane usta, gęste brwi, perfekcyjnie matowa cera i figura o mocno zaokrąglonych kształtach. Dziewczyny w typie Kim Kardashain były uważane za najpiękniejsze, a jej figura stała się wizualnym celem dla milionów kobiet na całym świecie. Dziś coraz częściej słyszymy o “powrocie do naturalności”. Wciąż najsilniejszym trendem jest estetyka clean girl, z subtelnym makijażem, gładką skórą z efektem glass skin oraz szczupłą, wysportowaną sylwetką. Dziewczyny rozpuszczają wypełniacze, zamiast bronzera wybierają róż, a w internecie zachwycają się “efortless beauty”, czyli urodą, która ma wyglądać tak, jakby nie wymagała żadnego wysiłku. Te same dziewczyny, które kiedyś marzyły o sylwetce pełnej klepsydry, dzisiaj wolą smuklejsze, bardziej sportowe ciała. Jako społeczeństwo jeszcze niedawno promowaliśmy coś zupełnie innego. To doprowadza nas do bardzo ważnego wniosku: kanony piękna to nie “natura”. To społeczny konstrukt, który nie jest uniwersalny i stały. Zmienia się gwałtownie i robi to często. To, co uznajemy za atrakcyjne, jest w ogromnym stopniu konstruowane społecznie. Kanony tworzą kultura, media, przemysł beauty, ekonomia i zbiorowe lęki epoki. Nasza potrzeba poprawiania wyglądu mówi więc mniej o próżności, a więcej o świecie, w którym funkcjonujemy. Piękno jako twór kulturowy Ostatnia zmiana w kanonie urody to nie jest odosobnione zjawisko. Wystarczy spojrzeć na historię, by zobaczyć, jak bardzo zmienne są wyobrażenia o tym, jak powinna wygląda idealna twarz i ciało. Renesans? Za najbardziej atrakcyjne uważane były kobiety o pełnych kształtach. Wystarczy spojrzeć na obrazy Boticellego czy Tycjana, aby zauważyć, że współczesna kultura fitness nie uznałaby ich za najpiękniejsze. A w tamtych czasach miękkie, delikatne ciało oznaczało wysoki status społeczny, zdrowie i dobrobyt. Szczupłość kojarzono raczej z biedą lub chorobą. Przejdźmy dalej. Wiek XIX przyniósł nam gorsety i ekstremalnie wąskie talie. Kobiece ciało zaczęto modelować zgodnie z konkretnym estetycznym wzorem i to często kosztem zdrowia. Omdlenia wywołane uciskiem gorsetu były czymś powszechnym, ale społeczna presja była silniejsza niż fizyczny dyskomfort. Lata 20. XX wieku przyniosły z kolei fascynację sylwetką chłopięcą. Mały biust, wąskie biodra, niemal androgeniczny wygląd. Kobiety obcinały włosy, spłaszczały piersi i odrzucały wcześniejszy ideał figury. Potem przyszły lata 50. i powrót klepsydry. Seksapil Marilyn Monroe czy Sophii Loren opierał się na podkreślonych krągłościach. Kobiece ciało znów miało być miękkie, zmysłowe i wyraźnie zaokrąglone. W latach 90. nastąpił kolejny zwrot. Popularność zdobyła skrajna szczupłość, blada cera, wystające kości, zmęczony wygląd. Kate Moss stała się symbolem epoki, w której atrakcyjność zaczęto utożsamiać z kruchością i niedostępnością. Potem pojawiły się media społecznościowe i kultura influencerów. W latach 2010. dominowała sylwetka typu hourglass: bardzo wąska talia, duże pośladki i pełne usta. Popularność medycyny estetycznej oraz aplikacji do edycji zdjęć sprawiła, że kanon piękna zaczął być nie tylko trudny do osiągnięcia. On istniał jedynie za filtrami. Dziś znów obserwujemy zmianę kierunku. Powoli wraca moda na bardzo szczupłe sylwetki. Za piękne uważane jest wysportowane, ale nadal smukłe ciało, a w trendach powoli znów przebija się szczupłość rodem z lat 90. Dziewczyny nie chcą być jak Kim Kardashian, ale jak Hailey Bieber. To pokazuje, że piękno to konstrukt, któremu się poddajemy. Kiedy męczy nas poprzedni ideał, przychodzi pora buntu i promowanie nowego typu wyglądu. Trendy beauty działają jak wahadło Kanony urody zmieniają się często na zasadzie kontrastu wobec poprzednio modnej estetyki. Gdy jakiś trend osiąga punkt przesytu, rynek zaczyna promować jego przeciwieństwo. Tak było z ustami. Jeszcze w latach 90. modne były raczej cienkie, subtelne wargi. Potem przyszła era Kylie Jenner i obsesja na punkcie bardzo dużych ust, a wypełniacze stały niesamowicie popularne. Dziś coraz więcej osób rozpuszcza wcześniej podany kwas hialuronowy, a internet promuje bardziej naturalny wygląd. Podobnie wygląda historia brwi. Najpierw modne były cienkie kreski znane z początku lat 2000., później przyszła moda na mocne, geometryczne i wyrysowane brwi. Obecnie dominują bardziej miękkie i naturalne łuki. To samo dotyczy skóry. Przez lata branża beauty promowała idealnie matową cerę i mocne krycie. Dziś króluje glass skin, czyli świetlista, nawilżona i wyglądająca niemal jak tafla szkła twarz. Co ciekawe, obie estetyki są równie trudne do osiągnięcia bez odpowiednich kosmetyków, filtrów lub zabiegów. Włosy również podlegają cyklicznym zmianom. Były czasy obsesyjnego prostowania, później pojawił się ruch promujący naturalne loki. Raz modne są chłodne blondy, innym razem ciemne, “zdrowe” włosy w stylu old money. Zmienia się nawet podejście do opalenizny. W latach 2000. mocno opalone ciało było symbolem atrakcyjności i luksusu. Dziś coraz częściej status społeczny komunikuje dbałość o skórę, SPF i unikanie słońca. Ciało również funkcjonuje według logiki trendów. Najpierw kult fitnessu i bardzo umięśnionej sylwetki, potem body positivity i większa akceptacja różnorodności, a dziś znów powrót do bardzo szczupłych figur lansowanych przez modę i popkulturę. Wbrew pozorom te zmiany nie są przypadkowe. Rynek potrzebuje nieustannej rotacji ideałów, bo tylko wtedy może stale sprzedawać nowe produkty, zabiegi i aspiracje. Kto korzysta z naszej niepewności? Współczesny świat urody działa według prostego mechanizmu: najpierw tworzy problem, potem oferuje rozwiązanie. Możliwości jest bardzo dużo. Usłyszysz, że zmarszczki są oznaką zaniedbania. Później podsuwane są rozwiązania: specjalne diety, suplementy, pielęgnacja czy medycyna estetyczna. Na każdy z naszych problemów podsyłane są nam kolejne procedury pozwalające udoskonalić swoje ciało i zbliżyć je do kanonu. W efekcie nasz wygląd to niekończący się projekt, który, pod wpływem presji, chcemy ciągle udoskonalać pod obowiązujące (i ciągle zmieniające się) trendy. Nie chodzi nawet tylko o sam sposób malowania się czy ubierania. Z naszym ciałem możemy zrobić o wiele więcej rzeczy. Począwszy od treningów, aż poprzez bardziej zdecydowane ingerencje w sylwetkę czy twarz. Co ważne, współczesne standardy urody są często wewnętrznie sprzeczne. Kobieta ma wyglądać młodo, ale naturalnie. Ma być szczupła, ale jednocześnie mieć odpowiednie krągłości. Ma wyglądać, jakby nie miała grama makijażu, choć ten efekt wymaga często kilkunastu kosmetyków i kosztownych zabiegów. To tworzy stan permanentnego niedosytu. Ideał jest ruchomy i praktycznie nieosiągalny, ponieważ właśnie na tym opiera się ekonomia rynku beauty. Social media tylko zwiększyły presję idealnego wyglądu Dawniej kanony piękna zmieniały się co dekadę. Dziś potrafią zmieniać się co kilka miesięcy. Zauważ, o ile szybciej przeżywamy zwroty w tym, co uważane jest za pięne. Media społecznościowe radykalnie przyspieszyły rotację trendów. TikTok i Instagram działają jak maszyny produkujące nowe kompleksy i nowe aspiracje. Jednego tygodnia viralem jest “clean girl aesthetic”, chwilę później “mob wife aesthetic”, potem “old money beauty”, a następnie “soft girl”. Każdy z tych nurtów to nie tylko wygląd, ale także styl życia i… określona tożasamość społeczna. To sprawia, że wygląd idzie w parze z konkretnym wzorcem zachowań, które stają się nieodłączną częścią kanonu. Algorytmy dodatkowo wzmacniają presję poprzez promowanie konkretnych twarzy i sylwetek. Powstaje zjawisko określane jako “same face syndrome”. Influencerki zaczynają wyglądać podobnie: identyczne usta, szczęka, ten sam nos i ten sam sposób konturowania twarzy. Trzeba przyznać, że jesteśmy w naprawdę ciekawym punkcie. Z jednej strony słyszymy o potrzebie indywidualizmu, a z drugiej mamy totalną estetyczną uniformizację. Dodatkowo media społecznościowe zacierają granicę między rzeczywistością a cyfrową kreacją. Filtry wygładzające skórę, zmieniające proporcje twarzy czy powiększające oczy sprawiają, że coraz więcej osób porównuje się nie do realnych ludzi, ale do cyfrowo zmodyfikowanych wersji człowieka. Psychologowie coraz częściej mówią o zjawisku dysmorfofobii snapchatowej, która polega na obsesyjnym porównywaniu swoich zdjęć z nałożonym filtrem do lustrzanego odbicia. Ten stan może prowadzić do poważnych skutków zarówno dotyczących zdrowia psychicznego, jak i przesady związanej z ulepszaniem wyglądu poprzez medycynę estetyczną. Wszystko po to, aby doścignąć sztucznie wykreowany ideał. Kanon piękna to lustrzane odbicie społecznych lęków Standardy urody nie mówią wyłącznie o estetyce. Bardzo często pokazują dominujące niepokoje społeczne. Dla przykładu: kult młodości jest silnie związany z lękiem przed starzeniem i utratą wartości. Szczególnie kobiety są uczone, że atrakcyjność jest ich społecznym kapitałem, dlatego proces starzenia bywa przedstawiany niemal jak osobista porażka. Moda na szczupłość często nasila się w okresach niepewności ekonomicznej i społecznej. Smukłe ciało symbolizuje kontrolę, dyscyplinę i samokontrolę, czyli cechy szczególnie cenione w kulturach nastawionych na produktywność. Z kolei popularność wellness i “clean life” pokazuje współczesną obsesję na punkcie zdrowia, wydajności i samodoskonalenia. Dbanie o siebie coraz częściej przestaje być formą troski, a staje się moralnym obowiązkiem. W tym sensie wygląd działa jak język społeczny. Poprzez ciało komunikujemy status, przynależność klasową, styl życia i zgodność z aktualnymi normami kulturowymi. Komercjalizacja naturalności Możesz powiedzieć, że ciebie to nie dotyczy, że chcesz być naturalna i nie dążysz