Miał być podział 50/50, a wyszło jak zwykle? „Taki jest los kobiety. My nie prosimy o pomoc”
Podział obowiązków domowych nadal pozostaje nierówny, a kobiety wciąż robią więcej. Czy jednak każdej to przeszkadza? Zobacz, jak wygląda to w praktyce. Nasze bohaterki mają bowiem różne zdanie na ten temat.
Miał być partner, jest pomocnik. Ona pracuje, ogarnia dzieci, pamięta o wszystkim i jeszcze tłumaczy, co trzeba zrobić. On „pomaga”. W teorii żyjemy w nowoczesnych związkach, w praktyce wiele kobiet wciąż funkcjonuje na dwóch etatach. Dlaczego równość kończy się na deklaracjach i co się dzieje, gdy role naprawdę się odwracają? "Zajmowanie się dziećmi to nie praca" Alicja już na studiach przysięgła sobie, że nigdy nie zmieni się w „kurę domową”. Nie chciała żyć jak jej mama: wstawać o piątej, robić śniadanie dla wszystkich, pędzić do pracy, a po ośmiu godzinach w biurze jeszcze gotować i sprzątać. Dziś ma 43 lata, troje dzieci (najmłodszy syn ma 3 lata, najstarszy 17, a córka niedawno świętowała 15. urodziny) i absolutną pewność, że małżeństwo ma szansę przetrwać wtedy, gdy dwoje ludzi dzieli się obowiązkami i na bieżąco renegocjuje swoje ustalenia. – A to wcale nie jest łatwe, nawet jeśli ma się fajnego partnera – podkreśla. Jej zdaniem kulturowe przyzwyczajenia wciąż są bardzo silne. – Dziś może coś się zmienia, ale kiedy urodziłam Wiktora, wszyscy oczekiwali, że to ja będę się nim zajmować i ogarniać dom. W końcu byłam na urlopie macierzyńskim, a mąż pracował – wspomina. Pierwsza wizyta teściowej zaraz po urodzeniu Wiktora. „Nie przeszkadza ci ten bałagan?” - rzuciła, przekraczając próg mieszkania. Alicja rozejrzała się. Było czysto, panował tylko lekki rozgardiasz, normalny po urodzeniu dziecka. Miała problemy z laktacją, była zmęczona, niewyspana i rozdrażniona. Kilka rzeczy na dywanie czy dwa nieumyte talerze były jej najmniejszym problemem. „Wróci Maciek, to posprząta” - odpowiedziała spokojnie. Teściowa spojrzała na nią jak na kosmitkę. „Przecież Maciek pracuje” - jęknęła. - „A ja urodziłam dziecko i ledwo żyję” - odpowiedziała Alicja. Usłyszała, że poród to nic takiego. Teściowa urodziła czworo dzieci i tydzień po porodzie gotowała i sprzątała. - „Taki jest los kobiety. My nie prosimy o pomoc” - podsumowała. – Myślałam, że to tylko staroświeckie poglądy kobiety starszej ode mnie o trzy dekady, wychowanej w małym mieście. Ale nie. Potem takie sytuacje się powtarzały - wspomina Alicja. - Maciek chętnie zajmował się synem. Sam miał trudne doświadczenia z ojcem i nie chciał, żeby Wiktor czuł to samo. Chodził z nim na spacery, przewijał, później wychodził na plac zabaw i do parku. Jednak inni – często kobiety – byli tym zdziwieni. „A gdzie jest mama chłopca?” – pytali. A ja w tym czasie zostawałam z naszą córką. Nawet koleżanki Alicji były zaskoczone, gdy na plaży leżała, zamiast bawić się z dziećmi. Dziwiły się też, gdy Maciek robił kolację, chodził na zakupy albo wyjeżdżał z dziećmi na weekend. – Był moment, że czułam się egoistką. Jednocześnie wcale nie uważałam, że Maciek robi aż tak dużo. Bo co z tego, że zajmował się dziećmi, skoro ja cały czas miałam poczucie, że on mi pomaga, a nie jest współodpowiedzialny. Po urodzeniu dzieci Alicja szybko wróciła do pracy, a z dziećmi została niania. – Kto ją znalazł? Kto wszystko ustalał? Ja. Kto pilnował szczepień, wizyt, posiłków, ubrań? Ja. Kto musiał zdążyć z pracy, żeby zwolnić nianię, a potem odebrać dzieci? Również ja. W pewnym momencie dobrnęliśmy do ściany. Czułam, że już nie daję rady, Maciek z kolei czuł się niezrozumiany. „Przecież zawsze możesz na mnie liczyć” – mówił. A ja nie chciałam prosić o pomoc. Chciałam, żeby było po równo. Anna Niziołek, psychoterapeutka rodzinna i psycholożka z poradni Me Well, uważa, że historia Alicji i Maćka przypomina doświadczenia wielu par: Psychoterapeutka tłumaczy, że w psychologii mówimy o tzw. „obciążeniu mentalnym”. W codzienności wygląda to często tak: kobieta zagląda do lodówki i widzi, że czegoś brakuje, robi listę zakupów i przekazuje ją partnerowi. On może te zakupy zrobić, ale to ona pamięta o wszystkim; także o lekarzach, szczepieniach, szczegółach wizyt, organizacji dnia. Anna Niziołek przywołuje sytuację z własnego życia. Jej mąż planował wyjazd z kolegami, gdy ich dziecko się rozchorowało. – Nie przyszło mu do głowy, żeby ten wyjazd odwołać. Pomyślałam wtedy, że gdybym to ja planowała wyjazd i zachorowałoby dziecko, od razu bym z niego zrezygnowała. Nawet wiedząc, że syn może zostać z drugim rodzicem. U mężczyzn często nie ma takiego automatycznego odruchu. To głęboko zapisane schematy i potrzeba czasu, żeby je zmienić. Druga kwestia to silnie zakorzeniony w kobietach skrypt „Matki Polki” – przekonanie, że wszystko zrobią najlepiej. – Bardzo trudno jest nam zaakceptować, że coś może być zrobione inaczej niż my byśmy chciały – i że to też może być dobre. A przynajmniej wystarczająco dobre. "Przecież nasze matki dawały radę" Psychoterapeutka zwraca uwagę, że młodzi rodzice często zapominają o jednej rzeczy: oboje mają pierwsze dziecko. Startują z tego samego poziomu niewiedzy. – A mimo to kobiety często mają poczucie, że zrobią wszystko lepiej. I nawet kiedy mężczyzna bardzo się stara, słyszy: „źle to robisz”. Skala codziennych nierówności dobrze widoczna jest w badaniach CBOS z 2018 roku. Z raportu „Kobiety i mężczyźni w domu” wynika, że to kobiety wciąż najczęściej wykonują podstawowe prace domowe: około 80 proc. z nich deklaruje, że zajmuje się praniem i prasowaniem a 65 proc codziennym gotowaniem. Większość kobiet odpowiada także za sprzątanie i bieżące funkcjonowanie domu, nawet jeśli pracują zawodowo w takim samym wymiarze jak ich partnerzy. – Warto pamiętać, że kiedyś podział ról, niezależnie od tego, czy się z nim zgadzaliśmy, czy nie, dawał pewne poczucie bezpieczeństwa – tłumaczy Anna Niziołek. – W pewien sposób też ludzi chronił. Po wojnie kobiety zaczęły masowo pracować zawodowo. Problem polegał na tym, że poszły do pracy, a to, co było w domu, w dużej mierze nadal pozostało po ich stronie. Według Anny Niziołek dziś nie jest lepiej: godziny pracy się wydłużają, a oczekiwania wobec rodziców – jak świadomie i intensywnie mają zajmować się dziećmi - rosną. Kiedyś życie wyglądało inaczej. Dziecko wychodziło na podwórko, wracało na obiad. A dziś? – Sama mam dwóch synów. Każdy z nich trenuje. Cztery treningi tygodniowo razy dwa – robi się osiem. Każdego trzeba zawieźć, odebrać, zaplanować. A do tego jeszcze wcisnąć lekarza, tak żeby nie kolidowało ze szkołą i treningiem – opowiada. I dodaje: – Tego jest po prostu za dużo. Nasze układy nerwowe nie są do tego stworzone. A od mężczyzn słyszymy: „ale przecież nasze matki dawały radę”. Tak, tylko miały cztery razy mniej. A doba wciąż ma tyle samo godzin. Nie da się wszystkiego robić na sto procent. W pewnym momencie trzeba podejmować decyzje. Jeśli chcę być bardzo zaangażowana w prowadzenie domu, to prawdopodobnie nie będę w pełni rozwijać kariery zawodowej. Jeśli zależy mi na pracy, to odpuszczam w innych obszarach albo dzielę się nimi z partnerem. Sytuacja, w której obie osoby robią karierę, są idealnymi rodzicami i mają perfekcyjnie ogarnięty dom, jest w praktyce niewykonalna. A mimo to bardzo trudno jest nam to zobaczyć i zaakceptować. Trudno przyjąć, że w życiu zawsze coś wybieramy – i z czegoś rezygnujemy. Ta rezygnacja jest bolesna, bo gdzieś mamy w głowie przekonanie, że można mieć wszystko. A to po prostu nieprawda. Gdy role się odwracają Daria też przekonała się, jak wielką siłę mają stereotypy i kulturowe przyzwyczajenia, nawet te, do których nie chcemy się przed sobą przyznać. Miała przecież wrażenie, że wybrała. Kuba, jej mąż, też wybrał. Podczas pandemii stracił pracę, Daria była wtedy w ciąży. Po urodzeniu córki zdecydowali, że to ona wraca do pracy, a on zostaje z dzieckiem. – Na początku było idealnie, bo częściowo pracowałam zdalnie. Nie umiałam się jednak do końca wyłączyć: robiłam obiad w trakcie pracy, pranie, bawiłam się z Zosią, a potem nadrabiałam obowiązki po godzinach. Ale dawaliśmy radę. Kiedy Zosia miała rok, Daria dostała duży projekt. – To, że córka zostanie z tatą, dawało mi poczucie bezpieczeństwa. Nie mogliśmy sobie pozwolić na przerwę w zarabianiu, mieliśmy duży kredyt i oszczędności najwyżej na trzy miesiące. Wydawało się, że wszystko jest poukładane. Kochają się, są nowocześni, więc naturalne, że z dzieckiem zostaje ten, kto ma gorszą sytuację zawodową. A jednak w pewnym momencie coś zaczęło zgrzytać. – Jestem perfekcjonistką, mam potrzebę kontroli. Kubę irytowało, że dzwonię co chwilę: „nakarmiłeś?”, „założyłeś czapkę?”, „wychodzicie na spacer?”