„Teściowa zagląda mi do sypialni i do portfela. To moja prywatna sprawa, na co wydaję ciężko zarobione pieniądze”
„Wiedziałam, że jeśli wejdę z nią w dyskusję, skończy się to awanturą, a Jacek znów będzie musiał wybierać między żoną a matką, czego szczerze nienawidził. Kiedy mąż wyszedł do garażu, atmosfera zgęstniała”.
Tamten sobotni poranek miał być leniwy. Marzyłam o kawie wypitej w piżamie, o scrollowaniu wiadomości w telefonie i może, jeśli starczy czasu, o wspólnym śniadaniu z Jackiem bez pośpiechu. Niestety, moje marzenia rozwiały się dokładnie o ósmej trzydzieści, kiedy w zamku zazgrzytał klucz. Wpadła bez zapowiedzi Tylko jedna osoba poza nami miała komplet kluczy do naszego mieszkania i tylko jedna osoba uważała, że sobota rano to doskonały czas na niezapowiedzianą wizytę gospodarczą. Teściowa weszła do przedpokoju jak generał wkraczający na zdobyte terytorium. W jednej ręce dzierżyła siatkę z domowymi przetworami, w drugiej – co zmroziło mi krew w żyłach – własny zestaw ściereczek z mikrofibry. – Dzień dobry, śpiochy! – zawołała, choć w jej głosie nie było ani grama serdeczności, raczej wyrzut. – Wiosna za pasem, a okna u was szare jak ta dzisiejsza pogoda. Przyszłam pomóc, bo wiem, że ty, Ewelinko, pewnie nie masz głowy do domu. To była jej stała śpiewka. Moja praca w korporacji była dla niej czymś abstrakcyjnym i, w jej mniemaniu, mało istotnym w porównaniu z prowadzeniem domu. Jacek wyłonił się z łazienki, przecierając oczy ręcznikiem. – Cześć, mamo – mruknął, całując ją w policzek. – Nie musisz nam sprzątać, damy radę. – Dacie radę? – zaśmiała się krótko, odwieszając płaszcz. – Widziałam pajęczynę w rogu w salonie, jak byłam tu we wtorek. Nie ma się co unosić honorem, matka pomoże. Zresztą ty masz dzisiaj pomóc ojcu przy samochodzie, pamiętasz? Wzięła się za porządki Spojrzałam na męża z wyrzutem. Zapomniał mi powiedzieć. Znowu zostałam sama na polu bitwy. Jacek wzruszył ramionami, posyłając mi przepraszające spojrzenie, i poszedł do kuchni robić kawę, zostawiając mnie sam na sam z żywiołem. Przez pierwsze dwie godziny starałam się być idealną synową. Potakiwałam, kiedy krytykowała mój sposób układania naczyń w zmywarce. Nie odezwałam się słowem, gdy przestawiła kwiatki na parapecie, twierdząc, że mają za mało światła. Moja strategia polegała na minimalizowaniu strat. Wiedziałam, że jeśli wejdę z nią w dyskusję, skończy się to awanturą, a Jacek znów będzie musiał wybierać między żoną a matką, czego szczerze nienawidził. Kiedy mąż wyszedł do garażu, atmosfera zgęstniała. – Ewelina, powiedz mi szczerze, czy wy w ogóle coś odkładacie? – zapytała nagle, polerując lustro w przedpokoju. Pytanie o finanse. Klasyk. – Oczywiście, mamo. Spłacamy kredyt, płacimy rachunki, coś tam zawsze zostaje – odpowiedziałam wymijająco. Kontrolowała nas – Bo wiesz, Jacek wspominał, że chcielibyście w przyszłym roku zmienić samochód. A to są koszty. Życie jest drogie, a młodzi teraz tak lekko wydają pieniądze. Kawki na mieście, jedzenie na wynos… To są tysiące złotych rocznie wyrzucone w błoto. Zarabiałam naprawdę dobrze, lepiej niż Jacek, choć nigdy głośno o tym przy niej nie mówiliśmy. Moje „kawki na mieście” były często spotkaniami biznesowymi, a jedzenie na wynos ratowało nas, gdy wracaliśmy do domu po osiemnastej, wykończeni psychicznie. – Staramy się żyć oszczędnie – skłamałam, bo to słowo było kluczem do jej serca. – No mam nadzieję – mruknęła. – Dobra, kuchnia zrobiona. Wezmę się za sypialnię, trzeba przebrać zimowe rzeczy i wyciągnąć lżejsze. Sypialnia to była moja strefa prywatna. Moja twierdza. A w szafie wisiało coś, czego teściowa absolutnie nie powinna zobaczyć. – Nie trzeba! – krzyknęłam, zagradzając jej drogę. – Naprawdę, mamo, poradzę sobie z ubraniami. To osobiste rzeczy. Otworzyła szafę Spojrzała na mnie podejrzliwie. Jej oczy zwęziły się. – Osobiste? Przed matką masz tajemnice? Ja Jackowi pieluchy zmieniałam, a twoje gacie mnie nie interesują. Chcę tylko posegregować kurtki i swetry, żebyście mieli porządek. Dlaczego tak się denerwujesz? Byłam w kropce. Jeśli będę protestować dalej, uzna, że mam tam bałagan albo coś nielegalnego. Weszła do sypialni i od razu otworzyła szeroko drzwi szafy przesuwnej. Zaczęła wyrzucać na łóżko swetry Jacka, komentując, że są zmechacone i powinnam kupić golarkę do ubrań. Stałam w progu, nerwowo skubiąc skórkę przy paznokciu. Czułam się jak intruz we własnym domu. Wszystko szło w miarę gładko, dopóki nie przeszła na moją stronę szafy. – O, a tu co tak ciasno? – mruknęła, przesuwając wieszaki z impetem. – Po co ci tyle tych szmatek? Połowy pewnie nie nosisz. Trzeba to oddać dla biednych albo sprzedać. Jej ręka zatrzymała się na jedynym pokrowcu w całej szafie, który skrywał mój ostatni, największy grzech. – A to co? Jakaś garsonka? – zapytała i zanim zdążyłam zareagować, pociągnęła za zamek błyskawiczny. Dosłownie oniemiała Sukienka była przepiękna. Wyglądała jak milion dolarów i niestety, kosztowała też niemało. Kupiłam ją dwa tygodnie temu. To był impuls, nagroda za awans, o którym nikomu jeszcze nie powiedziałam, nawet Jackowi, bo czekałam na odpowiedni moment. Chciałam ją założyć na firmową galę w przyszłym miesiącu. Teściowa wyjęła sukienkę z szafy. Materiał zaszeleścił, a potem zapadła cisza. Ciężka, oskarżycielska cisza. Wzrok teściowej powędrował niżej, tam, gdzie przy rąbku wciąż dyndała papierowa metka. Cena nie była oderwana. Widniała tam czarno na białym: 1200 złotych. – Tysiąc… dwieście… złotych – przeczytała powoli, sylabizując każde słowo, jakby uczyła się nowego, obcego języka. Odwróciła się do mnie gwałtownie, trzymając sukienkę jak dowód zbrodni. – Czy tyś oszalała? – To na ważną okazję… – próbowałam się tłumaczyć, czując, jak policzki palą mnie żywym ogniem. – Jaka okazja jest warta takich pieniędzy?! – przerwała mi bezceremonialnie. – Wy macie kredyt! Chcecie remontować łazienkę! Jacek zaharowuje się w tej firmie transportowej, wraca z bólem kręgosłupa, a ty co? Rozpuszczasz jego pieniądze na fanaberie? Oskarżała mnie Te słowa uderzyły mnie mocniej niż cokolwiek innego. Zawsze tak było. W jej oczach to Jacek utrzymywał dom, a ja byłam tylko dodatkiem, który wydaje. – To są też moje pieniądze – powiedziałam stanowczo. – Twoje, jego, to są pieniądze wspólne! – teściowa machała sukienką, jakby chciała odpędzić złe duchy. – Jak ty możesz mu spojrzeć w oczy? Ukrywasz przed nim zakupy? Tak się buduje małżeństwo? Na kłamstwie i rozrzutności? Mój syn sobie od ust odejmuje, w starych butach chodzi, żebyście mieli na nadpłatę kredytu, a paniusia kupuje kiecki z jedwabiu! Czułam, jak narasta we mnie bunt. Teraz przekroczyła granicę. Weszła do mojej sypialni, grzebała w moich rzeczach i oceniała moje wybory, nie mając pojęcia o rzeczywistości. – Nie ukrywałam tego – skłamałam. – Akurat! Z metką wisi! Pewnie czekałaś, aż zapomnisz, że kupiłaś, żeby potem powiedzieć „a, to stare, z wyprzedaży”. Znam te numery – prychnęła pogardliwie. – Jacek musi o tym wiedzieć. Zaraz do niego zadzwonię. Postawiłam granicę Sięgnęła po telefon leżący na komodzie. Mogłam pozwolić jej zniszczyć mój spokój albo wreszcie postawić granicę. – Odłóż telefon, mamo – powiedziałam głosem, którego sama nie poznałam. Był zimny i twardy. Zamarła z palcem nad ekranem. Spojrzała na mnie ze zdziwieniem, jakby pluszowy miś nagle wyciągnął pazury. – Co ty powiedziałaś? – Powiedziałam, żebyś odłożyła telefon. Nie będziesz dzwonić do mojego męża ze skargą na mnie, jakbym była niegrzecznym dzieckiem. To jest nasz dom, nasze pieniądze i moje decyzje. – Ale ty go okradasz! – krzyknęła, rzucając sukienkę na łóżko. – To jest marnotrawstwo! – Nie, mamo. To jest nagroda – wzięłam głęboki oddech. Adrenalina buzowała w moich żyłach. – Dwa tygodnie temu dostałam awans i podwyżkę, o jakiej Jacek może tylko pomarzyć w swojej firmie. Ta sukienka jest na galę, na której będę odbierać nagrodę za projekt roku. Kupiłam ją za pieniądze z premii, która wyniosła trzykrotność tej kwoty. Było jej głupio Teściowa otworzyła usta, ale nic nie powiedziała. Informacja o moich zarobkach i sukcesie była czymś, co nie mieściło się w jej światopoglądzie. Synowa, która zarabia więcej od syna? Synowa, która odnosi sukcesy? – To dlaczego nic nie mówiliście? – wydukała w końcu, tracąc nieco rezon. – Bo wiedziałam, jak zareagujesz – odpowiedziałam szczerze, patrząc prosto w jej oczy. – Zamiast gratulacji usłyszę, że zaniedbuję dom. Ukryłam tę sukienkę nie dlatego, że wstydziłam się wydatku, ale dlatego, że chciałam uniknąć dokładnie tej sceny, która teraz się rozgrywa. Teściowa usiadła ciężko na brzegu łóżka, tuż obok nieszczęsnej sukienki. Jej ramiona opadły. – Chciałam zadbać o waszą przyszłość. Młodzi teraz tak łatwo wpadają w długi. – Nie wpadamy w długi, mamo. Radzimy sobie. I potrzebujemy, żebyś nam zaufała, a nie kontrolowała każdą metkę w szafie. W tym momencie usłyszałyśmy trzaśnięcie drzwi wejściowych. Jacek wrócił wcześniej. Słyszałam jego kroki w przedpokoju. – Dziewczyny? Wszystko w porządku? – zawołał, wchodząc do sypialni. Uratował mnie Zatrzymał się w progu, widząc swoją matkę siedzącą na łóżku z miną zbitego psa i mnie, stojącą nad nią z wypiekami na twarzy. Jego wzrok padł na sukienkę. – O, pokazałaś mamie? – zapytał z uśmiechem, kompletnie nieświadomy napięcia. – Piękna, prawda? Ewelina wygląda w niej jak gwiazda filmowa. Cieszę się, że w końcu przestała oszczędzać na sobie. Należy jej się po tym całym maratonie w robocie. Spojrzałam na Jacka zszokowana. – Wiedziałeś? – zapytała teściowa, patrząc na syna z niedowierzaniem. – No jasne, że wiedziałem. Byłem z nią, jak ją przymierzała. A co, nie podoba ci się, mamo? Teściowa spojrzała na nas, potem na sukienkę, a potem znów na mnie. Zobaczyłam w jej oczach zmieszanie. Zrozumiała, że jej narracja o biednym synku i rozrzutnej synowej właśnie legła w gruzach. Jacek nie był ofiarą. Był moim partnerem. – Ja już będę lecieć – rzuciła nerwowo, kierując się do wyjścia. – Zostawiłam zupę w kuchni. Tylko podgrzejcie. I… gratuluję awansu. Dostała nauczkę Kiedy drzwi za nią się zamknęły, oparłam się o szafę i wypuściłam powietrze, którego chyba nie wypuszczałam od godziny. Jacek spojrzał na mnie pytająco. – Co tu się właściwie stało? Mama wyglądała, jakby zobaczyła ducha. – Prawie – uśmiechnęłam się zmęczona. – Zobaczyła, że dorosłam. I że nie musi już nami zarządzać. Tamtego dnia nie posprzątaliśmy już nic więcej. Zamówiliśmy pizzę i spędziliśmy resztę dnia na kanapie, oglądając seriale. Sukienka wisiała na drzwiach szafy, dumnie prezentując się w pełnej krasie. Przestała być ukrywanym sekretem. Stała się symbolem mojej niezależności i tego, że wreszcie postawiłam na swoim. Od tamtej pory teściowa nadal wpada z wizytami, nadal przywozi słoiki i czasem skrytykuje brudne okna. Ale nigdy, przenigdy nie zajrzała już do mojej szafy. Zrozumiała, że są drzwi, których się nie otwiera, jeśli nie jest się gotowym na to, co można za nimi znaleźć. Ewelina, 34 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie prawdopodobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W sanatorium leżałam w borowinach i cudzych ramionach. Dałam się oszukać i na stare lata zostanę samotną matką” „Wzięliśmy kredyt na remont domu po dziadkach. Nasze małżeństwo zaczęło się sypać szybciej niż stare ściany” „Pojechałam do Krynicy jako zbolała wdowa, a wróciłam z wiosną w sercu. W życiu szkoda czasu na opłakiwanie przeszłości”
„W oczach dzieci zamiast wdzięczności widzę złotówki. Nie wiedzą, że spadek już dawno przeszedł im koła nosa”
„– Przeniesiemy cię do jakiegoś nowoczesnego apartamentu, a nadwyżkę ze sprzedaży rozdzielimy między nas już teraz. To w sumie i tak nasze pieniądze w przyszłości, więc co za różnica, czy dostaniemy je dziś, czy za pięć lat?”.
