„Córka zaprosiła mnie na święta premium do górskiego pensjonatu. Wytrzymałam tę szopkę raz, ale więcej tam nie pojadę”
„Zamilkłam. Nawet nie zauważyli. Magda opowiadała o nowym planie na przyszłoroczny urlop. Jerzy coś mamrotał do Bartka. A ja… siedziałam sama przy świątecznym stole. Czułam się jak dekoracja. Ładna, niepotrzebna. Czy to ja się zmieniłam, czy świat?”.
Trzydzieści cztery razy szykowałam Wigilię. Trzydzieści cztery razy barszcz, uszka, kompot z suszu. Sztuczna choinka ustawiona w kącie salonu, bombki z czasów dzieciństwa Magdy i drewniana szopka od Bartka. Wszystko robiłam sama – od zakupów, przez gotowanie, aż po nakrywanie stołu. Jerzy niby pomagał, ale tylko na końcu, kiedy trzeba było postawić zupę na stole i nalać kompotu. Nie narzekała nigdy. Lubiłam tę bieganinę, zmęczenie, pachnące ręczniki wiszące w łazience, bo dzieci się kąpały przed kolacją. Lubiłam czuć, że jestem w centrum, że wszystko ode mnie zależy. W tym roku Magda zadzwoniła i powiedziała, że „robią niespodziankę”. Pensjonat w górach, kolacja przygotowana, szwedzki stół, choinka już ubrana, a mama – czyli ja – ma „nic nie robić, tylko odpoczywać”. Najpierw się rozpłakałam. Ze wzruszenia, jak to określiła Magda. Powiedziałam, że dziękuję, że cudowny pomysł. Naprawdę tak myślałam przez chwilę. Teraz siedzę w pachnącym hotelowym pokoju. Wszystko będzie gotowe. Cicho, sterylnie, wygodnie. Tylko… jakoś bez mojego zapachu. Bez hałasu wnuków wbiegających do kuchni, bez brzęku talerzy, bez mojego bałaganu. Jest wszystko. Tylko ja czuję się nie na miejscu. Jakby zrobiono święta… beze mnie. Może już nie jestem im potrzebna. Niby wszystko było fajnie – Mamo, zobaczysz, będzie cudownie! – Magda śmiała się, trzymając kierownicę jedną ręką, a drugą pokazując mi przez szybę ośnieżone drzewa. – Górski klimat, świeże powietrze, zero garów. Wreszcie odpoczniesz! Siedziałam z tyłu obok Jerzego. Patrzyłam przez okno na mijane wsie i czułam, jak coś mnie w środku uwiera. Taki dziwny ścisk w żołądku. Z zewnątrz – uśmiechnięta matka, która wdzięczna jest za troskę. W środku – babka, którą ktoś właśnie wyrwał z własnych świąt. – Mamo, serio, nie musisz nic robić. Pensjonat ma kuchnię z obsługą, będzie szwedzki stół, animacje dla dzieci, wspólne kolędowanie... No bajka! – opowiadała Magda z takim entuzjazmem, jakby to była wycieczka życia. – Wszystko gotowe! – A uszka? – zapytałam cicho. – No... będą też uszka. Ale nie twoje – zaśmiała się, jakby to było zabawne. – Mamo, przecież wiesz, ile się zawsze napracowałaś. Teraz masz wolne. Są nowe tradycje! – Tylko że ja lubiłam robić wszystko – powiedziałam i sama się zdziwiłam, że to wypowiedziałam na głos. W samochodzie zapadła cisza. Wiem, że ona chciała dobrze. Naprawdę to wiem. Ale kiedy mówiła „nowe tradycje”, serce mi się zaciskało. Jakby ktoś powiedział, że te stare już się nie liczą. A przecież one były moje. Zbudowane przeze mnie. Może rzeczywiście jestem już tylko zawalidrogą. Może przeszkadzam w nowoczesnych świętach z pakietem atrakcji. Może ja po prostu nie pasuję do ich bajki. Było mi jakoś nieswojo W pensjonacie wszystko było jak z katalogu. Drewniane belki, lampki, zapach cynamonu. W recepcji pani w czerwonym sweterku powitała nas uśmiechem i poinformowała, że „kolacja wigilijna serwowana będzie punktualnie o osiemnastej, w sali jadalnej na parterze”. Magda klasnęła w dłonie jak dziecko. – Mówiłam, że będzie super! – rzuciła, popychając walizkę w stronę schodów. – Mamo, odpoczywaj. Wszystko załatwione. Weszłam do pokoju z Jerzym. Czysto, przytulnie. Pachniało świeżym praniem, nie czosnkiem i grzybami. Rozpakowałam torbę, w której miałam sweter, książkę, coś „na wszelki wypadek”. Zatrzymałam się na chwilę przy oknie. W dole biegały dzieci Magdy – jeden z wnuków miał czapkę z reniferem. Śmiał się, ganiając po śniegu. – Może byśmy zeszli wcześniej? – zaproponowałam Jerzemu. – A po co? – mruknął, nie odrywając wzroku od gazety. – Wszystko przecież gotowe. W jadalni siedzieli już wszyscy. Bartek z Anką rozmawiali o kredytach. Magda tłumaczyła dzieciom, że najpierw dzielenie się opłatkiem, potem prezenty. Ja usiadłam z boku. – Babciu, patrz, mam tablet! – krzyknął wnuk. – A może opowiesz mi coś o choince? – zaproponowałam. – Zaraz, gram w coś. Zamilkłam. Nawet nie zauważyli, że milczę. Magda opowiadała o nowym planie na przyszłoroczny urlop. Jerzy coś mamrotał do Bartka. A ja… siedziałam sama przy świątecznym stole. Czułam się jak dekoracja. Ładna, niepotrzebna. Czy to ja się zmieniłam, czy świat? Czegoś mi brakowało Po kolacji wróciłam do pokoju. Było cicho. Jerzy siedział na fotelu, przeglądał coś w telefonie. Z zewnątrz dobiegał tłumiony gwar – dzieciarnia biegała jeszcze po korytarzu, ktoś się śmiał, a gdzieś z dołu brzęczały sztućce. Usiadłam na łóżku. Zdjęłam kolczyki, złożyłam sweter, ale nie umiałam zdjąć z siebie tego ciężaru w środku. – Wiesz... – zaczęłam mówić cicho, patrząc na swoje dłonie – pierwszy raz w życiu czuję, że już nie jestem im potrzebna. Jerzy spojrzał na mnie znad okularów. – Nie przesadzasz trochę? – Może przesadzam, ale zawsze wiedziałam, co robić. A teraz nikt mnie o nic nie pyta. Nikt nie potrzebuje mojej rady, moich pierogów, moich opowieści. Nawet wnuki nie chcą ze mną pogadać. – To przecież dobrze. Możesz w końcu odpocząć. Nie musisz się męczyć – powiedział, wzruszając ramionami. – Tylko że ja nie chcę odpoczywać. Ja chcę być... obecna. A nie tylko siedzieć przy stole i się uśmiechać jak wazon z kwiatkiem. Jerzy milczał. – Wiesz, co mnie zabolało najbardziej? – zapytałam cicho. – Że Magda powiedziała, że teraz będą „nowe tradycje”. Jakby te moje były nieważne. Jakby można było je po prostu wymienić. Tak samo mnie. Jerzy spuścił wzrok. – Nie wiem, co mam powiedzieć – mruknął w końcu. – Nie musisz nic mówić. Po prostu... posiedź ze mną. Bez telefonu. Po chwili rzeczywiście go odłożył. Usiadł obok. Nie powiedział nic więcej. Straciłam poczucie sensu O drugiej w nocy wstałam cicho, żeby nie obudzić Jerzego. Narzuciłam na siebie sweter i wyszłam na balkon. Było zimno, ale świeże powietrze uderzyło mi do głowy jak łyk wina. Przede mną – ciemność. Na dole stała choinka, już przygaszona, jakby i ona szła spać. W oddali mrugały światła pensjonatu, w którym – jak mówili – miałam odpocząć. Patrzyłam długo. Przypomniało mi się, jak kiedyś wnosiłam barszcz do salonu. Dzieci siedziały przy stole, pachniały świerki, Jerzy ukradkiem wyjadał kutię, a ja udawałam, że tego nie widzę. W tle leciała „Cicha noc”. Nawet jeśli było zmęczenie, stres, niedogotowane pierogi, to wszystko miało sens. Bo wszystko było moje. Byłam w tym sercem. A teraz? Tu wszystko pachniało pięknie. Było czysto, cicho, ale jednak sterylnie i pusto. Takie święta „premium” bez kłótni, bez zamieszania, bez tej chaotycznej, żywej miłości, co parzy jak barszcz, ale grzeje. Może tak wygląda starość? Nie, że boli kręgosłup. Nie, że trzeba mierzyć ciśnienie. Tylko że nagle inni zaczynają traktować cię jak porcelanową figurkę. Ładną, żeby stała na półce, ale żeby się nie wtrącała. Żeby się nie stłukła. Zamknęłam oczy. W tym roku nie lepiłam uszek. Nie kroiłam maku. Nie układałam sianka pod obrus. Po prostu... siedziałam. Byłam. Tylko pytanie: dla kogo to wszystko? I po co? Próbowałam do tego wrócić Rano zjedliśmy śniadanie w tej samej jadalni co wczoraj. Pachniało jajecznicą, świeżymi bułkami i kawą z ekspresu. Tylko że nikt nie siedział razem. Bartek przeglądał coś w telefonie, Anka pilnowała dzieci, Magda z kimś rozmawiała przez słuchawkę. Tylko ja próbowałam wlać choć odrobinę świąt do tej nowoczesnej przestrzeni. – Magda – zaczęłam – może w przyszłym roku mogłabym coś przygotować? Nie wszystko, wiadomo... ale chociaż sernik albo pierogi. Tak dla klimatu. – Mamo, no przestań! – zaśmiała się Magda, nawet nie patrząc mi w oczy. – Przecież o to właśnie chodziło! Żebyś w końcu nic nie musiała robić! Żeby było wygodnie i bez stresu. Wygodnie. Dla kogo? – Ale ja lubię to robić. To wszystko to była moja radość – powiedziałam cicho. – Serio? – zdziwił się Bartek, nawet unosząc wzrok. – Myśleliśmy, że cię to męczy. Zawsze taka zabiegana, w fartuchu, w kuchni do nocy… Chciałam coś powiedzieć, ale słowa zniknęły mi z ust. Patrzyłam na swoje dłonie, nieruchome, bezczynne. Nikt nie zapytał, co dla mnie jest odpoczynkiem. Nikt nie zapytał, co ja bym chciała. Wszystko załatwili za mnie. Z troski. Uśmiechnęłam się słabo. Wzięłam łyk herbaty. Była trochę zbyt aromatyzowana. Nawet ona nie smakowała jak kiedyś. Już wiedziałam. Oni mnie kochają, ale nie rozumieją. A może nie chcą rozumieć. Wolę inne święta W drodze powrotnej milczałam. Jerzy drzemał obok, wnuki spały z tyłu, w tle grało jakieś świąteczne radio. Przez okno migały pola, lekko przyprószone śniegiem, z samotnymi drzewami, którym zima już zabrała liście. Patrzyłam przed siebie i myślałam: „może naprawdę jestem już za stara na to wszystko”. Nie nadążam za nowoczesnymi planami. Nie rozumiem tych świąt „bez garów”, „dla wygody”. Nie widzę sensu w Wigilii bez zapachu grzybów, bez bałaganu w kuchni i pośpiechu przy krojeniu sałatki. Może to ja jestem problemem. Może już czas się wycofać. Być wdzięczną, że dzieci chcą się mną zająć, że myślą o mnie. Może tak powinnam to widzieć. Tylko ja... jeszcze żyję. Czuję, myślę, potrzebuję. A najbardziej – chcę być potrzebna. Nie dlatego, że muszę. Tylko dlatego, że to ja dawałam tym świętom serce. Talerze można umyć, pierogi można zamówić. Ale tego, co się czuje przy stole, nie da się kupić ani zorganizować w pakiecie świątecznym. Może kiedyś zrobię jeszcze swoją Wigilię. Choćby dla samej siebie. Postawię barszcz na kuchence, rozłożę biały obrus, nakryję dla kogoś, kto może nie przyjdzie. Będzie pachnieć czosnkiem, grzybami i moją obecnością. Póki czuję, że jestem, to znaczy, że jestem. Teresa, 63 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W święta czuję się jak robot sprzątający. Zasuwam od rana do nocy sama, a rodzina nawet nie kiwnie palcem, by mi pomóc” „Święta dla samotnej matki są trudne. Nie mogłam liczyć na facetów w moim życiu, ale znalazłam wsparcie gdzie indziej” „Szykowałam święta w pocie czoła, a moja synowa nawet nie kiwnęła paluszkiem, żeby mi pomóc. Potem poznałam powód”
„W Wigilię czekałam na rodzinę, ale nikt się nie pojawił. Przypomnieli sobie o mnie, gdy spojrzeli w puste talerze”
„Usiadłam z powrotem, chociaż już mnie nosiło. Spojrzałam na pierogi – czy przypadkiem nie popękały w pojemniku? Zastanawiałam się, czy na pewno mówiła 17? Nie 18? Nie, mówiła, żeby się szykować na 17. Słyszałam wyraźnie”.