. On burczał: „skoro jesteś taka mądra, sama się nią zajmij”. Ja krzyczałam, że może bym i chciała, ale ktoś musi zarabiać. Raniliśmy się. Daria przyznaje, że bolały ją też komentarze otoczenia: „Mąż z dzieckiem, to nie jest dziwne?”, „Masz ochotę na seks z bezrobotnym facetem?”, „Naprawdę wybierasz karierę? Współczuję Zosi”. – W pewnym momencie miałam wrażenie, że wszyscy patrzą na mnie jak na wyrodną matkę. To odbiło się też na ich relacji. – Oboje przestaliśmy mieć ochotę na seks. Mąż powiedział kiedyś, że czuje się mało męsko, jak „kura domowa”, do tego niedoceniana, bo wszystko robił źle. Ja byłam wściekła, że w ogóle myśli o jakichś wyjazdach czy treningach. „Nie pracuje i jeszcze chce mieć czas wolny” – złościłam się. Nie wiem, czy bez terapii nasze małżeństwo by przetrwało. Obowiązki domowe to pierwszy filar konfliktu Podział opieki nad dziećmi i obowiązków domowych bardzo często staje się jednym z pierwszych filarów konfliktu. Ludzie kłócą się o to, kto zmywa, kto robi pranie, kto sprząta, kto bardziej zajmuje się dziećmi, kto jest jakim rodzicem. – To są tematy, które w terapii nazywamy „z wierzchu”. Bo nigdy tak naprawdę nie chodzi tylko o to – tłumaczy Anna Niziołek. – Jeśli czuję, że mam za dużo, mogę wejść w narzekanie: że znowu wszystko jest na mojej głowie. Ale mogę też powiedzieć coś głębszego: że czuję się niewidziana. Że zastanawiam się, czy mój partner ma świadomość, ile biorę na siebie. Że jestem zmęczona i potrzebuję, żebyś naprawdę coś ze mnie zdjął. Natomiast bardzo trudno jest nam usiąść i powiedzieć to wprost. – Wiem, że reagowałam złością i frustracją – przyznaje Alicja. – Maciek się nakręcał. Nie słyszał już tego, co naprawdę chciałam powiedzieć, tylko zaczynał odbijać piłeczkę. Taki ping-pong: ja robię to, to i to, a ty robisz tamto i tamto. Albo przepychanka o to, czyje zmęczenie jest większe. „Jestem zmęczona” – mówiłam, a w odpowiedzi słyszałam: „Ty jesteś zmęczona? Pomyśl, jak ja mogę być zmęczony” – wspomina. Zdaniem Anny Niziołek problem w tym, że siebie nie słyszymy. Na terapii mężczyzna często mówi do partnerki: „przecież wystarczy, żebyś powiedziała”. Czyli znowu odpowiedzialność jest trochę przerzucona na kobietę, bo to ona ma cały czas mówić, pokazywać, organizować. Tymczasem sztuką jest, żeby mężczyzna nie tylko wykonywał to, co kobieta zaplanuje, ale przejął całe zadanie. Żeby ona nie musiała już o tym myśleć. Ale wtedy ona musi odpuścić kontrolę – nie dopytywać: czy na pewno dobry lekarz, czy wszystko powiedziałeś, czy o to zapytałeś. – Kobiety często same przyznają: „próbuję oddać odpowiedzialność, ale potem i tak poprawiam”. I wracamy do punktu wyjścia. Mężczyzna mówi: „skoro i tak mówisz mi, co mam zrobić i jak, to po co mam to brać na siebie?”. I tu pojawia się temat kontroli. A kontrola bardzo często jest objawem lęku. To moment, do którego w terapii zawsze się dochodzi. Bo kiedy ktoś naprawdę ma coś przejąć, pojawia się pytanie: czy druga strona będzie w stanie to puścić? I to często okazuje się jeszcze większym tematem do pracy – tłumaczy Anna Niziołek. Podział 50 na 50 – czy to możliwe? – Co to właściwie znaczy 50 na 50? – zastanawia się Anna Niziołek. – W pewnym momencie pojawiła się wizja partnerstwa i ludzie zaczęli ją różnie rozumieć. Czasem dochodziło do absurdów: ja zmywam po sobie, ty zmywasz po sobie. Mamy po równo. Spotykałam się z tak skrajnie rozumianą sprawiedliwością, że każdy ma robić tylko „swoje”. A jeśli mówimy psychologicznie o zdrowiu, to jego objawem jest elastyczność. Im większa sztywność, tym większy problem. Dlatego podstawą zawsze jest rozmowa. Kiedy wchodzimy w związek, warto rozmawiać o tym, z jakich pochodzimy domów, jakie były podziały obowiązków, czy nam odpowiadały, czego chcemy dziś. Czy stawiamy bardziej na pracę, więc odpuszczamy gotowanie i jemy na mieście? Kto bierze na siebie opłaty, kto organizuje inne rzeczy? Ale jeśli widzę, że druga osoba jest przeciążona, a pranie się wysypuje, choć to „jej działka”, to nie muszę pilnować, kiedy wstawi pralkę. Mogę sama to zrobić. I to jest właśnie elastyczność. Zdaniem Anny Niziołek w relacjach chodzi więc o obserwowanie zasobów. Bo one bardzo rzadko są równe. – Czasem jedno z nas ma więcej siły, więcej przestrzeni, większą wydolność, i wtedy bierze trochę więcej. Potem to się może odwrócić. A ty w domu? Jaśmina ma 34 lata, pięcioletnie bliźniaczki i nie pracuje. – Moi rodzice byli lekarzami. Najbardziej pamiętam z domu samotność. Mieliśmy pieniądze, ale rodziców nigdy nie było. - Kiedy poznała Marcina, przyszłego męża, powiedziała wprost: „chcę zająć się dziećmi i domem”. Jemu to pasowało – jego mama też nie pracowała. „To się nie uda. Mężczyźni nie szanują kobiet, które nie mają własnych pieniędzy” – ostrzegała matka Jaśminy. Podobnie reagowały koleżanki, które nie mogły uwierzyć, że ambitna dziewczyna po prawie nie chce rozwijać kariery. – Ale ja miałam plan: nie pracuję do momentu, kiedy dziewczyny nie pójdą do szkoły. Jaśmina przyznaje, że też przeżyli z mężem kryzys. – Nigdy nie rozliczał mnie z pieniędzy, mam dostęp do konta, ale w pewnym momencie zaczęły się jego późne powroty i argumenty, że „musi zarobić na swoje kobiety, bo budujemy dom”. - Nie zamierzała się na to godzić. – Powiedziałam wprost: nie potrzebuję domu, potrzebuję ciebie i twojego czasu. My cię potrzebujemy. Na szczęście Marcin to zrozumiał i zaczął naprawdę być z nami. Od początku też stawiałam granice. Jego mama gotowała, a on z ojcem nawet nie wkładali rzeczy do zlewu. Tłumaczyłam, że nie jestem służącą, a zmywarkę potrafi obsłużyć każdy. Tak samo jak wywiesić pranie, gdy robię coś innego. Nauczyliśmy się siebie. Podoba nam się ten tradycyjny układ, ale nie trzymamy się go sztywno. – Związek, w którym ona zajmuje się domem, a on pracuje, nie musi być problematyczny – tłumaczy Anna Niziołek. – Trzeba tylko pamiętać, dlaczego kobiety z tego modelu wychodziły. Bo generował dużo nierówności i przemocy. Ale jednocześnie zobaczmy, co dzieje się dziś. Na przykład w Stanach silnie widać trend „trad wives” – kobiet, które zostają w domu, a mężczyzna zarabia. Anna Niziołek podkreśla, że nie ma jednego słusznego modelu. Jest taki, na który para się umawia i oboje czują, że to jest w porządku. Tradycyjny układ wymaga jednak ogromnego szacunku. Bo jeśli kobieta ma być „trad wife”, to niech on będzie „trad husband”. Czyli kimś, kto naprawdę bierze odpowiedzialność, daje bezpieczeństwo i nie wykorzystuje tego, że ona nie ma własnych pieniędzy. Wtedy zakładamy, że zarobione pieniądze są wspólne. U Darii i Kuby nie sprawdził się układ: on w domu, ona w pracy. – Wciąż zarabiam więcej, ale Kuba prowadzi działalność, a ja nie biorę projektów, które wyciągają mnie z domu na kilka dni. - Z kolei Alicja podczas terapii zrozumiała, że są rzeczy, w których Maciek się nie zmieni. – Ale to on lepiej gotuje i sprząta. Z drugiej strony ja nie myślę o przeglądach naszych aut, wymianach oleju czy opon. Maciek o tym pamięta, a ja jadę to załatwić, bo mam czas. Nie wiedziałabym tego, gdyby podczas terapii nie powiedział mi dokładnie, co i kiedy robi. Chyba zawsze jest tak, że lepiej widzimy to, co robimy sami. I też stąd bierze się mnóstwo konfliktów. Bo liczy się tylko nasze „ja”. Dlatego tak ważna jest elastyczność. Bo kobieta może chcieć na początku być z dziećmi, a potem zacząć marzyć o zmianie. I wtedy trzeba wrócić do rozmowy. Czytaj także: Kobiety wychowano, żeby się poświęcały. Dlaczego dbanie o siebie wciąż wywołuje poczucie winy? "Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną? Algorytm karmi twoje kompleksy, a ty scrollujesz iluzję szczęścia. Czas przerwać ten teatr
Algorytm karmi twoje kompleksy, a ty scrollujesz iluzję szczęścia. Czas przerwać ten teatr
Czasem mam wrażenie, że nieustannie jesteśmy toczone obrazami, na tle których wypadamy gorzej. Na pierwszym planie bohaterowie o idealnych ciałach, odziani w drogie ubrania, a w tle wspaniałe widoki. Po trzech zdjęciach i krótkim filmiku zaczynam się zastanawiać, czy wystarczająco dbam o siebie i gdzie popełniłam błąd, że moje życie tak nie wygląda. Też tak masz?