Przez lata byłam przekonana, że rola matki to bycie wiecznym amortyzatorem, który chroni dzieci przed twardym lądowaniem. Dziś, zamiast wdzięczności, widzę w ich oczach jedynie chłodną kalkulację. Postanowiłam, że moje ciężko zapracowane pieniądze nie sfinansują ich lenistwa. Wychowałam ich w cieple i dostatku, wierząc, że rodzicielska dobroć to waluta, która zawsze wraca z nawiązką. Myślałam, że buduję solidne fundamenty pod ich przyszłe szczęście, a w rzeczywistości nieświadomie karmiłam ich roszczeniowość, podając im wszystko na srebrnej tacy. Kiedy mój mąż, Marek, odszedł kilka lat temu, maski opadły szybciej, niż mogłam się spodziewać. Zamiast stać się moją podporą w żałobie, Igor i Sylwia zaczęli traktować mnie jak terminowy depozyt, który należy jak najszybciej spieniężyć, zanim "termin ważności" matki upłynie. Ciężko pracowaliśmy Z Markiem byliśmy małżeństwem z ogromnymi ambicjami. On – rzeczoznawca majątkowy o analitycznym umyśle, ja – tłumaczka przysięgła dwóch języków, która nie znała pojęcia "wolne popołudnie". Pracowaliśmy od świtu do zmierzchu, nie po to, by pławić się w próżnym luksusie, ale by nasze dzieci miały to, czego nam boleśnie brakowało w młodości: poczucie absolutnego bezpieczeństwa. Każdy odłożony banknot był dla nas obietnicą, że Igor i Sylwia nigdy nie zaznają goryczy wybierania między opłaceniem czynszu a zakupem jedzenia. Dostali od nas wszystko, o czym inni mogli tylko marzyć. Samochody na osiemnastkę, dwupokojowe mieszkania w centrum miasta na zakończenie studiów, a potem systematyczne przelewy, które miały "ułatwiać start". Moja przyjaciółka, Grażyna, często powtarzała przy kawie: – Ewa, ty ich nie zbroisz na życie, ty ich rozbrajasz. Robisz z nich życiowe kaleki, które nie potrafią ustać na własnych nogach, bo wiedzą, że zawsze podstawisz im miękką poduchę. Tylko machałam na to ręką, kwitując jej uwagi uśmiechem. – Przesadzasz, Grażynko. Po to się dorobiliśmy, żeby one miały lżej. Świat jest dziś wystarczająco brutalny – argumentowałam. Dziś wiem, że każda z tych poduch była gwoździem do trumny ich samodzielności. Relacja z dziećmi była transakcją Z biegiem lat dzieci przyzwyczaiły się, że mama to nie osoba, a instytucja charytatywna o nieograniczonych zasobach. Nasze relacje stały się czysto transakcyjne, pozbawione jakiejkolwiek głębi. Igor wpadał zwykle wtedy, gdy potrzebował dołożyć do nowego auta. – Mamo, ten mój grat to już trumna na kółkach. Wstyd podjechać pod biuro klienta, pomyślą, że firma bankrutuje – marudził, mieszając kawę, której nawet nie dopił. – Przecież to auto ma dopiero trzy lata, Igorze. Jest w świetnym stanie – próbowałam oponować. – No niby tak, ale wiesz, jak jest w branży. Wizerunek to wszystko. Myślałem, że skoro i tak trzymasz te pieniądze po tacie na koncie, to może byś mnie trochę poratowała? To tylko chwilowa pożyczka – rzucił, nie patrząc mi w oczy. Wiedziałam, że pożyczka w jego słowniku oznaczała darowiznę, której nigdy nie zobaczę. Sylwia nie była lepsza. Jej telefony rozbrzmiewały głównie wtedy, gdy planowała kolejny remont lub egzotyczne wakacje. – Mamo, oszaleję w tej kuchni, te blaty są już takie niemodne. Znalazłam cudownego projektanta, ale wycenił wszystko na fortunę. Dorzucisz się? Przecież i tak nie masz na co wydawać, siedzisz tylko w tym wielkim domu – mówiła tonem, który sugerował, że robi mi przysługę, pozwalając uszczuplić moje konto. Chcieli sprzedać mój dom Moment zwrotny nastąpił podczas moich siedemdziesiątych urodzin. Przygotowała uroczystą kolację, kupiłam najlepsze wina i ulubione potrawy Marka, by uczcić ten dzień w rodzinnym gronie. Dzieci spóźniły się dwie godziny. – Korki, mamo. Wiesz, jakie to miasto jest nieprzewidywalne – rzuciła Sylwia, nawet nie zdejmując płaszcza przy powitaniu. Przy deserze atmosfera zgęstniała. Igor, zamiast wznieść toast za moje zdrowie, zaczął wywód, który odebrał mi apetyt. – Słuchaj, mamo, musimy poważnie porozmawiać o przyszłości. Ten dom jest ogromny, same opłaty i sprzątanie muszą cię wykańczać. My z Sylwią pomyśleliśmy, że najlepiej byłoby go teraz sprzedać. – Sprzedać? To mój dom, Igorze. Tutaj spędziłam z waszym ojcem najlepsze lata – odpowiedziałam drżącym głosem. – No właśnie, sentymenty to jedno, a logika to drugie – wtrąciła się córka. – Przeniesiemy cię do jakiegoś nowoczesnego apartamentu, a nadwyżkę ze sprzedaży rozdzielimy między nas już teraz. To w sumie i tak nasze pieniądze w przyszłości, więc co za różnica, czy dostaniemy je dziś, czy za pięć lat? Dzięki temu my zainwestujemy, a ty nie będziesz miała problemu z ogrodem. Te słowa: „nasze pieniądze”, zadziałały na mnie jak płachta na byka. Spisałam testament Nie kłóciłam się tej nocy. Nie urządziłam sceny. Po prostu milczałam, patrząc, jak wycierają usta serwetkami i wychodzą, rzucając szybkie "cześć". Następnego dnia, tuż po otwarciu biur, zapukałam do drzwi notariusza. To była najbardziej wyzwalająca chwila w moim życiu. – Jest pani pewna, pani Ewo? – zapytał, patrząc na mnie znad okularów. – Dzieci mogą podważyć taki zapis, jeśli nie będzie dobrze uargumentowany. – Jestem pewniejsza niż kiedykolwiek w życiu, panie mecenasie. Przez lata karmiłam pasożyty, czas dać im nauczkę – odparłam twardo. Podpisałam dokumenty, w których cały mój majątek – nieruchomości, akcje i oszczędności – przekazuję na fundację wspierającą kobiety wychodzące z przemocowych domów oraz na budowę nowoczesnego hospicjum. Dla Igora i Sylwii nie zostawiłam nic oprócz drogiej biżuterii. Teraz ze spokojem planuję resztę swoich dni. Stać mnie na najlepszą opiekę w razie czego, na rejs, o którym zawsze marzył Marek, i na luksusowy dom seniora, gdy nadejdzie czas. Wolę wydać ostatni grosz na własny komfort i realną pomoc potrzebującym, niż patrzeć, jak moje dzieci marnują owoce naszej ciężkiej pracy na kolejne designerskie kaprysy. Moja jesień życia będzie złota, kosztowna i – co najważniejsze – całkowicie moja. Ewa, 72 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Teściowa panoszyła się w moim domu. Pilnowała, by jej synek miał czyste gacie i dwudaniowy obiad” „Myślałam, że matczyna miłość jest bezwarunkowa. Gdy tylko przestałam realizować wizję matki, gorzko się rozczarowałam” „Miałam najlepszą przyjaciółkę na świecie i ukochanego męża. Nie przewidziałam, że oboje mnie zdradzą”
„Mąż dba o naszą poduszkę finansową. Przez niego drżę z zimna pod kocem i liczę każdą kromkę chleba”
„– Alicja, organizm najlepiej regeneruje się w niskich temperaturach. Poza tym, spójrz na prognozy cen gazu. Nie będziemy karmić koncernów naszymi ciężko zarobionymi pieniędzmi. Masz kołdrę i koc, to wystarczy”.
Kiedy Robert zaczął wyłączać kaloryfery w środku mroźnej nocy, myślałam, że to ponury żart. Szybko jednak zrozumiałam, że mój mąż zamienił nasze wspólne życie w poligon doświadczalny, gdzie ciepła woda i świeże pieczywo stały się zakazanym luksusem. Oboje z Robertem stąpaliśmy twardo po ziemi – on jako logistyk potrafił zaplanować każdą trasę, ja jako skrupulatna księgowa pilnowałam, by domowy budżet nigdy nie świecił pustkami. Nie szukaliśmy złotych klamek, ale ceniliśmy sobie święty spokój kupiony za cenę normalności. Niestety, w ciągu ostatniego roku mój mąż przeszedł metamorfozę, której nie powstydziłby się najbardziej radykalny asceta. Z radosnego partnera stał się strażnikiem paragonów, który w każdym wydanym groszu widział zapowiedź nadchodzącej apokalipsy. Zaczęliśmy zaciskać pasa Wszystko zaczęło się niewinnie, od rezygnacji z piątkowej pizzy i kina. Myślałam: „dobrze, odłożymy na remont kuchni”. Jednak wkrótce Robert zaczął postrzegać świat przez pryzmat strat. Każde wyjście na kawę było dla niego jak dziura w tonącym statku, którą trzeba natychmiast załatać odmową. Patrzyłam na nasze mieszkanie i widziałam, jak traci kolory. Zasłony w salonie, niegdyś dumnie zdobiące okna, dziś przypominały prześcieradła z demobilu – cienkie, przepuszczające każde spojrzenie sąsiada, z nitkami zwisającymi niczym pajęczyny. – Robert, spójrz na to. Przez te firany już nic nie widać. Trzeba kupić coś nowego, chociaż najprostszy materiał – zagadnęłam go pewnego popołudnia, wskazując na przetarcia. Mąż nawet nie podniósł wzroku znad swojego arkusza kalkulacyjnego, w którym od godziny sumował zużycie energii. – Alicja, nie przesadzaj. One mają funkcję osłonową i spełniają ją wyśmienicie. Nowe zasłony nie sprawią, że będziemy szczęśliwsi, a jedynie uszczuplą naszą poduszkę finansową – odparł tonem, jakby recytował manifest ekonomiczny. – Poduszkę? Robert, my niedługo będziemy spać na podłodze, bo uznasz, że materac to zbędna wygoda! Te dziury same się nie zacerują, a ja wstydzę się zaprosić kogokolwiek do domu. – To nie zapraszaj. Prawdziwi przyjaciele nie patrzą na wystrój, tylko na człowieka. A mądry człowiek wie, kiedy trzymać portfel zamknięty na cztery spusty – uciął, wracając do swoich liczb. Czułam, jak narasta we mnie bunt. To nie była już oszczędność, to było biedowanie. Robert stał się głuchy na argumenty, a każde moje pragnienie kwitował jako „chwilową zachciankę rozpuszczonej konsumpcjonistki”. Mąż zakręcił ogrzewanie Prawdziwy koszmar zaczął się jednak, gdy temperatura na zewnątrz spadła poniżej zera. Obudziłam się w środku nocy, czując, że mój nos jest lodowaty, a oddech zamienia się w delikatną mgiełkę. Pod grubym kocem i dwiema kołdrami wciąż dygotałam. Wyciągnęłam rękę w stronę grzejnika – był zimny jak głaz w strumieniu. Wyskoczyłam z łóżka, owinięta w dwa szlafroki, i pognałam do przedpokoju. Termostat był martwy. Robert siedział w kuchni, ubrany w gruby, wełniany sweter, pijąc letnią wodę. – Dlaczego tu jest jak w chłodni? Wyłączyłeś ogrzewanie? – mój głos drżał z zimna i wściekłości. – Alicja, organizm najlepiej regeneruje się w niskich temperaturach. Poza tym, spójrz na prognozy cen gazu. Nie będziemy karmić koncernów naszymi ciężko zarobionymi pieniędzmi. Masz kołdrę i koc, to wystarczy. – To nie jest survival Robert! To jest nasze mieszkanie w bloku! Chcę móc zdjąć skarpetki bez obawy o odmrożenia! – krzyknęłam, ale on tylko wzruszył ramionami. – Przyzwyczaiłaś się do cieplarnianych warunków. Trochę hartowania nam nie zaszkodzi. Zobaczysz, na koniec miesiąca mi podziękujesz, jak zobaczysz saldo. To był jednak dopiero początek jego krucjaty. Robert zaczął obsesyjnie wyłączać oświetlenie. Gdy tylko wychodziłam z pokoju, światło gasło za moimi plecami. Czułam się we własnym domu jak intruz, który musi przemykać w ciemnościach, by nie narazić budżetu strategicznego na szwank. Oszczędzał na jedzeniu Kwestia jedzenia stała się ostatecznym ciosem. Robert, który kiedyś potrafił docenić dobrą rybę czy świeże warzywa, nagle odkrył „uroki” produktów z kończącym się terminem ważności i marek własnych o składzie przypominającym tablicę Mendelejewa. Pewnego dnia wrócił z naręczem siatek. Wykładał na blat puszki z mielonką, makarony, które po ugotowaniu zmieniały się w kleistą papkę, i siatkę bułek, które mogłyby służyć za materiał budowlany. – Co to ma być? – zapytałam, biorąc do ręki kostkę produktu seropodobnego, który nawet nie pachniał jak jedzenie. – To jest racjonalne żywienie, Alicja. Kaloria to kaloria. Nie ma sensu przepłacać za markowe opakowania, skoro w środku jest to samo. A te bułki po odgrzaniu w mikrofali będą