do kanonu. To jest jeden z największych paradoksów współczesnej kultury: obecnie nawet naturalność została skomercjalizowana i też stanowi “wzór” w którym należy jakoś wyglądać. Nawet estetyki, które skupiają się na minimalizmie czy prostocie w wyglądzie, wymagają potężnych nakładów finansowych. Efortless, clean beauty, wellness, quiet luxury – te wszystkie trendy oznaczają niewidoczną ingerencję w wygląd. By nie musieć nosić grubej warstwy podkładu, chodzimy na zabiegi poprawiające cerę, aby nie malować codziennie brwi, wykonujemy makijaż permanentny, aby nie opalać się na słońcu, stosujemy samoopalacze lub chodzimy np. na opalanie natryskowe. Warto zwrócić także uwagę na to, jak kobiety wybierają swoje "role model". Gwiazdy czy influencerki to osoby, które uważamy za ideał godny doścignięcia. Podglądamy, czego używają, co jedzą, jak żyją, jak się wypowiadają, ubierają, malują. Dzięki temu, jak je postrzegamy, ich media społecznościowe stają się idealnym miejscem do reklam. W taki sposób skomercjalizować można wszystko. Także naturalność. Czy istnieje obiektywne piękno? Tu warto się zastanowić, czy skoro kanon jest sztucznym społecznym tworem, może w ogóle istnieć obiektywne piękno. Niektórzy mówią, że owszem. Są takie detale wyglądu, które będą uważane za atrakcyjne, np. symetria twarzy. Jednak nawet takie “uniwersalne” cechy są przetwarzane i interpretowane przez kulturę, więc byłabym bardzo ostrożna w takich stwierdzeniach. Biologia nie tłumaczy przecież, dlaczego raz modne są bardzo cienkie brwi, a innym razem grube. Nie wyjaśnia fascynacji skrajnie opalonym ciałem ani tego, dlaczego konkretne proporcje ust czy sylwetki stają się nagle globalnym trendem. To kultura wybiera, które cechy uzna za pożądane i jak intensywnie będzie je promować. W praktyce oznacza to, że większość naszych kompleksów nie jest “naturalna”. Są produktem konkretnego momentu historycznego i konkretnego rynku. Piękno to ruchomy cel, którego nigdy nie dościgniesz Problemem nie jest wcale chęć wygladania atrakcyjnie. Każda z nas chce się podobać innym i sobie. Nasz wygląd to również sposób na wyrażenie siebie. Problematyczne natomiast jest nieustanne podążanie za celem, którego nigdy tak naprawdę nie da się osiągnąć. Z prostej przyczyny. Zanim go osiągniesz, może się okazać, że już wcale nie wyglądasz atrakcyjnie, bo zmienił się trend. Kiedy już oswajamy się z jednym kanonem, następuje zmiana. Kultura obecnie działa bardzo szybko, a trendy – równie szybko – się nudzą. Kanony piękna nie są więc neutralnym odbiciem ludzkiego gustu. Są mechanizmem społecznym, ekonomicznym i kulturowym. Pokazują, czego boi się społeczeństwo, co uważa za statusowe i na czym można zarobić. Bardzo dobrze jest zdać sobie z tego sprawę, nim wpadnie się w ich pułapkę i będzie próbowało dopasować się do wybranego “szablonu” piękna. Czytaj także: Od lat płacimy "podatek od kobiecości". Tych płatności nie zauważasz na co dzień Miłość w czasach swipe'owania. Dlaczego "Love is Blind" trafia w czuły punkt randkujących w 2026 roku? Dwa pokolenia mam, dwa podejścia do wychowania, ale jedna miłość
Koreańskie seriale wygrywają, bo pozwalają przeżywać emocje bez wstydu
Koreańskie seriale zdobyły w ostatnich latach ogromną popularność. K-dramy ujmują nas czymś, czego często brakuje w zachodnim kinie: pełnego pozwolenia sobie na przeżywanie emocji razem z bohaterami.
Dokładnie pamiętam, kiedy obejrzałam mój pierwszy koreański serial. Było to jeszcze na studiach. W przerwie między zajęciami rozmawiałam ze znajomą o japońskich serialach. Poleciła mi obejrzeć koreańską wersję produkcji, która mi się spodobała, bo jest jeszcze śmieszniejsza. Dałam się przekonać. Moje pierwsze wrażenia? Po obejrzeniu pięciu minut odcinka zastanawiałam się, dlaczego bohaterzy brzmią, jakby zawsze krzyczeli. Ale szybko przyzwyczaiłam się do brzmienia języka koreańskiego, z którym wówczas nie byłam tak osłuchana i… dałam się porwać historii. Właśnie tak zaczęła się moja przygoda z koreańską popkulturą. Od tamtej pory minęło już sporo czasu, a koreańskie seriale zdążyły zdobyć serca widzów na całym świecie. Już nie trzeba radzić sobie z wyszukiwaniem platform, na których są dostępne odcinki z angielskimi napisami. Wystarczy odpalić pierwszy lepszy serwis streamingowy, aby mieć dostęp do pokaźnej biblioteki. To już nie egzotyka i ciekawostka oglądana głównie przez wąskie grono fanów azjatyckiej popkultury. Koreańskie produkcje regularnie pojawiają się w topce oglądanych na Netflixie, stają się globalnymi fenomenami i wywołują dyskusje daleko wykraczające poza świat serialowych pasjonatów. Od brutalnego i politycznego “Squid Game” przez troszkę naiwne i romantyczne komedie w typie “Crash Landing on You” aż po melancholijne i poruszające trudne tematy serie, jak chociażby “Twenty-Five Twenty-One” – koreańskie seriale zdobyły publiczność praktycznie każdego gatunku na całym świecie. Ich sukces trudno jednak wyjaśnić wyłącznie egzotyką, sprawnym marketingiem czy chwilową modą na kulturę azjatycką. Popularność K-dram mówi coś znacznie ważniejszego o współczesnych widzach i o zmęczeniu zachodnią popkulturą. Koreańskie seriale triumfują, ponieważ proponują coś, czego coraz bardziej brakuje w wielu amerykańskich i europejskich produkcjach: emocjonalną szczerość. W świecie zdominowanym przez ironię, cynizm i emocjonalny dystans widzowie zaczęli tęsknić za historiami, które nie boją się wzruszenia, romantyzmu, tęsknoty czy nadziei. Koreańskie seriale traktują uczucia poważnie – i właśnie dlatego trafiają w czuły punkt współczesnej publiczności. Koreańskie seriale nie uciekają od emocji Jedną z największych różnic między koreańskimi serialami a wieloma zachodnimi produkcjami jest sposób przedstawiania emocji. K-dramy nie chowają uczuć za ironią. Nie próbują udowadniać widzowi, że są zbyt inteligentne lub zbyt nowoczesne, by pozwolić sobie na szczerość. Wręcz przeciwnie – emocje są w nich centrum opowieści. To szczególnie widoczne w serialach romantycznych. W wielu amerykańskich produkcjach miłość bywa dziś przedstawiana przede wszystkim jako gra psychologiczna, pole manipulacji, źródło problemów bohaterów lub jest skupiona na fizycznym aspekcie. Relacje są pełne chłodu, emocjonalnych uników i dialogów opartych na sarkazmie. Koreańskie seriale proponują zupełnie inny model opowiadania o bliskości. We wspomnianym już przeze mnie “Crash Landing on You” uczucie między południowokoreańską bizneswoman a północnokoreańskim oficerem przedstawione jest z ogromną emocjonalną powagą, chociaż sam zamysł fabularny i konwencja wcale nie są aż tak na serio. Bohaterowie tęsknią za sobą, poświęcają się dla siebie, cierpią i ryzykują – i serial ani przez chwilę nie próbuje zdystansować się wobec tych emocji. Kamera celebruje spojrzenia, ciszę, drobne gesty i momenty bliskości. Wszystko podporządkowane jest budowaniu emocjonalnego zaangażowania widza. Sposób prowadzenia zarówno dialogów, jak i wizualnej narracji z początku może wydawać się mocno przesadny, wręcz melodramatyczny. Sama na początku dziwnie czułam się, oglądając, jak drobny gest, powiedzmy chwycenie się za rękę, zajmuje całą minutę odcinka i jako widz otrzymuję dokładne zbliżenie w kadrze, ale z czasem zauważyłam, jak bardzo wpływa to na moje emocje i zaangażowanie w seans. Z czego to wynika? Zachodnia popkultura zwyczajnie przyzwyczaiła nas do emocjonalnej asekuracji. W wielu współczesnych serialach szczerość uczuć niemal automatycznie musi zostać przełamana żartem lub ironicznym komentarzem, jakby twórcy bali się własnego wzruszenia. Koreańskie seriale nie mają tego lęku. Przyjrzyjmy się chociażby “Twenty-Five Twenty-One”. Tutaj emocje to absolutny fundament historii. To serial o dorastaniu, utracie marzeń, nostalgii za młodością, która przemija szybciej, niż bohaterzy są gotowi zaakceptować. Dzięki sprytnym zabiegom reżyserskim nie jest się w stanie obejrzeć tego z bezpiecznym dystansem. Mamy to wszystko przeżyć razem z bohaterami. Jednym z najbardziej poruszających przykładów tego, jak koreańskie seriale potrafią wciągnąć widza w przeżywanie emocji, jest “It’s Okay to Not Be Okay”. Trauma psychiczna, samotność i emocjonalne zranienia nie są płaskim tłem dla fabuły, ale jej głównym punktem. Serial traktuje psychiczne cierpienie z powagą, a relacje międzyludzkie stają się przestrzenią uzdrawiania. To właśnie odróżnia wiele koreańskich produkcji od zachodnich odpowiedników. Emocje nie są tam dodatkiem do historii. Są jej najważniejszym elementem. I chociaż taki patos z początku może wydawać się trudny do przyswojenia, to w dłuższej perspektywie dochodzi się do wniosku, że właśnie on jest tym, co nas tak przyciąga. Zachodnia popkultura uwielbia dystans Żeby jeszcze lepiej zrozumieć sukces koreańskich seriali, przyjrzyjmy się temu, co przez ostatnie lata zmieniło się w zachodniej popkulturze. Mniej więcej od lat 90. XX wieku zaczęła się kształtować nowa moda, w której amerykańskie seriale coraz częściej opierały się na ironii, dekonstrukcji i emocjonalnym dystansie. Widz miał być świadomy konwencji, inteligentny i odporny na naiwne wzruszenia. Bohaterowie zaczęli mówić głównie błyskotliwymi ripostami, a szczerość emocjonalna często była przedstawiana jako coś kompromitującego. Później pojawiła się także fala antybohaterów: cynicznych, moralnie niejednoznacznych i emocjonalnie niedostępnych. Wiele najwybitniejszych zachodnich seriali ostatnich dwóch dekad opierało się właśnie na chłodzie emocjonalnym. Oczywiście mamy również mnóstwo znakomitych produkcji, które sama również polubiłam i z zapałem śledziłam losy bohaterów, tutaj chodzi o przedstawienie kontrastu pomiędzy tym, jak