Powiem ci w tajemnicy, że od czasu do czasu lubię wcielić się w rolę milczącej obserwatorki. Patrzę sobie wtedy na świat jak na dzieło sztuki i zastanawiam się, o co w tym wszystkim chodzi i czy tak naprawdę wygląda prawdziwe życie. Czuję się wtedy jak XIX-wieczny przyrodnik, który podkręcając wąsa, trzyma lupę i wnikliwie analizuje budowę liścia, amebę, czy też inne stworzonko. Tyle że mogę mieć co najwyżej doklejony zarost, a moim okienkiem na świat są media społecznościowe. Może pomyślisz, że to dziwne hobby, ale moim zdaniem to fascynująca przygoda. Szczególnie jeśli wyjdzie się ze swojej bańki algorytmów. Bo spoglądając nie tylko na to, co oferuje nam mainstream, można dostrzec to, co zazwyczaj nam umyka. Omamione iluzją idealnego ciała Dawno, dawno temu tematyką cielesności zajadałam się łyżkami. I wiem jedno. Ciało to konstrukt. Przestrzeń pełna znaczeń, symboli oraz nośnik norm społecznych. Co prawda, nie ocenia się książki po okładce, ale... jak cię widzą, tak cię piszą. W tej kompilacji mądrości ludowych kryje się sporo prawdy. Zawsze tak było. W przeszłości, jak i współcześnie, ubiór, fryzura, biżuteria, a także tatuaże, deformacje, skaryfikacje były i są znakiem przynależności do określonej wspólnoty. Najlepiej to widać na przykładach, które z naszej, europejskiej perspektywy są „egzotyczne”, a nawet moralnie naganne. Krępowanie stóp młody Chinkom, praktykowane w kulturach Bliskiego Wschodu „rytualne obrzezanie” kobiet i mężczyzn, czy też noszenie metalowych obręczy na szyjach przez „kobiety żyrafy”. Aż mnie boli na samą myśl. Jednak czy my jesteśmy lepsze? Czy w pogoni za pięknem, nie jesteśmy skazane na cierpienie? Nie jest to żadną tajemnicą, że nasze ciała stały się projektem. Jednostkową ekspresją tożsamości, która wymaga nieustannej pracy i nierzadko sporych nakładów finansowych. Świadomie inwestujemy w siebie i z całego dostępnego nam wachlarza możliwości wybieramy to, co najbardziej nam odpowiada. To, co nam się podoba. I super. Mamy tyle możliwości do wyboru, tyle opcji. Jednak to bywa złudne. Treningi, diety, moda, zabiegi medycyny estetycznej, filtry wygładzające twarz w aplikacjach – wszystko to buduje przekonanie, że ciało jest inwestycją, a ty możesz być, kim chcesz, ale... na określonych zasadach. I gdzie tu ten indywidualizm? Żeby nie wyjść na gołosłowną, poprosiłam o zabranie stanowiska w tej sprawie dr Iwonę Morozow, kulturoznawczynię, antropolożkę, filmoznawczynię i wykładowczynię Uniwersytetu SWPS. Ups. Gdy prowokacja staje się standardem Nie znoszę czczego gadania, a jak słyszę: „kiedyś to było, nie to, co dzisiaj”, to nie wiem, czy mam się śmiać, czy płakać. A jednak w kontekście norm społecznych i sposobów prezentowania ciała w przestrzeni publicznej ma to swoje uzasadnienie. Nie dość, że jesteśmy bombardowani obrazami, to mają one dość jednoznaczny przekaz: zmysłowe ciało. Forma buntu stała się dominującą estetyką. Od razu przyszły mi na myśl zdjęcia młodych kobiet, które pozują do zdjęć z tak zwanym kaczym dzióbkiem. Jednak to nie tandetna zmysłowość ani wulgarna golizna robi nam papkę z mózgu. W takich przypadkach momentalnie wychwytujemy niuanse, a w głowie zapala się nam czerwona lampka. Najtrudniejsze do wyłapania są te przekazy, które naturalnie, nienachalnie, mimowolnie zaczynają zmieniać nasze postrzeganie świata i samych siebie. Karmią nas iluzją. Podsycają kompleksy. Budzą zazdrość. Sprawiają, że czujesz się gorsza. Bo wyglądają jak kadry „z życia wzięte”, choć w rzeczywistości są doskonale wyreżyserowane, ale o tym wolisz nie pamiętać. Kuszą, składają obietnice bez pokrycia, otaczają cię aurą luksusu i unoszą na puszystej chmurce utkanej z marzeń. To, co widzimy, zaczynamy uznawać za normę, a gdy się już nią oswoimy, będziemy oceniać się według jej kryteriów. W efekcie zaczynamy patrzeć na siebie cudzymi oczami. A ruch body positive? Jestem absolutnie za. Szkoda tylko, że hasła postulujące akceptację siebie często występują w kampaniach reklamowych, które sprzedają kolejne produkty poprawiające wygląd i mające na celu przybliżenie nas do ideału. I koło się zamyka. Zrób krok ku równowadze Może to naiwne z mojej strony, ale jestem przekonana, że kulturowy mainstream nawet w najgorszym wydaniu nie musi działać na naszą szkodę. Choć warto mieć świadomość, że zawsze istnieje ryzyko, iż porównywanie się do innych osób, a przede wszystkim do nierzeczywistych obrazów, może przyczynić się do: spadku pewności siebie, obniżenia samooceny, niezadowolenia z własnego wyglądu. W końcu żadna z nas nie chce się czuć jak uboga krewna. Jedak to także świetna inspiracja, pole do eksploatacji i zabawy, a nawet przyczynek do głębszej refleksji. Może się okazać, że to, co do tej pory uważałyśmy za wstydliwe, jest akceptowalne. Że nie jesteśmy w tym same. A w konsekwencji mamy większe poczucie sprawczości i kontroli nas własnym życiem. I to jest bezcenne. To jednak wymaga troski także o sferę psyche. Zdaniem specjalistów powinniśmy zawsze mieć z tyłu głowy kilka prostych i oczywistych „złotych rad”. Ludzie pokazują tylko wyselekcjonowany kawałek własnego życia. Widzisz zretuszowane obrazy, które nie odzwierciedlają rzeczywistości. Celem reklamy jest sprzedać. Algorytmy pokazują ci treści mające przyciągnąć uwagę. Nadmiar informacji sprawia, że czujesz się zagubiona. Tak sobie myślę, że w gruncie rzeczy wcale nie chodzi, o to, by demonizować wszechobecne obrazy wyidealizowanych ciał. Bo klucz dobrej relacji z sobą samą to świadomy wybór: czy to, co robię, robię dla siebie, czy dlatego, że takie są oczekiwania innych. Jestem przekonana, że już znasz odpowiedź. Bibliografia: Bourdieu P., „Męska dominacja”, Warszawa 2005; Foucault M., „Historia seksualności”, Warszawa 2012; Foucault M., „Nadzorować i karać”, Warszawa 2010; Giddens A., „Nowoczesność i tożsamość”, Warszawa 2001; Melosik Z., „Tożsamość, ciało i władza w kulturze instant”, Kraków 1996; Szlendak, T., „Supermarketyzacja”, Warszawa: 2008; Wolf, N., „Mit urody” Warszawa 2014. Czytaj także: Zdarza ci się co chwilę zaglądać do lodówki z nadzieją, że zajdziesz w niej coś pysznego? To nie jest przypadek Ulubione krzesło w domu to nie tylko domena silversów. Wyjaśnienie tego mikrorytuału może cię zaskoczyć Wiele osób mówi do siebie, ale nikt się do tego nie przyznaje. Ten wstydliwy nawyk pomaga nam w codziennym życiu
"Nie mów kobiecie: 'Możesz wszystko', ona usłyszy: 'Musisz'". Czy da się być silną i niezmęczoną?