Człowiek powinien się cieszyć, że ma jeszcze rodzinę. Że nie siedzi sam w Wigilię przy stole, gdzie tylko jedno nakrycie. Tak sobie powtarzam każdego roku, kiedy od rana krzątam się po kuchni. Nie jestem już gospodynią tych świąt. Już nie u mnie pachnie barszczem i kapustą z grzybami. Teraz jestem tylko... gościem. Tylko. A może aż? Zegar wskazywał 15:40, kiedy zamknęłam ostatni pojemnik z pierogami. Sześćdziesiąt sztuk, jak co roku, równo ułożone, posypane cebulką. Dwie siatki, solidne, bo w jednej jeszcze śledzie w oleju, kompot z suszu i sernik z brzoskwinią, który Tosia kiedyś uwielbiała. Teraz tylko na niego patrzy. Dzieci mają swoje gusta. Na stół w kuchni położyłam białą serwetę. Tak z przyzwyczajenia. Nikt dziś tu nie siądzie. W moim domu już się nie świętuje. Danka powiedziała, że Michał będzie po mnie o 17:00. Punktualnie, jak co roku. Ubrałam się wcześniej. Bordowy sweter z cekinami, perły i delikatny makijaż. Lubię wyglądać odświętnie. Nawet jeśli nikt tego nie zauważy. Usiadłam. Spojrzałam na zegarek. 16:05. Czekałam i myślałam: „Czy ja im jeszcze naprawdę jestem potrzebna?”. Znowu jadę jako gość. Nie jako mama, babcia, gospodyni. Jako obowiązek albo wspomnienie. Czekałam prawie godzinę – Jeszcze chwilę – powiedziałam sama do siebie, patrząc przez okno na drogę zasypaną śniegiem. Byłam już gotowa. Płaszcz wisiał przy drzwiach, rękawiczki leżały na komodzie. Siatki stały pod stołem. Wszystko przygotowane, żeby nie się spóźnić, żeby nie robić kłopotu. 17:00 wybiła punktualnie. Wstałam z krzesła i zaczęłam przechadzać się po mieszkaniu. Tak na rozruszanie. Tak z nerwów. Nic się nie wydarzyło. 17:15. Zegar tykał głośniej niż zwykle. Próbowałam nie patrzeć na niego co chwilę, ale ręka sama sięgała po telefon. Jeszcze nie dzwonił. „Może korek. Może nie ma gdzie zaparkować” – próbowałam sobie wytłumaczyć. 17:30. Usiadłam z powrotem, chociaż już mnie nosiło. Spojrzałam na pierogi – czy przypadkiem nie popękały w pojemniku. W głowie miałam męczące pytanie: „Czy na pewno mówiła siedemnasta? Nie osiemnasta?”. Nie, mówiła: „Bądź gotowa na siedemnastą, Michał po ciebie podjedzie”. Tak mówiła. Słyszałam wyraźnie. O 17:50 zadzwonił domofon. Podskoczyłam. – Mamo? To ja, Michał… Już jestem na dole. Zeszłam. On czekał przy aucie z rękami w kieszeniach, z miną trochę skruszoną. – Mamo, przepraszam, naprawdę... Coś nam się pomieszało. Myśleliśmy, że Danka po ciebie pojedzie. A ona, że jej siostra i… – Nic się nie stało – uśmiechnęłam się, choć w środku coś mi drgnęło. – Młodzi jesteście, zabiegani... Wsiadłam do auta. Wycieraczki ślizgały się po szybie, a ja wpatrywałam się w światła ulic. „A może jednak się stało?” – pomyślałam. „Może właśnie to się stało – zapomnieli o mnie”. Nie było tam bliskości W domu Danki panował świąteczny porządek. Choinka w kącie – duża, równa, kolorowa jak z katalogu. W tle leciała cicho kolęda, a z kuchni dochodził zapach barszczu. – Mama, weź sobie więcej ryby. Zrobiłam specjalnie bez cebuli – rzuciła Danka przez ramię, wyciągając coś z piekarnika. – Dziękuję, Danusiu. Pyszna – odpowiedziałam z uśmiechem, choć ledwo spróbowałam. Śledź w śmietanie gryzł się z emocjami w gardle. Franek i Tosia siedzieli przy stole, każde wpatrzone w swój telefon. Czasem tylko coś mamrotali, przewracając oczami, kiedy Michał prosił, żeby odłożyli elektronikę, chociaż na czas opłatka. – No, dzieciaki, przynajmniej teraz – Michał próbował. – To przecież Wigilia. Podali mi opłatek. Danka pocałowała mnie w policzek. Tosia rzuciła: „Wesołych, babciu”. Franek uścisnął mnie jedną ręką. Usiedliśmy. Barszcz był gorący, z uszkami, które chyba kupili – bo przecież wiem, jak smakują domowe. Rozmawiali głównie o zakupach, o planach na ferie, o tym, że trzeba wymienić zmywarkę. Siedziałam cicho, słuchałam. „A gdzie się podziała bliskość?” – myślałam. Nikt nie zapytał mnie, jak się czuję. Czy nie było mi zimno, czy mam co czytać, czy czegoś nie potrzebuję. Nikt nie zapytał o Ryśka, o moje święta, moje wspomnienia. – Babciu, a ty w ogóle robisz jeszcze jakieś zdjęcia aparatem? – zapytał Franek, nie odrywając wzroku od telefonu. – Czasem. Jak mi się uda... – uśmiechnęłam się smutno. Wzięłam kolejny kawałek sernika, choć nie byłam głodna. Potrzebowałam czegoś słodkiego. „Może lepiej było zostać w domu” – pomyślałam, zerkając na swoje dłonie, które kiedyś tyle robiły w święta. A dziś... tylko trzymają widelec. Nie tylko w domu było pusto Kolacja skończyła się jakoś tak... bez zakończenia. Nie było wspólnego kolędowania, nie było rozmów przy choince. Tosia zniknęła do swojego pokoju, Franek zaszył się z konsolą na kanapie, a Danka z Michałem zaczęli zbierać ze stołu. Próbowałam pomóc, ale usłyszałam tylko: – Mamo, usiądź, odpocznij sobie. Jesteś gościem. No właśnie. Zabrzmiało to we mnie głucho. Jeszcze kilka lat temu to ja mówiłam takie rzeczy mojej mamie. Żeby usiadła, żeby już nic nie robiła. Tylko że wtedy... robiłam to z czułością. A tu czułości nie było. Była grzeczność. Taka... poprawna. Michał odwoził mnie tuż przed dwudziestą pierwszą. Samochód pachniał nowością. W radiu leciała cicho kolęda – ta o cichej nocy. Nie odezwał się przez pierwsze kilka minut. Ja też nie. Wpatrywałam się w migające lampki na balkonach, w ludzi idących z opłatkiem, z dziećmi, z prezentami. – Jeszcze raz przepraszam, naprawdę było nam głupio – powiedział nagle Michał, zerkając na mnie. – Wiem, wiem... Nic się nie stało – odpowiedziałam odruchowo. Tylko że coś się stało. Nie dziś. Nie o siedemnastej. Coś się stało dawno temu, niezauważalnie. Powoli. Kiedy przestałam być sercem tych świąt, a stałam się dodatkiem. Dekoracją. Formalnością. Wysiadłam pod blokiem. Michał pomógł z siatkami, pożegnał się szybko. W domu było cicho. Pachniało pierogami, których nie zjedli. Choinka świeciła w kącie. Usiadłam na kanapie w tym samym miejscu co roku. Spojrzałam na zegarek. 21:12. „Może trzeba im odpuścić. A może sobie” – pomyślałam. „Może nie chodzi o kolację, tylko o to, że już nie jestem dla nikogo ważna”. Muszę coś zmienić Położyłam się spać późno, choć byłam zmęczona. Nie tylko ciałem – ale też duszą. Przewracałam się z boku na bok, słuchałam tykania zegarka i wyciszającego się miasta za oknem. Śnieg nadal padał. Cicho. Jakby nie chciał nikomu przeszkadzać. Myśli jednak nie dawały spokoju. Próbowałam się zmusić do wdzięczności. W końcu nie byłam sama. Miałam z kim połamać się opłatkiem, miałam ciepłą zupę i śmiech wnuków w tle. Tylko... czy to wystarczy? „Czy tak mają teraz wyglądać moje święta?” – zapytałam samą siebie w ciemności. – „Czy naprawdę trzeba aż tak bardzo udawać, że wszystko jest w porządku?”. Bo nie było. Nie było serdeczności, ciepła, tych spojrzeń, które nic nie muszą mówić, bo się wie. Było poprawnie. Sprawnie. Grzecznie i jakoś… smutno. Miałam ochotę wrócić do przeszłości. Do lat, kiedy święta znaczyły coś więcej niż sałatka i prezenty z promocji. Kiedy ktoś tęsknił za moim piernikiem. Kiedy dzieci krzyczały: „Babciu, pokaż, jak się robi kluski z makiem!”. Kiedy Rysiek całował mnie w czoło po pasterce. Teraz... teraz jestem tylko przystankiem. Obowiązkiem do odhaczenia. Zdjęciem na lodówce. „Może nie warto tak dalej” – pomyślałam. Może naprawdę lepiej być samotną z wyboru, niż niezauważoną wśród bliskich. Przynajmniej wtedy wiadomo, dlaczego człowiek czuje się sam. Może przyszłe święta spędzę inaczej. Może sama. Może szczerze. Nie wiem jeszcze. Wiem tylko, że coś musi się zmienić. Weronika, 68 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Spędzę święta z rodziną, ale wiem, że po Nowym Roku czas na zmiany. Nie chcę być dłużej ciężarem” „Pierwsza Wigilia u rodziców mojego chłopaka miała być nowym etapem w naszym związku. Okazało się, że to początek końca” „Chociaż tata nas zostawił, zawsze w Wigilię czeka na niego dodatkowe nakrycie. Liczę, że kiedyś stanie w drzwiach”
„Teść zjadł cały sernik baskijski tuż przed Wigilią, a potem udawał, że to nie on. Ręce mi opadły aż do samej ziemi”
„Dzieci przystroiły pierniczki, mąż posprzątał piwnicę, nawet teściowa pochwaliła mój pasztet. I naprawdę, przez chwilę, zdawało się, że może faktycznie w tym roku się uda. Nie przewidziałam tylko jednego”.