budują historię na zachodzie, a jak w Korei. W międzyczasie zmieniło się również to, jak komentujemy rzeczywistość. Memy, żarty i sarkastyczny dystans to zbroja, którą sami na siebie zakładamy. W takich okolicznościach wyśmianie patosu, romantyzmu czy sentymentalności jest bardzo łatwe. Sama często spotykam się z tym, że, kiedy rozmawiam o serialach czy filmach, słyszę “to moje guilty pleasure”. Oglądanie czy to bardzo emocjonalnych produkcji, czy troszeczkę naiwnych komedii romantycznych w wielu osobach powoduje potrzebę wytłumaczenia się i obawę przed negatywną oceną środowiska. Dlatego myślę, że koreańskie seriale zdobyły popularność w idealnym momencie. Oferują coś, czego wielu widzom brakowało: historie, które pozwalają coś poczuć. Bez znaczenia, czy jest to głęboka refleksja na temat współczesności, czy przysłowiowe "przyjemne ciepełko w środku" spowodowane romantyczną relacją. Koreańskie seriale przypominają, że romantyzm nie musi być wstydliwy Kiedy zaczynałam oglądać koreańskie seriale, większość z nich skupiała się na romantycznych relacjach odmienianych przez wszystkie możliwe gatunki: komedia, dramat, kostiumowy czy obyczajowy. Dzisiejsze koreańskie kino, ze względu na rosnącą popularność, ma o wiele szerszy zakres gatunkowy jeśli chodzi o popularne serie. Możemy obejrzeć koreańskie thillery, sci-fi, seriale katastroficzne, a także horrory. Jednak interesując się koreańskim kinem, nie ucieknie się od absolutnej klasyki: filmów skupionych na miłości i komedii. Warto się im przyjrzeć. Sprawdzić to, jak opowiadają o uczuciach i porównać je do zachodnich pozycji. Współczesne seriale często pokazują romantyczne relacje jako toksyczne, nieudane, skazane na rozpad i trudne. Bohaterowie często komunikują się głównie poprzez emocjonalne gry. Koreańskie seriale to totalne przeciwieństwo. Pokazują, że miłość wciąż może być idealistyczna. Bohaterowie mogą być oddani, lojalni i gotowi do poświęceń. Relacje często budowane są powoli, z ogromną dbałością o napięcie emocjonalne. Tutaj trzeba przyznać: osoby nie lubiące slowburnów mogą odczuwać odrobinę frustracji tempem rozwoju wydarzeń. Ale za to detale i drobne gesty, jak spojrzenie, dotknięcie dłoni, wspólny spacer zaczynają mieć ogromne znaczenie. To zupełnie inny rytm opowiadania niż w wielu zachodnich produkcjach, gdzie relacje często rozwijają się szybko i funkcjonują bardziej jako element fabularny niż emocjonalne doświadczenie. K-dramy natomiast przywiązują ogromną wagę do budowania emocjonalnej więzi między bohaterami i widzem. Dlatego publiczność tak silnie angażuje się w ich historie. Spójrzmy na serial “Reply 1988”, gdzie romantyzm to tylko część większej opowieści o rodzinie, przyjaźni i nostalgii za światem, który znika. Serial praktycznie nie posiada spektakularnych zwrotów akcji. Jego siła tkwi w atmosferze codzienności i emocjonalnym cieple. To właśnie ten rodzaj czułości odróżnia koreańskie produkcje od zachodnich seriali, które stawiają przede wszystkim na tempo, szok lub fabularną intensywność. Emocje to część estetyki Wyjątkowość koreańskich seriali nie polega wyłącznie na samych historiach. Równie ważny jest sposób ich opowiadania. K-dramy budują emocje niezwykle świadomie. Ogromną rolę odgrywają muzyka, kolorystyka, sposób kadrowania i rytm scen. W wielu koreańskich tytułach emocjonalne momenty są celebrowane: kamera zostaje z bohaterami dłużej, pozwala wybrzmieć ciszy albo spojrzeniu. Zachodnie seriale często boją się takich momentów, obawiając się oskarżeń o przesadę lub melodramatyczność. Koreańskie produkcje traktują emocjonalność jako integralną część estetyki. I niekoniecznie musi być to klasyczny romans. “Squid Game” stał się światowym fenomenem jako brutalna opowieść o nierównościach społecznych i kapitalizmie. Jednak serial nie działałby tak mocno, gdyby widzowie nie byli emocjonalnie związani z bohaterami. Najbardziej zapadające w pamięć sceny nie dotyczą samej przemocy, ale relacji między uczestnikami gry, ich zdrad, umiejętności poświęcenia i poczuciu desperacji. Podobnie w “The Glory” zemsta nie jest jedynie mechanicznym planem bohaterki. To historia wieloletniego bólu, upokorzenia i traumy, która emocjonalnie angażuje widza. Sama pamiętam dobrze, jak wiele emocji towarzyszyło mi przy oglądaniu tej serii. Nie dałam rady obejrzeć jej na raz. Musiałam ją dawkować, bo kulminacyjne momenty były jak rollercoaster. Koreańskie seriale rozumieją coś bardzo ważnego: nawet najbardziej widowiskowa fabuła nie działa bez emocjonalnego rdzenia. Działa to też w drugą stronę: nawet najprostszy, najbardziej szablonowy scenariusz będzie miał swoich fanów, jeśli dodać do niego odpowiednie emocjonalne napięcie. Koncept vs. relacje W amerykańskich produkcjach ogromną rolę odgrywa dziś sam koncept serialu. Liczy się oryginalny pomysł, skomplikowany świat przedstawiony, brutalność, polityczna alegoria albo moralna dwuznaczność bohaterów. Oczywiście koreańskie seriale również potrafią być formalnie ambitne i gatunkowo nowoczesne, ale zazwyczaj nawet najbardziej spektakularna historia pozostaje tam oparta na relacjach między ludźmi. To bardzo ważna różnica. W wielu zachodnich serialach widz ma przede wszystkim podziwiać konstrukcję świata lub intelektualną grę twórców. Koreańskie produkcje częściej pytają o coś innego: Jak bohaterowie radzą sobie z samotnością? Czy potrafią kochać? Jak reagują na stratę? Czy relacje mogą uratować człowieka? Dlatego nawet seriale gatunkowe mają bardzo emocjonalny charakter. Żeby nie być gołosłowną. W ostatnim czasie nadrobiłam serial “Kingdom”, do którego przekonała mnie moja znajoma. To absolutny miks gatunkowy. Z jednej strony mamy do czynienia z kinem kostiumowym (historia toczy się w trakcie trwania dynastii Joseon), z drugiej dramat polityczny, a z trzeciej… horror o zombie. Główny bohater, książę Lee Chang, wyrusza na misję, by odkryć źródło tajemniczej plagi, a jednocześnie stawia czoła śmiertelnym intrygom politycznym. Mimo to w centrum tej opowieści wciąż jest człowiek i jego emocjonalne wybory. Konstrukcja K-dram działa na ich korzyść Jednym z powodów rosnącej popularności K-dram jest także ich konstrukcja. Większość koreańskich seriali opowiada zamkniętą historię w jednym sezonie liczącym zwykle kilkanaście odcinków. Dzięki temu twórcy mogą precyzyjniej budować emocjonalny rytm opowieści. W amerykańskich produkcjach bardzo często widać problem przeciągania historii przez kolejne sezony. Popularne seriale stają się markami, które muszą być kontynuowane niezależnie od tego, czy historia rzeczywiście tego wymaga. Przez sezony wątki się rozmywają, spłycają lub pozostają całkiem zawieszone. Podobnie, jak nasze emocje. Zanim wyjdzie kolejny sezon, zapominamy już o naszych odczuciach. Koreańskie seriale częściej zachowują dramaturgiczną dyscyplinę. Widz ma poczucie, że ogląda kompletną historię z wyraźnym początkiem, rozwinięciem i zakończeniem. To sprawia, że emocjonalne zaangażowanie jest silniejsze, bo fabuła nie rozmywa się przez lata. Jednocześnie koreańczycy bardzo sprawnie mieszają gatunki. Romantyczna scena może nagle przejść w dramat społeczny, thriller albo komedię. Zachodnie seriale często pozostają jednorodne. Koreańskie serie są pod tym względem znacznie bardziej elastyczne emocjonalnie. Potrafią być jednocześnie zabawne, melancholijne, brutalne i wzruszające. Ta tonalna płynność sprawia, że widz doświadcza historii bardziej intensywnie. K-dramy nie boją się nadziei Jedną z najbardziej charakterystycznych cech koreańskich seriali jest ich emocjonalna wiara w możliwość zmiany. Nawet jeśli bohaterowie cierpią, przechodzą przez traumę albo doświadczają ogromnych strat, przedstawione historie bardzo często pozostawiają widza z poczuciem emocjonalnego sensu. To ogromna różnica wobec części współczesnych zachodnich produkcji, które coraz częściej opierają się na nihilizmie, pesymizmie i przekonaniu, że człowiek ostatecznie pozostaje samotny. Koreańskie seriale wierzą w relacje. Bohaterowie mogą się zmieniać, przechodzić rozwój. Ogromne znaczenie ma bliskość, budowanie relacji, a emocjonalna szczerość doprowadza do punktu kulminacyjnego, który zapewnia happy end. Dla wielu widzów to niezwykle odświeżające doświadczenie. Nie chodzi o naiwność (chociaż naiwne historie w kinie koreańskim również się zdarzają, zwłaszcza, jeśli ktoś ma chęć sięgnąć po totalne klasyki sprzed dekady lub dwóch). Koreańskie produkcje potrafią być brutalne, polityczne i bardzo mroczne. Jednak nawet wtedy pozostawiają miejsce na emocjonalne współczucie. Co sukces koreańskich seriali mówi o widzach? Globalna popularność K-dram pokazuje, że publiczność wcale nie oczekuje wyłącznie cynicznych antybohaterów i chłodnych, intelektualnych opowieści. Nadal chcemy się wzruszać. Chcemy przeżywać romantyczne historie lub patrzeć, jak sprawiedliwość zwycięża. Łakniemy emocjonalnego zaangażowania i seriali, których fabuła jest skondensowana i zamknięta w jednym lub dwóch sezonach, które pozwalają nam przeżyć pełną historię. Wydaje mi się, że to właśnie dlatego koreańskie produkcje stały się tak ważnym elementem współczesnej popkultury. To nie egzotyka podbiła rynek, ale zauważenie naszych emocjonalnych potrzeb. Pozwalają bohaterom kochać bez wstydu. Pozwalają widzom się wzruszać. Nie traktują emocji jak słabości. Właśnie dlatego tak trudno przestać je oglądać. Czytaj także: Oglądam "Przyjaciół", bo tam nikt nie próbował naprawiać relacji. A i tak działały Wpadłam w pułapkę figurek "Friends", bo jestem millenialsem. Ale nie zrobiłam tego z sentymentu Miłość w czasach swipe'owania. Dlaczego "Love is Blind" trafia w czuły punkt randkujących w 2026 roku?