Olga Kozierowska założyła "Sukces pisany szminką", a tematyka silnych kobiet jest jej bliska. Razem z nami zastanawia się, czy silna musi oznaczać zmęczona. Przeczytaj naszą rozmowę.
Coraz częściej wydaje nam się, że silna i zmęczona kobieta to wygodny model dla świata. Pytanie tylko, jak długo jesteśmy w stanie to wytrzymać i w którym momencie lepiej powiedzieć dość. Na to i wiele innych pytań odpowiedziała nam Olga Kozierowska, pionierka działań na rzecz równości i różnorodności oraz założycielka Sukcesu Pisanego Szminką. Kobiety nie troszczą się o siebie z poczucia winy Katarzyna Racławska: Kiedy słyszysz, że kobiety powinny bardziej się o siebie troszczyć, co przychodzi ci do głowy? W czym ta troska powinna się objawiać? Olga Kozierowska: Przede wszystkim przychodzi mi do głowy zdrowie, bo jak zdrowia nie ma, to nic nie ma. A jednocześnie wiele badań pokazuje, że Polki o to swoje zdrowie nie dbają. Na pierwszym miejscu dbają oczywiście o dzieci, partnerów, rodziców, a znalezienie przestrzeni na to, żeby pójść np. do ginekologa, zrobić regularne badania, jest za rzadkie. Jest to szczególnie ważne w czasach ogromnego stresu, presji, przebodźcowania, lęku – to wszystko się gdzieś łączy. To jest baza. Kolejne rzeczy dotyczą naszego rozwoju, realizacji naszych marzeń, które często usypiamy – one do nas gdzieś szepczą, bo będą szeptać i będą próbowały o sobie przypomnieć. Z różnych przyczyn, czasem są to własne wybory, czasem jest to presja społeczna, czasem poczucie winy, stawiamy innych na pierwszym miejscu. Często potem cierpimy… Mamy poczucie, że życie nam ucieka między palcami, mamy niskie poczucie własnej wartości, bo rezygnujemy w imię wyższej wartości z siebie, własnej kariery, własnej portmonetki. Potem okazuje się, że ktoś nas zostawia, odchodzi, a my, nie mając chociażby tej wolności finansowej, musimy pozostać w czymś, co jest złe. Powiedziałaś, że często robimy to z poczucia winy… Dlaczego czujemy się winne? Cały czas funkcjonujemy w zasadach patriarchalnych, które określają społecznie role, przypisują tym rolom odpowiedzialność, a wychylanie się z tego jest złe. Co ciekawe, badania pokazują, że nośnikami takich zasad patriarchalnych, ogromnej krytyki, wyjścia spoza ram, są kobiety dla kobiet. Mamy coś takiego, co w psychologii i w korporacjach nazywa się „unconscious bias”, czyli ukryte, nieświadome uprzedzenia wobec kogoś. Jednym z takich uprzedzeń są uprzedzenia kobiet wobec kobiet. Nazywa się to wojną kobiet i polega na tym, że nie pozwalamy innym kobietom dokonać własnego wyboru bez dawania temu oceny. Dla przykładu. Kobieta rodzi dziecko, siedzi w domu, aby to dziecko wychować, co często jest naprawdę ciężką pracą. I wtedy przez grupę kobiet, które wróciły już do pracy lub nawet nie mają dzieci, może być określana jako osoba bez ambicji. Z kolei grupa kobiet, która decyduje się zajmować domem, mówi o tej drugiej grupie: „złe matki”, „wyrodne”, „karierowiczki”, „zostawiły dziecko samo”. Sama spotykałam się po powrocie z urlopu macierzyńskiego z ostracyzmem ze strony koleżanek, innych kobiet. Żaden mężczyzna mnie nie krytykował za to, ale krytykowana byłam w swoim środowisku kobiecym. Kiedyś w Sukcesie Pisanym Szminką robiłyśmy takie badania, z których wynikało, że kobieta jest w stanie usłyszeć na swój temat wiele negatywnych rzeczy. Ale jak usłyszy, że jest złą matką, to jest największy cios i najbardziej potęguje to poczucie winy. I właśnie to poczucie winy nas wstrzymuje przed wieloma rzeczami, które chcemy zrobić. Nawet przed zadbaniem o ten komfort psychofizyczny, np. pójście pobiegać, na masaż, zrobienie sobie kąpieli dla relaksu. Kobiety balansują pomiędzy obowiązkami domowymi, a tym, co chciałyby zrobić dla siebie i co z tego wynika? Że stajemy się siłaczkami, bo robimy na 100% wszystko. Dodałabym, że zmęczonymi siłaczkami. Zmęczonymi, sfrustrowanymi… Bo jak jesteś zmęczona, to jesteś bardziej podatna na stres, twoja odporność psychiczna i fizyczna spada, nie masz ochoty na przyjemności, bo padasz – nawet na hobby, bo nie masz na to przestrzeni i czasu. Jak tego uniknąć? Pomyśleć o sobie. Zauważyć swoje potrzeby i odpowiedzieć na nie. By nie było za późno. Co do naszych partnerów to mawiam - jeśli kochasz, to dziel się obowiązkami. Dzisiaj naprawdę niewiele jest osób, które są w stanie utrzymać rodzinę na wysokim poziomie samemu. Zatem pracuje i ona i on. Czy sprawiedliwym jest to, że jedna osoba wraca z pracy, dokłada się do tego domowego budżetu, a potem idzie do kolejnej pracy (w domu)? To nie jest sprawiedliwe – tak po ludzku. Zmęczona siłaczka - wizerunek współczesnej kobiety Coraz częściej młodsze pokolenie odchodzi od tego klasycznego podziału w domu i podkreśla właśnie to partnerstwo. Jesteśmy partnerami, więc razem powinniśmy zajmować się domem… Uważam, że powinniśmy podzielić obowiązki wedle predyspozycji, bo jednemu coś przychodzi z łatwością, a drugiemu nie. Nigdy nie będzie podziału 50/50. Wśród młodych kobiet wielkim problemem jest to, że zakładają „życie w związku partnerskim”. A potem okazuje się, że partnerstwo kończy się w momencie, kiedy ona rodzi dziecko. I nagle, choć wcześniej było inaczej, wszystkie obowiązki spadają na nią. A wcześniej on gotował, robił zakupy, sprzątał z nią na spółkę. Tak jakby dziecko było hasłem: „Oddajesz to jej, bo to jej odpowiedzialność”. Ten patriarchalny wzorzec bywa aż tak silny. To ma też drugą stronę medalu. Mężczyźni również nie radzą sobie z presją i emocjami, bo ten patriarchat zabrania im przyznać się do słabości, zabrania im opowiedzieć o tym, że sobie nie radzą. I też wstydzą się przyznać do tego, że pomagają w domu. Czy takie myślenie to tylko domena mężczyzn? Bywa, że kobiety też mają patriarchalne oczekiwania choć nazywamy to “równością”. Chcemy „mieć ciastko i zjeść ciastko”. Oczekujemy, że nasz partner będzie wrażliwy, będzie się zajmował dzieckiem, domem, będzie dyspozycyjny i dostępny emocjonalnie, ale jednocześnie ”będzie dowoził” super kasę, super furę, robił karierę, będzie silny, nie będzie narzekał. A czy się tak da? Wciąż żyjemy w starym schemacie a potrzebujemy nowej definicji związku i potrzebujemy wprowadzić ją w życie. Bo inaczej żyjemy w karykaturze, która nie pasuje do dzisiejszych czasów – do tej presji, warunków, tego, jak funkcjonujemy. Myślę, że tu warto nawiązać do badań przeprowadzonych w ramach Sukcesu Pisanego Szminką, z których wynikało, że kobiety poświęcają na obowiązki domowe średnio 40 procent dnia. 40 procent – przecież to jest prawie połowa. A gdzie w tym wszystkim miejsce na pracę, pasję i troskę o siebie? Praca jeszcze się wciśnie bo w wielu przypadkach musi, gorzej z czasem dla siebie. I po prostu w czasami niewiele można zrobić. Bo co doradzisz kobiecie, która pracuje, ma dziecko, żyje w patriarchalnym związku, z mężczyzną, który o partnerstwie nawet nie chce słyszeć? Oczywiście, można próbować rozmawiać z drugą stroną, można zaangażować dzieci - bo dzieci nie święte krowy i też mogą coś w domu zrobić. Można spróbować dzielić się opieką z koleżankami. Czyli ja zostanę z twoim dzieckiem w ten wtorek a ty zajmiesz się moim w kolejny. W ten sposoļ zyskamy jedno popołudnie dla siebie. Można też szukać odpoczynku dla siebie z dziećmi – np. pójść z dziećmi poćwiczyć, popływać… Z radami trzeba jednak uważać. Bo mówi się kobietom: „Możesz wszystko”. Ale one wtedy często słyszą: „Musisz wszystko”. Ona już czuła się siłaczką, bo po pracy musiała zrobić zakupy, odebrać dziecko, wrócić z dzieckiem do domu, wstawić pranie, położyć dziecko spać, jej dzień skończył się o 23 – to jakie wszystko? jeszcze ma do tego dołożyć pasję?? Namawiam raczej do tego, żeby każdy indywidualnie poszukał możliwości zrobienia czegoś dla siebie. Można zrobić coś z dzieckiem, poprosić kogoś o pomoc, kupić sobie czas, np. wynająć