Troki, Litwa fot. Adobe Stock

Troki na Litwie – atrakcja turystyczna Litwy

Troki to druga po Wilnie największa atrakcja turystyczna Litwy. Pomyłką jest przyjeżdżanie tutaj na dwie, trzy godziny, aby tylko zwiedzić zamek. Warto przyjechać tu co najmniej na tydzień, a przynajmniej na weekend. Skoro jest tu tyle atrakcji, trzeba z nich skorzystać i odpocząć w malowniczej scenerii.
/ 30.06.2018 03:30
Troki, Litwa fot. Adobe Stock

Troki o bogatej przeszłości historycznej i słynące z karaimskiej kuchni są jednym z najczęściej odwiedzanych przez turystów miast na Litwie. To również ulubione miejsce mieszkańców Wilna, którzy w pogodne weekendy przyjeżdżają tutaj (Troki leżą 30 km od stolicy Litwy) w poszukiwaniu spokoju i pysznych karaimskich pierogów.

Troki przyciągają wszystkich jedyną w Europie Wschodniej twierdzą położoną na wyspie oraz swoim wyjątkowym krajobrazem krainy jezior (znajdują się tutaj 32 większe i mniejsze jeziora). Na turystów czekają nie tylko zabytki i karaimska kuchnia, ale także staki spacerowe, żaglówki, łodzie, kajaki, rowery wodne. Można również wykupić lot balonem lub samolotem, odpocząć nad jeziorem lub w parku wodnym albo wynająć rower i pojeździć po okolicy. W sezonie letnim odbywają się tutaj wystawy, koncerty, imprezy kulturalne i  widowiska historyczne - turnieje rycerskie i inscenizacje bitew.

Troki od wieków słynie z harmonijnej koegzystencji różnych narodowości i wspólnot religijnych, co widać m.in. w różnorakich stylach architektonicznych. Zwiedzając miasto można zaobserwować z bliska, jak w zgodzie ze sobą współistnieją tradycje oraz zwyczaje karaimskie, tatarskie, prawosławne i katolickie.

Mały Malbork, czyli zamek na wyspie

Zamek w Trokach zbudowano na przełomie XIV i XV wieku na jednej z wielu wysp na jeziorze Galwe jako twierdzę nie do zdobycia. Został wzniesiony przez wielkiego księcia litewskiego Kiejstuta i jego syna Witolda. Krzyżacy pełni respektu dla tej potężnej budowli nazwali ją "małym Malborkiem". W średniowieczu Troki były stolica państwa litewskiego, a Książe Witold uczynił z zamku główną siedzibę swojego dworu.

Kamienny zamek, wykończony czerwoną cegłą, przez długie lata stanowił rezydencję książąt i centrum życia politycznego i kulturalnego. Począwszy od XVII wieku popadał w ruinę. Został zrekonstruowany w stylu gotyckim według  domniemanego stanu z XV wieku. 

I ciekawostka. Nazwa jeziora Gelwe, na którego wyspie znajduje się zamek, pochodzi od litewskiego słowa - głowa. Legenda mówi, że zimą woda nie zamarznie, dopóki nie zabierze co najmniej jednej głowy topielca. Widząc jak mocno zamarza, pojawia się pytanie: jak wiele ich pochłonęła?

Karaimi

Mieszkają w Trokach od XIV wieku. To najmniejsza mniejszość narodowa na Litwie (etnicznie są pochodzenia tureckiego). Sprowadził ich w 1397 roku po zwycięskiej bitwie na Krymie książę Witold, chcąc zapewnić sobie bezpieczeństwo od wewnętrznych spisków. Karaimi mieli sławę ludzi niezwykle wiernych i nieprzekupnych, dlatego powierzył im ochronę zamku. Nadał im przywileje i ziemie, pozwolił wznosić swoje świątynie, zakładać rodziny, zachować wiarę i tradycje.

Miejsca zamieszkania Karaimów w Trokach przegapić nie sposób. Wzdłuż ulicy Karaimskiej stoją kolorowe drewniane domy, ustawione do niej szczytami. Żółte, zielone, błękitne, mają spadziste dachy i okna w białych ramach. Legenda głosi, że zawsze są trzy okna: jedno dla Boga, jedno dla księcia Witolda w podzięce za sprowadzenie na te tereny i jedno dla gospodarza. A faktycznie ich liczba zależała od zamożności obywatela. Za daninę na rzecz księcia można było wykupić dodatkowe: najubożsi mieli jedno lub dwa okna wychodzące na ulicę.