Dwa pokolenia mam, dwa podejścia do wychowania, ale jedna miłość
Macierzyństwo to nie jest stałe doświadczenie, identyczne dla każdej generacji. Podobnie, jak zmieniaj się społeczeństwo i stan wiedzy, tak samo zmienia się również podejście do wychowania dziecka. Jednak jedno pozostaje niezmienne: bezgraniczna miłość, którą darzymy swoje pociechy.
Macierzyństwo nie jest doświadczeniem statecznym. Jest uzależnione od tego, jak wygląda nasza rzeczywistość, która wciąż się zmienia i kształtuje. Zmieniają się warunki życia, tempo codzienności, dostęp do wiedzy, ale także narzędzia wspierające wychowanie. Jest jednak jedna rzecz, która nigdy się nie zmienia: istota relacji pomiędzy matką a dzieckiem i uczucie, którym darzymy nasze pociechy. W każdej epoce matki stają przed dokładnie tym samym zadaniem: wychować człowieka, który poradzi sobie w dorosłym życiu, będzie potrafił budować zdrowe relacje i odnajdzie własne miejsce w świecie. Dzisiejsze rodzicielstwo wcale nie jest łatwe. Nasza rzeczywistość jest intensywna, nasycona informacjami, technologią i mnóstwem społecznych oczekiwań, które dodatkowo napędzane są mediami społecznościowymi i wyidealizowanymi kadrami. Jednocześnie wciąż mamy mocno zakorzenione wzorce wyniesione z poprzednich dekad, kiedy wychowanie opieralo się bardziej na intuicji, doświadczeniu i konsekwencji niż wiedzy eksperckiej. W takim napięciu pomiędzy tradycją a nowoczesnością szczególnie wyraźnie widać różnicę pomiędzy podejściem matek z dwóch pokoleń: Gen X i Millenialsów. Przygotowałyśmy dla was specjalny spot, który będziecie mogły wkrótce obejrzeć, a dzisiaj przyjrzymy się różnicom w wychowaniu wynikającym z różnic pokoleniowych. Pokolenie X wychowało Millenialsów w świecie analogowym Matki należące do Gen X same dorastały w rzeczywistości, która była mocno przewidywalna, ale też jednocześnie znacznie mniej nasycona informacjami niż współczesny świat. Inny był także dostęp do wiedzy. Czerpało się ją głównie z książek, więc nie było mowy o podsyłaniu nam danych przez algorytm. Te mamy uczyły się głównie od swoich mam, a sposoby na wychowywanie opierały na pokoleniowym doświadczeniu i eliminacji zachowań, które same, intuicyjnie, uważały za niewłaściwe. Kiedy kobiety z Gen X stawały się matkami, ich podejście do wychowania było silnie osadzone w praktycznym rozumieniu rzeczywistości. Dzieci miały uczyć się samodzielności, odporności i radzenia sobie z trudnościami bez stałej obecności dorosłych. Czasem objawiało się to również budzeniem w nich lęku przed podejmowaniem ryzykownych zabaw, jak chociażby wchodzenie na drzewo. Millenialsi to wciąż pokolenie, które wychowane zostało na spędzaniu czasu na podwórku, bez stałego nadzoru dorosłych. W takim modelu wychowania bardzo ważna była konsekwencja i jasność zasad. Miłość nie była stale werbalizowana, ale wyrażała się w działaniu: zapewnieniu bezpieczeństwa, stabilności i podstawowych warunków do rozwoju. Matki z tego pokolenia często wierzyły, że dziecko powinno umieć samo radzić sobie z trudnościami, ponieważ świat nie zawsze będzie dostosowany do jego potrzeb. Epoka świadomego wychowania Millenialsów Millenialsi to bardzo specyficzne pokolenie. Dorastali w analogowym świecie, a ich młodość to czas ogromnych przemian technologicznych i coraz łatwiejszy dostęp do informacji, głównie dzięki internetowi, literaturze psychologicznej czy specjalistycznej wiedzy, która jest na wyciągnięcie ręki. Sprawiło to, że rodzicielstwo zaczęto postrzegać jako proces wymagający refleksji, analizy i świadomych wyborów, których dokonujemy na podstawie wiedzy. Wychowanie przestało być wyłącznie przekazywaniem wzorców, a stało się również obszarem poszukiwania najlepszych metod wspierania rozwoju dziecka. Matki-Millenialki znacznie częściej zwracają uwagę na emocje dziecka i jego potrzeby psychiczne. W ich podejściu ważne jest budowanie relacji opartej na dialogu, zaufaniu i empatii. Dziecko nie jest postrzegane jedynie jako osoba, którą należy przygotować do dorosłości poprzez wymagania, ale także jako podmiot emocjonalny, którego doświadczenia mają znaczenie „tu i teraz”. W tym modelu wychowania duży nacisk kładzie się na komunikację, wspieranie samoregulacji emocjonalnej oraz budowanie poczucia własnej wartości. Matki z tego pokolenia częściej zadają pytania, tłumaczą, towarzyszą w przeżywaniu trudnych emocji i starają się rozumieć zachowania dziecka w kontekście jego rozwoju. Dwie różne drogi, jeden cel Na pierwszy rzut oka różnice między tymi podejściami mogą wydawać się bardzo wyraźne. Pokolenie X częściej stawiało na autonomię i samodzielność, Millennialsi na relacyjność i emocjonalność. Jednak głębsza analiza pokazuje, że te dwa style wychowania nie są przeciwieństwami, lecz odpowiedziami na inne warunki życia. Matki z pokolenia X wychowywały dzieci w świecie, w którym większe znaczenie miała zaradność i odporność na trudności. Millennialsi wychowują dzieci w rzeczywistości, gdzie kluczowe staje się radzenie sobie z nadmiarem bodźców, presją społeczną i intensywną komunikacją. Obie grupy odpowiadają więc na inne wyzwania, ale kierują się tym samym celem: przygotować dziecko do życia w świecie, który nie zawsze będzie łatwy. Różni się język, zmieniają się narzędzia, ale intencja pozostaje identyczna. To właśnie ona stanowi niewidzialną nić łączącą oba pokolenia matek. Rola emocji i ich zrozumienie w procesie wychowawczym Jedną z najbardziej widocznych zmian w podejściu do wychowania jest sposób mówienia o emocjach. W przeszłości częściej oczekiwano od dzieci, że będą „silne”, „grzeczne” i „nie będą przesadzać z emocjami”. Współcześnie coraz większą wagę przykłada się do ich rozpoznawania, nazywania i akceptowania. Nie oznacza to jednak, że wcześniejsze pokolenia matek nie dostrzegały emocji swoich dzieci. Raczej nie dysponowały językiem ani narzędziami, które pozwalałyby je w ten sposób opisywać. Ich troska wyrażała się inaczej – poprzez zapewnienie bezpieczeństwa, dyscypliny i stabilności, które miały dawać dziecku fundament do dalszego rozwoju. Zmiana języka nie oznacza zmiany miłości. Oznacza jedynie ewolucję sposobu jej wyrażania. Technologia a macierzyństwo Nie sposób pominąć roli technologii, która w ogromnym stopniu wpłynęła na sposób funkcjonowania współczesnych rodzin. Millenialsi mają możliwość niemal stałego kontaktu z dziećmi, korzystania z aplikacji edukacyjnych, konsultowania się ze specjalistami online i monitorowania wielu aspektów codziennego życia. Jednocześnie ta dostępność informacji bywa źródłem przeciążenia. Nadmiar porad, sprzecznych opinii i idealizowanych obrazów rodzicielstwa w mediach społecznościowych sprawia, że współczesne matki częściej niż kiedykolwiek wcześniej odczuwają presję „bycia idealnym rodzicem”. Choć zmieniają się realia życia, nie zmieniają się podstawowe pytania, które towarzyszą matkom. Czy moje dziecko będzie szczęśliwe? Czy poradzi sobie w życiu? Czy jestem wystarczająco dobrą matką? Te wątpliwości były obecne zarówno w domach Gen X, jak i są obecne dziś. Zmieniają się jedynie konteksty, w których te pytania się pojawiają. Dawniej dotyczyły one bezpieczeństwa fizycznego i samodzielności. Dziś obejmują również dobrostan psychiczny, rozwój emocjonalny i wpływ środowiska cyfrowego. Nie zmienia się natomiast źródło tych pytań – głęboka, autentyczna troska. Macierzyństwo jest jednym z tych doświadczeń, które najlepiej pokazują, że zmiana i ciągłość mogą istnieć jednocześnie. Style wychowania ewoluują, język się rozwija, a świat staje się coraz bardziej złożony. Jednak w centrum każdej relacji matki i dziecka pozostaje coś, co nie podlega zmianom społecznym ani technologicznym. To miłość, która przybiera różne formy, ale zawsze ma ten sam cel. Dlatego niezależnie od tego, czy mówimy o matkach z pokolenia X, czy o Millennialkach, sens pozostaje niezmienny. Pokolenia się zmieniają, ale miłość matki – nigdy. Czytaj także: Jako redaktorka beauty ręczę, że te 5 kosmetyków zachwyci każdą mamę. Prasują zmarszczki jak żelazko Krótko, ale prosto z serca. 21 życzeń na Dzień Mamy, które zrobią na niej wrażenie "Jestem mamą, a wyrzuty sumienia to moja specjalność". Bo poprzeczka postawiona jest zbyt wysoko
Od lat płacimy "podatek od kobiecości". Tych płatności nie zauważasz na co dzień
"Pink tax", koszt menstruacji czy macierzyństwo to realne koszty, które wciąż ponosimy. Chociaż sytuacja ciągle się zmienia, to nierówności wciąż istnieją. Takie koszty ponosisz za to, że jesteś kobietą, chociaż na co dzień o nich nie myślisz.