opiekunkę, jeśli możemy sobie na to pozwolić. Nie żałujmy tych pieniędzy, bo to daje nam odpoczynek, a odpoczynek to lepsza odporność fizyczna i psychiczna, a to się równa możliwościom lepszego życia. Mam wrażenie, że kobiety wciąż uznają troskę o siebie jako wyraz słabości… W którym momencie powinno nam się zapalić czerwone światło, że to już za dużo? Tym sygnałem może być złość. Złość jest efektem długotrwałego poczucia bezsilności, stresu, poczucia winy, lęku. Kiedy ciągle podnosimy głos, krzyczymy na “chomika”, psa, a może i na dziecko, to jest to sygnał dla nas by zatrzymać się, zrobić coś, bo inaczej zniszczymy siebie, ale też relacje ze swoim dzieckiem, partnerem, przyjaciółmi. Inny mocny sygnał to zalanie się zdrowia fizycznego i lub psychicznego. Czy silna i zmęczona to wygodny model dla świata? Nie masz takiego poczucia, że świat wymusza na nas to, żebyśmy były silne i zmęczone? Pytanie, kto to jest ten “świat”… To, żebyśmy były silne, jest wygodnym modelem dla każdego. W pracy posiadanie silnych pracowników jest wygodne. Jeżeli ktoś nie zgłasza, że jest przemęczony, to ciśniesz na wyniki. W rodzinie posiadanie silnej osoby też jest wygodne. Ciągnie ktoś “wózek” ze wszystkim i daje radę, to nie ciągnie. Jeżeli nie powiemy stop, nie postawimy granic, to nikt ich nie uszanuje. Bo dlaczego miałby? Jak postawić te granice? Granice zaczynają się od decyzji, że twoje „nie” jest równie ważne jak twoje „tak”. Świat nie jest abstrakcją. To konkretni ludzie, którzy reagują na to, na co im pozwalamy. Jeśli zawsze jesteś dostępna, zawsze dowozisz, zawsze bierzesz więcej - uczysz innych, że to jest norma. Postawienie granicy to nie jest bunt. To jest komunikat. „Jestem na urlopie, wrócę do tego po powrocie.” „Nie wezmę tego projektu, mam pełne zasoby.” „Potrzebuję wsparcia.” Granice nie działają wtedy, gdy je ogłaszamy. Działają wtedy, gdy ich pilnujemy. To my uczymy ludzi, jak mają nas traktować, poprzez to, na co się zgadzamy, a na co już nie. Da się odpuścić i jednocześnie osiągnąć sukces? Tak, o ile odpuścimy to co nam nie służy i to co stanowi priorytet dla innych ludzi a nie dla nas. Porzucimy mikromanagement. Nauczymy się odróżniać rzeczy “pilne” od “ważnych”. Odmówimy wykonywania pracy za innych, a skupimy się na realizacji własnych celów. Ludzie sukcesu wiedzą, co chcą osiągnąć i w jaki sposób mogą to osiągnąć najszybciej. A potem swój sukces uznać. Jak komunikować w relacji: „Mam dość”? Najpierw musimy wiedzieć, czego nie chcemy i przemyśleć co ma się zmienić. Bo kiedy „mamy dość”, zwykle wybuchamy. Potem pojawiają się wyrzuty sumienia, przepraszamy za emocje i nic się nie zmienia. Nie rozmawiamy potem spokojnie. To model, który utrwala problem. Do ważnej rozmowy trzeba się przygotować, tak samo jak do negocjacji w biznesie. W domu jest oczywiście trudniej, bo wchodzą emocje i nawyki drugiej strony, która przyzwyczaiła się, że ją wyręczamy. Co może pomóc? Zapisanie na kartce, a nastepnie przedyskutowanie z domownikami: czego nie chcesz, gdzie są twoje granice, czego oczekujesz, jaki efekt chcesz osiągnąć, np jakie obowiązki mają przejąć inni. I weź odpowiedzialność za to, że będziesz tego pilnować. A jak wyłączyć emocje i podejść do rozmowy spokojnie? Im lepiej się przygotujesz, tym mniej będzie emocji. Komunikacja to umiejętność, nie improwizacja. Warto parafrazować to, co mówi druga osoba, żeby upewnić się, że naprawdę się rozumiecie. Trzeba też być gotową na opór. Osoby przyzwyczajone do dotychczasowego układu mogą próbować wyprowadzić nas z równowagi. Dlatego warto przewidzieć różne scenariusze. I najważniejsze - konsekwencja. Jeśli mówisz: „Nie będę tego robić”, to naprawdę przestań to robić. Bo jeśli powiesz 12 razy „posprzątaj po sobie”, a potem zrobisz to sama - uczysz, że Twoje granice są negocjowalne. Granice działają tylko wtedy, gdy są spójne z działaniem. Jak szminka może zmienić twoje życie? Troska o siebie w kontekście kobiet jest też związana z wyglądem. Czy ta przysłowiowa szminka może coś zmienić? Tak. Może. Widzimy to choćby w programach z metamorfozami - moment, w którym ktoś staje przed lustrem, widzi siebie inaczej i nagle zmienia się jego postawa, spojrzenie, energia. To nie chodzi o próżność. To chodzi o poczucie sprawczości. Nie oszukujmy się, dobrze dobrany strój, fryzura czy makijaż potrafią dodać nam pewności siebie. Nie po to, żeby wyglądać jak z Instagrama. Bo Instagram to wycinek rzeczywistości, efekt końcowy bez pokazanej drogi. Nie porównujmy się do czyjegoś „efektu”, skoro nie znamy procesu. Ale dbajmy o siebie. Dla siebie. Każda z nas ma coś, co w sobie lubi. U mnie to są włosy. Kiedy mam gorszy dzień, wstaję, biorę prysznic i układam je najlepiej, jak potrafię. I od razu czuję się inaczej, bardziej „w sobie”. Jeśli lubisz swoje oczy - podkreśl oczy. Jeśli lubisz usta - nałóż szminkę. To nie jest powierzchowność. To jest mały gest, który mówi: „Jestem dla siebie ważna”. A od tego często zaczyna się większa zmiana. Czy kobiety, które o siebie dbają są mniej podatne na manipulacje? Podatność na manipulację wynika przede wszystkim z cech osobowości i poziomu świadomości. Sam fakt, że jesteśmy wypoczęte czy zadbane, nie chroni nas automatycznie przed manipulacją. Kluczowe jest rozumienie mechanizmów, im lepiej je znamy, tym trudniej nami sterować. Natomiast dbałość o siebie ma ogromne znaczenie w codziennym funkcjonowaniu. Kiedy jesteśmy wypoczęte i potrafimy regulować emocje, podejmujemy lepsze decyzje. Mamy więcej jasności, większą odporność na stres i silniejszą wolę. A to sprawia, że wybieramy świadomie, zamiast reagować impulsywnie. Dbanie o siebie to nie luksus. To inwestycja w zdrowie psychiczne i fizyczne, w odporność i sprawczość. A to wszystko przekłada się na większą niezależność, również w relacjach i w pracy. Czyli silna i zmęczona nie muszą iść ze sobą w parze? Zdecydowanie nie. Myślę, że problem zaczyna się od samej definicji „silnej kobiety”. W polskim języku to często kojarzy się z siłaczką, kimś, kto wszystko zniesie, wszystko ogarnie i nikogo nie obciąży sobą. A ja widzę to inaczej. Siła nie powinna oznaczać dźwigania wszystkiego w pojedynkę. Nie chodzi o twardość ani o udowadnianie, że dam radę bez wsparcia. Może zamiast „silna” warto powiedzieć „spełniona”. Albo „świadoma”. Kobieta, która zna swoje granice, potrafi prosić o pomoc i nie musi nikomu niczego udowadniać. To ja życzę nam wszystkim, żebyśmy były spełnione i cieszyły się życiem na co dzień. I ja też. Olga Kozierowska – pionierka działań na rzecz równości i różnorodności, twórczyni kampanii, które zmieniają sposób, w jaki Polacy myślą o sobie i swoim kraju. Ekspertka w obszarze Diversity, Equity & Inclusion, przedsiębiorczyni społeczna, dziennikarka i twórczyni inicjatyw społecznych. Od lat działa na rzecz równego dostępu do szans, wspierania kobiet i budowania inkluzywnego przywództwa. Założyła Sukces Pisany Szminką (2008), pierwszą w Polsce organizację wspierającą przedsiębiorczość kobiet i równość płci. Jako prezeska Fundacji WłączeniPlus oraz inicjatorka Klubu DEI Champions łączy biznes z działaniami na rzecz różnorodności i systemowej zmiany. Jest pomysłodawczynią kampanii We Did It In Poland, promującej polską innowacyjność, kreatywność i osiągnięcia. Kampania zdobyła szerokie uznanie podczas polskiej prezydencji w Radzie UE, inspirując do budowania dumy narodowej i pozytywnego myślenia o Polsce. Czytaj także: Po weekendzie czujesz większe zmęczenie niż w piątek? To znak, że jesteś na „kredycie energetycznym” Sen jest dla słabych? Z takim myśleniem nie osiągniesz sukcesu. Dr Czerska: „To szkodliwa iluzja" Czy hi-tech to nowy anti-aging? Dr Agnes Frankel: „Tu nie chodzi o zmarszczki, tylko zdrowie skóry”
Kobiety wychowano, żeby się poświęcały. Dlaczego dbanie o siebie wciąż wywołuje poczucie winy?