jak prosto z pieca. – Robert, to jest pasza, a nie jedzenie! Nie jestem psem, żeby jeść konserwy z najniższej półki! Czy ty w ogóle widzisz, co robisz? Głodzimy się, mimo że oboje pracujemy i mamy oszczędności! Mąż usiadł przy stole i westchnął głęboko, jakby tłumaczył dziecku podstawy matematyki. – W mojej firmie krążą plotki o redukcjach. Jeśli stracę pracę, te „oszczędności”, o których mówisz, rozpłyną się w dwa miesiące. Musimy przejść na tryb awaryjny już teraz, żeby potem nie obudzić się z ręką w nocniku. Komfort to iluzja, Alicja. Bezpieczeństwo jest w twardej gotówce, nie w świeżym łososiu. – Ale my nie żyjemy, my tylko trwamy! – wybuchnęłam płaczem. – Boisz się przyszłości tak bardzo, że zabijasz naszą teraźniejszość. Chcę zjeść normalną kolację przy zapalonym świetle i w ciepłym pokoju. Czy to naprawdę jest zbyt wygórowane żądanie? Robert patrzył na mnie chwilę, a w jego oczach mignął cień dawnego męża. Jednak po sekundzie znów zastąpiła go ta lodowata, kalkulacyjna maska. Odwrócił się i zaczął układać puszki według daty przydatności. Zrozumiałam, że rozmawiam ze ścianą, której nie przebije żadna emocja. Zdenerwował mnie jeszcze bardziej Myślałam, że gorzej być nie może, dopóki Robert nie ogłosił „wielkiego odcięcia”. – Od przyszłego miesiąca rozwiązuję umowę z dostawcą internetu – oznajmił przy śniadaniu składającym się z suchej bułki i najtańszej herbaty. Zamarłam z kubkiem w dłoni. W dzisiejszych czasach to brzmiało jak wyrok skazujący na cyfrowe wygnanie. – Żartujesz? Jak mam opłacać rachunki? Jak mam kontaktować się z rodziną? Przecież ja czasem muszę popracować z domu! – Masz pakiet danych w telefonie, używaj go oszczędnie. A rachunki można opłacić w drodze do pracy. Sto złotych miesięcznie to tysiąc dwieście rocznie. Za dziesięć lat to będzie fortuna. – Za dziesięć lat będziemy wariatami mieszkającymi w jaskini! Robert, opamiętaj się! Odcinasz nas od informacji, od rozrywki, od świata! To jest czyste szaleństwo! – Szaleństwem jest płacenie za coś, co marnuje nasz czas – odparował z tą swoją przerażającą pewnością siebie. Zaczęłam się zastanawiać, kim jest ten człowiek. Mężczyzna, którego pokochałam, potrafił być hojny, potrafił się śmiać i cieszyć chwilą. Ten, który stał przede mną, był cieniem, niewolnikiem cyferek na koncie, które miały nas rzekomo uratować przed bliżej nieokreślonym „jutrem”. Wieczory w naszym domu stały się nie do zniesienia. Siedzieliśmy w półmroku, owinięci w koce, unikając swoich spojrzeń. Cisza była tak gęsta, że można by ją kroić nożem, ale Robert był z niej dumny – przecież cisza nic nie kosztuje. Tego było za wiele Granica została przekroczona, gdy Robert zaproponował limitowanie ciepłej wody pod prysznicem. „Dwie minuty na osobę” – tak brzmiała nowa dyrektywa generalna. Usiadłam na kanapie, która skrzypiała pod ciężarem mojego zawodu. Czułam, że jeśli teraz nie zareaguję, to jutro będę prać ubrania w rzece, by zaoszczędzić. – Robert, koniec tego. Albo dzisiaj włączysz ogrzewanie, zamówisz normalne zakupy i przywrócisz internet, albo pakuję walizki i idę do matki – powiedziałam to szeptem, ale mój głos był oschły. On tylko spojrzał na mnie znad kolejnej listy „zbędnych wydatków”. – Alicja, nie bądź histeryczką. Chcę tylko naszego bezpieczeństwa... – Nie, Robert. Ty chcesz kontroli, a ja w środku umieram z głodu i zimna. Nie boję się biedy, boję się życia z kimś, kto przestał być człowiekiem, a stał się kalkulatorem. Jeśli nie zobaczę zmiany do rana, nie będzie już żadnej „naszej” przyszłości, o którą tak walczysz. Zobaczyłam w jego oczach autentyczny strach. Nie strach przed utratą pracy, ale przed utratą mnie. Przez chwilę stał w bezruchu, a potem powoli podszedł do termostatu. Usłyszałam upragnione „kliknięcie” pieca. Czy to wystarczy? Nie wiem. Alicja, 39 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Teściowa panoszyła się w moim domu. Pilnowała, by jej synek miał czyste gacie i dwudaniowy obiad” „Myślałam, że matczyna miłość jest bezwarunkowa. Gdy tylko przestałam realizować wizję matki, gorzko się rozczarowałam” „Miałam najlepszą przyjaciółkę na świecie i ukochanego męża. Nie przewidziałam, że oboje mnie zdradzą”
„Mąż często zamykał się z telefonem w łazience. Myślałam, że flirtuje z inną kobietą, ale miał co innego za uszami”
„– Słuchaj, Magda, chłopy nie siedzą w kiblu po czterdzieści minut, żeby podziwiać fugi – wypaliła, odstawiając filiżankę z głośnym brzękiem. – On tam ma swój drugi świat. Pewnie klika z jakąś babą, która wysyła mu zdjęcia, po których ty byś się rumieniła przez tydzień”.
Kiedy mój mąż zaczął traktować łazienkę jak azyl i znikał w niej z telefonem, w naszym domu zapanowała lodowata cisza. Przez ostatnie miesiące czułam się w naszym mieszkaniu jak nieproszony gość, jak cień snujący się po kątach, podczas gdy Artur budował mur, którego nie potrafiłam przebić żadnym słowem ani gestem. Każdy wieczór wyglądał identycznie: on, zatopiony w miękkim fotelu lub zamknięty na cztery spusty w łazience, i ten charakterystyczny, niebieskawy blask bijący od jego smartfona, który rzeźbił na jego twarzy grymas całkowitego odklejenia od rzeczywistości. Nasza intymność, budowana przez dekadę, zaczęła przeciekać mi przez palce niczym suchy piasek, a ja, zamiast walczyć o nas, zaczęłam karmić się najgorszymi domysłami, które niczym czarne ptactwo krążyły nad naszym małżeńskim łóżkiem. Przyjaciółka zasiała we mnie niepokój Siedziałyśmy z Ewą w dusznej kawiarence, a zapach palonych ziaren wydawał mi się tego dnia wyjątkowo drażniący. Moja przyjaciółka, znana z tego, że nie owija w bawełnę, patrzyła na mnie z mieszanką politowania i irytacji, gdy po raz kolejny żaliłam się na nieobecność Artura. – Słuchaj, Magda, chłopy nie siedzą w kiblu po czterdzieści minut, żeby podziwiać fugi – wypaliła, odstawiając filiżankę z głośnym brzękiem. – On tam ma swój drugi świat. Pewnie klika z jakąś babą, która wysyła mu zdjęcia, po których ty byś się rumieniła przez tydzień. – Artur? Nie, on by nie potrafił... – próbowałam bronić resztek mojego złudnego spokoju, choć w głębi duszy czułam, że Ewa może mieć rację. – Każdy potrafi, jak mu się nudzi w domu. Weź mu ten telefon, sprawdź wiadomości, bo inaczej obudzisz się jako rozwódka, która nawet nie wiedziała, kiedy przestała być żoną – jej słowa cięły jak brzytwa, zostawiając w mojej psychice głębokie rany. Zawsze uważałam, że szpiegowanie partnera to upadek, to przyznanie się do całkowitej porażki, ale tego wieczoru, gdy wróciłam do domu i znów zastałam zamknięte drzwi łazienki, poczułam, że muszę wiedzieć. Niepewność była gorsza niż najboleśniejsza prawda. Byłam zdeterminowana Piątkowy wieczór miał być nasz, kupiłam wino, zapaliłam świece, chciałam, żebyśmy choć raz odłożyli technologię na boczny tor. Jednak Artur był już po drugiej stronie lustra. Siedział spięty, jego kciuki poruszały się z prędkością światła, a z głośnika telefonu wydobywały się jakieś stłumione, agresywne dźwięki. – Artur, odłóż to na chwilę. Porozmawiaj ze mną – poprosiłam, czując, jak w gardle rośnie mi gula. – Zaraz, teraz nie mogę, mam ważną sprawę – rzucił, nawet nie mrugając powieką. – Jaką sprawę? Pokaż mi, z kim tak ciągle piszesz! – straciłam panowanie nad sobą i wyciągnęłam rękę w stronę urządzenia. To, co stało się później, wstrząsnęło mną do głębi. Mąż, który nigdy nie podniósł na mnie głosu, zerwał się z kanapy z dzikim błyskiem w oku. Zasłonił telefon własnym ciałem, jakby chronił największy skarb narodowy przed najeźdźcą. Kiedy spróbowałam podejść bliżej, odsunał się. Nie było w tym nienawiści, była tam czysta, zwierzęca wręcz determinacja, by nie stracić kontroli nad tym, co widzi na ekranie. Jak oparzony wbiegł do toalety, a dźwięk przekręcanego klucza zabrzmiał jak wyrok śmierci dla naszego związku. Uciekłam na chwilę Nie mogłam zostać w tym domu. Czułam się upokorzona i przede wszystkim zdradzona. W mojej głowie ułożył się już cały scenariusz: on ma kogoś, ta kobieta jest młodsza, pewnie fascynuje go czymś, czego ja mu już nie daję. Spakowałam małą walizkę i pojechałam do najbliższego hotelu. Całą noc spędziłam na patrzeniu w sufit, a moje oczy piekły od nieustannego płaczu. Rano mój telefon zaczął wibrować. Kilkanaście nieodebranych połączeń, seria wiadomości, w których Artur błagał o powrót, zaklinał się, że to nie tak, jak myślę. Czułam jednak tylko pustkę. Chciałam, żeby poczuł ten sam strach, który ja czułam przez ostatnie miesiące – strach przed utratą kogoś bliskiego. Dzieci były bezpieczne u moich rodziców, więc miałam luksus bycia samą ze swoim bólem aż do niedzieli. Kiedy weszłam do mieszkania, Artur siedział przy stole. Wyglądał jak wrak człowieka – nieogolony, ze spuchniętymi oczami, z dłońmi, które drżały przy każdym ruchu. – Gdzie ty byłaś? Myślałem, że stało się coś strasznego – zaczął łamiącym się głosem. – Strzyżonego Pan Bóg strzeże, Artur. Przecież ty masz swój świat w telefonie, po co ci żona? – odgryzłam się, czując gorzki smak satysfakcji. – Magda, proszę... nie rób mi tego. Ja nie mam nikogo. Przysięgam na życie naszych dzieci, że nie ma żadnej innej kobiety – patrzył mi prosto w oczy, a ja dostrzegłam w nich coś, czego wcześniej nie rozumiałam: wstyd. – Więc co tam robisz? Dlaczego zamykasz się w łazience na godziny? – krzyczałam, dając upust wszystkim stłumionym emocjom. Mąż wyznał mi prawdę Po długiej, ciężkiej ciszy, Artur położył telefon na stole i przesunął go w moją stronę. – Zobacz sama. Nie ma haseł, nie ma ukrytych czatów. Z drżeniem serca wzięłam urządzenie. Spodziewałam się zdjęć kobiet, flirtów, planów spotkań. Zamiast tego zobaczyłam ikonę gry strategicznej. Po otwarciu galerii moim oczom ukazały się zrzuty ekranu z rankingami, statystyki postaci i dziesiątki powiadomień o nadchodzących bitwach wirtualnych klanów. – To jest gra, Magda. Wpadłem w to jak w bagno. W pracy jest tak ciężko, szef naciska, kredyt rośnie, a tam... tam jestem dowódcą. Tam wszystko zależy od moich decyzji, tam odnoszę sukcesy – wyznał cicho, chowając twarz w dłoniach. – Bałem się twojej oceny. Bałem się, że uznasz mnie za niedojrzałego dzieciaka, który zamiast zajmować się rodziną, klika w kolorowe ludziki. Łazienka była jedynym miejscem, gdzie nikt mnie nie oceniał. Siedzieliśmy tam razem, a ja nie wiedziałam, czy się śmiać, czy płakać. Mój mąż nie zdradził mnie z kobietą, ale zdradził mnie z iluzją. Wybrał łatwą gratyfikację w grze zamiast trudnej pracy nad naszymi problemami. Magda, 40 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Zamieszkaliśmy z teściową, żeby zaoszczędzić na kredycie. Miałam więcej pieniędzy, ale mniej szacunku do siebie” „Mam dziecko, bo matka ciągle mnie o nie męczyła, a ja chciałam tylko spokoju. Teraz wszyscy są szczęśliwi, tylko nie ja” „Każda wizyta u teściowej była stąpaniem po cienkim lodzie. Aż w końcu przy niedzielnym obiedzie wygarnęłam jej wszystko”
„Dla moich córek jestem darmową jadłodajnią. Wpadają się najeść, zabrać słoiki i zostawić światło w lodówce”
„W każdą sobotę moja kuchnia zamieniała się w małą manufakturę. Obierałam kilogramy warzyw, lepiłam dziesiątki pierogów i piekłam ciasta, od których zapachu kręciło się w głowie. Niedziela była kulminacją – pucowałam dom, wystawiałam najlepszą zastawę i czekałam na dźwięk dzwonka”.
