Zdrowy czy szkodliwy? Badamy aspartam!

Aspartam był oskarżany o powodowanie nowotworów, ślepoty czy wad genetycznych płodu, jednak po gruntownym przebadaniu tego słodzika okazało się, że wcześniejsze przypuszczenia były błędne, a naukowcy podkreślają, że aspartam jest dobrym środkiem słodzącym m.in. dla chorych na cukrzycę typu 2. Czym dokładnie jest aspartam?
/ 04.07.2019 15:09

fot. Fotolia

Aspartam używany jest do słodzenia ogromnej ilości produktów spożywczych, zwłaszcza takich jak napoje niskokaloryczne, gumy do żucia, cukierki. Można go też znaleźć w wielu wędlinach, rybach, serkach. Ostatnio pojawił się również w lekach. Czy powinniśmy się go bać?

Skąd wziął się aspartam?

W 1965 roku James M. Schlatter, chemik pracujący w laboratorium chemicznym, stworzył – w ramach badań nad poszukiwaniem leków przeciwwrzodowych – z kwasu asparginowego i fenyloalaniny nową substancję chemiczną. Nie zdawał sobie sprawy, że to nowy środek słodzący około 200 razy słodszy od cukru! To odkrycie sprawiło, że żywieniowcy podzielili się na dwa walczące ze sobą obozy.

Niebezpieczny aspartam?

Na przestrzeni lat pojawiło się wiele teorii mówiących o szkodliwym działaniu aspartamu, które niestety chcą ukryć producenci żywności. Aspartam miał jakoby wpływać na zachowanie dzieci, uszkadzać wątrobę czy powodować raka.

W 1984 roku amerykańska agencja rządowa Centrum Zwalczania i Zapobiegania Chorobom (CDC) przyjrzała się zgłaszanym zastrzeżeniom, ale nie odkryto żadnych odchyleń od normy. Mimo to w e-mailowych łańcuszkach i na forach internetowych do  skutków ubocznych dopisywano kolejne schorzenia: bóle głowy, depresję, stwardnienie rozsiane, ślepotę, toczeń, utratę pamięci i wiele innych. Kobiety straszono, że spożywany aspartam odkłada się w ciele i w przypadku ciąży doprowadzi do wad genetycznych dzieci.

W przyszłym roku minie 50 lat odkąd aspartam jest obecny na rynku. Trzeba powiedzieć, że dzięki złej sławie stał się najlepiej przebadanym środkiem słodzącym.

Odśwież swoją garderobę bez debetu na koncie, robiąc zakupy za pośrednictwem strony Monnari.pl kody rabatowe

Zdrowy czy szkodliwy? Badamy aspartam!

Chemicznie aspartam jest estrem metylowym dipeptydu zbudowanego z dwóch reszt aminokwasowych – fenyloalaniny i kwasu asparaginowego. W organizmie człowieka rozkłada się na dwa naturalne aminokwasy oraz na metanol. Jest to jednak niewielka ilość, znacznie mniejsza niż ta znajdująca się np. w czerwonym winie.

Jednak to właśnie metanol stał się głównym winowajcą rzekomych wad genetycznych czy ślepoty, o którą był podejrzany. Ale to nie wszystkie zarzuty.

Pod koniec lat 90. XX w. opublikowano wyniki kilku badań, które sugerowały występowanie związków między spożywaniem aspartamu i chorób takich jak nowotwory mózgu i układu limfatycznego. Nie ma jednak dowodów naukowych świadczących o tym, że aspartam powoduje nowotwory w ludzkim organizmie. Badania na dużych populacjach ludzi nie znalazły związku aspartamu z nowotworami. Podobnie inne zagrożenia dla zdrowia związane z używaniem słodzika w obliczu dostępnego obecnie materiału naukowego są uważane za minimalne lub nieistniejące.

Czy aspartam jest bezpieczny, czyli co na to eksperci?

Za bezpieczny aspartam jest uważany przez ponad 100 organizacji zajmujących się bezpieczeństwem żywności, wliczając w to: EFSA, UK Food Standards Agency, Health Canada i Food Standards Australia New Zeland.

W styczniu 2013 roku EFSA opublikowała wstępną analizę ponad 600 badań, wydając opinię, że aspartam jest bezpieczny. Analiza ta była krytykowana za niejasne kryteria wyboru badań i ich interpretację, a także za powiązania jej 13 (na 17) autorów z koncernami spożywczymi.

W grudniu 2013 roku panel EFSA (powiększony o 2 naukowców w stosunku do poprzedniego panelu) opublikował 263-stronicową analizę, z której wynika, że aspartam w dawkach nieprzekraczających 40 mg/kg masy ciała dziennie jest nieszkodliwy.

W krajach zachodnich średnie spożycie cukru wynosi aż 50 gram dziennie – zastąpienie go sztucznym słodzikiem pozwala na redukcję podaży kalorii przy zachowaniu walorów smakowych dań.

Zobacz też: Aspartam bezpieczny dla zdrowia?

Co na to polscy naukowcy?

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne oraz Polskie Towarzystwo Badań nad Otyłością potwierdzają bezpieczeństwo stosowania aspartamu i zalecają zastępowanie sacharozy słodzikiem przez osoby dotknięte problemem nadwagi i otyłości.

Aspartam ze szczególnym wskazaniem powinien być środkiem słodzącym w zaburzeniach gospodarki węglowodanowej: cukrzycy typu 2, nietolerancji glukozy oraz nieprawidłowej glikemii na czczo. Ograniczenie spożycia cukru lub całkowita jego eliminacja sprzyja bowiem obniżeniu poziomu glukozy we krwi i utrzymaniu prawidłowej wagi.

Wady aspartamu

Aspartam ma tylko dwie wady:

  • nie może być używany do pieczenia, gdyż w wysokiej temperaturze ulega rozkładowi;
  • nie mogą go jeść osoby chore na fenyloketonurię (każdy z produktów zawierających aspartam powinien posiadać stosowne ostrzeżenie).

Zobacz też: Niskokaloryczne substancje słodzące są bezpieczne dla zdrowia