Troska o bliskich, czy to dzieci, czy też rodziców, a może ukochaną osobę często nadaje sens naszemu życiu. Czujemy się potrzebne, ważne i.... niedocenione. A mimo to zachowujemy się tak, jakby niesienie pomocy innym stanowiło naszą życiową misję. Z miłości stawiamy innych na pierwszym miejscu, zapominając zupełnie o sobie. A potem plujemy sobie w brodę.
Niech pierwsza rzuci kamieniem ta, która choć raz nie poświęciła swoich potrzeb na rzecz bliskiej osoby. Nie ma ani jednej? Wcale mnie to nie dziwi. Nie będę udawała zimnej, nieczułej i pobawionej empatii. Bo nie raz i nie dwa zdarzyło mi się przyjąć postawę mitycznego Atlasa, który na swych barkach trzyma cały świat. Bo czy to źle, że troszczymy się o tych, których kochamy? Czy to właśnie nie miłość do bliźniego stanowi podwalinę naszego człowieczeństwa? No cóż, okazuje się, że w takim myśleniu kryje się pułapka. Skąd w nas potrzeba opiekowania się innymi? Nie zaskoczę cię stwierdzeniem, że człowiek to skomplikowana i unikalna istota. Nie ma na świecie drugiej takiej samej osoby jak ty. A mimo to, nie różnimy się od siebie aż tak bardzo. Badania nad rozwojem człowieka wskazują, że empatia i altruizm są warunkowane biologicznie. Dzielenie się zasobami, opieka nad słabszymi członkami rodziny sprzyjały budowie więzi społecznych oraz zwiększały szanse przetrwania grupy, czy też społeczności. I mimo że nie mieszkamy już w szałasie, a świat zmienił się diametralnie, nasze mózgi wciąż działają według utartych schematów i znanych mechanizmów. Co więcej, zdaniem neuropsychologów, reagujemy na cierpienie innych niemal tak, jakby dotyczyło nas samych. Stąd też troska o innych jest czymś naturalnym. Pojawiają się także głosy, że kobieta, z racji swoich predyspozycji biologicznych, jest wręcz predestynowana do „bycia opiekunką domowego ogniska”. Takie przekonanie podtrzymywane jest nie tylko przez religię katolicką, patriarchalny model społeczeństwa, ale także judeo-chrześcijańskie podwaliny współczesnej moralności i etyki. Te zasady są tak głęboko wpisane w nasze postrzeganie świata, że nieświadomie wciąż realizujemy tradycyjny model kobiecości, który przez wieki zamykał ją w sferze domowej. Powiesz mi, że to bzdura. Że może tak kiedyś było, ale dziś jest inaczej. I masz zupełną rację. Jednak pewnie gdzieś z tyłu głowy wciąż słyszysz wyświechtane zdanie: bo kto ci poda szklankę wody na starość. To jednak nie koniec niespodzianek. Niespełna sto lat temu Margaret Mead zauważyła, że biologiczne predyspozycje (w tym kontekście kobiet, ale w szerszej perspektywie także i mężczyzn) są modelowane przez normy. Innymi słowy, w życiu odgrywamy pewne role, a oczekiwania społeczne wobec kobiet są w dużej mierze konstruktem kulturowym. Idąc dalej tym torem myślenia, troska o bliskich została przypisana kobietom jako ich „naturalne” powołanie. Bo tak było zawsze, bo tak jest dobrze. Tymczasem nie jest ona wyłącznie cechą biologiczną, lecz elementem porządku społecznego. I mamy tu paradoks. Współcześnie podkreśla się autonomię jednostki, lecz równocześnie wciąż utrwala się moralny ideał poświęcenia – szczególnie kobiet w roli matek, partnerek czy opiekunek osób starszych. Szkoda, że czasem zapominamy, że jest to tylko narzędzie organizacji ładu społecznego. Cena pomagania W latach 80. XX wieku Allan Luks prowadził badania psychologiczne obejmujące zagadnienie altruizmu i doszedł do wniosku, że troska o innych przynosi nam wymierne korzyści. Między innymi nadaje nam poczucie sensu i przynależności, poprawia nasze samopoczucie i łagodzi stres, podnosi samoocenę, wzmacnia sprawczość, zmniejsza poczucie samotności oraz przynosi społeczne uznanie. Pomagając, czujemy się szczęśliwe. Bo w odpowiedzi na nasze działania układ nagrody w mózgu wydziela endorfiny (to tak zwany efekt helper’s high). A jednocześnie troszcząc się o innych, idealnie wpisujemy się w społeczne oczekiwania. Brzmi jak układ idealny. Jednak szkopuł tkwi w szczególe, czyli w tym, że w procesie socjalizacji kobietom wciąż narzucany jest inny wzorzec niż mężczyznom, a który w ostatecznym rozrachunku działa na ich szkodę. Doskonała pani domu, matka na medal, troskliwa córka i oddana pracowniczka. I niby nie ma w tym nic złego, prawda? Takie zachowanie może być źródłem siły i wewnętrzną motywacją do działania. Jeśli jednak dziewczynka od dziecka uczy się, że jej wartość zależy od samopoczucia innych i zaspokajania ich potrzeb, to już nie jest fajnie. Bo gdy będzie chciała sprawić sobie przyjemność, poczuje się winna. Zdaniem psychologów lęk przed odrzuceniem, brakiem akceptacji, jak i poczucie winny sprawiają, że kobiety częściej rezygnują z własnych potrzeb, a nawet całkowicie z je zaniedbują. To jednak nie wszystko. Bo między empatią, troską i chęcią niesienia pomocy innym a samopoświęceniem jest bardzo cienka granica. Cena, jaką płacimy, jest ogromna. Chroniczny stres, wypalenie emocjonalne, utrata poczucia autonomii to tylko wierzchołek góry lodowej. Czas odzyskać siebie Troska o siebie i swój dobrostan bywa postrzegana jako egoizm lub luksus. Szukamy miliona wymówek, byle tylko utrzymać status quo. Bo nie mam czasu, bo nie mam pieniędzy, bo nikt tego za mnie nie zrobi. I dźwigamy ostatkiem sił swój krzyż pański. Bo tak trzeba, bo muszę, bo odpocznę, jak wszystko zrobię, bo inni mają gorzej, bo dam sobie radę, bo odpocznę po śmierci. Wiesz, co się pod tym kryje? W opinii psychologów może to być przejaw: strachu przed odrzuceniem, lęku przed oceną społeczną, poczucia winy, nadodpowiedzialności, postrzegania samopoświęcenia jako cnoty, oceny swojej wartości przez pryzmat użyteczności lub nawyk wyniesiony z domu. Tylko że z pustego i Salomon nie naleje. I jeśli sama o siebie nie zadbasz, nikt tego nie zrobi. Truizm? Zapewne. A jednak czasem takie „oczywistości” najtrudniej wprowadzić w życie. A może wytkniesz mi, że łatwiej powiedzieć, trudniej zrobić. Nie jestem święta i czasem też używam tych wymówek. Jednak z doświadczenia wiem, że stawianie siebie na samym końcu listy potrzeb to stąpanie po grząskim gruncie. Nie warto, bo cena, jaką przyjdzie ci zapłacić, jest wysoka. Dlatego nie odkładaj siebie na później. Bibliografia: Beauvoir de S., „Druga płeć”, Warszawa 2023; Gilligan C., „Innym głosem. Teoria psychologii a rozwój kobiet”, Warszawa 2015; Luks A., Payne P., „The Healing Power of Doing Good”, Bloomington 2001; Mead M., „Płeć i charakter w trzech społecznościach pierwotnych”, Warszawa 1986; Tomasello M., „Dlaczego współpracujemy”, Kraków 2015. Czytaj także: Ulubione krzesło w domu to nie tylko domena silversów. Wyjaśnienie tego mikrorytuału może cię zaskoczyć Zdarza ci się co chwilę zaglądać do lodówki z nadzieją, że zajdziesz w niej coś pysznego? To nie jest przypadek Przyciskasz kilka razy guzik w windzie, chociaż wiesz, że nie będzie szybciej? W rzeczywistości chodzi o coś zupełnie innego
"Niewinne" - redakcje Burda Media Polska razem na Dzień Kobiet. Mówimy dość presji społeczeństwa
Dzień Kobiet to wyjątkowe święto. Z tej okazji w Burda Media Polska połączyliśmy siły naszych redakcji i stworzyliśmy spot "Niewinne", w którym rozprawiamy się z presją społeczną. Bo my już niczego nie musimy, ani nie powinnyśmy.