Przy tej samej ulicy znajduje się również  XVIII-wieczna kienesa (świątynia) i jest jedną z pięciu działających świątyń karaimskich na świecie. Wiara karaimska ukształtowała się w VIII wieku w Mezopotamii (dzisiejszy Irak). Nazwa pochodzi od słowa kara, co znaczy "czytać, studiować Pismo Święte". Podstawą wiary karaimizmu jest Stary Testament, bez późniejszych uzupełnień i komentarzy.

Obecnie w Trokach mieszka około 60 rodzin narodowości karaimskiej, z których tylko niewielka już część mówi w swoim rzadkim języku, należącym do rodziny języków tureckich. Mają oni swoją kienesę, szkołę i prowadzą restauracje “Senoji Kibininė" przy ulicy Karaimskiej 65 (Karaimų 65), serwującą dania karaimskie.

 Kuchnia karaimska

Trzeba jej koniecznie spróbować. Przypomina nieco tatarską, ale nadal jest unikalna, a niektórych jej potraw nie da się spotkać gdzie indziej.  Podstawą kuchni karaimskiej jest baranina (Karaimi nie jadają mięsa wieprzowego), a symbolem kibiny, czyli pieczone pierogi z ciasta drożdżowego w kształcie półksięzyca z nadzieniem z siekanej baraniny. Ich nazwa, świadectwo dawnych wojennych tradycji, wywodzi się z karaimskiego słowa kiubia, które oznacza tarczę. Obecnie serwuje się je również z wołowiną, wieprzowiną, kurczakiem, warzywami czy serem, a nawet na słodko. Z czasem kibiny na stałe weszły do litewskiego menu, a nawet część Litwinów uważa je za swoją narodową potrawę.

Warto również spróbować takich dań, jak:

  • jazma – zupa na zimno, przyrządzona na bazie kefiru lub naturalnego jogurtu, z pokrojonymi drobno ogórkami, czosnkiem i rzodkiewką.
  • kepsnys kybynlar – mięso z oliwkami, pomidorami i innymi dodatkami,
  • čanach – mięso z ziemniakami i warzywami duszone w ceramicznych garnuszkach nakrytych ciastem, do którego przed jedzeniem dodaje się śmietany. 
  • kaburhačehlar – żeberka baranie z warzywami i świeża sałatą
  • patlydžan dolmany – bakłażan z serem i dodatkami
  • kiubeteń – pieczone ciastka z serem.
  • tradicine karaimu trauktine – karaimska nalewka, którą przygotowuje się z 27 rodzajów ziół i przypraw

Wzgórze Aniołów

To miejsce modlitw i kontemplacji. Powstało w 2009 roku, aby upamiętnienić 1000-lecie istnienia Litwy i 600-lecia bazyliki Najświętszej Marii Panny w Trokach. Planowano wówczas na wzgórzu umieścić 10 aniołów, z których każdy reprezentowałby jedno stulecie historii. Pomysł tak spodobał się mieszkańcom Trok, że podchwycili tę ideę i obecnie znajduje się tutaj około 40 dużych i mniejszych rzeźb aniołów oraz kapliczek słupowych wykonanych z dębu. I nadal ich przybywa. To ciągły projekt, w którym wszyscy mogą wziąć udział.

Każdy z aniołów ucieleśnia jedną z prawd życiowych i podstawowych zasad chrześcijańskich. W ten sposób na wzgórzu uwieczniono: życie, prawdę, pokój, współczucie, ofiarność, miłość, zdrowie, radość, wdzięczność, nadzieję. Znajdują się tutaj również aniołowie, patroni rodziny, nauki i róznych orifesji, takich jak: nauczyciele, bibliotekarze, dziennikarze, wojskowi. Jak widać na wzgórzu każdy znajdzie swojego anioła.

Zwiedzać je można bezpłatnie przez całą dobę. Ze ścieżki rozlega się widok na okolicę, jeziora, zamek, potężny zamek, cerkiew.

Jeśli zdecydujemy się na lot widokowy nad Trokami, zobaczymy z góry, że miejscowe jeziora przypominają anioła z rozpostartymi skrzydłami. Galwe, Tamaryszki i Łuka (lub Bernardynów) formują ciało i nogi anioła, Skaistis i Akmena tworzą jego skrzydła, a Wzgórze Aniołów jest jego głową!

Informacje praktyczne

Co zobaczyć?