Przez lata wierzyłam, że niedzielne obiady to fundament naszej rodzinnej więzi. Nie chciałam dopuścić do siebie myśli, że dla moich dorosłych dzieci jestem jedynie darmową kucharką i dostawcą słoików na cały tydzień, dopóki w moim życiu nie pojawiła się dawna przyjaciółka. To było już męczące To był specyficzny rodzaj zmęczenia, który kładł się cieniem na każdy mój piątkowy wieczór, ale ja nazywałam go „słodkim ciężarem”. Stałam w kolejce u rzeźnika, przeliczając w pamięci, czy starczy mi na porządną pieczeń i jeszcze na kawałek schabu, który przecież zawsze musiał „wyjechać” w torbie termicznej najmłodszej córki. – Pani Tereso, znowu szykuje się królewska uczta? – zagadnęła pani Halinka zza lady, pakując mi do siatki najlepsze kawałki mięsa. – No wie pani, młodzi mają tyle na głowie, praca, kredyty... Chociaż u mnie zjedzą coś domowego, bez tej całej chemii – odpowiedziałam z dumnym uśmiechem, choć w głębi duszy czułam ukłucie niepokoju na widok paragonu. W każdą sobotę moja kuchnia zamieniała się w małą manufakturę. Obierałam kilogramy warzyw, lepiłam dziesiątki pierogów i piekłam ciasta, od których zapachu kręciło się w głowie. Niedziela była kulminacją – pucowałam dom, wystawiałam najlepszą zastawę i czekałam na dźwięk dzwonka. Przychodzili wszyscy: starsza Justyna z mężem i małym Antosiem oraz młodsza Edyta z narzeczonym. Byli głośni, roszczeniowi i zawsze głodni. – Mamo, ten sos to ci wyszedł genialny! Odlej mi trochę do słoika, będzie do makaronu na wtorek – rzucała Edyta między jednym kęsem a drugim. – A ja wezmę te resztki rosołu, Antoś go uwielbia – dodawała Justyna, już buszując w moich szafkach w poszukiwaniu plastikowych pojemników. I tak to wyglądało. Oni wychodzili najedzeni i obładowani prowiantem na pół tygodnia, a ja zostawałam z górą brudnych naczyń i pustą lodówką. Przez resztę tygodnia moja dieta składała się z taniego chleba, bo emerytura po pracy w bibliotece nie była z gumy. Ale wmawiałam sobie, że to moja misja. Zaprosiłam koleżankę na obiad Wszystko zaczęło się zmieniać, gdy do kraju wróciła Grażyna. Moja koleżanka z czasów studiów, która dekadę spędziła w Luksemburgu, pracując jako luksusowa opiekunka. Gdy zobaczyłam ją na peronie, przecierałam oczy ze zdumienia. To nie była ta sama szara myszka w niemodnym płaszczu. Przede mną stała elegancka kobieta w kaszmirowym szalu, z nienaganną fryzurą i paznokciami, które wyglądały jak małe dzieła sztuki. – Tereska! – wykrzyknęła, tuląc mnie do siebie. Pachniała perfumami, o których ja mogłam tylko pomarzyć w katalogach. – Odzyskałam wolność i zamierzam z niej korzystać. Teraz czas na nas, na kino, wystawy i długie spacery! Zaprosiłam ją na najbliższy niedzielny obiad, chcąc pochwalić się moją rodziną. Grażyna przyszła z dobrą kawą i bukietem kwiatów – czymś, czego od moich dzieci nie widziałam od lat. Siedziała przy stole, obserwując z boku ten spektakl. Widziała, jak Justyna pakuje pół blachy ciasta do torby, jak mężowie córek wyciągają nogi pod stołem, czekając na deser, i jak nikt, absolutnie nikt, nie ruszył się, by pomóc mi zanieść półmiski do kuchni. – Masz wspaniałą restaurację, Teresa – powiedziała wieczorem, gdy zostałyśmy same, a ja akurat ładowałam trzecią turę zmywarki. – Tylko szkoda, że goście wychodzą bez płacenia i bez „dziękuję”. – Przesadzasz, to przecież moje dzieci – broniłam się słabo. – To są dorośli ludzie, którzy traktują cię jak darmową knajpę. Czy oni kiedykolwiek zapytali, co u ciebie? Czy zaproponowali, że to oni ugotują i zaproszą ciebie? Zmieniłam plany Słowa Grażyny kiełkowały we mnie jak ziarno rzucone na podatny grunt. Okazja do testu nadarzyła się szybciej, niż myślałam. Grażyna zaproponowała wspólny wyjazd do opery w sąsiednim mieście – akurat w niedzielę. – Dziewczyny, w najbliższy weekend mnie nie ma. Idę z Grażyną na „Traviatę” – oznajmiłam przez telefon, starając się, by mój głos nie drżał. – Ale jak to? – w słuchawce zapadła cisza, którą przerwał pełen pretensji głos Edyty. – Mamo, a nie mogłabyś chociaż upiec tych udek z kurczaka rano? Wpadlibyśmy tylko je odebrać... Zabolało. Nie zapytały, czy się cieszę, w co się ubiorę, czy mam transport. Liczyły się tylko udka. Justyna poszła jeszcze dalej, sugerując, że ta „nowa koleżanka” ma na mnie zły wpływ i mąci mi w głowie. Zrozumiałam wtedy, że moje córki nie kochają mnie za to, kim jestem, ale za to, co kładę im na talerz. Niedzielny wieczór w operze był magiczny, ale prawdziwa rewolucja wydarzyła się później. Podczas kolacji w restauracji, gdzie pierwszy raz od lat to mnie ktoś obsługiwał, Grażyna rzuciła pomysł, który wydawał się szalony. – Szukam mieszkania, a ty masz te trzy wielkie pokoje, w których tylko kurz osiada. Może zamieszkamy razem? Będziemy dzielić koszty, a zamiast stać przy garach, zaczniemy w końcu żyć. To była spontaniczna decyzja Zgodziłam się. Kiedy córki dowiedziały się, że w „ich” dawnym pokoju zamieszka lokatorka, wybuchła prawdziwa awantura. Padały oskarżenia o egoizm, o niszczenie rodzinnej tradycji. Ale ja byłam nieugięta. Przestałam gotować obiady dla sześciu osób. Zaczęłam za to regularnie wychodzić z Grażyną na miasto. Co się stało z naszą relacją? O dziwo, nie rozpadła się, choć przeszła bolesną metamorfozę. Justyna, widząc, że słoiki zniknęły na dobre, musiała nauczyć się planować zakupy. Edyta z kolei, chcąc się ze mną zobaczyć, musiała w końcu zaprosić mnie do siebie na herbatę, choć ciastka musiałam przynieść sama, bo ona nie ma ręki do wypieków. Dziś, mając 61 lat, wreszcie czuję, że moje życie należy do mnie. Cieszę się każdą chwilą spędzoną z Grażyną, naszymi wspólnymi śniadaniami i brakiem góry naczyń w zlewie w niedzielny wieczór. Moje córki w końcu zrozumiały, że mama to nie instytucja charytatywna, ale człowiek, który ma prawo do własnych przyjemności. Bo miłość nie powinna smakować jak darmowy obiad – powinna opierać się na szacunku i pamięci, która nie kończy się wraz z opróżnieniem ostatniego słoika z zupą. Teresa, 61 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Zamieszkaliśmy z teściową, żeby zaoszczędzić na kredycie. Miałam więcej pieniędzy, ale mniej szacunku do siebie” „Mam dziecko, bo matka ciągle mnie o nie męczyła, a ja chciałam tylko spokoju. Teraz wszyscy są szczęśliwi, tylko nie ja” „Każda wizyta u teściowej była stąpaniem po cienkim lodzie. Aż w końcu przy niedzielnym obiedzie wygarnęłam jej wszystko”
„Wnuczka ma dla mnie czas tylko raz w miesiącu, gdy przychodzi emerytura. 1 marca na pewno się pojawi”
„Kiedy zbliżał się kolejny pierwszy dzień miesiąca, czułam napięcie, jakbym szykowała się na egzamin. Tym razem nie przygotowałam koperty. Emerytura wpłynęła na konto, ale jej nie ruszyłam”.
Od śmierci mojego męża minęło już dziewięć lat. W dwupokojowym mieszkaniu czas płynie teraz inaczej. Rano podlewam kwiaty, potem parzę herbatę w naszym starym imbryku i siadam w fotelu przy oknie. Czekam na telefon, ale milczy. Najbardziej boli mnie jednak to, że moja wnuczka przypomina sobie o mnie regularnie tylko pierwszego dnia miesiąca. Wiedziałam, że przyjdzie Tamtego dnia, jak w zegarku, zadzwonił dzwonek do drzwi. Był pierwszy dzień miesiąca. – Babuniu! – Zuzanna wpadła do mieszkania z rumieńcami na twarzy. – Jak ja za tobą tęskniłam! Uściskała mnie mocno, aż zapach jej perfum zmieszał się z wonią rosołu, który właśnie gotowałam. Postawiła na stole pudełko z ciastem. – Upiekłam specjalnie dla ciebie. Pamiętasz, jak robiłaś takie z jabłkami? – Pamiętam – uśmiechnęłam się. – Wtedy byłaś tak mała, że ledwo sięgałaś do blatu. Usiadła obok mnie na kanapie, podwinęła nogi pod siebie, jak dawniej. Pytała o moje kolano, o sąsiadkę z naprzeciwka, o serial, który oglądam. Słuchałam jej głosu i chłonęłam każde słowo, jakby miało starczyć na cały miesiąc. Po chwili jednak zaczęła zerkać na telefon. Ekran rozświetlał się co kilka minut. – Na studiach teraz strasznie ciężko – westchnęła. – Opłaty rosną, książki drogie… A jeszcze wynajem pokoju. Pokiwałam głową. Znałam ten ton. – Mama mówi, że muszę sobie radzić sama, ale czasem naprawdę nie wiem, jak to wszystko spiąć – dodała ciszej. Poczułam ukłucie w sercu. Wstałam, podeszłam do komody i wyjęłam przygotowaną wcześniej kopertę. Leżała tam od rana. – Weź, Zuziu. To niewiele, ale może pomoże. Jej twarz natychmiast się rozjaśniła. – Jesteś moją ukochaną babunią – szepnęła i przytuliła mnie mocniej niż zwykle. Godzinę później zamknęłam za nią drzwi. W mieszkaniu zrobiło się cicho. Wiedziałam, że przez kolejne tygodnie telefon raczej nie zadzwoni. Siedziałam przy stole i patrzyłam na puste pudełko po cieście. Czułość miała u nas datę w kalendarzu. Córka miała rację Do Lidki zadzwoniłam dwa dni później. Długo zbierałam się na odwagę. – Mamo, jestem w pracy, możesz szybko? – odezwała się, gdy odebrała. – Postaram się. Chciałam zapytać o Zuzę. Zapadła krótka cisza. – Co znowu zrobiła? – w jej głosie zabrzmiało zmęczenie. – Nic nie zrobiła. Była u mnie pierwszego w dniu emerytury. Jak zawsze... – Czyli dałaś jej pieniądze – stwierdziła sucho. Zaskoczyło mnie to. Nie zapytała, czy dobrze się czułam, czy miło spędziłyśmy czas. Od razu przeszła do sedna. – Lidziu, ona mówi, że ma ciężko. Studia kosztują… – Mamo – przerwała mi – ty ją rozpuszczasz. Zawsze tak było. Najpierw cukierki przed obiadem, potem nowe buty, kiedy ja mówiłam, że nie trzeba. Teraz koperty pierwszego dnia miesiąca. Poczułam, jak policzki robią mi się gorące. – Chcę jej tylko pomóc. – Ona jest dorosła. Musi nauczyć się planować wydatki. A ty… ty kupujesz sobie jej obecność. Te słowa zabolały bardziej, niż chciałam przyznać. – Jak możesz tak mówić? – wyszeptałam. – To moja wnuczka. – Wiem, ale nie możesz być dla niej bankomatem. Potem ma pretensje do mnie, że ja nie daję tyle co ty. Oparłam się o ścianę. W głowie zaczęły krążyć obrazy sprzed lat – mała Zuzia śpiąca w moim łóżku, Lidka zmęczona po pracy, ja gotowa, by przejąć opiekę nad dzieckiem w każdej chwili. Czy wtedy też przekraczałam granice? – Może rzeczywiście przesadzam – powiedziałam cicho. – Mamo, ja nie chcę się z tobą kłócić, ale jeśli będziesz jej dawać pieniądze bez słowa, ona nigdy nie zrozumie, że relacje to nie kwestia pieniędzy. Po zakończeniu rozmowy długo siedziałam w fotelu. W mieszkaniu było duszno, choć okno było uchylone. Myśli krążyły bez końca. Czy po śmierci męża tak bardzo bałam się pustki, że wypełniałam ją banknotami? Czy nauczyłam Zuzę, że miłość przychodzi w kopercie? Nie dałam kasy wnuczce Kiedy zbliżał się kolejny pierwszy dzień miesiąca, czułam napięcie, jakbym szykowała się na egzamin. Tym razem nie przygotowałam koperty. Emerytura wpłynęła na konto, ale jej nie ruszyłam. Powtarzałam sobie, że jeśli Zuza przyjdzie dla mnie, zostanie nawet bez dodatkowego wsparcia. Dzwonek zadzwonił punktualnie o siedemnastej. – Babuniu! – Jej głos był jak zawsze jasny, lecz gdy weszła do środka, zauważyłam, że nie przyniosła ciasta. W ręku trzymała tylko telefon. – Dobrze wyglądasz – powiedziała, całując mnie w policzek. – Jak się czujesz? – W sam raz na spacer, gdybyś miała ochotę – odpowiedziałam spokojnie. Usiadłyśmy przy stole. Zaparzyłam herbatę. Rozmawiałyśmy o uczelni, o nowej koleżance z roku, o planach na wakacje. Zuzia była uprzejma, ale jej spojrzenie co chwilę uciekało w stronę komody, tej samej, z której zwykle wyjmowałam kopertę. Czułam, jak serce bije mi szybciej. Każda minuta wydawała się próbą sił. – Babciu… – zaczęła w końcu, obracając łyżeczkę w filiżance. – Bo jest taka sprawa. Nie odezwałam się, tylko patrzyłam na nią uważnie. – W tym miesiącu mam trochę większe wydatki. Myślałam, że może… – zawiesiła głos. – Zuziu – przerwałam łagodnie. – W tym miesiącu nie dam rady ci pomóc. Jej ręka znieruchomiała. – Jak to? – spytała ciszej. – Sama mam kilka rachunków do uregulowania. I chciałabym trochę