ADHD/ADD. Jak pomóc dziecku ogarnąć chaos?

Często dzieci z zaburzeniami hiperkinetycznymi odbieramy jako niewychowane, rozkapryszone, roztrzepane i rozpieszczone przez rodziców, czy „chowane bezstresowo”. Nie bierzemy pod uwagę opcji, że akurat te dzieci mogą być chore. Tak, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, znany jako ADHD i zespół zaburzeń uwagi bez objawów nadpobudliwości psychoruchowej (ADD) są to choroby, a nie fanaberia dziecka lub wynik braku wychowania…
/ 29.04.2012 10:23

Często dzieci z zaburzeniami hiperkinetycznymi odbieramy jako niewychowane, rozkapryszone, roztrzepane i rozpieszczone przez rodziców, czy „chowane bezstresowo”. Nie bierzemy pod uwagę opcji, że akurat te dzieci mogą być chore. Tak, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, znany jako ADHD i zespół zaburzeń uwagi bez objawów nadpobudliwości psychoruchowej (ADD) są to choroby, a nie fanaberia dziecka lub wynik braku wychowania…

ADHD/ADD. Jak pomóc dziecku ogarnąć chaos?

Rozpowszechnienie tego typu zaburzeń średnio wynosi od 3 do 9%w populacji dziecięcej. Przyczyny ich wystąpienia są dosyć złożone. Obejmują bowiem urazy okołoporodowe, czynniki genetyczne, rozwojowe, zaburzone relacje rodzinne oraz uwarunkowania kulturowe. W ostatnim czasie zwraca się jeszcze uwagę na rolę pożywienia w etiologii zaburzeń hiperkinetycznych. Co istotne, rodzice dzieci z ADHD/ADD nie są ze stali i obserwuje się, że częściej zapadają na przeróżne choroby np. na depresje, zaburzenia lekowe, osobowości, popadają w nałogi, czy też podobnie jak ich dzieci prezentują objawy związane z nadpobudliwością, co bywa odpowiedzią na trud i wysiłek włożony w opiekę nad swoją pociechą.

Objawy ADHD są bardzo dotkliwe nie tylko dla dziecka, ale i jego najbliższych i otoczenia. Można powiedzieć, że mieszczą się w kilku wymiarach, takich jak deficyt w koncentracji, impulsywność, nadpobudliwość i trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji z rówieśnikami.

Braki w koncentracji to przede wszystkim nieuważne słuchanie komunikatów od innych ludzi, rozproszenie uwagi z powodu natłoku bodźców z otoczenia, niemożność skupienia się na detalach, trudności z zapamiętaniem polecenia i wydarzeń z dnia, brak spostrzegawczości oraz „nieobecność” i „myślenie o niebieskich migdałach”.
Impulsywność z kolei dotyczy takich zachowań jak łatwość i brak oporu w przyjmowaniu czyichś opinii i pomysłów, pochopne podejmowanie decyzji, przerywanie wypowiedzi innym osobom, „wyrywanie się” do odpowiedzi jeszcze przed zadanym pytaniem czy też „odpowiadanie za kogoś”. Trzeba wiedzieć, że brak opanowania i umiejętności powstrzymywania się od szybkiego i natychmiastowego zaspokojenia potrzeb własnych u tych dzieci, skutkuje zachowaniami agresywnymi.
Trudności w kontaktach z innymi dziećmi, przejawiają się w braku umiejętności czekania na swoją kolej podczas zabawy, skupianiu uwagi innych na własnej osobie, złym znoszeniu porażek, negatywnej opinii na swój temat. Dziecko z ADHD/ADD często jest odludkiem i czuje się samotne.
Nadpobudliwość ruchowa zaś, przejawia się w trudnościach w pozostawaniu w jednym miejscu, nadmierną ruchliwością kończyn, nieumiejętności biernego odpoczynku w spokoju. Dziecko miewa problemy z zaśnięciem i utrzymaniem ciągłości snu. Ponadto „lubi” zajęcia dość ryzykowne, ale nie potrafi przewidywać ich skutków. Jest też bardzo rozgadane, „żywe”, „robi dużo szumu” w otoczeniu.

Objawy są trudne do opanowania, a właściwy dialog z dzieckiem i nawiązanie z nim owocnej współpracy bywa nie lada wyczynem, określanym jako „mieszkanie na polu bitwy”, którą zwykle przegrywa bezsilny rodzic. Porady na temat tego jak osiągać kompromisy i wypracować system wychowawczy dziecka z ADHD znajdziemy w tegorocznej publikacji Wydawnictwa Lekarskiego PZWL: ADHD/ADD. Jak pomóc dziecku ogarnąć chaos, autorstwa Cheryl R. Carter.

Autorka tego poradnika to terapeutka rodzinna i konsultantka w zakresie organizacji i zarządzania czasem. Zajmuje się udzielaniem porad i wskazówek rodzicom i wychowawcom z zakresu ADHD/ADD. Uczy w jaki sposób organizować dziecku zajęcia w ciągu dnia, jak je nauczyć porządku i systematyczności.
Poradnik przez nią napisany jest zwięzły i porusza istotne kwestie wychowania dziecka nadpobudliwego. Zawiera informacje o metodzie F.I.R.S.T., jako przydatnej w organizacji życia codziennego dziecka. Poza tym podkreśla rolę rodzica jako wzorca i nauczyciela wszelkich czynności, zwłaszcza tych najprostszych.
Autorka podaje też instrukcje co do poszczególnych aspektów życia, jak np. przepis na sukcesy w szkole, właściwe urządzenie i utrzymanie sypialni chorego dziecka oraz całego domu.
Ciekawym urozmaiceniem książki są przykładowe „listy kontrolne”, wzory tabeli i planu zajęć w ciągu dnia, propozycje obowiązków dla dzieci z poszczególnych grup wiekowych. W poradniku znajdziemy również informacje o źródłach pomocy dziecku i rodzinie, jak np. udogodnienia materialne i pożyteczny sprzęt oraz adresy organizacji działających na rzecz osób z ADHD i ADD.
Treści poradnika są przystępnie „podane”. Informacje rzeczowe i konkretne. Język jest dostosowany do osób nie mających styczności z psychologią i medycyną, tak więc jest łatwo zrozumiały.

Poradnik „ADHD/ADD. Jak pomóc dziecku ogarnąć chaos” powinien być lekturą każdego rodzica opiekującego się nadpobudliwym dzieckiem, zwłaszcza rozpoczynających swoją „przygodę” z chorobą, nauczycieli w szkole oraz pediatrów, psychiatrów dziecięcych, psychologów i pedagogów współpracujących z chorymi dziećmi.