Wielokrotnie słyszałam, że w obecnych czasach kobiety mają dokładnie takie same możliwości jak mężczyźni: studia, kierownicze stanowiska, zakładanie własnych firm, dysponowanie środkami finansowymi. To prawda, sytuacja kobiet uległa znacznej poprawie, ale wciąż ponoszą koszty, których statystycznie mężczyźni nie mają. Od wydatków związanych z menstruacją, przez droższe produkty i usługi, aż po finansowe konsekwencje macierzyństwa i "niewidzialną pracę" wykonywaną każdego dnia w domu. W życiu codziennym bardzo często pomijamy te koszty, wydają się nam one naturalne, ale te setki drobnych obciążeń przez lata składają się na realną nierówność. Kobiety startują z tego samego miejsca, co mężczyźni, ale droga do finansowego bezpieczeństwa bywa dla nich znacznie trudniejsza. Czym jest "podatek od bycia kobietą"? Rzecz jasna nie jest to żaden oficjalny podatek. Potraktuj to jako metaforę, która opisuje dodatkowe koszty finansowe i społeczne, które ponosimy jako kobiety. Nie są to tylko kwestie związane z pieniędzmi, chociaż na tym chciałabym się skupić w głównej mierze. To także utracone dochody, przerwy w karierze, niższa emerytura, niewidzialna praca, którą wykonujemy po godzinach biurowych oraz społeczna presja, którą się na nas nakłada. Zanim przejdę do sedna, chciałabym zaznaczyć jedną rzecz: to nie jest próba udowodnienia, że "mężczyźni mają łatwiej". Wszystkie zdajemy sobie sprawę z tego, że również oni odczuwają presję społeczną, pracodawcy wobec nich także mają oczekiwania i mierzą się z kosztami życia. Problem polega jednak na tym, że kobiety ponoszą dodatkowe obciążenia, które przez lata pozostawały niewidoczne albo były traktowane jako coś "naturalnego". Menstruacja to koszt, którego nie da się uniknąć Miesiączka to nie wybór. To biologiczna konieczność, z którą mierzy się każda kobieta przez kilkadziesiąt lat życia i generuje ona ogromne wydatki. Zacznijmy od podstawy, czyli środków higienicznych. Podpaski, tampony, wkładki – to wszystko generuje koszt, który średnio może wynosić do około 50 zł miesięcznie. Pamiętam, że kiedyś prowadziłam naprawdę zaognioną rozmowę na ten temat z moimi znajomymi – także kobietami. Było to w momencie, w którym w mediach społecznościowych zaczęto więcej mówić o ubóstwie menstruacyjnym. Oczywiście, można sobie radzić. Jak zawsze. Wybierać najtańsze podpaski, zrezygnować z tamponów, kupować w promocyjnych cenach. Zainwestować w kubeczek menstruacyjny – chociaż tutaj warto nadmienić, że nie każda kobieta z łatwością dobierze dla siebie odpowiedni, co będzie generowało koszty. Dodatkowo w niektórych miesiącach można nie być w stanie stosować kubeczka (np. w trakcie infekcji, stanu zapalnego czy w trakcie połogu). Pamiętajmy również o tym, że zwyczajnie każda z nas jest inna. To, że jednej kobiecie miesięcznie wystarczy paczka podpasek za 8 zł, nie oznacza, że druga będzie mieć tak samo. Dlatego właśnie tworzy się uśrednione dane statystyczne, a te są bezlitosne. Doliczając do tego koszty poboczne, jak dodatkowe produkty higieniczne, antykoncepcję czy okazjonalne środki przeciwbólowe, w skali lat robi się tego nawet kilkanaście tysięcy złotych. Które wydajemy wyłącznie dlatego, że nasze ciała funkcjonują w taki, a nie inny sposób. Często pojawia się kontrargument, że "mężczyźni też mają swoje biologiczne wydatki". To prawda. Różnica polega jednak na tym, że menstruacja jest kosztem regularnym, nieuniknionym i dotyczącym ogromnej części społeczeństwa przez znaczną część życia. "Pink tax" w praktyce. Dlaczego kobiece produkty są droższe? Od lat mówi się o zjawisku "pink tax", czyli różowym podatku. Chodzi o sytuację, w której produkty lub usługi kierowane do kobiet kosztują więcej niż bardzo podobne odpowiedniki dla mężczyzn. Przykłady można znaleźć niemal wszędzie: maszynki do golenia, dezodoranty, perfumy, ubrania, produkty pielęgnacyjne czy chociażby usługi fryzjerskie. Nierzadko jedyną różnicą między produktami jest kolor opakowania albo marketing skierowany do kobiet. Problem nie kończy się jednak na samych cenach. Kobiety znacznie częściej niż mężczyźni są oceniane przez pryzmat wyglądu. Atrakcyjność wpływa na to, jak postrzegane są ich kompetencje, profesjonalizm czy wiarygodność. Kobieta, która nie nosi makijażu, nie dba o włosy czy paznokcie, bywa oceniana dużo ostrzej niż mężczyzna o podobnym poziomie "niedbałości". W wielu środowiskach zadbany wygląd nie jest dodatkiem, ale nieformalnym wymogiem. To właśnie dlatego wiele kobiet regularnie wydaje pieniądze na makijaż, pielęgnację czy manicure. Oczywiście formalnie są to "indywidualne wybory", ale trudno zignorować cały społeczny kontekst tych decyzji. Często można usłyszeć, że przecież nikt nie zmusza kobiet do robienia paznokci. Teoretycznie – to prawda. W praktyce poddawanie nas ciągłej presji społecznej i tak wymusza w nas poczucie konieczności "bycia reprezentatywną", co w dzisiejszej narracji przekłada się na: umalowaną, wypielęgnowaną i dobrze ubraną. Coraz więcej mężczyzn również inwestuje dziś w wygląd, jednak społeczna kara za niespełnianie standardów estetycznych nadal znacznie silniej dotyka kobiet. Macierzyństwo a sytuacja finansowa kobiet Największe nierówności ekonomiczne często pojawiają się po narodzinach pierwszego dziecka. Choć o rodzicielstwie zwykle mówi się w kategoriach emocjonalnych i rodzinnych, rzadziej porusza się temat jego finansowych konsekwencji. Tymczasem to właśnie kobiety najczęściej ponoszą ich największy ciężar. W badaniach udostępnionych przez Ministerstwo Finansów (Marcin Pałka, "Rodzicielstwo i rynek pracy: child penalty w Polsce") możemy przeczytać, że po narodzinach dziecka dochody kobiet spadają w roku porodu o niemal 20%. Rok później są już o ponad 35% niższe, a nawet po 10 latach pozostają przeciętnie o 27,8% niższe niż gdyby dziecka nie było. To zjawisko specjaliści określają mianem "motherhood penalty", czyli kary za macierzyństwo. Warto także wspomnieć, że mężczyźni na tych samych stanowiskach i z podobnym zakresem obowiązków nadal potrafią zarabiać więcej. Chociaż pod tym względem sytuacja kobiet jest coraz lepsza, to zjawisko nadal istnieje. Dodatkowo pamiętajmy również o tym, że ojcowie bywają postrzegani jako bardziej "stabilni" i odpowiedzialni pracownicy, a w przypadku kobiet często uznaje się je za mniej dyspozycyjne. Kobiety znacznie częściej zostają z chorym dzieckiem, organizują opiekę, rezygnują z nadgodzin i dostosowują swój grafik do życia rodzinnego. Efekt? Czekają je długofalowe konsekwencje. Niższa emerytura, mniejsze oszczędności, niższa zdolność kredytowa, większa zależność finansowa i większe ryzyko ubóstwa po rozwodzie. Rodzicielstwo to decyzja dwóch osób, a kobiety bardzo często nadal zostają postawione w sytuacji, w której ponoszą większy koszt za urodzenie dziecka. Drugi etat bez wypłaty Przyjrzyjmy się również zagadnieniu "niewidzialnej pracy". W wielu domach kobiety po zakończeniu wymagającego dnia pracy rozpoczynają kolejną "zmianę" – tym razem nieodpłatną. Mówimy tu o obowiązkach domowych: gotowaniu, sprzątaniu, robieniu zakupów, organizowaniu życia rodzinnego, opiece nad dziećmi, pamiętaniu o wizytach lekarskich, planowaniu świąt i uroczystości. Coraz częściej słyszy się o "mental load", czyli psychicznym obciążeniu związanym z zarządzaniem domem. Kobiety nie tylko wykonują obowiązki, ale często także pamiętają o wszystkim i organizują funkcjonowanie całej rodziny. Oczywiście istnieje wiele partnerskich związków, w których obowiązki są dzielone po równo. I warto to podkreślać. Problem polega jednak na tym, że kulturowo nadal bardzo silne jest przekonanie, że to kobieta powinna zajmować się domem. Gdyby przeliczyć pracę wykonywaną codziennie przez kobiety w domach na stawkę godzinową, jej wartość byłaby ogromna. W rozmowie z Martą Kabulską, redaktorką naczelną polki.pl i mamotoja.pl, ekspertka Olga Kozierowska