odłożyć. Nie jestem już młoda, muszę liczyć się z wydatkami. Patrzyła na mnie tak, jakby zobaczyła obcą osobę. – Czyli nie możesz mi pomóc? – upewniła się. – Nie w ten sposób. Zapadła ciężka cisza. – Myślałam, że zawsze mogę na ciebie liczyć – powiedziała w końcu, a w jej głosie zabrzmiała nuta chłodu. Te słowa ukuły mnie mocniej niż jakiekolwiek oskarżenie. – Możesz. Ale chciałabym, żebyś przychodziła do mnie nie tylko wtedy, gdy czegoś potrzebujesz. Wstała gwałtownie. – To nieprawda. Przecież przychodzę, bo cię kocham. – W takim razie zostań dziś na kolacji – zaproponowałam. – Bez rozmów o pieniądzach. Spojrzała na zegarek. – Nie mogę. Umówiłam się ze znajomymi. Pocałowała mnie w policzek, tym razem szybko i bez czułości. – Odezwę się – rzuciła na odchodne. Zrozumiałam, że pierwszy raz od dawna nie czułam ulgi po jej wyjściu. Czułam stratę. To była szczera rozmowa Nie widziałam jej przez trzy tygodnie. Telefon milczał. Bolało, ale był to inny ból niż wcześniej. Zaczęłam wychodzić z domu częściej. Zapisałam się do klubu seniora, gdzie w środy graliśmy w scrabble. Śmiałam się tam szczerze, bez oczekiwania, że ktoś zaraz poprosi mnie o przysługę. Któregoś deszczowego popołudnia ktoś zapukał do drzwi. Nie był to pierwszy dzień miesiąca. Otworzyłam. Zuza stała bez makijażu, w zwykłej kurtce, z mokrymi włosami przyklejonymi do policzków. Nie trzymała żadnego pudełka. – Mogę wejść? – zapytała cicho. Wpuściłam ją bez słowa. Usiadła przy stole, splatając dłonie tak mocno, że zbielały jej knykcie. – Babciu… – zaczęła, ale głos jej zadrżał. – Wiem, że ostatnio zachowałam się… źle. Czekałam. – Przyzwyczaiłam się, że mi pomagasz. Traktowałam to jak coś oczywistego. Kiedy odmówiłaś, poczułam złość. Nie dlatego, że nie dałaś pieniędzy, tylko dlatego, że nagle przestało być tak, jak zawsze. – A jak było zawsze? – zapytałam spokojnie. Spuściła wzrok. – Wygodnie. Wiedziałam, że przyjdę pierwszego i wszystko się jakoś ułoży. Usiadłam naprzeciwko niej. – Zuziu, bałam się samotności bardziej niż tego, że mnie wykorzystasz. Dawałam ci pieniądze, bo wtedy przychodziłaś. To był nasz cichy układ. Podniosła na mnie oczy pełne wstydu. – Nie chciałam cię wykorzystywać. – Ale tak to wyglądało – odpowiedziałam łagodnie. – I pozwalałam na to, bo wolałam mieć cię przez godzinę w miesiącu niż wcale. Coś się musi zmienić Zapadła długa cisza. Deszcz bębnił o parapet. – Kiedy wyszłam wtedy od ciebie – odezwała się w końcu – zrozumiałam, że jeśli nie przyjdę bez powodu, to znaczy, że naprawdę chodziło tylko o pieniądze. A ja nie chcę, żeby tak było. Serce zabiło mi szybciej. – Czego chcesz, Zuziu? – Chcę przychodzić do ciebie w zwykły dzień. Pomóc ci z zakupami. Posłuchać, jak opowiadasz o dziadku. Nawet jeśli nie dostanę ani złotówki. Patrzyłam na nią uważnie. Szukałam w jej twarzy tej małej dziewczynki, która zasypiała wtulona w mój sweter. – Wiesz, czego ja chcę? – zapytałam. Pokręciła głową. – Żebyś zapukała do moich drzwi dziesiątego albo dwudziestego trzeciego bez żadnych oczekiwań. Po jej policzku spłynęła łza. – Spróbujemy jeszcze raz? – wyszeptała. Wyciągnęłam rękę ponad stołem. Ujęła ją ostrożnie, jakby bała się, że się cofnę. Zrobiłam herbatę, a potem razem obierałyśmy ziemniaki. Rozmawiałyśmy zwyczajnie – o jej zajęciach, o moich nowych znajomych z klubu. Bez napięcia, bez zerkania na komodę. Kiedy wychodziła, nie padło ani jedno słowo o finansach. Helena, 72 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Zamieszkaliśmy z teściową, żeby zaoszczędzić na kredycie. Miałam więcej pieniędzy, ale mniej szacunku do siebie” „Mam dziecko, bo matka ciągle mnie o nie męczyła, a ja chciałam tylko spokoju. Teraz wszyscy są szczęśliwi, tylko nie ja” „Każda wizyta u teściowej była stąpaniem po cienkim lodzie. Aż w końcu przy niedzielnym obiedzie wygarnęłam jej wszystko”
„Latami opiekowałam się rodzicami i nie założyłam swojej rodziny. Kiedy zmarli, zostałam sama jak palec”
„Przez tyle lat moje życie było podporządkowane rodzicom… Opiekowałam się nimi, bo moje starsze rodzeństwo mieszkało w Stanach. Nie wyszłam za mąż, gdyż uważałam, że byłoby to nielojalne wobec mamy i taty, gdybym ja ich też zostawiła”.
Weszłam do domu i od progu uderzyła mnie cisza. Aż dzwoniła w uszach. Nie zdejmując płaszcza ani butów, opadłam na fotel i zapatrzyłam się w dal. Przede mną otwierała się pustka, całkowita, przerażająca pustka. Właśnie wróciłam z pogrzebu taty i uświadomiłam sobie, że teraz nie mam już dla kogo żyć. Póki byli przy mnie rodzice… Ale teraz… Ukryłam twarz w dłoniach i zaniosłam się rozpaczliwym szlochem. Obudziłam się bladym świtem, obolała i sztywna, bo zasnęłam w fotelu w niewygodnej pozie. Z przyzwyczajenia poderwałam się, żeby iść do kuchni naszykować śniadanie, ale zaraz uświadomiłam sobie z bólem, że już nie mam dla kogo się starać. Zdjęłam więc płaszcz i buty, przebrałam się w wygodny, domowy dres i poszłam do łazienki. Spojrzałam w lustro. Patrzyły na mnie oczy pięćdziesięciokilkuletniej kobiety, podkrążone, zapuchnięte i czerwone od płaczu. Oczy osoby, która ostatnie trzydzieści lat spędziła, opiekując się chorowitymi rodzicami, a teraz została zupełnie sama, nikomu już niepotrzebna. Następne dni spędziłam w domu. Wzięłam w pracy trochę urlopu, bo nie byłam w stanie tak od razu się pozbierać. Wiele razy namawiali mnie Przez tyle lat moje życie było podporządkowane rodzicom… Opiekowałam się nimi, bo moje starsze rodzeństwo mieszkało w Stanach. Nie wyszłam za mąż, gdyż uważałam, że byłoby to nielojalne wobec mamy i taty, gdybym ja ich też zostawiła. Oboje nie mieli najlepszego zdrowia, więc kto by się nimi zajął, zatroszczył o nich, pomógł w codziennych czynnościach? Więc żyliśmy sobie we trójkę, a potem, gdy mama umarła, we dwójkę. Nasze życie toczyło się spokojnie, według ustalonego przez lata rytmu. Nie odczuwałam mojego wyboru jako ofiary, ponieważ moi rodzice byli pogodnymi, radosnymi i inteligentnymi ludźmi. Nawet zmożeni chorobą niezwykle rzadko zrzędzili i marudzili, jak gdyby chcieli mi ułatwić zadanie, którego się podjęłam. Wiele razy namawiali mnie, żebym sobie ułożyła życie z jakimś miłym, dobrym mężczyzną, ale widząc, że nie zamierzam tego zrobić, w końcu pogodzili się z tym, że zostałam przy nich. A mnie było z nimi dobrze – z moimi najdroższymi rodzicami, których kochałam i podziwiałam. A teraz śmierć przerwała to wszystko… Nasze nieduże, miłe, trzypokojowe mieszkanie wydało mi się nagle zbyt wielkie i nieprzyjazne. Próbowałam się jakoś pozbierać, aż w końcu uznałam, że nie ma to najmniejszego sensu, że nic już nie będzie takie samo jak kiedyś i teraz pozostało mi już tylko czekać na śmierć, która połączy mnie z moimi bliskimi. Musiałam ułożyć sobie życie na nowo W godzinach pracy moje myśli były stale czymś zajęte. Najgorsze jednak okazały się powroty do domu, zupełnie pustego, w którym nikt na mnie nie czekał. Rodzeństwo namawiało mnie, żebym wzięła sobie jakieś zwierzątko, lecz ja obruszyłam się na ten pomysł. Też coś! Pustkę po człowieku może wypełnić tylko człowiek, a nie jakieś stworzenie! Z czasem musiałam jednak ułożyć sobie jakoś życie bez rodziców. Pomogły mi w tym nowe codzienne rytuały, nowe nawyki, których starannie przestrzegałam, jak gdybym szukała w nich ratunku przed rozpaczą. Nadal bardzo doskwierała mi samotność. Nie miałam jednak ochoty „wyjść do ludzi”, jak radziła mi siostra, bo obawiałam się, że ludzie nie będą w stanie mnie zrozumieć. Komu zresztą mogła być potrzebna starzejąca się kobieta, której zawalił się jej świat, i która nie umiała na jego gruzach zbudować nowego? Pewnego dnia nasz ksiądz proboszcz ogłosił z ambony, że chciałby zorganizować w domu parafialnym zajęcia plastyczne dla dzieci i młodzieży i prosi osoby uzdolnione manualnie o pomoc. Z początku właściwie zignorowałam ten apel, bo takie społeczne inicjatywy nigdy mnie specjalnie nie pociągały. Lecz gdy wróciłam do domu, mój wzrok padł na bukiecik bibułkowych kwiatów, które niedawno zrobiłam, żeby zabić czymś czas, który od śmierci taty wlókł mi się niemiłosiernie. I wtedy przypomniał mi się apel proboszcza... Czy mogłabym to robić? Wprawdzie wszelkiego rodzaju ręczne robótki i techniki zdobnicze miałam w małym palcu, bo od dziecka było to moim hobby, ale jakoś nie wyobrażałam sobie, że mogłabym kogoś tego uczyć. Choć w zasadzie dzieci bardzo lubiłam, mimo że nie miałam własnych. A może właśnie dlatego… Zaparzyłam sobie kawę i położyłam na talerzyku kilka ciastek. Ten zwyczaj niedzielnej kawy wypijanej po powrocie z mszy pozostał mi jeszcze z czasów, kiedy żyli rodzice. Ale wtedy były to chwile pełne żartów, rozmów, wspomnień… Teraz pozostała pusta forma pozbawiona treści. Czułam się nikomu niepotrzebna. Tego wieczoru długo nie mogłam zasnąć. Rozmyślałam. A następnego dnia prosto z pracy poszłam na plebanię. Nagle moje dni przestały być samotne Początki nie były łatwe. Nie miałam pojęcia, jak się zabrać do zorganizowania zajęć, czym je wypełnić. W końcu wpadłam na pomysł, żeby na pierwszym spotkaniu zapytać dzieci, czego chciałyby się nauczyć, i dając im różne materiały do ręki, rozeznać, ku czemu mają predyspozycje. Jakoś poszło i sama nie wiem, kiedy z jednego spotkania w tygodniu zrobiło się kilka, a do dzieci dołączyła grupka młodzieży. Wkrótce miło mi było patrzeć, jak dziewczęta i chłopcy (!) pod moim okiem samodzielnie projektują i wykonują najpierw proste robótki typu szalik czy etui na smartfon, a nabrawszy wprawy, popisują się szydełkowym sweterkiem czy torebką z filcu. Starsi i młodsi uczestnicy poznawali tajniki filcowania, quillingu, dekupażu, bibułkarstwa i innych technik, których nauczyłam się z ciekawości i dla przyjemności, a teraz z radością uczyłam ich moich podopiecznych. Prowadzę te zajęcia już dwa lata. Coraz to wymyślam coś nowego, buszujemy po necie w poszukiwaniu pomysłów, materiałów i wzorów. Już nie myślę z lękiem o następnym, samotnym i pustym dniu, ponieważ moje dni przestały być samotne i puste. A kilka miesięcy temu wydarzyło się coś niezwykłego… Kiedy skończyłam zajęcia, na korytarzu plebanii spotkałam szpakowatego mężczyznę. Przyszedł do parafialnej biblioteki wymienić książki. Jego twarz wydała mi się dziwnie znajoma… – Dobry wieczór, Alinko! – powiedział nieśmiało i wtedy go skojarzyłam. To był Robert! Nie mogłam uwierzyć, że mnie poznał i że się w ogóle odezwał! Przecież ponad dwadzieścia lat temu odrzuciłam jego miłość, tłumacząc, że mam zobowiązania wobec rodziców i nie mogę ich zostawić! Ale to był on i najwyraźniej ucieszył się na mój widok. Zaprosił mnie na kawę, a ja… Cóż, przyjęłam zaproszenie. Długo rozmawialiśmy podczas tamtego spotkania, a potem następnych. Bo były też następne. Dowiedziałam się, że mieszka samotnie w małej kawalerce na skraju naszego osiedla, jego rodzice mieszkają z córką, a on spędza z nimi niedzielne popołudnia. I nie ożenił się, ponieważ… – Taka jak ty jest tylko jedna. Jedyna… – wyznał mi nieśmiało, a ja poczułam dziwne ciepło wokół serca. Alina, 52 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Odeszłam od męża, bo trzymał mnie w miejscu jak zardzewiała kotwica. Kilka lat później przeżyłam szok” „Czasem żałuję, że jestem ojcem, bo życie bez dzieci było łatwiejsze. Potem patrzę w ich oczy i mięknę” „Dla córki jestem tylko pośmiewiskiem. Nie pojmuje, że wszystko, co ma, zawdzięcza mi i mojej pracy”
„Strzała amora trafiła mnie w autobusie. Nie wiedziałam tylko, że mój wybranek skrywa wielką tajemnicę”
„Zaczęliśmy rozmawiać. Okazało się, że Waldek potrafi słuchać jak nikt inny. Opowiadałam mu o mojej pracy, o trudnych czytelnikach, o strachu przed zwolnieniami. On mówił niewiele o sobie. Powiedział, że zajmuje się „papierkową robotą” w dużej firmie logistycznej, że to nudne, stresujące i że często marzy, by rzucić to wszystko i wyjechać w Bieszczady”.