Dzień Kobiet to nie tylko tulipany, goździki i czekoladki. To przede wszystkim święto, którego głównym celem jest przypominanie, jak wiele jesteśmy warte takie, jakie jesteśmy. 8 marca podkreślajmy zatem, że to nie oczekiwania społeczeństwa warunkują, jakimi jesteśmy kobietami, tylko my same i nasze czyny. I właśnie o tym jest najnowszy spot "Niewinne" stworzony we współpracy przez serwisy Burda Media Polska. Spot "Niewinne" - redakcje Burda Media Polska razem na Dzień Kobiet Elle Polska, Glamour Polska, Viva!, Wizaz.pl, Kobieta.pl, Polki.pl oraz Mamo to ja - wszyscy razem łączymy siły, żeby opowiedzieć o kobietach i dla kobiet. Inicjatorem projektu był zespół Video Hub kierowany przez Karolinę Bornińską, Head of Video Hub w Burda Media Polska. Bo dziś największą presją, którą społeczeństwo wywiera na kobiety, jest to, jakie być "powinny". A czy naprawdę ktoś ma nam mówić, jak mamy żyć? W wideo udział wzięły kobiety reprezentujące różne środowiska, które możecie kojarzyć z mediów, m.in.: Mery Spolsky, Julia Kamińska, Anna-Maria Sieklucka, Mandaryna, Barbara Kurdej-Szatan, Sara James oraz Joanna Opozda. Każda z nich podzieliła się swoją historią dotyczącą tego, jaką łatkę przypięło im społeczeństwo. A my doskonale wiemy, że to nie świadczy o ich wartości. Cały spot jest już dostępny w serwisie YouTube. Jest dokładnie taki jak my, kobiety - emocjonalny, dynamiczny, pełen czułych spojrzeń. Nie możecie go przegapić. Kobiety przeciwko presji społeczeństwa Projekt „Niewinne” to nie jednorazowy komunikat, lecz część szerszej narracji obecnej w mediach kobiecych Burda Media Polska przez cały rok – w artykułach, wywiadach i projektach wideo. Bądźcie z nami, śledźcie nasze portale i przyłączcie się do tej wyjątkowej akcji. Bądźmy dla siebie życzliwe, nie tylko w Dzień Kobiet. Czytaj także: Świętowanie kobiecości czy manifestowanie poglądów? Dzień Kobiet to nie tylko miłe święto "Wmawia nam się, że musimy być zgodne z oczekiwaniami innych". Michalina Grzesiak rozmawia z Szafiarką Dorką Urlop bez męża i dzieci to fanaberia? „Nieważne, co ktoś sądzi o twoim życiu, to nie jego życie”
"Perfekcyjnie NIEidealna": Metamorfoza w "wieku vintage" jest możliwa? Kobieto, daj sobie szansę
Michalina Grzesiak w podcaście "Perfekcyjnie NIEidealna" zapytała swoją gościnię o to, jak zmienić styl w "wieku vintage". Szafiarka Dorka o metamorfozie po 50-tce powiedziała wprost: "Daj sobie szansę". Zobacz, od czego warto zacząć.
Gościnią nowego odcinka podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna", prowadzonego przez Michalinę Grzesiak, jest Szafiarka Dorka. Panie szczerze porozmawiały o tym, jak to z tą modą jest i dlaczego wciąż, zamiast dodawać nam pewności siebie, przyprawia nas o kompleksy. Czy da się zmienić styl po 50-tce? Czy "wiek vintage" nas ogranicza? Na te pytania także znajdziemy odpowiedź w nowym odcinku podcastu. Szafiarka Dorka o metamorfozie po 50-tce - czy to możliwe? Michalina Grzesiak przytoczyła słowa swojej gościni, którymi określiła ona kobiety w swoim wieku - "kobietami w wieku vintage". To piękne określenie, ale też moment życia, w którym mamy dwa wyjścia - myśleć, że moda już nie jest dla nas lub pokochać siebie w nowej wersji, właśnie w wersji vintage. Następnie panie zaczęły się zastanawiać nad tym, jak namówić kobiety po 50-tce na to, aby nie bały się zmian. Szafiarka Dorka zaprasza na swój profil, gdzie dzieli się motywacjami i inspiracjami, bo to właśnie ona może być najlepszym przykładem dla kobiet w "wieku vintage", aby odważyły się bawić modą. To niesamowita rozmowa, która inspiruje - nie tylko kobiety po 50-tce, ale też młodsze, które już teraz chcą zadbać o odpowiednio dobraną garderobę. Szafiarka Dorka w nowym odcinku podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna" Nowy odcinek "Perfekcyjnie NIEidealnej" z Szafiarką Dorką jest już dostępny na naszym kanale w serwisie YouTube. To nie tylko rozmowa o modzie, ale przede wszystkim o byciu sobą, odwadze do zmian i eksperymentowania z własnym wizerunkiem. My na pewno będziemy wracać do niej po inspiracje i motywację. Czytaj także: "Wmawia nam się, że musimy być zgodne z oczekiwaniami innych". Michalina Grzesiak rozmawia z Szafiarką Dorką Nawojka Chałupińska-Nowik apeluje do kobiet, które marzą o wielkiej karierze: "Nie róbcie tego sobie" „Nie wyrzucę, bo przyda się do chodzenia po domu”. Tak obniżasz poczucie własnej wartości
Szafiarka Dorka o tym, jak naprawdę wygląda świat mody. "Stylistki utrwalają nasze kompleksy"
Nową gościnią podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna" jest Szafiarka Dorka - inspiracja wielu kobiet, która wyraźnie podkreśla, że moda ma nam sprawiać radość i niwelować kompleksy, a nie w nie wprawiać. Zobacz, co powiedziała w rozmowie z Michaliną Grzesiak.
Szafiarka Dorka to kobieta, którą w sieci pokochały setki tysięcy kobiet - za jej autentyczność, inspiracje, jakimi dzieli się z nami, a także luz, którego brakuje wielu innym influencerkom. Tym bardziej cieszy, że to właśnie ona jest gościnią kolejnego odcinka podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna". W rozmowie z Michaliną Grzesiak opowiedziała m.in. o tym, że kobietom wmawia się podążanie za oczekiwaniami innych. To jednak nie koniec cennych spostrzeżeń naszej bohaterki. Szafiarka Dorka o tym, dlaczego kobiety wciąż są niewidzialne Michalina Grzesiak zapytała Szafiarkę Dorkę o to, czy inne influencerki i stylistki są zazdrosne o jej popularność i czy spotkała się z przykrymi komentarzami z ich strony. Gościni szczerze odpowiedziała, że nie, co jej zdaniem wynika z obawy przed konfrontacją. Takie podejście często przyprawia kobiety o jeszcze większe kompleksy. A moda to powinna być radość i możliwość podkreślenia własnej osobowości. Nawet jeśli stawiamy na szafę kapsułową, która opiera się na minimalizmie. Wciąż jednak za mało przykładamy wagę do elementów garderoby, co wynika nie z tego, że nie mamy na to ochoty, a z tego, że szkoda nam wydawać pieniądze na swój wygląd. I właśnie dlatego bywamy niewidzialne. "Perfekcyjnie NIEidealna" z Szafiarką Dorką już na YouTubie Podcast "Perfekcyjnie NIEidealna" prowadzi Michalina Grzesiak, a jej gościnie nigdy nie są przypadkowe. Rozmawia z nimi bowiem na różne istotne dla kobiet tematy, o których często zapominamy w codzienności. Moda jest jednym z nich. Odcinek z Szafiarką Dorką jest już dostępny na naszym kanale w serwisie YouTube. Czytaj także: "Cały czas uważamy, że mamy prawo oceniać kobiety po wyglądzie". Marta Langwald w rozmowie z Michaliną Grzesiak „Nie wyrzucę, bo przyda się do chodzenia po domu”. Tak obniżasz poczucie własnej wartości Moda ma wspierać, nie stresować. Poznajcie Asię Przenicką-Malek, powergirl Instagrama i moją inspirację
"Wmawia nam się, że musimy być zgodne z oczekiwaniami innych". Michalina Grzesiak rozmawia z Szafiarką Dorką
W nowym odcinku podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna" gościnią Michaliny Grzesiak jest Szafiarka Dorka. Panie porozmawiały o modzie nie tylko w kontekście stylizacji, ale przede wszystkim tego, ile elementy garderoby są w stanie wnieść do naszego życia. Zobacz cały odcinek.