  • Muzeum Historyczna w zamku na wyspie - znajduje się tutaj kolekcja zbroi rycerskiej i sztuki użytkowej (porcelana, bibeloty, meble), pieczęcie szlacheckie, numizmaty oraz wystawa poświęcona dziejom, kulturze i religii trockich Karaimów.
  • Domy Karaimów
  • Kienesa - dom modlitwy Karaimów z końca XIV wieku, wielokrotnie ucierpiał podczas wojen i pożarów. Zachwyca pomalowane na niebiesko sklepienie w kształcie ośmiokątnej kopuły. Wnętrze zdobią motywy roślinne i geometryczne. 
  • Muzeum Etnograficzne Karaimów im. Seraji Szapszała - przedstawia historię, kulturę i tradycje Karaimów na Litwie i w Trokach. Prezentuje najróżniejsze eksponaty od umowy małżeńskiej egipskich Karaimów po kolekcję broni, ręcznie wykonane przedmioty, stroje oraz dodatki. 
  • Cmentarz karaimski nad jeziorem Tamaryszki - pochodzi z XV wieku. Stara część cmentarzyska otoczona jest też zabytkowym dziewiętnastowiecznym ogrodzeniem.
  • Budynek starej poczty Imperium Rosyjskiego
  • Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy – przykład tradycyjnej architektury prawosławnej

Dni i godziny otwarcia oraz ceny wstępu najlepiej sprawdzać na stronie internetowej Informacji Turystycznej w Trokach.

Kalendarz imprez

  • Święto średniowiecza – połowa czerwca. Na zamku rzemieślnicy wytwarzają i sprzedają wyroby średniowieczne, a bractwa rycerskie prezentują rekonstrukcje walk i turnieje rycerskie.
  • Opera "Pilenai" – lipiec. W cenerii zamku na wyspie wystawiana jest litewska opera narodowa.
  • Fiesta jazzu Galwe – wszystkie niedziele lipca i sierpnia. Cykl koncertów na pokładzie statku w rytm falującego jeziora Galwe. Przystań przy kawiarni "Karališkas sodas“, ul. Karaimų 57.
  • Wieczory w Zatroczu – od lipca do sierpnia, w każdą niedzielę. Koncerty muzyki kameralnej w zespole pałacowym na Zatroczu w przepięknej scenerii z widokiem na jezioro i miasto.
  • Międzynarodowy Festiwal Muzyki "Witamy Troki\" – lipiec/sierpień. Występują orkiestry dęte i inne. Prezentowana jest muzyka dawna i jazz.
  • Kiermasz Kapuściany – sierpień. W Trokach Święto Matki Boskiej Zielnej nazywane jest również Kopustine, czyli Kapuścianka, gdyż właśnie w tym czasie kapusta kończy kształtować swoje głowy. Podczas festynu można nabyć wyroby ludowe, spróbować chłopskiego jadła czy posłuchać muzyki ludowej. Dla wszystkich jest bezpłatny kapuśniak.
  • Dni rzemiosła  w zamku na wyspie – sierpień. Pokazy średniowiecznego rzemiosła, zwiedzający mogą sami zrobić biżuterię, ubić masło czy odlać mosiądz. Odbywają się koncerty zespołów pieśni i tańca, rycerze przedstawiają pokazy walki. Można spróbować litewskich i karaimskich smakołyków, a nawet eliksiru młodości przygotowanego przez znawców pradawnej medycyny.
  • Festiwal Muzyki Sakralnej na Wzgórzu Aniołów – wrzesień

Terminy warto sprawdzać na bieżąco na stronie internetowej Informacji Turystycznej w Trokach, bo daty imprez w kolejnych latach ulegają czasami zmianom.

Gdzie można posmakować karaimskiej kuchni?

  • Senoji kibininė – ul. Karaimų (Karaimska) 65,  restauracja otrzymała odznakę "Funduszu Dziedzictwa Kulinarnego", potwierdzającą autentyczność serwowanych w niej karaimskich kibinów
  • Kiubėtė  – ul. Trakų 2d, w centrum Trok, nad brzegiem jeziora Tataryszki,
  • Kybnalar –  ul. Karaimų (Karaimska) 29, nad brzegiem jeziora Galve

Jak dotrzeć do Trok?

Z Wilna

  • autobusem,  kursują kilkadziesiat razy w ciągu dnia, mniej więcej co 10 – 20 min, dworzec autobusowy jest przy ul. Sodų 22
  • samochodem, drogą szybkiego ruchu A16, ok. 28 km

Z Polski

samochodem, od przejścia granicznego w Ogrodnikach ok. 2 godz. (ok. 150 km)