podała dokładnie wyliczoną kwotę, przytaczając historię jednej z kobiet, która się z nią skontaktowała. Żyła ona w związku partnerskim, w którym dzieliła się z partnerem obowiązkami, ale sytuacja zmieniła się po porodzie. Nagle pojawiło się wobec niej oczekiwanie, że skoro siedzi w domu, to "nic nie robi" i może przejąć wszystkie prace. Podział obowiązków w związku jest kwestią indywidualną, ale problem w kulturowym przekonaniu, że ta praca nadal nie jest doceniana i jest nieodpłatna. Czemu bagatelizujemy te nierówności? Być może dlatego, że wiele z tych kosztów zostało całkowicie znormalizowanych. Kobiety od dziecka słyszą, że "tak po prostu jest". Że trzeba wyglądać dobrze. Że należy dbać o innych. Że opieka nad domem jest czymś naturalnym. Zamiast walczyć z nierównością w cenach produktów czy usług, uczymy się je obchodzić, kupując przysłowiowe niebieskie maszynki (red. męskie) zamiast różowych. Wydatki związane z wyglądem bywają traktowane jak fanaberia albo hobby, mimo że w wielu przypadkach wynikają z bardzo silnej presji społecznej. Z kolei praca opiekuńcza i emocjonalna często nie jest uznawana za “prawdziwą pracę”, choć wymaga czasu, energii i ogromnego zaangażowania. Macierzyństwo również przedstawia się głównie jako prywatny wybór kobiety, bez szerszej rozmowy o tym, jakie koszty ekonomiczne ponosi ona dla całego społeczeństwa. Czy sytuacja się zmienia? W pewnym sensie tak. Dużo mówi się o zdrowiu menstruacyjnym, równości płac i niewidzialnej pracy kobiet. W związkach młodszych pokoleń widać, że tworzą bardziej parnerskie relacje, a coraz więcej mężczyzn aktywnie angażuje się w opiekę nad dziećmi i obowiązki domowe. Również w życiu zawodowym coraz większą rolę odgrywają też urlopy ojcowskie i rodzicielskie, które pomagają rozłożyć obowiązki. Trzeba mieć na uwadze, że rozmowa o nierównościach ekonomicznych nie powinna prowadzić do wojny płci. To raczej podkreślenie potrzeby zmian i nie zamiatanie problemów pod dywan. Formalnie kobiety i mężczyźni mają dziś takie same prawa. Mogą pracować, studiować i rozwijać kariery zawodowe. Pytanie brzmi jednak: czy rzeczywiście ponoszą takie same koszty, by osiągnąć finansową stabilność? "Podatek od bycia kobietą" nie jest jednym rachunkiem, który można łatwo policzyć. To suma codziennych wydatków, utraconych szans i niewidzialnej pracy, które przez lata wpływają na bezpieczeństwo finansowe kobiet. Nie chodzi o to, że kobiety wydają więcej dlatego, że “lubią zakupy” albo “same tak wybierają”. Problem jest znacznie głębszy. To system społecznych oczekiwań, biologicznych kosztów i nierówności rynku pracy, który sprawia, że kobiety częściej płacą więcej – pieniędzmi, czasem i możliwościami zawodowymi. Czytaj także: "Jestem mamą, a wyrzuty sumienia to moja specjalność". Bo poprzeczka postawiona jest zbyt wysoko "Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną? Miłość w czasach swipe'owania. Dlaczego "Love is Blind" trafia w czuły punkt randkujących w 2026 roku?
Poradnik kobiety porzuconej, czyli jak zacząć od nowa. Tak przetrwałam pierwszy rok po rozstaniu
Jak zacząć od nowa po rozstaniu? Ja też zadawałam sobie to pytanie. Okazało się, że życie po rozwodzie naprawdę jest możliwe. Zobacz, jak przetrwałam pierwszy rok i zaczęłam od nowa.
Jeśli zostawia cię facet, którego kochasz, masz złamane serce. Jeśli zostawia cię mąż, z którym byłaś od czasów studiów i z którym masz trójkę dzieci, kończy ci się życie. Jak zbudować siebie od nowa? Na początku nawet nie próbuj. Patrz tylko pod nogi i staraj się przetrwać jeden dzień. Opowiem ci, jak wyglądał mój pierwszy rok po rozstaniu. Długi i trudny rok, który z perspektywy czasu był tylko momentem. A po nim nie nastąpił mój koniec, jak sądziłam. Tylko nowe, całkiem dobre życie. Maj: "Musimy porozmawiać" Co robią fajne rodziny w maju? Kupują konwalie, urządzają swoje balkony albo tarasy, planują długi weekend, oddychają po zimie. Mój mąż Adam też postanowił odetchnąć. Weszłam do domu z zakupami: chciałam zrobić makaron z krewetkami i wreszcie zagonić wszystkich do rodzinnej kolacji. W pustym domu zastałam tylko jego. Faceta, którego poślubiłam 20 lat wcześniej, którego– dałabym się za to pokroić– znałam jak własną kieszeń, a nawet lepiej. Siedział przy stole z grobową miną. Kiedy powiedział „musimy porozmawiać”, myślałam, że chodzi o kolejny wybryk naszego syna czy awanturę z jego siostrą. Ale on powiedział, że się dusi i już dłużej nie może. „Słucham? Słucham?” - powtarzałam. Dopiero po pół godzinie zrozumiałam, o co mu chodzi. Myślałam, że ma halucynacje. Ale on powtarzał: „dłużej już nie mogę, chcę się rozwieść”. Czerwiec: Wciąż nie wierzyłam Wciąż nie wierzyłam. Chociaż wszystko wskazywało na to, że to jednak nie koszmarny sen. Powiedział dzieciom, rodzicom, przyjaciołom, wyprowadził się z domu. Kiedyś slyszałam od koleżanek: mężczyźnie, który odchodzi, zmieniają się oczy, widzisz w nich lód, jeśli chociaż raz na ciebie spojrzy, bo na ogół przestaje patrzeć. Zmienia się dosłownie z godziny na godzinę jego zachowanie. Jakby ktoś ci podmienił męża, a jego ciało przejął kosmita, który nigdy wcześniej cię nie widział i chce, żebyś tylko zniknęła z jego życia. I do tego ta zaradność - ma wszystko zaplanowane, wie, jak spędzicie wakacje z dziećmi (już nie razem), jak się podzielicie opieką, że on tobie zostawi dom, przynajmniej do osiągnięcia pełnoletności przez najmłodsze dziecko, sam przejmie działkę nad jeziorem, ale oczywiście możesz czasem (po uzgodnieniu) tam przyjechać, a dzieci wstęp mają zawsze. Obieca ci wszystko, żebyś już nie płakała. A twoje przyjaciółki będą ci radzić, żebyś wszystko miała na piśmie, bo oni zawsze tak obiecują, robią to z powodu wyrzutów sumienia, ale każdy tydzień ich oddala, potem będą cię rozliczać z każdej złotówki. - „Adam nigdy by tak nie zrobił” - denerwowałam się. - „A sądziłaś, że cię zostawi?” - pytały. Lipiec: Dotarło do mnie, że przestał mnie kochać Tliła się we mnie nadzieja, że Adam zrozumie. Zapewniał, że nikogo nie ma. Przyjaciółki twierdziły, że oczywiście, że ma, nie wierzyłam. „Zaczynasz od początku! Ciesz się” - pocieszały. Początek, radość. Byłam pewna, że nigdy już nie zacznę czegoś od początku, chyba że powolną drogę do unicestwienia. Radość też już była poza moim zasięgiem, cieszyłam się z dnia, w którym nie płakałam. Nagle okazało się, że nie skończył ze mną tylko mąż, ale też wielu naszych znajomych. Szczególnie par. Zapraszali go na grilla, wyjazdy, piwo. Zupełnie jakby świat wciąż trwał. Mnie też zapraszali, ale czułam, że mają dość mojej smętnej miny. Na początku dzwonili, potem przestali. Ludzie uciekają od cierpienia i oczekiwań. Rozpaczliwie szukałam dawnego życia, przed mężem. Odzywałam się do dawnych przyjaciółek, z dzieciństwa i młodości. To mi dawało ulgę, byłam fajnym człowiekiem, zanim spotkałam jego. Dużo z tych moich koleżanek było po rozwodzie. Chłonęłam ich historie. Dziś jestem sobie wdzięczna, że nie zamknęłam się w domu, nie pogrążyłam we wstydzie porzuconej żony. Ale w nocy budziło mnie poczucie winy. Gdybym była mniej czepliwa, miała więcej czasu, uprawiała seks conajmniej pięć razy w tygodniu. Gdybym zauważyła. Gdybym… „Chcesz się obwinić, bo to daje ci poczucie kontroli, ty zawiniłaś, więc miałaś wpływ. A co jeśli on przestałby cię kochać, gdybyś nawet była najwspanialsza?” - usłyszałam, już nawet nie pamietam od kogo. Przestał mnie kochać. Jak to okropnie, ciężko brzmiało. Przygniatało mnie do podłogi. Przestał mnie kochać. Sierpień: Czas zamknąć tamten etap Pierwsze wakacje bez niego. Pierwsze poranki z dziećmi jako samotna matka. Kawa nad morzem z bolesną świadomością, że oto nie ma kolo ciebie nikogo dorosłego, poza twoją 18- letnią córką, której nie chcesz sobą obarczać. A która i tak widzi, że się rozpadasz. „Mamo, poradzisz sobie” - przekonuje. Czujesz wdzięczność, ale i ból, że zrobiłaś im