Nigdy nie sądziłam, że zapach mokrej wełny, parujących płaszczy i miejskiego smogu może stać się tłem dla najważniejszego wydarzenia w moim życiu. Zawsze wierzyłam, że wielkie historie miłosne zdarzają się w scenerii rodem z XIX-wiecznych powieści, które układałam na półkach w miejskiej bibliotece. A jednak los postanowił zakpić z moich literackich wyobrażeń. To nie był bal, to nie była romantyczna kawiarnia w Paryżu. To była linia 142, stojąca w korku w deszczowe, listopadowe popołudnie. I ja, zmęczona, z torbą pełną zakupów, nieświadoma, że człowiek stojący obok i walczący z biletomatem, wkrótce wywróci mój poukładany, cichy świat do góry nogami. Wtedy go zobaczyłam Moje życie od zawsze przypominało jedną z tych książek, które stoją na górnej półce: solidne, wartościowe, ale rzadko wypożyczane. Miałam trzydzieści cztery lata, pracę, którą kochałam nad życie, i mieszkanie w bloku, które dzieliłam z dwoma kotami i stosem niedokończonych lektur. Nie narzekałam. Lubiłam ciszę biblioteki, szelest przewracanych kartek i ten specyficzny zapach kurzu, który dla laika jest duszny, a dla mnie był zapachem spokoju. W tamten poniedziałek wszystko szło nie tak. Nasza kierowniczka, pani Grażyna, od rana biegała po placówce z wizją nadciągającej katastrofy. Miasto planowało cięcia budżetowe. Biblioteka, moja bezpieczna przystań, była na liście miejsc zagrożonych redukcją etatów, a w najgorszym wypadku — zamknięciem filii. Wychodząc z pracy, czułam ciężar na ramionach, jakbym dźwigała wszystkie tomy encyklopedii naraz. Kiedy wsiadłam do autobusu, lunęło tak mocno, że świat za szybą zamienił się w szarą plamę. Autobus był przepełniony. Ludzie tłoczyli się, popychali, każdy chciał jak najszybciej znaleźć się w domu. Wcisnęłam się w kąt przy automacie biletowym, próbując utrzymać równowagę. Wtedy go zobaczyłam. Nie wyglądał na kogoś, kto często podróżuje komunikacją miejską. Miał na sobie płaszcz, który nawet w tym ścisku wyglądał na drogi, choć był kompletnie przemoczony. Jego włosy ociekały wodą, a na twarzy malowała się mieszanina irytacji i bezradności. Stał przed automatem biletowym i nerwowo naciskał ekran, który, jak to w naszym mieście bywa, postanowił zastrajkować. — Cholerny złom — mruknął pod nosem, ale na tyle głośno, że usłyszałam. Autobus szarpnął, a on o mało nie wpadł na starszą panią z wózkiem na zakupy. Wyglądał jak ryba wyrzucona na brzeg. Kontrolerzy biletów w tym mieście pojawiali się znikąd, a on wyraźnie nie miał pojęcia, co robić. — Musi pan nacisnąć mocniej w lewym rogu — powiedziałam cicho, wskazując palcem na ekran. — Dotyk tam nie łapie. Spojrzał na mnie. Miał niesamowite oczy, koloru ciemnej czekolady, ale w tamtej chwili pełne były paniki. — Słucham? — Ekran. Jest zepsuty. Trzeba uderzyć tutaj. — Stuknęłam kostką palca w obudowę. System ożył. — Dziękuję — westchnął z ulgą, która wydawała się nieproporcjonalna do sytuacji. — Naprawdę, dziękuję. Mój samochód odmówił posłuszeństwa trzy ulice stąd. Nie pamiętam, kiedy ostatnio jechałem autobusem. Nie mam nawet drobnych, tylko kartę, a telefon mi padł. — Zdarza się. — Uśmiechnęłam się lekko. — Ważne, że jedzie pan w suchym. Kupił bilet. Przez następne piętnaście minut staliśmy obok siebie, ściśnięci przez tłum pasażerów. Zapytał, co czytam, wskazując na wystający z mojej torby grzbiet książki. To był „Cień wiatru”. Rozmawialiśmy o Zafonie, o deszczu i o tym, jak bardzo miasto korkuje się o szesnastej. Był uprzejmy, ale w dziwny sposób wycofany, jakby ważył każde słowo. — Jestem Waldek — powiedział, gdy zbliżaliśmy się do mojego przystanku. — Milena. — Milena, czy... — Zawahał się. — Czy mogłabyś polecić mi jakąś dobrą kawę w tej okolicy? Nie mam jak wezwać lawety bez telefonu, muszę gdzieś poczekać, aż trochę podładuję baterię. Wskazałam mu małą kawiarnię „Pod Zakładką”, tuż obok mojego bloku. Poszedł tam, a ja, wchodząc do swojego mieszkania, czułam dziwne mrowienie w żołądku. Nie wiedziałam jeszcze, że to dopiero początek. Chodziliśmy na spacery do parku Spotkaliśmy się znowu dwa dni później. I znowu przypadkiem — a przynajmniej tak wtedy myślałam. Wpadłam do „Pod Zakładką” po pracy, żeby poczytać w spokoju, bo w domu sąsiad urządzał remont. Waldek siedział przy stoliku w rogu. Tym razem nie miał na sobie tego eleganckiego płaszcza. Miał zwykłą, szarą bluzę i dżinsy. Wyglądał... normalnie. Pomachał mi. Dosiadłam się. — Samochód naprawiony? — zapytałam. — W warsztacie. To chyba coś poważniejszego — odpowiedział szybko, uciekając wzrokiem. — A ty? Jak tam w królestwie książek? Zaczęliśmy rozmawiać. Okazało się, że Waldek potrafi słuchać jak nikt inny. Opowiadałam mu o mojej pracy, o trudnych czytelnikach, o strachu przed zwolnieniami. On mówił niewiele o sobie. Powiedział, że zajmuje się „papierkową robotą” w dużej firmie logistycznej, że to nudne, stresujące i że często marzy, by rzucić to wszystko i wyjechać w Bieszczady. — Czasami mam wrażenie, że ludzie widzą we mnie tylko funkcję, którą pełnię — powiedział pewnego razu, mieszając łyżeczką w taniej herbacie owocowej. — Że nikt nie zastanawia się, czy Waldek lubi w ogóle tę herbatę, czy woli kawę. Liczy się tylko to, co Waldek może załatwić. — Ja widzę, że wolisz herbatę — zaśmiałam się. — I że masz dziurę w rękawie bluzy. Spojrzał na swój łokieć i roześmiał się szczerze, głośno. To był piękny dźwięk. — Masz rację. Dzięki, Milena. Dzięki, że to widzisz. Przez kolejne tygodnie spotykaliśmy się regularnie. Nie były to randki w drogich restauracjach. Chodziliśmy na spacery do parku, jedliśmy zapiekanki z budki przy dworcu, przesiadywaliśmy na ławce i karmiliśmy gołębie. Byłam przekonana, że Waldek klepie biedę. Jego ubrania były zawsze skromne, często te same. Nigdy nie proponował drogich rozrywek. Czasami nawet ja płaciłam za kawę, mówiąc: „Dzisiaj moja kolej, panie logistyku”. Nie protestował, tylko uśmiechał się w ten swój ciepły, nieco smutny sposób. Zakochałam się w jego prostocie. W tym, że cieszył go widok zachodzącego słońca, że potrafił godzinę dyskutować o losach bohaterów książek, które mu pożyczałam. Czułam, że przy nim mogę być sobą. Nie musiałam udawać przebojowej kobiety sukcesu. Byłam Mileną-bibliotekarką, i dla niego to wystarczało. Opowiedziałam mu wszystko Tymczasem w bibliotece sytuacja stawała się dramatyczna. Pani Grażyna zwołała zebranie. — Jest źle — powiedziała drżącym głosem. — Miasto obcięło dotacje. Jeśli nie znajdziemy zewnętrznego sponsora do końca miesiąca, filia zostanie zamknięta. Mamy dwa tygodnie. Świat mi się zawalił. Ta praca była dla mnie wszystkim. Kiedy spotkałam się z Waldkiem tego wieczoru, od razu zauważył, że coś jest nie tak. — Co się stało? Wyglądasz, jakbyś płakała. Opowiedziałam mu wszystko. O braku funduszy, o groźbie bezrobocia, o tym, jak bardzo boję się przyszłości. — Może da się coś zrobić? – zapytał, marszcząc brwi. – Może są jakieś firmy, fundacje? – Grażyna wysłała już setki pism. — Machnęłam ręką z rezygnacją. — Nikt nie chce inwestować w kulturę. Wszyscy wolą wielkie eventy sportowe albo koncerty. Kogo obchodzi mała biblioteka na osiedlu? Waldek milczał przez dłuższą chwilę. Patrzył na mnie z intensywnością, która sprawiła, że poczułam dreszcz. — Nie trać nadziei — powiedział w końcu, chwytając mnie za rękę. Jego dłoń była ciepła i pewna. — Czasami pomoc przychodzi z najmniej oczekiwanej strony. Dwa dni później pani Grażyna wpadła do pokoju socjalnego z wypiekami na twarzy. — Milena! Nie uwierzysz! Dostaliśmy zaproszenie na rozmowę. To ten gigantyczny holding, który ma siedzibę w szklanym wieżowcu w centrum. Podobno ich prezes szuka celów charytatywnych w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu. Chcą rozmawiać o naszej bibliotece! — Naprawdę? — ożywiłam się. — To wspaniale! Kto idzie? — Ty i ja — zadecydowała szefowa. — Ty potrafisz opowiadać o książkach z taką pasją, że nawet kamień by się wzruszył. Musimy ich przekonać. Byłam przerażona, ale i pełna nadziei. To była nasza jedyna szansa. Ubrałam swoją najlepszą garsonkę, która pamiętała jeszcze czasy mojej obrony magisterskiej, i ruszyłyśmy do centrum. To były te oczy Budynek onieśmielał. Szkło, stal, marmurowe podłogi. Wszyscy wyglądali tu jak modele z żurnala. Czułam się mała i niepasująca do tego świata, ściskając kurczowo teczkę z naszym projektem. Recepcjonistka skierowała nas na ostatnie piętro. Winda jechała tak szybko, że zatykało mi uszy. Kiedy drzwi się rozsunęły, weszłyśmy do przestronnego sekretariatu. — Pan prezes już na panie czeka — powiedziała asystentka, wskazując potężne, mahoniowe drzwi. Pani Grażyna weszła pierwsza, ja tuż za nią, z głową spuszczoną, próbując opanować drżenie rąk. — Dzień dobry, panie prezesie — zaczęła moja szefowa. — Jesteśmy zaszczycone, że znalazł pan dla nas czas... Podniosłam wzrok. I zamarłam. Za ogromnym biurkiem, na tle panoramy całego miasta, siedział mężczyzna w idealnie skrojonym garniturze. Miał na nadgarstku zegarek, który prawdopodobnie kosztował więcej niż moje mieszkanie. Ale to nie garnitur ani zegarek sprawiły, że nogi się pode mną ugięły. To były te oczy. Ciemne, czekoladowe oczy. To był Waldek. Mój Waldek. Ten od taniej herbaty, dziurawej bluzy i zapiekanek na dworcu. Patrzył prosto na mnie. W jego wzroku nie było triumfu — raczej obawa i smutek. Pani Grażyna trajkotała coś o misji biblioteki, ale ja słyszałam tylko szum krwi w uszach. Czułam się, jakby ktoś uderzył mnie w brzuch. — Milena? — odezwał się. Jego głos brzmiał inaczej w tym gabinecie. Bardziej władczo, głębiej. Moja szefowa zamilkła i spojrzała na mnie zdziwiona. — Znacie się państwo? — Ty... — wydusiłam tylko, cofając się o krok. — Ty kłamałeś. Cały ten czas kłamałeś. — Milena, proszę, pozwól mi wytłumaczyć. — Wstał zza biurka i ruszył w moją stronę. — Nie! — krzyknęłam, nie panując nad emocjami. — Pan logistyk od papierkowej roboty, tak? Bieszczady? Dziura w rękawie? To wszystko to była jakaś chora gra? Śmiałeś się ze mnie? Z mojej biedy? Z tego, że stawiałam ci kawę, bo myślałam, że nie masz pieniędzy?! — Nigdy się z ciebie nie śmiałem! — Jego głos był stanowczy, ale pełen bólu. — Wychodzę! — Odwróciłam się na pięcie. — Milena, stój! Proszę! — Pani Grażyna była w szoku, ale ja nie mogłam tam zostać ani sekundy dłużej. Wybiegłam z gabinetu, minęłam zdumioną sekretarkę i wpadłam do windy. Łzy płynęły mi po policzkach. Czułam się upokorzona. Oszukana. Mężczyzna, któremu zaufałam, przed którym otworzyłam serce, okazał się milionerem udającym zwykłego człowieka. Czy ja byłam dla niego jakimś eksperymentem socjologicznym? Rozrywką znudzonego bogacza? Bogactwo było dla niego klatką Przez kolejne trzy dni nie wychodziłam z domu. Wzięłam urlop na żądanie. Telefon dzwonił bez przerwy — to był on, ale nie odbierałam. Zablokowałam jego numer. Czułam się pusta w środku. Wszystkie te chwile: spacery, rozmowy, nagle wydały mi się fałszywe. Czwartego dnia wieczorem usłyszałam dzwonek do drzwi. Nie chciałam otwierać, ale