Święta w naszej rodzinie zawsze były naznaczone nerwową atmosferą. Co roku obiecywałam sobie, że tym razem będzie inaczej – spokojniej i bez zgrzytów. Że nikt nie powie nic niestosownego, nikt się nie obrazi, nikt nie spóźni. Że może nawet po raz pierwszy od lat poczuję coś na kształt magii świąt, a nie tylko zmęczenie i irytację. Oczywiście nic takiego nigdy się nie działo, bo byliśmy rodziną jakich wiele – rozbitą, rozgoryczoną, przykrywającą trudne relacje stołem pełnym jedzenia. W tym roku postanowiłam się jednak postarać bardziej niż zwykle. Wypieki zrobiłam sama. Wzięłam wolne wcześniej, żeby wszystko przygotować na spokojnie. Dzieci przystroiły pierniczki, mąż posprzątał piwnicę, nawet teściowa pochwaliła mój pasztet. I naprawdę, przez chwilę, zdawało się, że może faktycznie w tym roku się uda. Że może tym razem nie będzie żadnej awantury. Może nikt nie rzuci talerzem, nie trzaśnie drzwiami, nie wyjdzie w środku kolacji. Nie przewidziałam tylko jednego. Napracowałam się Z kuchni pachniało wanilią. Właśnie wyjęłam z piekarnika sernik baskijski – lekko popękany, ciemny na wierzchu, pachnący tak obłędnie, że dzieci od razu zleciały się do kuchni. – A można spróbować? – zapytała moja młodsza, trzymając się za brzuch, jakby od rana nie jadła. – Nawet nie próbuj – odpowiedziałam surowo. – To na Wigilię. Ma stać do jutra. I nikt go nie dotknie, rozumiecie? – Aha – odburknął starszy, ale łakomym wzrokiem dalej wpatrywał się w ciasto. Wystawiłam sernik na balkon, żeby dobrze stężał. Właśnie miałam zabrać się za krojenie warzyw na sałatkę, kiedy do kuchni wszedł mój mąż. – Ojciec już jest. Wszedł bez pukania i zostawił buty na środku korytarza. I zgadnij, co przyniósł? – Różaniec z Lourdes? – Zsiadłe mleko i słój kiszonych ogórków. Powiedział, że jak nie ma śledzi w śmietanie, to chociaż tyle zje ze smakiem. Westchnęłam. Teść był stałym punktem programu. Zawsze coś było nie tak – raz mówił, że kapusta za kwaśna, innym razem, że makowiec smakuje jak papier. – Dobrze, że już jest. Niech tylko nie dotyka ciast. – Ty tak serio? – Bardzo serio – spojrzałam na niego ostro. – W tym roku nikt nie ruszy sernika przed Wigilią. Nikt. Nie wiedziałam, że za godzinę wyciągnę z balkonu pustą blaszkę. Byłam wściekła – Gdzie jest sernik? – zapytałam, nie podnosząc głosu, choć już czułam, jak puls mi przyspiesza. – Co? – mąż spojrzał na mnie, jakbym pytała o stan orbity Marsa. – Sernik. Stał na balkonie. Na niebieskiej kratce. Gdzie on jest? Podszedł do balkonu i spojrzał w dół na pustą kratkę. – Może dzieci? – Dzieci właśnie lepią pierogi z twoją matką. – Skrzyżowałam ręce na piersi. – No więc? Chwilę milczał. – Może... zniknął? – Aha. Czyli sernik wyparował? I wtedy pojawił się teść. – Dobre te ogórki, córciu. Chociaż jakby trochę mniej czosnku... – Tato, wiesz może, co się stało z sernikiem? Zatrzymał się. Spojrzał na mnie niewinnym wzrokiem spaniela. – O jakim serniku? – Tym, który stał na balkonie. – Aaa… tamto? Myślałem, że to... no, nie wiem. Myślałem, że do wyrzucenia. Takie przypalone... – Do wyrzucenia?! – głos mi się złamał. – No. To troszkę zjadłem. – Spojrzał na mnie, jakby właśnie uratował mnie przed skażoną potrawą. – W sumie całkiem dobre. Choć do mojego nie ma startu. – Cały? – Zostawiłem skórkę. Na końcu. Nie lubię brzegów. Mąż próbował stłumić śmiech. – To był mój pierwszy sernik baskijski! Piekłam go cztery godziny! – A ja myślałem, że to jakiś spalony placek... Nie mogłam w to uwierzyć – No i co teraz? – spytałam. – No co... zrobisz drugi – rzucił teść, siadając przy stole jak król na tronie. – Masz piekarnik, masz ręce. – Nie zrobię drugiego – odpowiedziałam przez zaciśnięte zęby. – Tamten był robiony na mascarpone, na prawdziwej wanilii, nie miałam już więcej składników. Ani czasu. – Oj, nie przesadzaj. To tylko ciasto. – Wzruszył ramionami. – A poza tym... lepiej, że ja zjadłem, niżby się zmarnowało. – Albo kot by zjadł – dorzucił mój mąż z rozbawieniem. Teściowa weszła do kuchni z mąką na czole i spojrzała na nas podejrzliwie. – Co tu się dzieje? – Tato zjadł cały sernik. Ten świąteczny. – Pokazałam jej puste naczynie jak relikwię. Spojrzała na niego. – No co, dobre było – mruknął, oblizując łyżkę. – On tak ma – westchnęła teściowa. – Rok temu wyjadł cały farsz do pierogów. – A czemu nie mówicie o tej historii w telewizji?! – wybuchłam. – Żebym wiedziała wcześniej, zainstalowałabym alarm! – Kochanie – próbował mnie uspokoić mąż. – Przecież to tylko sernik. – A teraz została już tylko kutia. Tyle z mojego perfekcyjnego planu świątecznego. Teść wzruszył ramionami. – To nie sernik robi święta, tylko ludzie, co go jedzą. Obraziłam się Napięcie w powietrzu dało się kroić nożem. Usiadłam przy stole i wsparłam głowę na dłoniach. – Nie wiem, czy mam ochotę na tę całą Wigilię – rzuciłam do męża. – Naprawdę. Może zamówmy pizzę. Zamówimy coś, zjemy w ciszy i damy sobie spokój z tą całą szopką. – Nie przesadzaj – próbował mnie pocieszyć. – Zrobimy jeszcze kompot z suszu, barszcz się podgrzeje, karp już leży w lodówce, pierogi gotowe. – A ciasta? – Kupimy coś. – Gdzie i kiedy?! – spojrzałam na niego jak na idiotę. – Jedyna rzecz, jaka będzie w cukierni, to suchy pączek i ekler bez nadzienia! – No to bez ciasta. Przeżyjemy. Teść wzruszył ramionami. – Mogę przynieść struclę makową. – Aha. Czyli nie dość, że zjadłeś mój sernik, to jeszcze chcesz mnie uraczyć resztką strucli z dyskontu? – Bez przesady, była kupiona w delikatesach. Droższa. Premium. Teściowa chrząknęła. – Może pójdziemy wcześniej spać i nie będziemy się już dziś żreć? – „Żreć” to złe słowo, mamo – mruknął mój mąż. – Zwłaszcza przy tym, co się wydarzyło. Spojrzałam na wszystkich. Siedzieli, jakby nic się nie stało. Jakby sernik to był problem porównywalny do zgubionego pilota. – Wiecie co? Ja się obrażam. Oficjalnie. I nie biorę odpowiedzialności za jutrzejszy barszcz. – To co, ja mam zrobić? – zapytał mąż. – Nie. Twój ojciec. I niech też piecze sernik. Zamarłam Następnego ranka wstałam wcześnie. W domu panował dziwny spokój. Zegar na ścianie tykał grobowo, a w powietrzu unosił się zapach… spalenizny? Wparowałam do kuchni i zamarłam. – Tato, co ty robisz?! Teść stał przy piekarniku w fartuchu z napisem „Król grilla”. – Przecież mówiłaś, że mam upiec sernik. No to piekę. Mam przepis z internetu. Spojrzałam do piekarnika. W środku coś bulgotało, przypominało zupę mleczną z grudkami twarogu. – Co to ma być?! – Mieszałem ręcznie, jak kazali. Masz tylko taki ser w wiaderku, a mąki nie było, więc dodałem kaszę mannę. I trochę jogurtu. – Jogurtu?! – No tak, grecki. Premium. W tym momencie wszedł mój mąż, jeszcze w piżamie. – Co tu tak pachnie… dziwnie? – Twój ojciec piecze sernik. – Aha – podrapał się po głowie. – A może lepiej, żebyśmy po prostu kupili coś gotowego? – Nie ma mowy – uciął teść. – Jak już mnie zmuszacie, to zrobię to, jak trzeba. No może nie jak trzeba, ale z sercem. Spojrzałam na tę kulinarną katastrofę i pierwszy raz od wczoraj parsknęłam śmiechem. – Dobrze. Zrobimy tak: ja idę po sernik do zaprzyjaźnionej cukierni. A wy… możecie ogarnąć stół. I ubrać się przyzwoicie. Wigilia jednak się odbędzie. – Nawet z moim sernikiem? – zapytał teść z nadzieją. – To się okaże. Byłam całkiem zadowolona Wieczorem stół wyglądał jak z katalogu. Biały obrus, sianko pod talerzami, świece, czerwone serwetki, wszystko na swoim miejscu. Dzieci w odświętnych ubraniach, teściowa w koralach, mąż w koszuli, a teść… w swetrze z reniferem i czapką mikołaja. – Serio? – zapytałam. – Trzeba dodać trochę radości. I tak nie ma sernika mojego autorstwa, więc przynajmniej niech strój się zgadza. Z cukierni udało mi się zdobyć ostatni sernik baskijski. Mały, ale perfekcyjny. Ustawiłam go na środku stołu jak trofeum. – Nie dotykamy go do końca kolacji – uprzedziłam tonem nieznoszącym sprzeciwu. – A ja? – zapytał mój mąż. – Mogę chociaż powąchać? – Możesz popatrzeć. Rozdaliśmy opłatki, teściowa wzruszyła się przy „Wśród nocnej ciszy”, a teść… nawet nie skomentował ryby po grecku. Uroczyście milczał. Kiedy nareszcie przyszła pora deseru, podniosłam się i zaczęłam kroić sernik. – To co? – uśmiechnął się teść, biorąc kawałek na talerzyk. – Od teraz co roku będę zjadał cały sernik dzień wcześniej, żebyś miała powód, by znów kupić ten z cukierni? – Jeśli chcesz zginąć szybciej niż karp, to próbuj – odparłam słodko. A potem wszyscy wybuchli śmiechem. Nawet ja. Bo choć to były chyba najbardziej absurdalne święta w moim życiu, czułam, że coś się zmieniło. W końcu nie o sernik chodziło. A może właśnie o niego. Alicja, 38 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Całe życie mojego męża kręci się tylko wokół pieniędzy. Nie mogę znieść tego, że kocha swoją pracę bardziej niż mnie” „Te święta były jakieś inne. Pośród prostych ozdób wyciętych z papieru w końcu odnalazłem rodzinny klimat” „Wybierałam choinkę i spotkałam dawną miłość. Rzuciłam dla niego wszystko, a on nagle zmienił zdanie”
„Na rodzinną Wigilię mój brat przyszedł tylko się najeść i wyszedł. Byłam na niego zła do czasu, aż poznałam powody”
„Gdy w końcu Hubert się pojawił, było po 19. Matka już nerwowo poprawiała obrus przy pustym talerzu. Drzwi skrzypnęły i po chwili stanął w progu. Sam, bez żony. Z brodą nieogoloną, jakby dopiero co wstał. Płaszcz niedopięty, pod nim zmięta koszula”.
Mam na imię Iwona, mam 32 lata i, choć nigdy nie sądziłam, że to powiem, bo przecież wszyscy się starzejemy, to z każdym rokiem czuję, że najbardziej starzeje się nasza rodzina. A może po prostu coś się w niej psuje. Każde święta to dla mnie test – czy nadal potrafimy być razem, czy już tylko odgrywamy swoje role. Matka, jak zwykle, przygotowała dwanaście potraw, ojciec przetarł raz w roku srebrne sztućce, a ja – jak co roku – odwołałam wszystkie plany, by pomóc w kuchni i z nimi być. Od rana czułam niepokój – to był ten znajomy skurcz niepokoju. Coś wisiało w powietrzu, choć jeszcze nie wiedziałam, co. Hubert, mój starszy brat, zwykle przychodził punktualnie, z żoną, z prezentami i tym swoim lekko ironicznym uśmiechem, jakby wszystko to było dla niego teatralnym przedstawieniem. Tym razem nie napisał nic. Matka mówiła, że „pewnie się spóźni, przecież to mężczyzna”, ale ja już czułam, że to nie będzie zwykłe spóźnienie. Mam z Hubertem trudną relację. Nigdy nie był ciepły. Dzieciństwo spędziliśmy razem, ale zawsze z dystansem – jakby już wtedy wiedział, że nie warto się do nikogo przywiązywać. Ja byłam wrażliwa, czuła, biegłam do mamy z każdym zadrapaniem. On był samotnikiem, który godzinami składał modele samolotów w piwnicy. Potem wyprowadził się, ożenił, wracał tylko na święta i rodzinne uroczystości. Jednak mimo wszystko… zawsze wracał. Tym razem coś miało się zmienić. Nie wiedziałam jeszcze co, ale pamiętam, że gdy stałam przy oknie, wypatrując świateł jego auta, miałam ochotę napisać do niego jedno, najprostsze zdanie: „Tylko nie rób tego w Wigilię”. Wszystko się zmieniło Gdy w końcu Hubert się pojawił, było po dziewiętnastej. Matka już nerwowo poprawiała obrus przy pustym talerzu. Ojciec siedział cicho, popijając kompot z suszu. Drzwi otworzyły się bez dzwonka – tylko skrzypnęły i po chwili stanął w progu. Sam, bez Agaty. Z brodą nieogoloną, jakby dopiero co wstał. Płaszcz niedopięty, pod nim zmięta koszula. Nigdy wcześniej nie wyglądał tak... obojętnie. – Cześć – rzucił krótko, ściągając buty. – A gdzie Agata? – matka wybiegła z kuchni, wciąż z łyżką w dłoni. – Została w domu. Źle się czuje – odpowiedział spokojnie, jakby mówił o pogodzie. – Nawet nie zadzwoniliście, martwiłam się – próbowała nie dać po sobie poznać zawodu, ale jej głos zadrżał. – Byłem zajęty. Usiedliśmy. Gdy zaczęła się wieczerza, Hubert wziął pieroga, przeżuł powoli. Ojciec zapytał o pracę – krótko, tylko z grzeczności. Hubert wzruszył ramionami. – Jak zwykle. Nic ciekawego. Atmosfera była duszna. Talerze brzęczały ciszej niż zwykle, jakby wszystko bało się poruszyć. Matka próbowała zagaić: – A pamiętasz, jak lepiłeś z Iwonką bałwana na podwórku? – Nie – odpowiedział sucho. Spojrzałam na niego pytająco. Próbowałam złapać jego wzrok, ale był gdzieś indziej. – Coś się