takie coś, nie utrzymałaś rodziny. Bo to twoja wina, twoja wina. Ale jednak czułam, że czasem oddycham. Pojawiły się racjonalne myśli. Skoro tyle kobiet daje radę po rozstaniu, dlaczego ja mam nie dać? Skoro mnie zostawił, to jednak pewność w naszym związku była iluzją. Zauważyłam piękne zachody słońca nad morzem, jadłam pizzę, śmiałam się z dziećmi. Jest mi łatwiej zacząć od nowa, mam pracę, którą kocham, zarabiam, tłumaczyłam sobie. Postanawiam, że sprzedam dom, kupię coś mniejszego, kupię coś, co nie kojarzy mi się z Adamem i naszą przeszłością. Muszę zamknąć tamten etap, symbolicznie. Wrzesień: Przyszedł obcy człowiek Rozmowy z eks w waszym wspólnym domu nie mają sensu. Nie ma sensu udawanie dobrych znajomych, dogadywanie się. Nie chodzi o wojnę, ale o dystans. Umówiłam się z Adamem, przyszedł obcy człowiek. Już bez tych wyrzutów sumienia, co je jeszcze miał dwa miesiące temu. Dogadanie się? Zapomnij. Jesteś ta zła. Nie będziesz mu już rozkazywać, on się uwolnił. Wreszcie uwolnił. Bo przecież byłaś jego piekłem i wciąż mu rozkazywałaś! Dlaczego ma ci zostawić dom? Nie, nie i nie. Obiecywał? Przewidziało ci się. Nie dość, ze mnie zostawił, to jeszcze teraz upodlił. Zrobiłam dwa kroki do przodu, znów cofnęłam się o trzy. Nie można mieć skrupułów. I głupiej nadziei. Z rozpaczy zdecydowałam się na głupi krok, Tinder i kilka spotkań z nieznajomymi facetami. Miało być lepiej, ale to nie działało. Przygodny seks, którego nie chciałam (choć tęsknota za bliskością była ogromna), porażka. Przynajmniej w moim przypadku. Jak zacząć od nowa? Znaleźć pasję, a nie faceta. Szukać wsparcia kobiet, a nie kogoś, kto szuka tylko przygody. Październik: Poczułam, że wszystko jest możliwe Nadchodzi zawsze moment, gdy bliscy już nie chcą słuchać, mija czas, powinnaś dostosować się do nowej rzeczywistości, a nie tylko analizować i analizować. I tak, to prawda. Ale nie da się wejść w nowe bez zamknięcia tego, co było. Prawdziwego zamknięcia - mnie pomogła terapia. Zdecydowalam się na nią w dniu, w którym starszy syn mi doniósł, że tata kogoś ma. Nie, nie poznał, ale widział u taty młoda panią na tapecie w telefonie. Córka potem przyznała, że tata już jej mówił, ale kazał obiecać, że się nie wygada. Mogłam w takiej sytuacji zrobić dwie rzeczy: napisać mu, że go nienawidzę, nie życzę sobie jego kłamstw i namawiania do kłamstw naszego dziecka. A potem wypytywać dzieci co to za dziewczyna, znaleźć ją w mediach społecznościowych, zrobić śledztwo skąd się znają i od kiedy. Ale co by mi to dało? Wybrałam terapię. I przyspieszoną sprzedaż domu. Wpłatę z umowy przedwstępnej przeznaczyłam na wynajem nowego mieszkania, zanim znajdę coś nowego. Zaprosiłam przyjaciółki, dostałam mnóstwo prezentów. Gdy wyszły, zostałam pierwszą noc w nowym miejscu. Już tak nie bolało, otworzyłam wino i planowałam, jak tu wszystko urządzę. „Poczułam, że wszystko znów jest możliwe” - mówiłam terapeutce. Listopad: Moja przestrzeń bez przeszłości To był świetny pomysł: wynająć mieszkanie. Dzieci po krótkim kryzysie doceniły pokoje, a ja miałam przestrzeń bez przeszłości. A może by tak wyjechać na święta? Adam był tradycjonalistą (akurat…), nie wyobrażał sobie świąt poza domem, bez spotkań z naszymi rodzinami. Wreszcie mogłam zrobić coś inaczej. Bez konsultowania. Spytałam tylko dzieci, ale one zareagowały entuzjastycznie. - „To jest niepoważne, że wywozisz dzieci na święta! Jestem ojcem, chcę być z rodziną” - pisał Adam. Miałam ochotę odpisać: na własne życzenie rodziny już nie masz. Ale przecież obiecałam sobie nie eskalować konfliktów. Odpisałam dość życzliwie. - „Wielkanoc twoja, zresztą masz przecież jeszcze tydzień po Bożym Narodzeniu”. I tak, dodałam uśmiechnięta buźkę. Grudzień: "Walczy pani o siebie" Czułam, że zamykam swoje małżeństwo. Czasem aż mnie dziwiło, że tak szybko się odkochuję. „Jestem zimna?” - pytałam terapeutki. Śmiała się: „Raczej walczy pani o siebie”. Nie chciałam choinki i wspomnień, ale jednak kupiłam ją z dziećmi mimo wyjazdu. Piekliśmy pierniczki jak co roku. Byłam dumna, że nie zabrałam tego dzieciom. Rytuały są ważne. Zrobiłam plan na nowy rok. W rogu kartki zapisałam takie zdanie: „A może zamanifestuje jego, mojego nowego partnera?”. Nie skreśliłam tego zdania, choć wydało mi się głupie. Ale dlaczego miałam się poddać? Te pierwsze święta bez niego były dobre. Może to było wyparcie, ale przecież najważniejsze jest to, co czujemy. Luty: Faza radości Zaadoptowaliśmy psa, szczeniaka. Na początku mieliśmy dać mu tylko dom tymczasowy, panowały okropne mrozy, ale po jednej nocy wiedzieliśmy, że Pestka zostanie z nami. Nie wiem, dlaczego Pestka, wiem, że od tej pory wszystkie moje poranki były radosne. Adam nigdy nie chciał psa, z satysfakcją wpuszczałam Pestkę do łóżka i cieszyłam się, że nie jestem z Adamem. Tak to chyba już jest, po fazie rozpaczy następuje wręcz nienaturalna faza radości. Widzisz wady faceta, z którym żyłaś przez te wszystkie lata i budujesz życie w opozycji do waszej przeszłości. Śpisz wreszcie w zimnej sypialni (on podkręcał zawsze temperaturę), do nocy oglądasz seriale (on potrzebował ciemności i ciszy) i przynosisz sobie do łóżka śniadanie (on uważał, że nie je się w sypialni). Nagle uświadamiasz sobie, że on cię ograniczał i to wasze szczęście było trochę na siłę. Może on to zrozumiał wcześniej? Marzec: "Mamo, świecą ci się oczy" Pestka rosła, zapisałam się z nią do psiego przedszkola, na spacerach poznawałam innych psiarzy. Nigdy nie przypuszczałam, że tak będą mnie relaksować spacery i rozmowy z obcymi ludźmi. Czekałam na poranki i wieczory, gdzie spotykaliśmy się grupkami. Poznałam też Jacka, właściciela młodego weimara, który zaprzyjaźnił się z Pestką. Pod koniec miesiąca nie wiedziałam, czy bardziej chodzi o psy, czy jednak o spotkania z Jackiem. Nie pamiętam, żebym z kimś tyle gadała. Czasem wracaliśmy do domu o północy, po dwóch godzinach spaceru. - „Mamo, świecą ci się oczy” - oznajmiała moja córka. Rzeczywiście coś się we mnie zmieniło. - „Może pójdziemy na kolację” - zaproponował któregoś dnia Jacek. Tego samego dnia Adam zalał mnie mailami. „Powinnaś to, powinnaś tamto… Dlaczego nie zrobiłaś tego?”. Nawet nie odpisałam, posłuchałam prawniczki. Kolacja z Jackiem była wspaniała. Tak wiem, rozstanie boli strasznie, również to, że eks kogoś ma, że nagle jest miedzy wami tylko chłód i pretensje, nie rozumiesz tego, ale nie zostawaj w tym. To do niczego nie prowadzi, spotkania z takimi Jackami być może też nie, ale dobrze się bawisz i pierwszy raz od dawna czujesz się po prostu szczęśliwa. Maj: Po roku znów mam marzenia I nagle się okazało, że mam chłopaka. Chodzę na randki i znów mam marzenia. Zdecydowałam się na studia i wróciłam do nauki niemieckiego i treningów, niby nic, a jednak okazało się, że rutynę można przerwać. Można znów marzyć i działać. Małżeństwo czasem nas ogranicza, choć nawet tego nie widzimy. Rozstanie jest przebudzeniem. Tak, myślałam wciąż o przeszłości, ale bliska mi przyjaciółka po dużo gorszej stracie powiedziała mi takie zdanie: nie chodzi o to, żeby zapomnieć. Być może nigdy nie zapomnisz, ale nauczysz się z tym żyć. I mimo wszystko możesz czuć się szczęśliwa. Tak, dziś po dwóch latach czuję się szczęśliwa. Jestem po rozwodzie, nie mam dawnych znajomych, ale mam nowych. Znów byłam na majówce, planuję wakacje, niedługo przeprowadzam się do nowego mieszkania. Ale na tym samym osiedlu - obok Jacka. Czy będziemy razem zawsze? Nie wiem. Już raz byłam pewna, teraz wolę po prostu cieszyć się codziennością i to też ważna lekcja, która odebrałam. Czytaj także: "W patchworku trzeba pogodzić więcej uczuć". Małgorzata Bohosiewicz o rodzinie na nowych zasadach "Wiele relacji byłoby uratowanych, gdybyśmy mieli lepszą relację ze sobą". Ale boimy się czuć Miłość w czasach swipe'owania. Dlaczego "Love is Blind" trafia w czuły punkt randkujących w 2026 roku?