dzwonienie nie ustawało. W końcu podeszłam do wizjera. To była pani Grażyna. — Dziecko, musimy porozmawiać. — Kiedy otworzyłam, weszła do środka, niosąc jakąś kopertę. — Wiem, że jesteś wściekła. Ale musisz to wiedzieć. Biblioteka jest uratowana. Spojrzałam na nią tępo. — Co? — Firma przelała środki. Pokryli koszty remontu i działalności na dwa lata z góry. Bez żadnych warunków. Prezes tylko prosił, żebym ci to przekazała. Podała mi kopertę. W środku był list i... bilet autobusowy. Ten sam, który kupił wtedy, gdy się poznaliśmy. Był wygnieciony. Otworzyłam list. Pismo było odręczne, trochę nierówne. „Mileno, Wiem, że masz prawo mnie nienawidzić. Przepraszam, że nie byłem z Tobą szczery od początku. Ale musisz zrozumieć jedno — ten dzień w autobusie był pierwszym od lat, kiedy ktoś potraktował mnie jak człowieka, a nie jak bankomat. Kobiety, które spotykałem do tej pory, widziały mój garnitur, mój samochód, moje udziały w firmie. Kiedy mówiłem o Bieszczadach, śmiały się, myśląc o luksusowym hotelu spa. Ty pokazałaś mi, jak uderzyć w biletomat. Kupiłaś mi kawę, martwiąc się, czy wystarczy mi do pierwszego. Słuchałaś moich narzekań, nie oceniając mojego statusu. Bałem się, że gdy powiem Ci prawdę, magia zniknie. Że zaczniesz widzieć we mnie Prezesa, a nie Waldka. To było tchórzostwo, wiem. Ale te tygodnie z Tobą, na ławce w parku, z tą cholerną, zimną zapiekanką, to były najszczęśliwsze chwile w moim życiu. Bo były prawdziwe. Dziura w bluzie też jest prawdziwa — to moja ulubiona bluza z czasów studiów. Moje zmęczenie korporacją jest prawdziwe. I moje uczucie do Ciebie jest prawdziwe. Nie kupiłem Twojej biblioteki, żeby Cię przekupić. Zrobiłem to, bo to Twoje miejsce na ziemi, a Ty zasługujesz na to, by Twój świat był bezpieczny. Jeśli będziesz w stanie mi wybaczyć, będę czekał. Tam, gdzie wszystko się zaczęło. Jutro o 16:00. Twój (i tylko Twój) Waldek”. Czytałam ten list trzy razy. Łzy kapały na papier, rozmazując atrament. Zrozumiałam wtedy coś ważnego. On nie kłamał o tym, kim jest w środku. Ukrył tylko to, co na zewnątrz, żebyśmy mogli poznać się naprawdę. Bogactwo było dla niego klatką, z której uciekał w moją stronę. Nie potrzebowałam jego pieniędzy Następnego dnia o 15:50 stałam na przystanku. Padało, tak jak wtedy. Linia 142 nadjechała z opóźnieniem. Wsiadłam. Serce waliło mi jak młotem. Przeciskałam się przez tłum ludzi, szukając go wzrokiem. Stał tam. Przy biletomacie. Miał na sobie tę samą szarą bluzę z dziurą na łokciu. Wyglądał na zdenerwowanego, wpatrywał się w szybę. Podeszłam do niego cicho. — Znowu biletomat nie działa? — zapytałam drżącym głosem. Odwrócił się gwałtownie. Kiedy mnie zobaczył, na jego twarzy pojawiła się ulga tak wielka, że niemal fizycznie odczuwalna. Nie powiedział ani słowa. Po prostu wyciągnął rękę. Podeszłam i chwyciłam jego dłoń. Była tak samo ciepła i szorstka jak zawsze. Nie potrzebowałam jego pieniędzy, jego firmy ani jego pozycji. Potrzebowałam tego spojrzenia i poczucia, że przy nim jestem ważna. — Przepraszam — szepnął. — Nie rób tego więcej — odpowiedziałam, wtulając się w jego mokrą bluzę. — Następnym razem za kawę płacisz ty. I to za tę droższą. Zaśmiał się, a ja poczułam, że wszystko będzie dobrze. Dziś, dwa lata później, nadal pracuję w bibliotece. Waldek nadal jest prezesem, choć teraz znacznie częściej deleguje obowiązki, żebyśmy mogli wyskoczyć w Bieszczady (tym razem naprawdę, pod namiot, a nie do hotelu). Czasami ludzie pytają mnie, jak to jest być z „tym” Waldemarem z list najbogatszych Polaków. Uśmiecham się wtedy i mówię, że nie znam żadnego prezesa. Znam faceta, który nie potrafi obsłużyć biletomatu i który kocha tanie zapiekanki. Za pieniądze można kupić wiele rzeczy, ale nie kupi się za nie tego momentu, w którym dwoje ludzi spotyka się w tłumie i po prostu do siebie pasuje. Niezależnie od tego, co mają na koncie. Milena, 36 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Rzuciłam narzeczonego, gdy w walentynki wręczył mi prezent z bazaru. Nie spędzę życia z facetem bez klasy” „W walentynki ja walczyłam z awarią ogrzewania, a narzeczony grzał się u innej. Zamiast odejść, postanowiłam mu pomóc” „W walentynki mąż miał gest i zabrał mnie do lumpeksu. W przyszłym roku będzie świętował Dzień Singla”
„Dopiero co przeszłam na emeryturę, a syn już każe mi pisać testament. Mam wybić sobie z głowy wymarzone podróże”
„– Myśleliśmy nawet, że można by przepisać mieszkanie na mnie już teraz – powiedział, udając swobodę. – Oczywiście z dożywotnim użytkowaniem dla ciebie. To czysta formalność. – Formalność? – powtórzyłam, czując, jak serce bije mi szybciej. – To mój dom”.
Kiedy wróciłam do domu ostatniego dnia pracy, zamiast smutku czułam coś na kształt młodzieńczej ekscytacji. Wreszcie czas tylko dla mnie. Przez lata liczyłam cudze pieniądze jako księgowa, odkładając własne marzenia na później. Teraz w notesie zapisałam: Lizbona, fiordy w Norwegii, może Włochy. Nie przypuszczałam, że dla mojego syna moja emerytura będzie początkiem końca. Miałam swoje plany Obiad z okazji mojej emerytury miał być świętem. Upiekłam sernik, Wiktor przyniósł kwiaty, Patrycja elegancko zapakowaną świecę o zapachu wanilii. Siedzieliśmy przy stole jak dawniej, tylko rozmowa nie miała w sobie dawnej lekkości. – No i co teraz, mamo? – zapytał Wiktor, krojąc mięso na równe kawałki. – Masz jakiś plan? – Oczywiście – uśmiechnęłam się. – Chcę trochę świata zobaczyć. Zawsze marzyłam o Portugalii. I o fiordach w Norwegii. Wyobrażasz sobie, jak tam musi być pięknie? Spojrzał na mnie uważnie, jakby oceniał, czy żartuję. – Podróże są fajne, ale trzeba myśleć przyszłościowo. To zdanie zawisło nad stołem cięższe niż porcelanowy półmisek. – Przyszłościowo? – powtórzyłam. – Właśnie o tym mówię. – Chodzi mi o zabezpieczenie. Testament, ubezpieczenie. Lepiej uporządkować sprawy wcześniej, żeby potem nie było problemów. Patrycja skinęła głową. – To takie odpowiedzialne – dodała. – Wiesz, różnie bywa. Przez chwilę patrzyłam na nich oboje. Wiktor mówił rzeczowo, spokojnie, jak podczas prezentacji w pracy. Nie było w tym ciepła, tylko kalkulacja. Jakby omawiał plan inwestycyjny, nie życie własnej matki. – Wiktor, ja dopiero zaczynam nowy etap – powiedziałam lżej, niż czułam. – Nie wybieram jeszcze trumny. Skrzywił się lekko. – Mamo, przesadzasz. To formalności. Każdy rozsądny człowiek to robi. Słowo „rozsądny” zabolało mnie bardziej, niż chciałam przyznać. Czy moje marzenia były nierozsądne? Syn czekał na testament Od tamtego dnia odwiedzał mnie częściej. Zawsze z tym samym tematem. Siadał przy stole w kuchni, wyciągał telefon, coś notował. – Mieszkanie jest własnościowe, prawda? – upewniał się. – A działka po dziadku? Masz wszystkie dokumenty? – Mam – odpowiadałam krótko. – To warto by było to jakoś spisać. Żeby uniknąć nieporozumień. – Jakich nieporozumień? – zapytałam któregoś popołudnia ostrzej. – No… między mną a Patrycją, w przyszłości. Lepiej wszystko jasno określić. W jego oczach widziałam coś, czego wcześniej nie dostrzegałam – zniecierpliwienie. Jakby mój brak entuzjazmu wobec testamentu był dziecięcym uporem. – Wiktorze, czy ty myślisz, że ja zaraz… – urwałam. – Nie o to chodzi – wszedł mi w słowo. – Po prostu w twoim wieku trzeba być przygotowanym. Wróciły do mnie obrazy sprzed lat. Mały Wiktor w gorączce, siedzący na moich kolanach. Ja, biegnąca po nocach do apteki. Ja, licząca każdy grosz, żeby miał lepsze studia. Nigdy nie myślałam o sobie, zawsze o nim. Teraz siedział naprzeciwko mnie jak dorosły mężczyzna, który już wszystko poukładał. Tylko mnie próbował ustawić w odpowiedniej szufladzie. – A jeśli chcę wydać część oszczędności na podróże? – zapytałam pewnego dnia. Westchnął. – Mamo, to nie jest najlepszy moment na takie wydatki. – A jaki będzie najlepszy? – spojrzałam mu prosto w oczy. Nie odpowiedział od razu. – Po prostu uważam, że powinnaś myśleć odpowiedzialnie. – Dziękuję za troskę – powiedziałam chłodno. – Ale o swoje życie jeszcze potrafię zadbać. Kiedy wyszedł, mieszkanie wydawało się nagle zbyt ciche. Usiadłam na kanapie i patrzyłam na ścianę. Po raz pierwszy od lat poczułam się nie jak matka, lecz jak problem do rozwiązania. I to uczucie było upokarzające. Nie liczyli się ze mną Patrycja zawsze była uprzejma. Uśmiechnięta, nienagannie ubrana, z tym swoim spokojnym tonem, który sprawiał, że trudno było jej odmówić. Dopiero teraz zaczęłam dostrzegać, jak wiele w jej uprzejmości było chłodnej kalkulacji. Któregoś popołudnia przyszli razem. Przynieśli ciasto z cukierni i nową herbatę „na uspokojenie”. Patrycja rozejrzała się po salonie dłużej niż zwykle. Jej wzrok zatrzymał się na kredensie po mojej mamie. – Piękny mebel – powiedziała, przesuwając palcem po drewnie. – Takich już się nie robi. – To pamiątka – odpowiedziałam krótko. Usiedliśmy przy stole. – Mamo, wracając do naszej rozmowy – zaczął Wiktor – my naprawdę chcemy ci pomóc. – Pomóc w czym? – zapytałam. Patrycja pochyliła się lekko w moją stronę. – W uporządkowaniu spraw. Wiesz, koszty leczenia, opieki… Lepiej, żebyśmy wiedzieli, jak to będzie wyglądać. Żebyś nie musiała się martwić. Zastanowiło mnie to „żebyśmy wiedzieli”. Nie „żebyś ty była spokojna”, tylko oni. – Na razie czuję się dobrze – odpowiedziałam. – I zamierzam z tego korzystać. Wiktor spojrzał na żonę, jakby dawał jej znak. – Myśleliśmy nawet, że można by przepisać mieszkanie na mnie już teraz – powiedział, udając swobodę. – Oczywiście z dożywotnim użytkowaniem dla ciebie. To czysta formalność. – Formalność? – powtórzyłam, czując, jak serce bije mi szybciej. – To mój dom. – I nadal by nim był – wtrąciła Patrycja łagodnie. – Po prostu uniknęlibyśmy komplikacji. Zrobiło mi się duszno. Przez chwilę miałam wrażenie, że siedzę przy stole z obcymi ludźmi. Wtedy po raz pierwszy pomyślałam, że jeśli teraz się ugnę, już zawsze będę traktowana jak ktoś, kogo trzeba „zabezpieczyć”. Jak mebel, który trzeba odpowiednio ustawić. I po raz pierwszy pojawiła się we mnie myśl, że może powinnam zrobić coś tylko dla siebie. Wyżaliłam się koleżance Z Elżbietą znałyśmy się od trzydziestu lat. Pracowałyśmy kiedyś w jednym biurze, potem nasze drogi się rozeszły, ale przyjaźń została. Spotkałyśmy się na herbatę. – Wyglądasz, jakbyś miała jakieś problemy – powiedziała od razu, zanim jeszcze zdążyłam zamówić herbatę. Nie owijałam w bawełnę. Opowiedziałam jej o rozmowach z Wiktorem, o testamencie, o mieszkaniu. Elżbieta słuchała w milczeniu, mieszając łyżeczką w filiżance. – Wiesz, co usłyszałam od swojej córki po śmierci Marka? – zapytała nagle. – „Mamo, może sprzedasz dom i zamieszkasz bliżej nas, będzie prościej”. Prościej dla kogo? – uniosła brwi. – Dla nich. – Myślisz, że to tylko wygoda? – zapytałam cicho. – Myślę, że dzieci często mylą troskę z kontrolą. A kontrolę z odpowiedzialnością. Patrzyłam na nią, próbując poukładać w głowie te słowa. – Może przesadzam – westchnęłam. – Może on naprawdę chce dobrze. – A ty czego