stało? – zapytałam cicho. – Nie pytaj teraz, Iwona. Naprawdę, nie teraz. Po godzinie odsunął krzesło. – Muszę już iść – powiedział, wstając. – W tej chwili?! – Matka poderwała się od stołu. – Hubert, przecież to Wigilia! – Właśnie dlatego. Dzięki za wszystko. Zanim zdążyłam go zatrzymać, już zamykał za sobą drzwi. Zostawił po sobie ciszę i pusty talerz. – Co za bezczelność, niewdzięczność... – syknęła matka, z trudem powstrzymując łzy. Ojciec zacisnął usta. Milczał, ale jego wzrok był cięższy niż tysiąc słów. – On... coś ukrywa – szepnęłam, patrząc na jego pusty fotel. Zostawił tylko list Gdy matka poszła do kuchni i zaczęła z zacięciem zmywać naczynia – jeden talerz po drugim, jakby mogła w ten sposób wyczyścić też własne emocje – ja wróciłam do salonu. Chciałam po prostu usiąść, złapać oddech. Wszystko było jakieś dziwne. Sztuczne. Nawet lampki na choince nie świeciły jak zwykle. Dopiero wtedy ją zauważyłam. Koperta leżała niemal na środku stołu, trochę przysunięta do świecznika, z wyraźnym, odręcznym napisem: Dla was – Hubert. Poczułam, jak serce mi przyspiesza. Przecież to nie był jego styl – zostawiać listy. Zawsze mówił, co myślał, może nie wprost, ale bez ceregieli. A teraz… list? – Mamo? – zawołałam, ale nie odpowiedziała. Zmywała dalej. Wzięłam kopertę do ręki. Była cięższa, niż się spodziewałam. Otworzyłam ją niepewnie. Długo tylko patrzyłam na kartkę, zanim zaczęłam czytać. Słowa Huberta uderzały prosto między żebra. Pisał o tym, że nie chciał psuć świąt, ale nie dał rady dłużej udawać. Że wszystko się sypało od miesięcy. Że Agata nie była „przeziębiona” – tylko spakowana i gotowa do wyprowadzki. Że stracił pracę, a potem siebie. Że próbował, ale w środku już dawno coś się skończyło. Wstrzymałam oddech, gdy skończyłam czytać. Powoli, bez słowa, podeszłam do kuchni i podałam matce list. Otarła dłonie o fartuch i spojrzała na mnie pytająco. – To od Huberta – powiedziałam, ledwo słyszalnie. Zaczęła czytać. W pewnym momencie jej ręce zaczęły drżeć, aż kartka prawie wypadła jej z dłoni. – To... niemożliwe – szepnęła. – Przecież nic nie mówił... Ojciec wszedł do kuchni. Stał przez chwilę, patrząc na nas obie, a potem zapytał sucho: – Co się stało? – On nas nie zostawił. On po prostu nie wiedział, jak zostać – powiedziałam, czując, jak łzy spływają mi po policzkach. Nie wiedzieliśmy, co robić Od momentu, gdy przeczytałyśmy list, w domu zrobiło się inaczej, niż po każdej innej kłótni czy napięciu. Matka przestała mówić. Siedziała w kuchni, patrząc przez okno na pusty ogród, jakby miała nadzieję, że Hubert po prostu zaraz się pojawi. Że to był tylko głupi żart. Ojciec wziął płaszcz i wyszedł bez słowa. Wyszedł tak, jak wyszedł Hubert. Tylko że o niego nikt się nie bał. Zadzwoniłam do brata. Raz, drugi, trzeci. Sygnał. Poczta głosowa. Cisza. Jakby pochłonęła go jakaś studnia bez dna. Usiadłam na wersalce w salonie i zaczęłam przypominać sobie rozmowy z ostatnich miesięcy. Jego krótkie odpowiedzi. Jego wzrok spuszczony w dół, kiedy pytałam o Agatę. Jego szybkie: „wszystko w porządku”, zanim zdążyłam dopytać. A ja... ja nie naciskałam. Przecież nie miałam prawa, prawda? Przecież miał żonę, swoje życie. To był dorosły facet. Tylko że teraz nie mogłam przestać myśleć, że cały czas coś mówił. Tylko nikt nie słuchał. – To wszystko przez tę jego dumę – syknęła matka, gdy wróciłam do kuchni. – Nigdy nie chciał się do niczego przyznać. Zawsze musiał robić wszystko sam. Nawet kiedy tonął. – Mamo… – próbowałam coś powiedzieć, ale ona nie słuchała. – A my? Co z nami?! Dlaczego my się o tym musimy dowiadywać z listu?! Dlaczego nie przyszedł, nie powiedział? Przecież jesteśmy jego rodziną! Ojciec wrócił. Przysiadł cicho przy stole. Matka patrzyła na niego z wyrzutem. – A ty nic nie czujesz? Nasz syn odchodzi, zostawia list, a ty ani słowa? Ojciec spojrzał na nią spokojnie. – Czasem ludzie odchodzą, zanim zdążysz ich zapytać, dlaczego. Nie wiem, czy bardziej przeraziła mnie jego odpowiedź, czy to, że miał rację. Próbowałam go znaleźć Następnego dnia nie wytrzymałam. Zaparzyłam kawę w termosie, wrzuciłam szalik, wzięłam kluczyki do auta ojca i pojechałam pod mieszkanie Huberta. Śnieg lekko prószył, zostawiając na chodniku cienką, sypką warstwę, której nikt jeszcze nie zdążył rozdeptać. Stałam pod jego klatką dłuższą chwilę, zanim odważyłam się zadzwonić. Raz. Drugi. Nikt nie otwierał. Drzwi pozostały głuche jak mur. Zadzwoniłam do sąsiadki z parteru, której kiedyś Hubert pomagał nosić zakupy. – A, pan Hubert… – kobieta powiedziała cicho przez domofon. – Dawno go nie widziałam, z tydzień, może dłużej. Agaty też nie ma. Jakby się wynieśli. – Wynieśli? – powtórzyłam, czując, jak oblewa mnie chłód, którego nie miał nic wspólnego z zimą. – Pusto tam. Cicho. Podziękowałam i poszłam naokoło budynku, spojrzeć w okna jego mieszkania. Żaluzje były zasłonięte. Na parapecie stał uschnięty kaktus. W środku – ciemność. Zadzwoniłam do jednego z jego dawnych kolegów – Wojtka. Odbierał po kilku sygnałach. – Iwona? Hej… Coś się stało? – Wiesz może, co się dzieje z Hubertem? – Nie bardzo… Od jakiegoś czasu się nie odzywał. Pisałem, dzwoniłem. Zero kontaktu. Ostatnio, jak go widziałem, to był… inny. – Inny? – Taki... wyciszony. Jakby był, ale go nie było. Pytałem, czy wszystko w porządku. Wzruszył ramionami. Powiedział, że już nic nie musi udawać. Usiadłam na ławce przy bloku i poczułam, że świat zaczyna mi się wymykać spod nóg. To nie była zwykła ucieczka. To nie był kaprys. On się powoli wycofywał z tego wszystkiego. Z nas. Z życia. Zaczęłam płakać. Tym razem nie próbowałam się powstrzymać. Bałam się go zapytać Wracałam do domu, kiedy miasto było już przygaszone, jakby wszyscy szykowali się do snu po zbyt długim dniu. Śnieg skrzypiał pod butami, latarnie rzucały żółte plamy światła na chodnik. Szłam bez celu, pozwalając nogom decydować za mnie. Głowa była pełna myśli, które nie chciały się ułożyć w żadne logiczne zdania. Zatrzymywałam się przy oknach mieszkań. Widziałam choinki, migoczące lampki, dzieci biegające w piżamach, dorosłych pochylonych nad stołami. Wszystko wyglądało tak, jak powinno wyglądać. Normalnie. Bezpiecznie. Pomyślałam, że właśnie w takich domach ktoś mógł siedzieć w ciszy, dokładnie tak jak Hubert, tylko nikt jeszcze tego nie zauważył. Doszłam do małego skweru, gdzie kiedyś, dawno temu, lepiliśmy z Hubertem bałwana. Stałam tam chwilę, patrząc na ławkę, na której suszyliśmy przemoczone rękawiczki. Przypomniałam sobie jego śmiech. Prawdziwy, głośny, dziecięcy. Trudno było pogodzić tamtego chłopca z mężczyzną, który zostawił list zamiast rozmowy. Wtedy dotarło do mnie, jak łatwo jest przeoczyć cudze zmęczenie. Jak często słuchamy tylko tego, co wygodne. Jak bardzo wierzymy, że bliscy „dają sobie radę”, bo przecież zawsze dawali. Dorosłość nauczyła nas dystansu, a nie odwagi. Stałam na mrozie długo, czując, że czegoś już nie da się cofnąć. Wiedziałam jedno: nawet jeśli Hubert kiedyś wróci, nic nie będzie takie samo. Nawet jeśli nie wróci, to jego milczenie zostanie z nami na zawsze. Zawsze będę na niego czekać Przyszłam do domu, kiedy było już zupełnie cicho. Z kuchni dobiegał tylko jednostajny szum lodówki. W salonie paliła się jedna lampka, ta stojąca obok kanapy. Matka siedziała przy stole. Nie oglądała filmu, choć telewizor był włączony. Stary, czarno-biały obraz przesuwał się w tle, ale nikt na niego nie patrzył. Koperta nadal leżała na stole. Dokładnie w tym samym miejscu. Jakby nikt nie miał odwagi jej ruszyć, jakby była czymś więcej niż papierem. Usiadłam naprzeciwko matki. Przez dłuższą chwilę żadna z nas się nie odezwała. – Myślisz, że wróci? – zapytała w końcu, nie podnosząc wzroku. Nie odpowiedziałam od razu. Spojrzałam w okno. Na szybie osiadała para, za nią migotały światła sąsiednich bloków. Każde okno było czyimś światem. Każde mogło skrywać własne niedopowiedzenia. – Nie wiem – powiedziałam w końcu. – Naprawdę nie wiem. Ojciec spał w drugim pokoju. Zasnął w ubraniu ze zgaszoną lampką nocną. Po raz pierwszy widziałam go tak bezbronnego. Wszyscy byliśmy jacyś… nadłamani. Nie śpiewaliśmy kolęd. Nikt nie zaproponował herbaty. Święta trwały dalej, ale już bez tej pewności, że rodzina jest czymś stałym i oczywistym. Zrozumiałam, że czasem jedno wyjście od stołu potrafi zmienić wszystko. Jedna koperta. Jedno niewypowiedziane zdanie. Nie wiem, gdzie jest Hubert. Napisał mi tylko jeden SMS: „Nie mam siły tłumaczyć, odezwę się później”. Matka do dziś czeka, że wróci. A ja wiem tylko jedno: nawet jeśli pewnego dnia zapuka do drzwi, już zawsze będziemy się bać, że znowu wyjdzie. Iwona, 32 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Te święta były jakieś inne. Pośród prostych ozdób wyciętych z papieru w końcu odnalazłem rodzinny klimat” „Pierwsza Wigilia u rodziców mojego chłopaka miała być nowym etapem w naszym związku. Okazało się, że to początek końca” „Co roku siostra przyjeżdża z rodziną na święta. Nic nie robią i traktują nasz dom jak darmowy hotel”
"Kobiety bardzo przywiązują się do rozmiarów ubrań". Michalina Grzesiak i Marta Langwald o presji w dążeniu do "idealnej" sylwetki
Czy istnieje coś takiego jak sylwetka "idealna"? Dlaczego wciąż czujemy presję odchudzania i przykładamy wagę do rozmiarów ubrań? O tych i wielu innych kwestiach dotyczących kobiecego ciała Michalina Grzesiak porozmawiała z Martą Langwald - psycholożką sportu i trenerką mentalną.
W dobie mediów społecznościowych, kultu szczupłej sylwetki oraz mody fast fashion warto czasem się zatrzymać i zastanowić nad tym, czy na pewno właśnie tak powinno być postrzegane kobiece ciało. Na wybiegach pojawiają się ubrania w rozmiarze 0, Instagram zalewają zdjęcia szczuplutkich i zawsze wygładzonych celebrytek, a popularne sieciówki zamykają swój asortyment na rozmiarze 42, który jeszcze kilka dekad temu był uznawany za symbol kobiecości - nosiła go sama Marilyn Monroe. I właśnie o tym jest 2. odcinek podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna", w którym prowadząca Michalina Grzesiak rozprawia się z kultem sylwetki idealnej z pomocą swojej gościni - Marty Langwald. Marta Langwald i Michalina Grzesiak o dążeniu do "idealnej" sylwetki Michalina Grzesiak, znana w sieci z prowadzenia bloga "Krystyno, nie denerwuj matki!", to prowadząca naszego nowego podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna". Do 2. odcinka zaprosiła Martę Langwald, psycholożkę sportu, aby wspólnie z nią zastanowić się nad tym, jak kobiety podchodzą do swojego ciała. Panie rozprawiają na temat kultu szczupłej sylwetki, a także presji społecznej na ten "odpowiedni" wygląd. W ich rozmowie pojawił się także wątek rozmiarów. Stały się one bowiem dla wielu z nas granicą, której nie chcemy, a wręcz nie pozwalamy sobie przekroczyć. Choć jesteśmy świadome tego, że sieciówki często manipulują rozmiarami, wciąż przywiązujemy do tego ogromną wagę i wpadamy w wyrzuty sumienia, gdy np. przestajemy się mieścić w "M-kę", którą nosiłyśmy do tej pory. Dzięki temu odcinkowi "Perfekcyjnie NIEidealnej" być może spojrzymy inaczej - zarówno na kwestię rozmiarów, jak i naszego ciała. Bo czas pokochać je w całości. Gdzie obejrzeć cały odcinek "Perfekcyjnie NIEidealna"? Nowy 2. odcinek podcastu "Perfekcyjnie NIEidealna" możecie znaleźć na naszym kanale w serwisie YouTube. Tam też dostępny jest pierwszy odcinek, w którym Michalina Grzesiak rozmawiała z Pauliną Mikułą - o miłości na własnych zasadach. Czytaj także: "Cały czas uważamy, że mamy prawo oceniać kobiety po wyglądzie". Marta Langwald w rozmowie z Michaliną Grzesiak „Zdrowe dbanie o ciało rodzi się z czułości, nie z nienawiści” – Joanna Flis zdradza, jak pokochać swój wygląd i zaakceptować upływający czas "Już nie muszę nikogo zadowalać". Paulina Mikuła szczerze o terapii, życiowych zakrętach i byciu sobą
„Chciałam uszczęśliwić dzieci, więc Wigilię spędziłam z eks i jego nową żoną. To były najgorsze święta w moim życiu”
„W środku pachniało piernikiem i pomarańczami. Choinka stała w kącie, tak samo jak rok temu, tyle że teraz była jeszcze większa, jeszcze bardziej perfekcyjna. Każda bombka na swoim miejscu, światła ciepłe i równomierne”.