Moda potrafi wyrazić więcej niż tysiąc słów. To ona sprawia, że robimy takie, a nie inne pierwsze wrażenie. Ona może przeważyć o tym, czy dostaniemy pracę, czy spodobamy się miłości naszego życia, a przede wszystkim - zapewnić nam poczucie własnej wartości. To, co zakładamy na siebie, jest w stanie dodać nam pewności siebie, a także opowiedzieć historię tego, na jakim etapie życia aktualnie jesteśmy. Szafiarka Dorka opowiedziała o tym wszystkim w rozmowie z Michaliną Grzesiak - w nowym odcinku podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna". Szafiarka Dorka: "Ubranie wyraża naszą osobowość" Polki są coraz bardziej świadome swojego wyglądu oraz tego, jak się ubierać, ale wciąż brakuje nam w tym wszystkim pewności siebie. Stawiamy na bezpieczne opcje, prostotę, bojąc się eksperymentowania z modą. Wskazuje, że tym, co nas blokuje, z pewnością jest historia. Dawniej nie było takiej dostępności do inspiracji, możliwości zakupu nowych, modnych elementów garderoby, dostępu do krawcowych. Dziś to się zmieniło, ale Polki wciąz mają w głowie tamte czasy. Szafiarka Dorka wskazuje też, że programy, które dotyczą metamorfoz, metamorfozy w internecie, mogą wprawiać kobiety w komplesy. Kazanie bohaterkom stanąć przed lustrem i wymienianie ich wad nie wpływa bowiem korzystnie na pozytywne postrzeganie samej siebie i swojego wyglądu. Nasza bohaterka na własnym przykładzie opowiedziała Michalinie Grzesiak o tych "oczekiwaniach innych". Podkreśliła, że regularnie spotyka się z komentarzami, że jej stylizacje nie wyglądają "kobieco". Tylko właśnie - pytanie, co oznacza kobieco. Nad tym panie zastanawiają się w nowym odcinku podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna". "Perfekcyjnie NIEidealna": Szafiarka Dorka w rozmowie z Michaliną Grzesiak Nowy odcinek podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna" z Szafiarką Dorką jest już dostęny na naszym kanale w serwisie YouTube. To baza informacji nie tylko dotycząca tego, jak budować stylizacje, ale przede wszystkim tego, jak podchodzić do swojego ciała i elementów garderoby, które posiadamy. Bo moda potrafi powiedzieć o nas więcej niż tysiąc słów, a przede wszystkim jest dla nas - nie my dla niej. Czytaj także: Szafiarka Dorka o tym, jak naprawdę wygląda świat mody. "Stylistki utrwalają nasze kompleksy" "Cały czas uważamy, że mamy prawo oceniać kobiety po wyglądzie". Marta Langwald w rozmowie z Michaliną Grzesiak Moda ma wspierać, nie stresować. Poznajcie Asię Przenicką-Malek, powergirl Instagrama i moją inspirację
Dawid Karolak w 3. odcinku "Twarzą w twarz": "Dałem sobie rok, żeby przeorganizować swoje życie"
3. odcinek podcastu "Twarzą w twarz" jest już dostępny w serwisie YouTube. Gościem Wiktora Słojkowskiego jest Dawid Karolak, który opowiedział o swojej stracie, a także wyjątkowej relacji z siostrą. Zobacz, co dokładnie zdradził.
W 3. odcinku podcastu "Twarzą w twarz" czeka nas szczera spowiedź Dawida Karolaka, który w rozmowie z Wiktorem Słojkowskim opowiedział m.in. o swojej wielkiej stracie. Gdy miał 25 lat, zmarła jego mama. Cały ten ciężar musiał wziąć na swoje barki, ponieważ jednocześnie chciał chronić przed tym swoją siostrę. O ich niezwykłej relacji również opowiedział w tej szczerej rozmowie bez tematów tabu. Dawid Karolak o relacji z siostrą Odejście rodzica jest traumatycznym przeżyciem dla każdego. Dawid Karolak przekonał się o tym na własnej skórze już w wieku 25 lat. Wtedy musiał wziąć na swoje barki trudną rzeczywistość, jaką jest przeżycie żałoby i załatwianie wszystkich formalności. Chciał też ułatwić tę sytuację swojej siostrze, z którą jest bardzo zżyty. To był czas, kiedy musiał skupić się na sobie, siostrze i tym, jak teraz będzie wyglądać ich rzeczywistość. Dawid Karolak opowiedział też w podcaście, jak wygląda ich relacja. To jednak nie wszystko. W rozmowie z Wiktorem Słojkowskim otworzył się także na temat tego, jak później radził sobie z tą sytuacją. 3. odcinek "Twarzą w twarz" z Dawidem Karolakiem 3. odcinek "Twarzą w twarz" jest już dostępny na naszym kanale w serwisie YouTube. Wiktor Słojkowski przepytuje w nim Dawida Karolaka z trudnych chwil, które na dobre odcisnęły piętno na jego gościu. To opowieść nie tylko o wielkiej stracie, ale też nauce życia na nowo po takiej traumie. Warto zapoznać się z całym odcinkiem, aby przekonać się o tym na własnej skórze. Czytaj także: "Ze mnie los zakpił". Wiktor Słojkowski o stracie i żałobie w 1. odcinku "Twarzą w twarz" „Muszę opłakać siebie sprzed kilku lat". Michalina Grzesiak w rozmowie z Pauliną Mikułą o rozstaniu i miłości na własnych zasadach Nawojka Chałupińska-Nowik apeluje do kobiet, które marzą o wielkiej karierze: "Nie róbcie tego sobie"
Powiedz sobie „Kocham Cię” i pomóż innym. Rossmann udowadnia, że miłość do samego siebie to nie egoizm, a troska
A gdyby jedno „Kocham Cię” mogło zmienić więcej, niż myślisz? Rossmann zaprasza do gestu, który zaczyna się od troski o siebie, a kończy realną pomocą dla innych - dołącz i spraw, by miłość miała podwójną moc.
Jeśli Tobie również wmawiano, że miłość do samego siebie to egoizm, mamy dobrą wiadomość: to mit, który najwyższy czas obalić. My, podobnie jak Rossmann, wierzymy, że self-love to sztuka troski o siebie, uważności na własne potrzeby i bycia dla siebie życzliwym, bo tylko wtedy możemy być naprawdę dobrzy dla innych. Aby kochać świat, trzeba najpierw zaakceptować i pokochać siebie. Dzień, w którym miłość zaczyna się od Ciebie Wszyscy znamy Walentynki, ale o Dniu Kochania Siebie mówi się wciąż zbyt mało. Tymczasem 13 lutego obchodzimy Międzynarodowy Dzień Kochania Siebie — święto, które przypomina, że relacja z samym sobą jest tą najważniejszą i najbardziej długodystansową. Rossmann idzie o krok dalej i zaprasza do celebrowania tej idei już od 11 do 13 lutego za pośrednictwem aplikacji RossmannPL. Wyznanie sobie miłości w tych dniach ma wyjątkową, podwójną moc - wzmacnia Ciebie i jednocześnie pomaga innym nauczyć się tej samej uważności wobec siebie. Jak jedno „Kocham Cię” zmienia się w realną pomoc Zasada jest prosta, a gest symboliczny i piękny w swojej prostocie. Wystarczy między 11 a 13 lutego powiedzieć „Kocham Cię” do… własnego telefonu z włączoną aplikacją RossmannPL. Każde takie wyznanie to cegiełka dołożona do realnej pomocy, jaką Rossmann przekaże na rzecz projektu „Młode Głowy” Fundacji UNAWEZA. Jeśli w akcji weźmie udział 10 000 użytkowników aplikacji, Fundacja otrzyma 50 000 zł darowizny. To jednak dopiero punkt wyjścia — im większe zaangażowanie, tym większa skala wsparcia. Miłość, która rezonuje, naprawdę potrafi się mnożyć. Fundacja UNAWEZA: kiedy troska o siebie staje się systemowym wsparciem Fundacja UNAWEZA, założona przez Martynę Wojciechowską, od lat konsekwentnie pracuje na rzecz dobrostanu psychicznego młodych ludzi, wzmacniając ich poczucie sprawczości, wartości i wiary w siebie. Jednym z kluczowych projektów Fundacji są „Młode Głowy” — ogólnopolska inicjatywa poświęcona zdrowiu psychicznemu dzieci i młodzieży. Projekt koncentruje się na normalizowaniu rozmów o emocjach, kryzysach psychicznych, depresji oraz presji, z jaką mierzą się dziś młodzi ludzie. Uczy, że mówienie o emocjach nie jest oznaką słabości, lecz odwagi. Że samoakceptacja, uważność na własne potrzeby i czułość wobec siebie są fundamentem zdrowych relacji - zarówno z innymi, jak i z samym sobą. To właśnie ta spójność wartości sprawia, że Fundacja UNAWEZA jest naturalnym i wiarygodnym partnerem kampanii Rossmanna. Użytkownicy aplikacji RossmannPL nie tylko deklarują miłość do samych siebie, ale poprzez swój udział realnie wspierają młode osoby w kryzysie, nadając temu prostemu gestowi głęboki, społeczny wymiar. Bo miłość do samego siebie nie jest luksusem ani chwilową modą - jest fundamentem. To czuły gest, od którego zaczyna się odwaga, spokój i gotowość do bycia dla innych. Jedno „Kocham Cię” wypowiedziane w ciszy może stać się echem, które dotrze dalej, niż się spodziewamy. Gdy dbamy o siebie, tworzymy przestrzeń na empatię, wsparcie i realną zmianę. A jeśli przy okazji możemy pomóc komuś odnaleźć światło w trudniejszym momencie — tym bardziej warto powiedzieć to dziś. I jutro. I zawsze. Materiał promocyjny marki Rossmann