chcesz? – przerwała mi. Zamilkłam. Nikt nie zadał mi tego pytania od dawna. – Chcę zobaczyć ocean – powiedziałam w końcu. – Chcę usiąść gdzieś daleko i pomyśleć, że jeszcze mogę. Elżbieta uśmiechnęła się szeroko. – To jedź. – Sama? – poczułam nagły ścisk w żołądku. – A dlaczego nie? Czekasz na pozwolenie? To zdanie zabolało mnie swoją prostotą. Czy rzeczywiście czekałam? Na aprobatę syna? Na jego zgodę? – Boję się – przyznałam szczerze. – Ja też się bałam, kiedy pierwszy raz po śmierci Marka pojechałam w góry sama – powiedziała cicho. – Ale wiesz, co było gorsze? Zostać w domu i czekać, aż ktoś zdecyduje za mnie. Siedziałyśmy chwilę w ciszy. W kawiarni gwar narastał, ktoś się śmiał przy sąsiednim stoliku. Poczułam nagle, że moje życie nie jest jeszcze zamkniętym rozdziałem. Że mam prawo do decyzji. Tego samego wieczoru usiadłam przy komputerze. Długo wpatrywałam się w ekran. W końcu wpisałam „Lizbona”. Serce biło mi jak przed jakimś egzaminem. Kiedy kliknęłam „rezerwuj”, poczułam mieszankę strachu i ekscytacji. Nie powiedziałam Wiktorowi. Nie chciałam kolejnej dyskusji o odpowiedzialności. To była moja decyzja. Po raz pierwszy od wielu tygodni poczułam coś więcej niż gorycz. Poczułam bunt. Syn mnie zdenerwował Nie planowałam tej rozmowy na konkretny dzień, ale Wiktor mnie uprzedził. Przyszedł w sobotę rano, elegancki jak do pracy, z teczką pod pachą. Już od progu wiedziałam, że nie będzie to zwykła wizyta. – Mamo, mam coś dla ciebie – powiedział, siadając przy stole. Wyjął plik dokumentów i starannie rozłożył je przede mną. – To wzór testamentu. Rozmawiałem z notariuszem. Możemy umówić się w przyszłym tygodniu. Patrzyłam na białe kartki, jakby były czymś obcym. Moje imię i nazwisko wydrukowane czarną czcionką. Daty. Paragrafy. Mój majątek rozpisany na punkty. – Szybko działasz – powiedziałam spokojnie. – Bo to trzeba zrobić porządnie – odparł. – Nie chcę, żeby potem były komplikacje. – Potem – powtórzyłam. – Czyli kiedy? Wiktor westchnął. – Mamo, nie dramatyzuj. W twoim wieku trzeba pogodzić się z pewnymi ograniczeniami. – Ograniczenia? – spojrzałam mu w oczy. – Czy ty wiesz, o czym marzę? – Marzenia są dobre, ale trzeba być realistą. Wstałam. Podeszłam do okna, żeby złapać oddech. – Realizm to dla ciebie planowanie mojego pogrzebu? – zapytałam cicho. – Nie przesadzaj – podniósł głos po raz pierwszy. – Myślę odpowiedzialnie. Ty powinnaś też. Odwróciłam się do niego. – Jestem odpowiedzialna całe życie. Za ciebie, za dom, za wszystko. Teraz chcę być odpowiedzialna za siebie. Zamilkł, zaskoczony moim tonem. – Wykupiłam wycieczkę do Lizbony – powiedziałam wyraźnie. – Wyjeżdżam na miesiąc. – Co? – w jego oczach pojawiło się niedowierzanie. – Sama? – Tak. Sama. – To nierozsądne. – Nierozsądne jest udawanie, że już mnie nie ma – odpowiedziałam. Cisza była gęsta. Wiktor zebrał dokumenty z blatu. – Robisz błąd – powiedział chłodno. – A potem nie mów, że cię nie ostrzegałem. – A ty nie mów, że mnie chroniłeś – odpowiedziałam spokojnie. – Bo ja nie potrzebuję ochrony przed życiem. Wyszedł bez pożegnania. Kilka dni później stałam na lotnisku z walizką i z biletem w dłoni. I byłam szczęśliwa jak nigdy. Halina, 64 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Zamieszkaliśmy z teściową, żeby zaoszczędzić na kredycie. Miałam więcej pieniędzy, ale mniej szacunku do siebie” „Mam dziecko, bo matka ciągle mnie o nie męczyła, a ja chciałam tylko spokoju. Teraz wszyscy są szczęśliwi, tylko nie ja” „Każda wizyta u teściowej była stąpaniem po cienkim lodzie. Aż w końcu przy niedzielnym obiedzie wygarnęłam jej wszystko”
„Rok po śmierci męża sąsiedzi ciągle plotkowali. Według nich nie miałam już prawa cieszyć się życiem”
„Czułam, że jestem gotowa rozstać się z żałobą, ale też miałam wrażenie, że wszyscy mnie obserwują i komentują to, co noszę, jak się zachowuję. Gdy tylko wyściubiłam nos w czymś kolorowym, mało brakowało i wytykaliby mnie palcami. Nie byłam na to gotowa, aż do dzisiaj”.
Zaczęło się od pikniku na zakończenie lata. Minęło już półtora roku, od kiedy straciłam Jurka, a wciąż nie mogłam zdjąć czarnych ciuchów. Czułam, że jestem gotowa rozstać się z żałobą, ale też miałam wrażenie, że wszyscy mnie obserwują i komentują to, co noszę, jak się zachowuję. Rola wdowy jest trudna. Zwłaszcza w tak małym mieście jak nasze. A na piknik wyciągnęła mnie sąsiadka. Koleżanka zaprosiła mnie na piknik – Chodźmy, Aniu! – zachęcała Dorota. – Po co siedzieć w domu w taką ładną pogodę? Będą stragany, a nawet lot balonem dla chętnych. I zagra zespół folklorystyczny. Może nawet trochę potańczymy? – zaśmiała się. Już widziałam siebie, jak wywijam hołubce! Dopiero by mnie obgadali! Jednak poszłam. Muzyka grała, słońce świeciło, pachniała wojskowa grochówka. Dzieci puszczały latawce, bo zerwał się niewielki wiatr. Nabrałam ochoty na watę cukrową. Wyglądała jak kawałek chmury i przypominała mi dzieciństwo. W ostatniej chwili stchórzyłam, bo bałam się, że ktoś się będzie ze mnie śmiał. Przecież wata cukrowa jest dla dzieci. Na chwilę odłączyłam się od Doroty i poszłam w stronę straganu, gdzie leżała sterta kapeluszy. Słomkowych, z rafii, z materiału. Sięgnęłam po pierwszy z brzegu, stanęłam przed wielkim lustrem i nie mogłam uwierzyć w to, co zobaczyłam – ot, smutną kobietę w czerni. Tutaj, w zieleni, świetle, w migoczących na niebie barwnych latawcach, wyglądałam obco. I w dodatku, sama sobie wydałam się obca. To wszystko nie pasowało do… życia. Radosnego, kolorowego, intensywnego. Poczułam, że natychmiast, muszę coś zmienić, chcę wyglądać inaczej, zrzucić tę czarną bluzkę i spódnicę, odwiązać z szyi ciemną apaszkę! Chciałam coś zmienić Z zamyślenia wyrwał mnie głos kobiety, która sprzedawała kapelusze. – Proszę przymierzyć ten – zaproponowała życzliwie. – Tak, ten z niebieskimi kwiatkami będzie najlepszy – powiedziała, podając mi go. Spojrzałam w lustro. Wyglądałam… zabawnie. Może również trochę groteskowo, bo kapelusz był z zupełnie innej bajki niż cały strój. – Ładnie – skomentowała ostrożnie sprzedawczyni. – Tylko może lepiej wyglądałby z jasną sukienką. Niebieską. Turkusową. Albo może w kontraście – mocny róż, tak zwana fuksja – poprawiła mi kapelusz i zrobiła dwa kroki do tyłu, żeby sprawdzić, czy dobrze leży – Lubi pani ten kolor? Zdaje się dla pani stworzony. W życiu nie miałam na sobie takiego koloru! Pokręciłam głową. – Szkoda – kobieta wyglądała na lekko zmartwioną. – Przy fuksji pani twarz by odżyła. Poczułam się tak, jakby ktoś mnie zaczarował! Więc to aż tak widać… Żywy trup. Czy Jurek chciałby taką żonę? Czy ja sama chcę taką siebie? – Naprawdę myśli pani, że byłoby mi dobrze w takim mocnym kolorze? – spytałam z powątpiewaniem. – Oczywiście – nie miała cienia wątpliwości. – Dużo kobiet popełnia taki błąd: nosi czernie, które wyostrzają rysy i podkreślają bladość. Już lepszy byłby granat. Albo – przyjrzała mi się uważniej – czekoladowy. Byle nie czarny. Wie pani co? – wyraźnie się ożywiła. – Tam stoi moja koleżanka – wskazała ręką na stragan za watą cukrową. – Ma mnóstwo kolorowych, indyjskich ciuchów. Może tam pani coś dobierze? – Dobrze – przytaknęłam, acz niechętnie. – Pójdę i zobaczę. Ale wątpię, żebym coś dla siebie znalazła – A ja myślę, że pani znajdzie – zaśmiała się kobieta. – I to coś super! Musiałam się odważyć Koleżanką pani od kapeluszy okazała się opalona kobieta w średnim wieku. Widać było, że ma fantazję, styl i charakter. Mówiła o tym amarantowa tunika, którą nosiła do białych legginsów. Do tego tenisówki. Włosy postawione na sztorc odejmowały jej lat. Gdy zobaczyła, że do niej podchodzę, rozjaśniła się od uśmiechu. – Witam, witam – zawołała. – Zapraszam! Co panią interesuje? – Sama nie wiem, trochę mam już dosyć tej czerni – przyznałam cicho, a ona uśmiechnęła się ciepło. – Chyba będę miała coś dla pani – powiedziała tajemniczo. – Na przykład coś takiego… – wyciągnęła zza siebie ciemnoróżową tunikę, nieco podobną do tej, którą miała na sobie. – Będzie leżeć idealnie. Przez chwilę patrzyłam na nią bez słowa. Zawsze nosiłam szarości, beże. Wszystko grzeczne, zapięte pod szyję. A ta tunika, nie dość, że przykuwała wzrok mocnym kolorem, to jeszcze miała frywolny dekolt. Czy ja coś takiego mogę włożyć? Kobieta jakby czytała mi w myślach. – Pasuje do pani – przytaknęła uradowana. – Niech się pani nie boi, niech się pani odważy. Sama pani zobaczy. To będzie jak czary. – Naprawdę ? – teraz ja się roześmiałam. – No to zobaczymy. Nagle nabrałam odwagi. Weszłam do prowizorycznej przebieralni. Z ulgą, o którą nigdy bym siebie nie podejrzewała, zrzuciłam czarne ciuchy i wsunęłam się w chłodny, różowy materiał. Spojrzałam w lustro. Nie znałam tej kobiety. Zaróżowione policzki, błyszczące oczy. I ten kolor… Miały rację. Urodziłam się, by go nosić. Nawet dekolt wyglądał nieźle. Mój biust nie był jeszcze taki najgorszy. Dlaczego spisałam go na straty? Dlaczego nigdy nie nosiłam takich ciuchów? – Mogę panią zobaczyć? – sprzedawczyni dyskretnie odchyliła zasłonę i rozpromieniła się. – Wiedziałam! Musi pani to wziąć. Po prostu musi! Tak. Ja też to wiedziałam. Zmierzyłam jeszcze niebieską sukienkę, która również leżała świetnie. Do tego wzięłam dwa szale, jeden pomarańczowy, drugi wrzosowy. Oba piękne. Czułam, że zaczynam nowe życie. – Niech pani przyjedzie do mnie do sklepu – wcisnęła mi w dłoń wizytówkę. – Znajdziemy coś jeszcze. Poza tym, moja córka jest makijażystką. Pięknie panią umaluje i doradzi, jakie kupić kosmetyki. Już chyba dosyć tej ascezy, co? – mrugnęła do mnie. – Jestem Agata. – Anna – podałam jej dłoń. – Miło mi panią poznać. Niech się patrzą Wracałam lekkim krokiem, niosąc torbę foliową pełną kolorowych ciuchów. Tamta kobieta chyba mnie zaczarowała, bo nagle przestałam się bać ludzkich języków. Tego, co powiedzą i jak zareagują, gdy zobaczą mnie ubraną jak w bollywoodzkim filmie. Nagle zapragnęłam wszystko zmienić. I… niewiele myśląc, zawróciłam i kupiłam watę cukrową. – Ojej – zaśmiała się na mój widok Dorota. – Masz watę jak mój wnuczek! Gdzie zniknęłaś? Szukałam cię. – Zmieniałam ciuchy – mruknęłam, bo twarz miałam całą w wacie. Dorota chyba nie usłyszała. – I swoje życie. Nazajutrz odważnie włożyłam niebieską sukienkę. Włosy uczesałam trochę inaczej, na ramiona zarzuciłam pomarańczowy szal. Wszystko wokół natychmiast poweselało. Gdy wyszłam z domu i ruszyłam w stronę przystanku, czułam się jak Belucci, kiedy grała Malenę. Wszyscy na mnie patrzyli, a sąsiadowi, wypadła z rąk torba z zakupami. Pomachałam mu rozbawiona. I pomyślałam, że to dopiero początek zmian. Czeka mnie kolorowe życie! Anna, 65 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Odeszłam od męża, bo trzymał mnie w miejscu jak zardzewiała kotwica. Kilka lat później przeżyłam szok” „Czasem żałuję, że jestem ojcem, bo życie bez dzieci było łatwiejsze. Potem patrzę w ich oczy i mięknę” „Dla córki jestem tylko pośmiewiskiem. Nie pojmuje, że wszystko, co ma, zawdzięcza mi i mojej pracy”