W którymś momencie zaczęłam się starać być „rozsądną byłą żoną”. Gdy Zosia powiedziała, że ciocia Magda robi najładniejsze warkoczyki, ja, zamiast coś odburknąć, tylko się uśmiechnęłam. Z dnia na dzień z żony stałam się kobietą, która powinna być dorosła i dojrzała. I jestem, przynajmniej na zewnątrz. Gryzł mnie smutek Na ścianie wisi rysunek Zosi: cztery postacie. Mama, tata, Kuba i nowa żona taty. Wszyscy uśmiechnięci, pośrodku serce. Niby miło, ale… ja stoję z boku, jakbym była tam przypadkiem i nie do końca pasowała do tej układanki. Wczoraj wieczorem, pakując torbę na nasz świąteczny „wyjazd do taty”, wróciło to wszystko ze zdwojoną siłą. Kuba był podekscytowany, Zosia nie mogła się doczekać, aż znów zaśpiewają z Magdą kolędy. – Mamo, a czemu my nie robimy Wigilii u nas? – Zapytała Zosia, wyciągając z szafy swoją ulubioną sukienkę. – Bo u taty jest więcej miejsca, kochanie. I Magda już wszystko przygotowała. Tak będzie lepiej – powiedziałam spokojnie, mimo że moje wnętrze ścisnęło się jak worek po prezentach. Tak będzie lepiej dla dzieci, dla nich, dla nas wszystkich. Tak przynajmniej powiedział Paweł wczoraj przez telefon. – Justyna, naprawdę… nie komplikujmy. Dzieci chcą być z nami wszystkimi, tak będzie lepiej. Wsiadając dziś rano do auta z torbami, prezentami i dwójką dzieci, po raz kolejny powtarzałam sobie: tylko trzy dni. Dasz radę, to tylko kilka dni. To przecież nic. Tylko że to kłamstwo. To nie jest tylko „kilka dni”, to wystarczająco dużo czasu, by znów poczuć, że jestem gościem w życiu, które kiedyś było moje. Byłam zestresowana Dojechaliśmy wczesnym popołudniem. Dzieci już w samochodzie zaczęły wiercić się z ekscytacji. Kuba przyklejony do szyby szeptał, że widzi światełka w ogrodzie, a Zosia rzucała pytania jedno za drugim: czy ciocia już ugotowała barszcz, czy będą aniołki na schodach, czy w tym roku choinka też będzie aż do sufitu. Stałam pod drzwiami z torbami w rękach i próbowałam uśmiechać się naturalnie. Paweł wyszedł na ganek, w swetrze z reniferem. – Cześć. Wejdźcie szybko, bo zimno – powiedział, a dzieci już przebiegały obok niego. W środku pachniało piernikiem i pomarańczami. Choinka stała w kącie, tak samo, jak rok temu, tyle że teraz była jeszcze większa, jeszcze bardziej perfekcyjna. Każda bombka na swoim miejscu, światła ciepłe i równomierne, nie tak jak moje w mieszkaniu – poskręcane, trochę wypalone, znalezione na dnie pudła. Magda pojawiła się w drzwiach kuchni, uśmiechnięta, w czerwonym fartuchu z białą koronką, jak z katalogu świątecznego. Podbiegła do dzieci, ucałowała Zosię w czubek głowy, pogładziła Kubę po ramieniu. – Jak dobrze was widzieć! Justyno, cześć – powiedziała z takim spokojem, że aż poczułam, jak wewnątrz coś się we mnie napina. Nie zauważali mnie Uśmiechnęłam się i skinęłam głową. Nie wiedziałam, gdzie położyć torby. Nie zapytała, czy mam ochotę coś wypić, nie zaprosiła do kuchni, nie spytała, czy nie jestem zmęczona po drodze. Nie była niegrzeczna, po prostu wszystko już działało bez mojej obecności. Nie było dla mnie miejsca, bo wszystko funkcjonowało perfekcyjnie. – Dzieci będą spać na górze jak zwykle. A ty… chyba najlepiej w pokoju gościnnym, co? – powiedział Paweł. Bez słowa poszłam za nim. Powiesiłam płaszcz na krześle, choć nie byłam pewna, czy to na pewno odpowiednie miejsce. Wróciłam na dół, bo dzieci już zdążyły zniknąć w kuchni. Zosia trajkotała coś do Magdy o konkursie na najładniejszy łańcuch w szkole, a Kuba chichotał, pokazując Pawłowi jakieś śmieszne zdjęcie z tabletu. Usiadłam na skraju kanapy, obok stoliczka z idealnie ustawioną tacą z ciasteczkami i cynamonową świecą. Było mi zimno, choć w domu było ciepło. Słuchałam ich rozmów, próbując odnaleźć dla siebie choć jeden temat, do którego mogłabym się włączyć, ale każde zdanie kończyło się śmiechem, wspomnieniem, na które mnie nie było stać. Oni już mieli wspólne wspomnienia. Paweł spojrzał na mnie. – Wszystko w porządku? – Tak, tylko się rozpakuję – odpowiedziałam. Czułam się obco Weszłam do pokoju gościnnego i zamknęłam drzwi. Przez chwilę stałam w ciszy, wsłuchując się w odgłosy śmiechu dobiegające z dołu. Byłam tam, ale jakby mnie nie było. I nie potrafiłam sobie przypomnieć, dlaczego zgodziłam się na ten wyjazd. W salonie było już wszystko gotowe, gdy zeszłam na dół. Obrus idealnie uprasowany, świece zapalone. Magda uwijała się, spokojna, zorganizowana. Zosia siedziała obok niej i składała serwetki w trójkąty. Usiadłam na końcu stołu. Mój talerz był trochę odsunięty od reszty jakby przez przypadek. Paweł nalał barszczu, a dzieci już po pierwszym łyku zaczęły chwalić smak. – Mmm, pyszny! – zawołała Zosia. – Ciocia robi lepszy barszcz niż ty, mamo. Uśmiechnęłam się, bo co innego miałam zrobić? Paweł spojrzał na mnie z ukosa, ale nic nie powiedział. Magda udawała, że nie słyszy. – To dobrze, że ci smakuje – odpowiedziałam cicho i wzięłam łyk. Był smaczny. Inny niż mój. Łagodniejszy, bez tej ostrej nuty, którą zawsze lubiłam. Przez chwilę nikt się nie odzywał. Potem rozmowy znów ruszyły – o prezentach, o choince, o tym, że Kuba nauczył się grać „Lulajże, Jezuniu” na cymbałkach. A ja siedziałam wśród nich, patrząc na moje dzieci, które należą już do innego świata. Chciałam wracać Powiedziałam, że jestem zmęczona. Magda zaproponowała herbatę z imbirem, ale podziękowałam. Paweł odprowadził mnie do drzwi i zapytał: – Na pewno wszystko w porządku? – Tak, tylko boli mnie głowa – odpowiedziałam, nawet nie próbując się uśmiechnąć. – Chcesz, żebym cię odwiózł? – Nie trzeba. Zamówiłam taksówkę. Zamknęłam drzwi za sobą i ruszyłam przez ogród, uważając, żeby nie poślizgnąć się na śniegu. Taksówkarz czekał już pod bramą. Wsiadłam i podałam adres. Milczał przez całą drogę. W tle grało radio – ktoś mówił o świątecznych korkach i życzył wszystkim rodzinnego wieczoru. Patrzyłam przez okno na migające światła i próbowałam sobie przypomnieć, kiedy ostatni raz czułam się częścią rodziny. Z każdym kolejnym rokiem coraz bardziej znikałam. Najpierw jako żona, potem jako matka, teraz jako gość. Uprzejmy, uśmiechnięty, zbędny. Dotknęłam palcami zimnej szyby i pomyślałam, że zrobiłam wszystko, czego ode mnie oczekiwano. Przestałam być kłopotliwa, zgodziłam się, by było łatwiej, a w zamian dostałam miejsce przy końcu stołu i zdanie, którego nigdy nie zapomnę. Wszystko dla dzieci. Zostałam sama W mieszkaniu panowała cisza. Zdjęłam buty, rzuciłam klucze na komodę i od razu pożałowałam, że wróciłam tak wcześnie. Usiadłam na sofie, zawinięta w szal, w którym siedziałam przez pół wieczoru. Z kuchni przyniosłam sobie szklankę wody. Nie było piernika, nie było kompotu z suszu, nie było rozmów, które przynajmniej by mnie irytowały. Było tylko światło zza okna i moje odbicie w szybie. Zosia miała rację – barszcz Magdy był lepszy, ale nie chodziło o smak. Chodziło o to, że ktoś ugotował go z poczuciem, że będzie zjedzony z radością. Ja gotowałam dla nieobecnych, dla pustych dni, dla kalendarza, Magda – dla rodziny. Dla tych, którzy chcą być blisko. Zaczęłam się zastanawiać, jak to się stało, że pozwoliłam się tak łatwo odsunąć. Kiedy przestałam być potrzebna? Czy wtedy, kiedy oddałam weekendy z dziećmi byłemu mężowi? Czy wtedy, kiedy powiedziałam „okej” na każde jego ustalenie? A może wtedy, kiedy zaczęłam mówić: „tak będzie lepiej”? Nie wiedziałam już, gdzie kończy się kompromis, a zaczyna rezygnacja. Justyna, 41 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie prawdopodobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Rodzice wymyślili Wigilię bez smartfonów. Nie mam pojęcia, o czym będę rozmawiać z babcią między karpiem a kutią” „W telefonie męża zobaczyłam wyjątkową niespodziankę na święta. Ode mnie pod choinką znajdzie papiery rozwodowe” „Chociaż tata nas zostawił, zawsze w Wigilię czeka na niego dodatkowe nakrycie. Liczę, że kiedyś stanie w drzwiach”
„Święta u rodziców chłopaka były upokorzeniem. Jeszcze nie wyszłam za mąż, a przyszła teściowa już mnie krytykuje”
„Wszyscy już siedzieli, a ja nie wiedziałam, gdzie jest moje miejsce. Kamil machnął ręką i wskazał krzesło obok siebie, ale jego mama spojrzała na mnie krótko i powiedziała: – Najpierw kolęda”.
Gdy byłam mała, Wigilia zawsze pachniała domem. Makowcem, mandarynkami i czystym obrusem, który mama prasowała dzień wcześniej, a potem jeszcze poprawiała go pięć razy, żeby leżał idealnie. U nas nie było wielkiego śpiewania kolęd ani mszy o północy. Nie robiliśmy z Wigilii spektaklu. Raczej… rytuał, spokojny i domowy. Zgodziłam się Dlatego, kiedy Kamil – mój chłopak – zaproponował, żebym spędziła święta z jego rodziną, trochę się skrzywiłam. On tego nie zauważył. – Będzie super, serio. Moja mama robi najlepszą zupę grzybową na świecie. Pokochasz te święta – powiedział z takim błyskiem w oku, że prawie mu uwierzyłam. Nie jadam grzybów, ale tylko się uśmiechnęłam i kiwnęłam głową. Nie chciałam wyjść na dziwaczkę albo, co gorsza, niewdzięczną. Poza tym to był krok w przód w naszym związku. Powinnam się cieszyć, ale miałam wrażenie, że robię krok w przepaść. Nie znałam dobrze jego rodziny. Widziałam ich dwa razy – raz w pośpiechu, gdy podrzucał mnie do akademika i po drodze podjechaliśmy do jego domu. Jego mama otworzyła drzwi w fartuchu. Zlustrowała mnie wtedy od góry do dołu i powiedziała: „Ty jesteś ta Natalia?”, jakby sprawdzała, czy to ja naprawdę. Drugi raz to było w centrum handlowym, krótka rozmowa, więcej kurtuazji niż ciepła. A mimo to Kamil zapewniał, że będzie miło. Jak w rodzinie. Wysiedliśmy z samochodu na zaśnieżonych przedmieściach, gdzie wszystko było albo białe, albo szare. Jego blok wyglądał jak wszystkie inne – smutny, z balkonami jakby doklejonymi na siłę. W windzie śmierdziało cebulą i kapustą, a kiedy weszliśmy do ich mieszkania, uderzył mnie zapach przypraw, barszczu… i czegoś dusznego. Chciałam ich poznać Kamil zdjął kurtkę i od razu poszedł do kuchni. – Mamo, jesteśmy! Stałam w przedpokoju, jak manekin, trzymając pudełko z piernikami w drżących dłoniach, niepewna, czy mam wejść w butach, czy je zdjąć, i czy w ogóle ktoś mnie zauważy. Weszłam do salonu ostatnia. Wszyscy już siedzieli, a ja nie wiedziałam, gdzie jest moje miejsce. Kamil machnął ręką i wskazał krzesło obok siebie, ale jego mama spojrzała na mnie krótko i powiedziała: – Najpierw kolęda. Zanim zdążyłam coś odpowiedzieć, ktoś podał mi kartkę z tekstem kolęd. Matka Kamila – stanęła przy kredensie, trzymając w dłoni pilot od wieży. Wcisnęła przycisk, popłynęła melodia. Wszyscy zaczęli śpiewać. Znałam może trzy kolędy, ale ta była zupełnie inna. Próbowałam dołączyć, ale głos mi drżał, a dźwięki plątały się jeden przez drugi. Przez chwilę tylko poruszałam ustami, patrząc w tekst, ale czułam, że matka Kamila na mnie patrzy. Udawałam skupienie, ale coraz bardziej miałam ochotę zapaść się pod ziemię. – U nas zawsze śpiewamy. To tradycja – powiedziała z dumą. Atmosfera była dziwna – Oczywiście. Tylko nie jestem pewna słów… – szepnęłam, czując, jak rumieniec wspina mi się na twarz. – To nic, można nucić – rzuciła siostra Kamila bez cienia uśmiechu. Potem usiedliśmy do stołu. Obrus śnieżnobiały, ale już pobrudzony. Na talerzach pierwsza zupa – grzybowa, ciemna, gęsta. Pachniała intensywnie, aż za bardzo. Wzięłam łyżkę do ręki i poczułam, jak serce bije mi szybciej. Nie mogłam jej zjeść, ale nie miałam odwagi odmówić. Zamieszałam łyżką w talerzu, próbując znaleźć jak najmniejszy kawałek, który nie będzie chrupał mi w zębach. Wszyscy jedli w milczeniu. Tylko łyżki brzdękały o porcelanę. Matka Kamila zjadła do końca i wstała od stołu, poprawiając serwetę. – Kamil, nałóż Natalii trochę kapusty z grochem. Lubi groch? – Nie wiem – odpowiedział z pełnymi ustami. – Nie lubię grzybów – powiedziałam cicho. Nikt nie zareagował. Siedziałam dalej, grzecznie, i jadłam, choć każdy kęs mnie bolał. Czułam się jak ktoś wzięty pod lupę. Każdy mój ruch był oceniany, każdy grymas twarzy zauważony. Talerze znikały, potrawy krążyły, a ja robiłam wszystko, by nie poprosić o wodę i nie popełnić jakiegoś błędu. Czułam się źle Patrzyłam, jak siostra Kamila z uśmiechem nakłada sobie kolejną porcję. Ona tu pasowała, ja nie. Widzieli, jak czytam z kartki, słyszeli, że fałszuję i wiedzieli, że się staram, ale nikt się tym nie przejął. Po kolacji matka Kamila wstała od stołu i klasnęła w dłonie, jakby prowadziła jakieś przedstawienie. – No to teraz prezenty – powiedziała i ruszyła do salonu, gdzie pod choinką czekały paczki owinięte w błyszczący papier. Zrobiło się trochę żywiej. Kamil usiadł na dywanie i zaczął podawać pakunki. Gdy podał mi mój, poczułam lekkie napięcie. Rozdarłam papier i zobaczyłam zestaw kosmetyków i książkę kucharską „Tradycyjna kuchnia polska”. W środku była dedykacja, starannie napisana długopisem: „Na przyszłość – Irena”. – Mam nadzieję, że ci się przyda. Lepiej późno niż wcale, prawda? – Rzuciła. – Dziękuję… – powiedziałam, próbując wyglądać na szczerą. Kamil dostał ode mnie sweter. Rozpakował go i rzucił tylko: – Dzięki, fajny. Zrobiło mi się przykro Nikt nic nie powiedział. Żadnego „ładny”, żadnego „o, ciekawe kolory”. Siedziałam z książką kucharską na kolanach i patrzyłam, jak wszyscy rozmawiają, jakby mnie tam nie było. To nie był prezent. To była wiadomość i dobrze wiedziałam, co miała oznaczać. Leżeliśmy w gościnnym pokoju, który bardziej przypominał graciarnię niż miejsce dla gości. Ściany wytapetowane w różowe kwiatki, jedno łóżko, szafa z ubraniami Kamila z liceum. Było chłodno, pachniało naftaliną. Kamil scrollował coś w telefonie, jakby nic się nie stało. – Czułam się dzisiaj… trochę jakby mnie tam nie było – powiedziałam cicho. – Oj, moja mama po prostu tak ma. Zależy jej – mruknął bez emocji. – Przesadzasz. – Ta książka kucharska to też troska? – Odwróciłam się w jego stronę. – I te kosmetyki za dwanaście złotych? – No ale co? Chciała, żebyś się poczuła częścią rodziny. U nas takie prezenty są normalne. Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Poczułam, że gadam do ściany, że wszystko, co we mnie bulgocze, jego kompletnie nie rusza. – Nie pasuję tu, Kamil. – Jesteś przewrażliwiona. Moja matka tak traktuje wszystkich. Nawet mnie potrafi zrugać za kapcie zostawione w korytarzu. To miał być argument? Porównanie mnie do pary kapci? Miałam dosyć Odwróciłam się z powrotem i zwinęłam w kłębek pod kołdrą. Już nie chciałam rozmawiać. I tak nie usłyszał nic z tego, co próbowałam mu powiedzieć. Obudziłam się wcześnie, chyba jako pierwsza. Kamil jeszcze spał, oddychał równo, jakby naprawdę nic się nie wydarzyło. Z kuchni dochodziły dźwięki talerzy, stukot sztućców, znajomy zapach smażonej cebuli. Przez chwilę zastanawiałam się, czy ktoś mnie zawoła, ale nie. Cisza. Siadłam na brzegu łóżka. Kamil przewrócił się na bok, pomruczał coś przez sen. Spojrzałam na swoją walizkę. Stała tam, gdzie ją zostawiłam. Zaczęłam się pakować. Składałam swoje rzeczy starannie, nie patrząc na Kamila. Wiedziałam, że nie zostanę do drugiego dnia świąt. Nie po tym wszystkim. Zamknęłam walizkę i chwyciłam kurtkę. Kamil nadal spał. To był koniec Wyszłam bez pożegnania i poszłam na dworzec. W pociągu było cicho. Za oknem świat znikał w śniegu, a ja wpatrywałam się w swoje odbicie, próbując zrozumieć, co właściwie się wydarzyło. Jeszcze wczoraj miałam nadzieję, że będzie miło, ciepło, że może zacznę coś nowego. A wyszłam stamtąd z poczuciem, że nic nie było moje – ani ta kolacja, ani ten prezent, ani Kamil. Czułam wstyd, że dałam się ocenić, że próbowałam zasłużyć, że się starałam, zamiast być sobą, ale zaraz potem poczułam ulgę. Bo przecież mogłam tam zostać, zacisnąć zęby, udawać. A jednak wstałam, spakowałam się i wyszłam. Nie wiem, co dalej. Nie wiem, czy Kamil do mnie zadzwoni. Może tak, może nie. Wiem jedno – nie muszę nikomu nic udowadniać. Nie muszę pasować do czyjejś wizji idealnej synowej. Natalia, 25 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie prawdopodobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Myślałem, że chociaż w święta teściowa da mi spokój. Nie wytrzymam z nią pod jednym dachem nawet do pierwszej gwiazdki” „Żona ciągnęła ode mnie pieniądze, a ja się na to godziłem. Nie wiedziałem, że za moimi plecami układa sobie życie” „Mąż stale myśli o swojej poprzedniej żonie. Niby jesteśmy tylko we dwoje, a jakby było nas troje”
„Teściowa mieszała moje świąteczne dania z błotem. Gdy ukroiłam jej kawałek makowca, nagle odebrało jej mowę”
„Zrozumiałam, że dalsze ignorowanie komentarzy teściowej nie ma sensu. Każda jej uwaga, nawet rzucona półgłosem, wnikała we mnie jak drzazga. Czułam, że jeśli nic nie zmienię, wyjdę z tych świąt emocjonalnie poturbowana, z poczuciem porażki i wstydu – we własnym domu”.
Święta zbliżały się nieubłaganie, a ja od kilku dni funkcjonowałam w stanie ciągłego napięcia. Każdy poranek zaczynał się od listy rzeczy do zrobienia, każdy wieczór od zmęczenia i wątpliwości, czy na pewno wszystko się uda. Kuchnia pachniała burakami, przyprawami, gotującym się wywarem i kapustą. Stałam przy blacie, układając świeżo ulepione pierogi równo na tacach, i powtarzałam sobie w myślach, że tym razem będzie spokojnie. Że to będą normalne, ciepłe święta. Jednak gdzieś pod tą nadzieją czaił się lęk. Znałam teściową zbyt dobrze, by wierzyć w cud. Jej krytyczne spojrzenie, sposób mówienia, drobne uwagi rzucane niby mimochodem – to wszystko potrafiło zniszczyć atmosferę szybciej niż otwarta awantura. Wiedziałam, że wystarczy jedno zdanie, jeden grymas, bym poczuła się jak uczennica zdająca egzamin, a nie gospodyni we własnym domu. Kiedy więc zadzwonił dzwonek do drzwi, poczułam ścisk w żołądku. Poprawiłam fartuch, wzięłam głęboki oddech i otworzyłam. Jeszcze wtedy nie wiedziałam, że te święta staną się dla mnie próbą charakteru. Pierwsze spięcie przy stole Świąteczny stół wyglądał dokładnie tak, jak sobie zaplanowałam. Obrus był równo rozłożony, talerze ustawione symetrycznie, a potrawy zajmowały niemal każdy centymetr blatu. Barszcz czerwony powoli bulgotał w garnku, nabierając głębokiego koloru, pierogi pachniały majerankiem i podsmażaną cebulką, a makowiec czekał w kuchni, roztaczając słodki zapach. Patrzyłam na to wszystko z dumą, ale też z rosnącym napięciem. Wystarczyło jedno spojrzenie teściowej, gdy weszła do kuchni, bym zrozumiała, że zaraz zacznie swój festiwal krytyki. Najpierw była cisza, a potem powolne, dokładne oglądanie wszystkiego wokół. – To już gotowe? – zapytała w końcu, wskazując na garnek z barszczem. – Tak, jeszcze tylko podgrzewam – odpowiedziałam spokojnie. Nachyliła się, powąchała. – Jakiś taki… kwaśny – stwierdziła. – Nie za bardzo? Poczułam, jak serce zaczyna mi bić szybciej. – Taki powinien być – odparłam. – Robię go tak co roku. Jej wzrok przesunął się na pierogi. – Ciasto mogło być cieńsze. I chyba za długo gotowane. Nie odpowiedziałam od razu. Zamiast tego zaczęłam nakładać jedzenie na talerze. Rodzina powoli siadała do stołu, a ja czułam, że to, co miało być spokojną kolacją wigilijną, zamienia się w pełen napięcia konflikt rodzinny. Rosła we mnie bezsilność Z każdą minutą napięcie narastało. Starałam się ignorować uwagi teściowej, koncentrując się na tym, by wszystkim było dobrze. Dokładałam barszczu, poprawiałam talerze, pytałam, czy ktoś chce jeszcze dokładki krokietów, ale ona nie odpuszczała. – Trochę przesolone – rzuciła, odkładając widelec. – Może to kwestia smaku – odpowiedziałam cicho. W środku czułam jednak, jak narasta we mnie bezsilność. To nie była zwykła krytyka jedzenia. To było podważanie mnie – mojej pracy, moich starań, mojego miejsca przy tym stole. Rodzina milczała. Każdy zdawał się czuć napięcie, ale nikt nie wiedział, jak je rozładować. Mąż spuszczał wzrok, dzieci jadły ciszej niż zwykle. – Bigos dziwnie pachnie – dodała po chwili, patrząc na mnie uważnie. W pewnym momencie zrozumiałam, że dalsze ignorowanie komentarzy teściowej nie ma sensu. Każda jej uwaga, nawet rzucona półgłosem, wnikała we mnie jak drzazga. Czułam, że jeśli nic nie zmienię, wyjdę z tych świąt emocjonalnie poturbowana, z poczuciem porażki i wstydu – we własnym domu. Nie chciałam dać jej satysfakcji Postanowiłam obrać inną strategię. Skoro nie mogłam uciszyć teściowej, mogłam przynajmniej odebrać jej satysfakcję. Skupiłam się na tym, by każdy mój ruch był spokojny, każdy gest przemyślany, a każde słowo wyważone. Nie zamierzałam już się tłumaczyć ani usprawiedliwiać. – Może następnym razem dasz więcej cebuli – rzuciła, gdy znów sięgała po pieroga. – Możliwe – odpowiedziałam po chwili. – Każdy robi trochę inaczej. Zaskoczyło ją to. Zauważyłam krótkie zawahanie, jakby spodziewała się sprzeciwu albo nerwowej reakcji. Tymczasem ja wróciłam do nalewania barszczu, jakby nic się nie wydarzyło. W środku nadal kipiałam, ale nauczyłam się już, że nie wszystko trzeba pokazywać na zewnątrz. Rodzina obserwowała nas uważnie. Mąż milczał, wyraźnie rozdarty między lojalnością wobec matki a chęcią wsparcia mnie. Dzieci przestały się wiercić, jakby instynktownie czuły, że coś ważnego dzieje się przy stole. Atmosfera wciąż była napięta, ale już inna – mniej chaotyczna, bardziej kontrolowana. Wiedziałam, że to dopiero cisza przed kolejną próbą. Teściowa nie należała do osób, które łatwo odpuszczają. Czekałam więc, zbierając siły, bo przeczuwałam, że prawdziwy test dopiero przede mną. Pokazałam, na co mnie stać Makowiec zawsze był moim pewnikiem. Robiłam go od lat, znałam każdy etap na pamięć i wiedziałam, że wychodzi idealnie. Gdy nadszedł moment, by wnieść ciasto, poczułam coś na kształt cichej determinacji. To nie była dziecinna chęć udowodnienia czegokolwiek, raczej potrzeba odzyskania równowagi po kilku godzinach nieustannej krytyki. Postawiłam ciasto na stole i przez chwilę nikt się nie odezwał. Zapach wanilii i cynamonu rozszedł się po pokoju, łagodząc atmosferę. Teściowa uniosła brwi i przyjrzała się wypiekowi z typową dla siebie podejrzliwością. – Sama robiłaś? – zapytała, jakby szukała haczyka. – Tak – odpowiedziałam spokojnie. Nabrała kawałek i spróbowała. Przez dłuższą chwilę nic nie mówiła. Patrzyłam na nią uważnie, rejestrując każdy drobny gest, każdy ruch twarzy. Wiedziałam, że nawet jeśli jej zasmakuje, nie przyzna tego łatwo. – No… – zaczęła w końcu. – Może być. Dla kogoś z zewnątrz to zdanie nie znaczyłoby wiele. Dla mnie było małym zwycięstwem i zarazem słodką zemstą. Reszta rodziny szybko podchwyciła temat, chwaląc ciasto, prosząc o dokładkę. Teściowa sięgnęła po kolejny kawałek, udając obojętność, ale jej wcześniejsza pewność siebie wyraźnie osłabła. Nie czułam triumfu w klasycznym sensie. Raczej ulgę. Jakby ciężar, który nosiłam w sobie od początku dnia, choć trochę zelżał. Moje małe zwycięstwo Gdy stół powoli pustoszał, a rozmowy zaczęły schodzić na mniej drażliwe tematy, poczułam zmęczenie. To był ten rodzaj zmęczenia, który nie bierze się z pracy fizycznej, ale z nieustannego pilnowania siebie, tonu głosu i emocji. Wiedziałam jednak, że jeśli chcę zakończyć ten dzień z poczuciem godności, muszę jeszcze raz zabrać głos. Nie w formie ataku ani obrony, ale jasno i spokojnie. – Może, nie wszystko było idealne – zaczęłam, patrząc na wszystkich po kolei. – Barszcz mógł być słodszy, a pierogi cieńsze. Ale naprawdę się starałam. Zapadła cisza. Teściowa spojrzała na mnie uważnie, jakby pierwszy raz naprawdę mnie słuchała. – Święta to nie konkurs – dodałam. – To czas, kiedy powinniśmy czuć się dobrze razem, a nie ciągle coś sobie udowadniać. Przez chwilę myślałam, że zareaguje ironią albo kolejną uszczypliwością. Zamiast tego westchnęła. – Może… masz trochę racji – powiedziała cicho. Może to nie było pełne przyznanie mi racji, ale to wystarczyło. W tym momencie poczułam, że odzyskałam kontrolę nad sytuacją. Moja mała strategia obrony i słodko-gorzka zemsta odniosły skutek – udało mi się przywrócić równowagę. Zrozumiałam też coś ważnego o sobie – potrafię stawić czoła krytyce, zachować spokój i jednocześnie bronić swojego zdania i rodzinnych świąt. Wiedziałam, że ta chwila, choć krótka, była moim zwycięstwem. Święta znów przepełniły się spokojem, a ja poczułam ulgę i dumę z tego, że mimo wszystkich trudności udało mi się postawić na swoim. Święta po mojemu Kiedy goście zaczęli się zbierać, a dom powoli cichł, poczułam, jak napięcie wreszcie mnie opuszcza. Usiadłam na chwilę sama w kuchni, patrząc na niedojedzone ciasto i puste talerze. Te święta nie były ani łatwe, ani idealne. Były jednak prawdziwe. Zrozumiałam, że nie wygrałam dlatego, że ktoś mnie pochwalił albo przestał krytykować. Wygrałam dlatego, że nie pozwoliłam, by cudze uwagi odebrały mi spokój i poczucie wartości. Nie musiałam podnosić głosu ani walczyć otwarcie. Wystarczyło, że pozostałam sobą. Zrozumiałam, że nie mogę kontrolować wszystkiego, ale mam prawo wyznaczyć granice i obronić to, co dla mnie ważne. Teściowa siedziała cicho, wciąż odrobinę spięta, ale tym razem nie była w stanie zdominować całej atmosfery. Nie zmieniła się nagle w ciepłą i wyrozumiałą osobę, ale za to ja zmieniłam coś w sobie. I to dawało mi poczucie siły. To, że udało mi się odzyskać kontrolę nad sytuacją, dało mi poczucie triumfu i pewności siebie. Wieczorem, gdy w domu zapadła cisza, usiadłam z kubkiem herbaty i pomyślałam, że kolejne święta pewnie znów będą wyzwaniem. Tym razem jednak wiedziałam jedno: potrafię je przeżyć na własnych zasadach. Iza, 32 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Córka potrzebowała korepetycji z biologii. Zapisałem ją na prywatne lekcje, bo skusił mnie uśmiech nauczycielki” „Zerwałam zaręczyny, bo on nie chciał być ojcem. Teraz ma trójkę dzieci z inną kobietą” „Kupowałam sylwestrową kreację, ale zamiast na promocje, trafiłam na dowód zdrady. Okazja do zemsty spadła mi z nieba”
„Leniwa siostra nie zna życia poza internetem. Przyrosła do kanapy i podgląda profile osób, których nawet nie zna”
„Teraz ten segregator leżał zakurzony w szufladzie, a Basia zamawiała kawę z dowozem. Zamiast rozmawiać o tym, co chce zrobić, mówiła o tym, co zrobiła ta nowa influencerka z Paryża albo ten chłopak, co rzucił korpo i otworzył food trucka w Lizbonie”.