"Jestem mamą, a wyrzuty sumienia to moja specjalność". Bo poprzeczka postawiona jest zbyt wysoko
5 kobiet, 5 mam, 5 różnych historii, ale to, co je łączy, to nieustające wyrzuty sumienia. Bo bycie mamą w dzisiejszych czasach to ciągła gonitwa i poddawanie się samoocenie. Ale tylko, a może i aż dlatego, że presja społeczna jest bardzo duża. I przez to stawiamy sobie poprzeczkę zbyt wysoko.
Nie mam dzieci, ale mam wokół siebie dużo bliskich mi mam, które łączą pracę, dbanie o dom i rodzinę z wychowywaniem pociech. Często widzę, jak trudno jest im to wszystko pogodzić. I zdarza się, że też słyszę od nich, że znów „czegoś nie dowiozły”, „o czymś zapomniały”, „czują, że zawaliły”… A największe wyrzuty sumienia mają wobec własnych dzieci, choć są najlepszymi mamami na świecie. I wiecie co jest w tym wszystkim najgorsze? Że to siedzi wyłącznie w ich głowie, bo nikt ich nie ocenia, a już na pewno nie dzieci, tylko presja społeczna jest tak duża, że wizerunek „idealnej mamy” nie zgadza się z tym, co weryfikuje życie. Wyrzuty sumienia – popisowe danie każdej mamy? Jedną z takich kobiet jest moja siostra Dorota – dla mnie siłaczka, kobieta, która potrafi udźwignąć wszystko i kocha swoje dzieci najmocniej na świecie, a one ją. I to właśnie ona głośno mówi: „Wyrzuty sumienia to moja specjalność”. Ale jak zaczynamy się zastanawiać nad tym, skąd to w ogóle się bierze, pada jedno magiczne słowo – presja. - Wydaje mi się, że są większe oczekiwania i presja otoczenia. W mediach pokazuje się idealne rodziny, a w rzeczywistości wcale nie jest kolorowo i zastanawiasz się, czy to z tobą jest problem – mówi Dorota. I nie jest jedyną kobietą, która właśnie w tym dostrzega największy problem. Inna mama, Asia, która samotnie wychowuje dzieci, też wskazuje na presję społeczną. - Kiedyś mamy nie wymagały tyle od siebie. Była mniejsza świadomości i presja społeczna. Rozwój social mediów, gdzie widzimy najlepszą wersję innych, powoduje, że mamy często stawiają sobie zbyt wygórowane wymagania jeśli chodzi o macierzyństwo. Idealny świat przedstawiony w social mediach to kreacja stworzona pod zdjęcie lub filmik. Niby wszystkie o tym już wiemy, staramy się nie porównywać, ale trudno o to, gdy w sieci widzimy uśmiechnięte mamy spędzające czas z dziećmi, w idealnie dopasowanych dresach, uśmiechnięte od ucha do ucha, a my wracamy z pracy z bólem głowy, zmęczone, musimy przygotować obiad na kolejny dzień i jeszcze kilka razy, bo raz to za mało, przypominać dziecku o niezrobionych lekcjach. I cyk, pierwsze wyrzuty sumienia pojawiają się w naszej głowie niespodziewanie. - Zalewają nas zewsząd informacje na temat tego, co mamy robić, jak pielęgnować, w co się bawić i czym, jak wychowywać, czego używać, co kupować. Nawet zwykły wybór pieluszki urasta do rangi sprawy narodowej. Żeby wybrać pieluszkę czy jakaś przekąskę dla dziecka, trzeba się doktoryzować z danego tematu. Nie wystarczy już pójść do sklepu, kupić i gotowe. Mamy zastanawiają się nad składem jedzenia, nad składem ubrań, nad tym co eksperci polecają, a czego używają influencerki. Oszaleć można – tłumaczy Weronika. Czyli idealny świat to jedno, ale do tego dochodzą „złote rady” ekspertów i otoczenia. Bo każdy najlepiej wie, jak powinnyśmy wychowywać nasze dzieci. A jeśli coś nie mieści się w bańce „parenting lifestyle”, jest gorsze i wytykane palcami – nie taki poród, nie takie pieluchy, nie taka kaszka, za dużo słodyczy, za mało warzyw… Wyrzuty sumienia-mama – 2:0. Czas to pieniądz i… brak wyrzutów sumienia? - Choć w dzisiejszych czasach jest większe zaangażowanie ojców niż kiedyś, miewam wyrzuty sumienia spowodowane np. krzykiem na dzieci, czasem też tym, że za dużo wymagam. Ale też tempem życia, życiem w stresie, ciągłą gonitwą za pieniądzem – tłumaczy Marta. A Kasia dodaje: - Obecnie dzieci są bardziej samodzielne, ale tak, wyrzuty dotyczą tego, że wszystko jest ciągle w biegu i na szybko. „Ciągle w biegu i na szybko”, bo mamy coraz mniej czasu dla naszych dzieci. Obwiniamy się za to, że robimy nadgodziny, choć w rzeczywistości to nie jest zależne od nas. Czujemy się winne tego, że jesteśmy zmęczone, choć przecież w pracy nie siedzimy bezczynnie, tylko przez 8 godzin lub czasem nawet dłużej musimy być zaangażowane w wykonywanie naszych obowiązków. A nie oszukujmy się, bycie mamą to kolejny obowiązek. Bo choćbyśmy nie wiadomo jak kochały nasze dzieci, zajmowanie się nimi to praca na kolejny etat. - Pamiętam, że kiedyś rodzice mieli więcej czasu. Osobiście mam nienormowany czas pracy. Praca w handlu wymaga ode mnie ciągłej dyspozycji. Niestety często kosztem czasu z bliskimi – tłumaczy Dorota. Ten brak czasu mamy z reguły poświęcają na „wynagrodzenie” go swoim pociechom. Co to dokładnie oznacza? - Obiecuję, że w weekend lub wakacje spędzimy więcej czasu razem i staram się dobrze zaplanować ten czas. Niedziela jest dniem, w którym staram się wynagrodzić brak czasu w tygodniu. Czasem jestem mniej wymagająca dla starszej córki. Odpuszczam jej wykonanie obowiązków, czy pozwalam na przykład na słodycze dla świętego spokoju – opowiada Asia. Swój indywidualny system wynagradzania opracowała też Dorota. - Każdą zachciankę staram się spełniać i w miarę możliwości (nawet kosztem odpoczynku) daję im swoją uwagę i wstyd się przyznać - spełniam zachcianki materialne. – A Weronika dodaje: - Czasem zastanawiam się, czy nie powinnam z nimi robić tych wszystkich drogich rzeczy, które widzę na wspaniałych kontach znanych osób. Chwilę później pukam się w czoło, bo wiem że za większość z tych atrakcji jednak płacą dane firmy. A gdzie w tym wszystkim ja? I tu pojawia się kluczowe pytanie – jak być mamą i nie zwariować? Nikt z nas nie jest w stanie być na etacie przez 24 godziny na dobę. Bycie mamą to ogromna odpowiedzialność. A presja społeczna i tak sprawi, że poczujemy się niewystarczające. Bo we wszystkim da się znaleźć drugą stronę. Jak pozwalamy sobie na odpoczynek, czujemy, że powinnyśmy poświęcić ten czas dziecku. Kiedy oglądamy razem z dzieckiem bajkę i wcinamy popcorn, możemy odnieść wrażenie, że ten czas powinien być bardziej „jakościowy”. A gdy kupujemy dziecku kolejny gadżet, który ma uciszyć nasze wyrzuty sumienia, z tyłu głowy pojawia się kolejny głos, że może to nie jest właściwe… - Chociaż staram się nie biczować i podchodzić do wszystkiego racjonalnie, być świadomą, ale i po prostu taką wystarczająco dobrą matką dla własnych dzieci, która ma prawo do błędów, bo jest tylko człowiekiem, to wiem że nie jestem idealna. Że może chciałabym być bardziej wyrozumiała i cierpliwa dla własnych dzieci, że może niepotrzebnie wrzasnęłam, bo byłam zmęczona, że może zamiast oglądać z nimi jakiś film, powinnam spędzić ten czas jakoś bardziej kreatywnie – wymienia Weronika. - Mogę tak wymieniać w nieskończoność… I myślę, że większość z nas tak ma. Jak „siedzimy” z dziećmi w domu, to myślimy, że powinnyśmy być aktywne zawodowo i dawać im wzorzec kobiety sukcesu, jak pracujemy i spełniamy się zawodowo, to martwimy się, że przegapiamy ten czas z dziećmi, który już nie wróci. Mam wrażenie, że zawsze jest coś, co sprawia, że się zamartwiamy. Dziewczyny, jesteście wystarczające. Jesteście najlepszymi mamami na świecie. Niech nadchodzący Dzień Matki będzie dla was momentem, kiedy uświadomicie sobie, że ten drobiazg czy laurka od pociechy nie jest tak po prostu – jest wyrazem największej miłości, którą czuje wasze dziecko. I dla niego jesteście wystarczające i idealne – nawet, jak czasami krzykniecie, jak nie macie czasu na spacer, tylko na 5 minut rozmowy, jak nie możecie teraz obejrzeć całej bajki razem, ale zapytacie, o czym była i chwilę o tym porozmawiacie. Bo wasze dziecko woli patrzeć na uśmiechniętą, wypoczętą mamę – nawet jeżeli ona nie poświęca mu 100% wolnego czasu. Bycie mamą to nie bycie na 100%, tylko bycie wtedy, kiedy faktycznie jesteście potrzebne. Czytaj także: Urlop bez męża i dzieci to fanaberia? „Nieważne, co ktoś sądzi o twoim życiu, to nie jego życie” Przestań kolekcjonować sukcesy jak trofea. Slow change to luksus, na który cię stać "W patchworku trzeba pogodzić więcej uczuć". Małgorzata Bohosiewicz o rodzinie na nowych zasadach