Moja siostra, Agata, zawsze była osobą, która lubiła wiedzieć, co u kogo słychać. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że z czasem zaczęła żyć bardziej cudzym życiem niż własnym. Każda jej wolna chwila to scrollowanie Instagrama, komentowanie postów ludzi, których nawet nie zna i porównywanie się do nich w każdej możliwej dziedzinie. Najpierw przestała wychodzić ze znajomymi, potem odpuściła studia. Gdy próbowałam z nią o tym rozmawiać, odbijała temat jak piłeczkę. Patrzyłam, jak dzień po dniu gaśnie, siedząc w świetle telefonu. Niby zwykła rozmowa Siedziała przy kuchennym stole z kubkiem kawy, który parował jeszcze tylko przez chwilę, zanim całkowicie ostygł. Telefon miała oparty o cukierniczkę. Palcem przewijała zdjęcia — uśmiechnięte twarze, idealnie wystylizowane śniadania, brzuchy po treningu, kwiaty na stole w salonie jak z jakiegoś katalogu. Nie odzywała się. Tylko co jakiś czas wciągała powietrze przez nos, coś na kształt westchnienia. — Znowu u tej laski z Bali — mruknęła bardziej do siebie niż do mnie. — Zobacz, jaką ma sukienkę... I patrz na to światło. Jak ona to robi, że nawet palmy wyglądają jak z filmu? — Basia, serio? Trzeci dzień pod rząd oglądasz tę samą dziewczynę. Może ty byś w końcu coś wrzuciła? — zaproponowałam w żartach, choć wiedziałam, że nic z tego nie będzie. — I co mam wrzucić? Stół z Ikei i kubek z odpryśniętym uchem? — prychnęła. To był taki moment, kiedy coś mi zazgrzytało. Niby zwykła rozmowa, ale poczułam, jak bardzo oddaliła się od realnego życia. Nie rozmawiałyśmy już o planach, książkach, chłopakach. Wszystko kręciło się wokół czyjegoś idealnego życia, którego ona była tylko widzem. I może właśnie to bolało najbardziej — że przestała być bohaterką własnej historii. Codziennie zasiadała jak do serialu, tylko że w tym serialu nie było dla niej żadnej roli. Tylko obserwacja. Tylko patrzenie. — Może pora wstać od stołu — powiedziałam cicho. — I przestać pić tę kawę przez cudzy filtr. — Łatwo ci mówić — odpowiedziała i wróciła do telefonu. Nie było już planów Kiedyś Basia marzyła o własnej kawiarni. Miała nawet segregator z wycinkami wnętrz, menu, inspiracji. Zapiski o nazwie, pomysły na kawy sezonowe, szkice logo. Pamiętam, jak pokazywała mi je z błyskiem w oku. Mówiła, że będzie robić najlepsze serniki w mieście i że kawiarnia dostanie dużą witrynę, przez którą ludzie będą zaglądać z ulicy i od razu się zakochiwać. To było jeszcze wtedy, gdy miała w sobie ruch, gdy coś ją napędzało. Teraz ten segregator leżał zakurzony w szufladzie, a Basia zamawiała kawę z dowozem. Zamiast rozmawiać o tym, co chce zrobić, mówiła o tym, co zrobiła ta nowa influencerka z Paryża albo ten chłopak, co rzucił korpo i otworzył food trucka w Lizbonie. — A pamiętasz, jak mówiłaś, że chcesz zrobić kawiarniany stand na jarmarku? — zagadnęłam któregoś dnia, niby mimochodem. — Daj spokój — rzuciła krótko. — Teraz wszyscy robią jakieś stoiska, już nikt nie przychodzi. No i nie mam pieniędzy. Ani czasu. Ani sensu. Zawiesiła wzrok na telefonie. Kolejne zdjęcie, kolejna historia sukcesu kogoś innego. — Może warto byłoby spróbować, a nie od razu się poddawać? — zapytałam, choć czułam, że to pytanie odbije się od niej jak od ściany. — Nie każdy może mieć takie życie jak oni — odpowiedziała chłodno. — Trzeba mieć znajomości, kapitał, no i wygląd. Spójrz na mnie. Spojrzałam. W jej oczach nie było już planów. Było tylko lustro, w którym odbijała się cudza rzeczywistość, nie jej własna. I to lustro z każdym dniem parowało coraz bardziej. Spojrzała na mnie zaskoczona Basia była kiedyś osobą, która potrafiła rozbawić cały pokój. Miała energię, która przyciągała ludzi. Zawsze to ona inicjowała wyjścia, ogniska, spontaniczne wypady do kina. A teraz... jeśli już gdzieś wychodziła, to tylko po to, żeby mieć pretekst do relacji. Robiła zdjęcia kawy, stylizowała talerze w restauracji, poprawiała włosy przed zrobieniem selfie, po czym natychmiast wracała do domu, jakby wyczerpała cały zapas interakcji na jedno popołudnie. — Wychodzisz dziś z Olą i resztą? — zapytałam, gdy wieczorem siedziała w dresie i przeglądała stories. — Nie chce mi się. I tak pewnie będą tylko gadać o tych swoich chłopakach i pracy. Co mnie to obchodzi? Znałam Olę: była jedną z jej najbliższych przyjaciółek. Nie tak łatwo zrezygnować z relacji, które tworzyło się latami. A jednak Basia jakby odcinała kolejne nitki. Po cichu, ale skutecznie. W zamian miała ekran i ludzi, którzy nawet nie wiedzieli o jej istnieniu. — Dostałam dziś wiadomość od Marcina — powiedziałam ostrożnie. — Pytał, co u ciebie, martwi się. Basia wzruszyła ramionami. — Niech się nie martwi. U mnie wszystko gra. — Tylko że nie gra — powiedziałam, patrząc na nią uważnie. — I wiesz o tym. Spojrzała na mnie zaskoczona, jakby dopiero zauważyła, że siedzę obok. W jej oczach nie było złości, a obojętność czy może nawet smutek. Jakby sama już nie wiedziała, kim jest bez tego całego świata w telefonie. Jakby zagubiła się gdzieś między cudzymi uśmiechami a własnym brakiem sił. Pokiwałam głową Któregoś popołudnia wróciłam do domu wcześniej. Drzwi były uchylone, w mieszkaniu panowała cisza, ale wiedziałam, że Basia jest w środku. Zajrzałam do jej pokoju. Siedziała na łóżku, oparta o poduszkę, z telefonem w ręku. Na ekranie zobaczyłam filmik z wakacji jakiejś pary w Amalfi. Wszystko wyglądało jak z reklamy: białe sukienki, błękitna woda, uśmiechy w zwolnionym tempie. A Basia wpatrzona jak zahipnotyzowana. Nie zauważyła mnie. A może zauważyła, ale nie zareagowała. Po prostu siedziała i chłonęła obraz za obrazem. Tak, jakby dźwięk przestał mieć znaczenie, jakby w ogóle przestało być coś poza obrazem. — Basiu — powiedziałam cicho. Podskoczyła lekko, jakby wyrwana ze snu. — Przepraszam, nie chciałam cię przestraszyć — dodałam, siadając obok. — Dużo ostatnio siedzisz z telefonem. Wszystko w porządku? — Jestem zmęczona — odpowiedziała po chwili. — I nic mi się nie chce. Te wszystkie zdjęcia... one są takie piękne. A ja rano nie mogę nawet zmusić się, żeby wstać i się uczesać. Wtedy pierwszy raz powiedziała to na głos. Nie owijała w bawełnę, nie kpiła, nie ironizowała. Po prostu opadła jej maska. — Wiem, że to nieprawdziwe — mówiła dalej. — Ale przez chwilę mogę udawać, że też tam jestem. Że nie jestem tu, w tym mieszkaniu, z niepomalowanymi paznokciami i pustą lodówką. Pokiwałam głową. To już nie była kwestia nudy czy chwilowego kryzysu, a coś głębszego. Coś, co zabierało jej życie, a oddawało tylko obrazy: bez dźwięku, bez zapachu, bez niej. Basia otworzyła oczy Następnego dnia zaproponowałam spacer. Nic wielkiego, zwykłe przejście się przez park, może na lody, może żeby usiąść na ławce przy fontannie. Basia niechętnie się zgodziła. Wyszłyśmy późnym popołudniem, kiedy powietrze było jeszcze ciepłe, a słońce robiło na trawie złote plamy. Przez pierwsze dziesięć minut milczała. Trzymała telefon w dłoni jak talizman, choć ekran miała wygaszony. — Wygląda ładnie — powiedziałam, wskazując alejkę pełną kwiatów. — Można by tu zrobić fajne zdjęcie. — Po co? — zapytała zmęczonym głosem. — I tak nikt tego nie zobaczy. — To może zrób dla siebie? Popatrzyła na mnie, jakby próbowała zrozumieć sens moich słów. Usiadłyśmy na ławce. Po drugiej stronie parku starszy mężczyzna uczył wnuczkę jeździć na rowerze. Para biegaczy przystanęła, żeby się napić. Dwie dziewczyny robiły TikToka, śmiejąc się przy tym jak szalone. Zwykłe życie, bez filtrów, bez ustawianych ujęć. — Wszyscy coś tworzą — mruknęła Basia. — Każdy ma jakiś cel, jakąś pasję. A ja? Tylko oglądam ich życia i udaję, że jestem częścią tego wszystkiego. — To nie twoja wina — odpowiedziałam spokojnie. — Tylko ten świat tak działa. Łatwo się w nim pogubić. Każdy z nas coś udaje. Basia odchyliła głowę do tyłu i zamknęła oczy. — Gubię się w porównywaniu. W tym, że inni mają lepiej, ładniej, ciekawiej. Jak patrzę na siebie, widzę tylko braki. — To lustro, które cię okłamuje — powiedziałam. — Te zdjęcia nie są prawdziwe. Nie pokazują ich kłótni, niepewności, samotnych nocy. Pokazują tylko momenty, które mają wyglądać idealnie. — Wiem — szepnęła. — A mimo to nadal chcę być jak oni. — Może wystarczy, że będziesz sobą — podsunęłam. — I zaczniesz od małych kroków. Basia otworzyła oczy. W jej spojrzeniu była mieszanka zmęczenia i jakiejś nieśmiałej gotowości. — Spróbuję — powiedziała cicho. Nadal miewała gorsze dni Nie wydarzyło się nic spektakularnego. Basia po prostu zaczęła częściej odkładać telefon. Najpierw na godzinę, potem na całe popołudnie. Czasem zapominała go na półce, kiedy wychodziła po zakupy. Któregoś dnia przyszła do mnie do pokoju z notesem w ręku. — Znalazłam te stare zapiski o kawiarni — powiedziała z lekkim uśmiechem. — Zrobiłam porządek w szufladzie. To był mały gest, ale znaczący. Zaczęła powoli wracać. Nie do tego, kim była wcześniej, tylko do czegoś nowego. Prawdziwszego. Nadal oglądała Instagram, czasem wrzucała zdjęcia, ale już nie patrzyła na innych jak na wzór, którego nie da się osiągnąć. Zaczęła dostrzegać, że życie nie dzieje się na ekranie. Że smak kawy nie przechodzi przez filtr, a rozmowa przy stole znaczy więcej niż tysiąc lajków. Którego dnia zaprosiła mnie na testowanie swoich wypieków. Zrobiła prosty sernik i podała go z herbatą w kubkach, które miały drobne odpryski. — Nieidealne — zażartowała. — Ale moje. — I smakuje lepiej niż cokolwiek, co widziałam na Instagramie — odpowiedziałam szczerze. Basia się uśmiechnęła. Po raz pierwszy od dawna bez cienia sztuczności. Czasem nadal miewała gorsze dni. To nie znika od razu. Ale wiedziała już, gdzie jest granica między obserwowaniem życia innych a własnym życiem. I coraz częściej wybierała to drugie. Renata, 27 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Na święta dostałam luksusowy prezent i cieszyłam się jak dziecko. Do czasu, aż okazało się, że to nie od mojego męża” „W dzieciństwie wiele razy widziałem, że mama boi się ojca. Obiecałem sobie, że gdy dorosnę, obronię ją przed nim” „Rodzice zawsze narzekali na moje sercowe wybory. Przez ich wydziwianie mam 40 lat i Wigilię wciąż jem w samotności”
„Teściowa mądrzyła się, jak mam wychowywać dzieci. W końcu przesadziła i ją pogoniłam z naszego domu”
„Teściowa spojrzała na mnie z politowaniem, jakbym była niezdolna do samodzielnych decyzji. Zamilkła, ale wiedziałam, że to cisza przed burzą. I faktycznie. Rano, gdy weszłam do kuchni, zastałam ją, jak siedziała z Olą przy stole i pokazywała jej rysunki”.
Byłam przekonana, że gorzej już być nie może. Dwójka małych dzieci, mąż wiecznie w pracy, a ja sama z codzienną bieganiną, praniem, obiadami, ząbkowaniem i buntami dwulatka. Gdy teściowa zaproponowała, że chętnie pomoże, w duchu niemal się popłakałam ze wzruszenia. Tylko że szybko się okazało, że nie chodziło jej o pomoc przy wnukach, tylko... o ich wychowanie. Od momentu, gdy naoglądała się programów o idealnych matkach i toksycznych ojcach, zaczęła mi dyktować, co mogę, a czego nie. A ja poczułam, że nie mam już siły udawać, że wszystko gra. Weszła do kuchni jak do siebie W poniedziałek rano, jeszcze przed siódmą, zaparzyłam sobie kawę i w końcu usiadłam na chwilę przy stole. Michaś spał po ciężkiej nocy z katarem, a Ola oglądała po raz setny te same bajki. Miałam cichą nadzieję, że ten dzień jakoś się ułoży. Chciałam w końcu posprzątać łazienkę, złożyć pranie i ugotować coś normalnego, nie tylko makaron z serem. O jedenastej miałam umówione szczepienie dla Michała i planowałam też krótki spacer. Wszystko było przemyślane, rozpisane niemal co do minuty. — Cześć, kochanie! — usłyszałam nagle znajomy głos z przedpokoju. W progu stała teściowa, bez zapowiedzi, jak zwykle. Z siatką pełną jedzenia i jakimś notesem. Uśmiechała się jakby właśnie przybyła z misją ratowania świata. — Pomyślałam, że wpadnę na chwilę. I przywiozłam wam trochę zdrowych rzeczy. Widziałam w programie o żywieniu dzieci, że gluten to zło — powiedziała, zanim zdążyłam otworzyć usta. Wzięła Olę na ręce i zaczęła ją obcałowywać, choć wiedziała, że mała tego nie znosi. A potem weszła do kuchni jak do siebie, otwierając lodówkę i marszcząc brwi. — Co to jest? Jogurt z cukrem? Dzieciom dajesz coś takiego? — To był planowany jogurt. Na śniadanie — odpowiedziałam chłodno, choć z trudem powstrzymałam się od zgrzytania zębami. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że ten notes w jej torbie to „Plan wychowawczy według psycholożki z telewizji”. Miała konkretne pomysły. I zamiar zostać u nas… na dłużej. To będzie oblężenie — Ziemniaki? Ziemniaki to puste kalorie. Widziałam w programie. — Teściowa podniosła widelec z mojego talerza i wbiła go z pogardą w gotowanego kartofla. — Dzieciom nie powinno się podawać takiego jedzenia. Wiesz, że przez to dochodzi do skoków cukru? — Skoki to robi moja córka, jak się naje twoich zdrowych nasion i biega po ścianach — rzuciłam z udawaną uprzejmością, ale oczywiście usłyszała tylko, co chciała. — Mówisz tak, bo nie wiesz, co dobre. Ja też kiedyś tak mówiłam. Ale odkąd zaczęłam oglądać ten program o naturalnym wychowaniu… dziewczyno, wszystko mi się poukładało. Westchnęłam. Michaś właśnie zaczął marudzić, Ola rozlała wodę na podłogę, a teściowa w najlepsze wykładała mi, dlaczego powinnam wprowadzić do diety dzieci kaszę gryczaną, kiszonki, a z ich życia wyciąć całą elektronikę. — A bajki? — spytała nagle podejrzliwie, zerkając na ekran telewizora. — Jak długo już ogląda? — Pół godziny — skłamałam, chociaż doskonale wiedziałam, że już prawie godzinę. — Ojej, to straszne — westchnęła z troską w głosie. — Mała nie powinna oglądać wcale. Przecież to powoduje opóźnienie mowy! I agresję! — W takim razie zaraz wyłączę, żeby nie zaczęła mnie bić — mruknęłam, po czym sięgnęłam po pilota. — I jeszcze jedno — dodała, wyciągając swój notes. — Zapisałam tu parę zasad, które wprowadza ta pani psycholog. Takich… domowych. Dla dzieci i rodziców. — Nie jestem zainteresowana — ucięłam. — Ty może nie, ale dzieci tak. Zaczynałam rozumieć, że to nie będzie zwykła wizyta. To będzie oblężenie. Próbowałam porozmawiać z mężem — Kochanie, mama zostaje u nas na kilka dni — oznajmił mąż, jakby mówił o tym, że dziś pada deszcz. Stałam w kuchni z dzieckiem na biodrze i obieraczką w ręce. Zamarłam. — Słucham? — Mówiłam mu, że się trochę rozgościłam. — Weszła teściowa, jakby tylko czekała za drzwiami na swój teatr. — Ale przecież nie przeszkadzam, prawda? Odpowiedź cisnęła mi się na usta, ale Ola akurat zaczęła krzyczeć, że chce inny kubek. Michaś się obudził. I znów byłam rozbrojona. Wieczorem, kiedy dzieci w końcu zasnęły, próbowałam porozmawiać z mężem. — To jak to sobie wyobrażasz? Ona mi tu urządza rewolucję. Wszystko wie lepiej. Chce uczyć mnie, jak karmić dzieci, jak z nimi rozmawiać, a jak nie rozmawiać. Jakby dwie ciąże, dwa porody i trzy lata z Olą nic nie znaczyły! — Daj spokój, przecież chce dobrze. Przynajmniej jest jakaś pomoc. — Pomoc? W czym? W kontrolowaniu bajek i wyrzucaniu ziemniaków? — Przesadzasz. Nie musisz wszystkiego robić po swojemu — rzucił i nawet na mnie nie spojrzał, tylko wlepiał wzrok w telefon. — Ty nie wiesz, co się dzieje, bo jesteś w pracy. A ja tu siedzę z nią i jej cudownymi poradami. I twoimi dziećmi — dodałam z naciskiem. — Przestań robić z siebie męczennicę — mruknął, wstając z kanapy. Wtedy pierwszy raz pomyślałam: czyje to właściwie życie? Kto w tym domu naprawdę rządzi? Bo wyglądało na to, że nie ja. To cisza przed burzą — Michaś powinien już sypiać osobno — oznajmiła teściowa z miną mentorki. — Słyszałam, że spanie w jednym łóżki prowadzi do zaburzeń samodzielności. Dzieci muszą znać swoje granice. Zatrzymałam się z butelką mleka w połowie drogi do łóżeczka. Michaś właśnie zasypiał, wtulony we mnie jak mały kotek. Było po dziesiątej wieczorem, za mną kolejny dzień z płaczem, marudzeniem i przewijaniem. Nie miałam siły na dyskusję. — Mój dom, moje zasady — powiedziałam, ale zbyt cicho, żeby to miało moc. Teściowa spojrzała na mnie z politowaniem, jakbym była niezdolna do samodzielnych decyzji. Zamilkła, ale wiedziałam, że to cisza przed burzą. I faktycznie. Rano, gdy weszłam do kuchni, zastałam ją, jak siedziała z Olą przy stole i pokazywała jej rysunki. — A teraz namaluj, co ci się nie podoba w zachowaniu mamy — powiedziała słodko. — Co ty robisz?! — warknęłam. — Ćwiczenie emocji. Dzieci muszą wiedzieć, że mogą mówić o swoich uczuciach — odparła z pełnym spokojem. — To wszystko jest w tym nowym cyklu programów, który oglądam. Prowadzi go taka cudowna terapeutka… — Dość — powiedziałam. — To nie jest twoje dziecko. To nie jest twoja terapia. I to nie jest twój dom. — Przesadzasz — prychnęła. — Dzieci będą ci wdzięczne, że ktoś je traktował poważnie. Odpowiedziałam jej ciszą. Ale wiedziałam już, że granica została przekroczona. Zaczęłam planować kontratak. Zachciało mi się śmiać W sobotę rano włączyłam zmywarkę, po czym celowo zostawiłam na stole talerzyk z ciastkiem z cukrem. Wiedziałam, że teściowa go zauważy. I rzeczywiście – ledwo zeszła na dół, już była afera. — Cukier?! O tej porze?! — Złapała się za serce. — Ola ma tylko trzy lata, jej trzustka dopiero się rozwija! — A moja cierpliwość właśnie się skończyła — odpowiedziałam spokojnie, jakby to było coś zupełnie oczywistego. — Ty nie rozumiesz, co robisz tym dzieciom. Zamiast słuchać rad, to wszystko robisz po swojemu. Egoistycznie! — Egoistycznie? Bo nie chcę, żebyś traktowała moje dzieci jak projekt z telewizji? Wtedy Ola weszła do kuchni, cała umorusana w plastelinie, niosąc swój rysunek. — Babciu, narysowałam ciebie z dużymi uszami! Bo ty wszystko słyszysz! — Widzisz? — uśmiechnęła się teściowa. — To właśnie efekt naszej pracy. Dziecko się otwiera. Zachciało mi się śmiać. Pracy? Ona naprawdę myślała, że to wszystko zasługa jakiegoś programu z udziałem ekspertów w garsonkach? — Nie jesteśmy w reality show — powiedziałam twardo. — I dzieci to nie są aktorzy, którzy mają się uczyć życia według scenariusza z telewizji. — Ale to działa! Widziałam u znajomej... — Twoje dzieci, twoje metody. Moje dzieci, moje. Z moimi byłaś zresztą... no cóż. Też eksperymentowałaś, jak sama mówisz. Zamilkła. I wtedy przyszedł mąż. Usłyszał ostatnie zdanie i w końcu... po raz pierwszy od tygodni stanął po mojej stronie. — Mamo, wróć do siebie. My damy sobie radę. Tak będzie lepiej dla wszystkich. Nie potrzebowałam przeprosin W niedzielę rano, po raz pierwszy od miesięcy, wypiłam kawę w ciszy. Bez dźwięku programów edukacyjnych w tle, bez oceniających spojrzeń, bez zapisków w notesie z telewizyjnym logo. Teściowa wyjechała. Nie zrobiła sceny, nie było fochów ani trzaskania drzwiami. Po prostu zniknęła: z jedną walizką, swoimi teoriami i poczuciem misji, której nikt tu nie potrzebował. Mąż długo milczał. Przez kilka dni poruszał się po domu ostrożnie, jakby bał się, że zaraz wybuchnę. I chyba miał rację. Potrzebowałam tych kilku dni, żeby odetchnąć i wrócić do siebie. Potem w końcu usiedliśmy razem w kuchni. — Przepraszam — powiedział. — Wiem, że za późno, ale... nie powinienem cię zostawić z tym samej. Wydawało mi się, że pomoc to pomoc, ale teraz widzę, że to było wtrącanie się. I brak zaufania do ciebie. Nie odpowiedziałam od razu. Nie potrzebowałam przeprosin. Potrzebowałam tylko świętego spokoju. I przestrzeni, żeby znów czuć się panią własnego domu. Z dziećmi wcale nie było idealnie. Ola nadal wściekała się o niebieski kubek, Michaś nie chciał spać bez mojej ręki na swoim policzku. Ale to były nasze codzienne bitwy. Nasze wybory, nasze błędy i sukcesy. I chociaż wiedziałam, że teściowa jeszcze nieraz spróbuje coś „doradzić”, tym razem miałam już gotową odpowiedź: — Dziękuję, poradzimy sobie sami. Bo dom to nie studio nagraniowe. A dzieci nie są projektem do poprawy. I choćby nie wiem, ile programów obejrzała, nie zastąpi matki. Zwłaszcza tej, która uczy się swoich dzieci każdego dnia — z miłości, nie z ekranu. Zuzanna, 35 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Na święta córka przyjechała tylko po prezenty. Powiedziała, że nie ma siły słuchać moich żalów” „Poszłam na randkę w ciemno, bo miałam dosyć drwin rodziny. Myślałam, że do świąt znajdę męża, a zostałam na lodzie” „Gdy myłam okna na święta, zobaczyłam, co ukrywa mąż. I dobrze wiedziałam, co to znaczy”