Zalety małej czarnej

Poranna lub popołudniowa, z pianką lub ze śmietanką... Dla milionów ludzi picie kawy jest nieodłącznym elementem dnia.
/ 03.10.2005 14:21
 
Wydaje się nam, że pijemy jej sporo, ale z naszymi 2 kilogramami na osobę rocznie nie należymy bynajmniej do liderów. Statystyczny Amerykanin rocznie spożywa na przykład ok. 7 kilogramów kawy, a przeciętny Szwed - ponad 10 kilogramów!

70 gatunków
Tyle właśnie liczy sobie rodzaj Cofea. Najpopularniejsze z nich to: kawa arabska, koszykowa, liberyjska, tzw. kawa wyniosła oraz mieszanka gatunków - kawa arabusta. Kawa koszykowa zawiera najwięcej kofeiny. Z arabskiej natomiast otrzymuje się najsmaczniejszy napój, najwyżej ceniony przez kawoszy. Aż 70% "małych czarnych" parzonych w milionach domów i kawiarni to właśnie kawa arabska.

Uniwersalny przysmak
Zapach świeżo parzonej kawy jest dziś rozpoznawalny w każdym zakątku świata. W swojej ojczyźnie - wschodniej Afryce – znana była od niepamiętnych czasów. Zwyczaj popijania naparu z nasion zapoczątkowali jednak Arabowie (w XIV wieku). Od nich przejęli go Turcy. Za ich pośrednictwem kawa zawojowała Europę. Pierwsza kawiarnia powstała w Paryżu w 1674 r. Co ciekawe, pierwszą kawiarnię w Wiedniu założył w 1683 roku Polak, Kulczycki.

Pobudzająca kofeina
Filiżanka naparu zawiera średnio 150 mg kofeiny. Substancja ta pobudza układ nerwowy. Uwalnia adrenalinę do krwiobiegu i podnosi poziom glukozy we krwi. Dzięki temu rośnie zdolność do wysiłku umysłowego, poprawia się koncentracja i pamięć, przyspieszają procesy odbioru wrażeń. Znika zmęczenie i senność. Dlatego tak chętnie sięgamy rano po filiżankę kawy, a wypita przed snem może go skutecznie zakłócić. Nie bez powodu nazwa tej rośliny pochodzi od starego arabskiego słowa gahwa lub kahwa, co oznacza "usuwający zmęczenie".

Skuteczne lekarstwo
Za lek kawa była uważana już od dawna – na przykład w XVII-wiecznej Francji podawano ją przy najróżniejszych dolegliwościach. Kofeina bywa zalecana również i we współczesnej medycynie.
Jest stosowana w celu wzmocnienia akcji serca, w migrenach (rozszerza naczynia mózgowe i wieńcowe), w stanach silnego zmęczenia (poprawia wydolność fizyczną organizmu).

Środek przeciw astmie
W XIX wieku kofeina była powszechnie traktowana jako najlepszy ze znanych wówczas leków przeciwko astmie. Okazało się, że słusznie. W leczeniu tej choroby kofeinę wyparły z czasem (i wraz z postępem farmacji) inne leki.
Całkiem niedawno przeprowadzono jednak pewne badania, które dowiodły, że picie 2-3 filiżanek mocnej kawy dziennie może znacznie usprawnić oddychanie. Okazało się wówczas, że u chorych na astmę, którzy tak właśnie postępowali, ataki tej choroby występowały o 25% rzadziej niż u innych astmatyków. Nic dziwnego, kofeina zawarta m.in. w kawie działa rozkurczająco na mięśnie gładkie oskrzeli.

Wokół kawy narosło sporo nieporozumień
Ile jest prawdy w tym, że:
- powoduje choroby serca – u zdrowego człowieka zbyt duża dawka kofeiny może jedynie spowodować chwilowe, niegroźne kołatanie serca, nadpobudliwość, poirytowanie, ale osoby chorujące na serce powinny zapytać lekarza, czy napój im nie zaszkodzi;
- sprzyja osteoporozie – badania dowodzą, że picie kawy nie ma żadnego wpływu na gęstość kości;
- podnosi ciśnienie tętnicze krwi – jego wzrost (i to znaczny) powoduje dopiero picie kawy i palenie tytoniu;
- przyczynia się do wzrostu poziomu cholesterolu – u niektórych osób kawa rzeczywiście może działać w ten sposób, a zatem ci, którzy mają za wysoki jego poziom, powinni odstawić kawę na miesiąc i sprawdzić, czy rzeczywiście to właśnie ona jest winowajcą;
- wywołuje wrzody żołądka – kawa pobudza wydzielanie soków trawiennych i może zaostrzać chorobę wrzodową, ale nie ma związku między piciem kawy a powstawaniem tej choroby.
Warto wiedzieć, że przyczyną negatywnych skutków picia kawy nie zawsze jest kofeina, lecz także niektóre z ok. 700 zawartych w niej innych substancji o charakterze drażniącym. Dlatego warto zachować umiar w jej piciu.

Jak sobie zaparzysz...
Od sposobu parzenia kawy zależy nie tylko jej smak, ale także działanie.
Turcy zalewają prażone, zmielone nasiona zimną wodą, dodają cukier i gotują w miedzianym tygielku.
W Arabii Saudyjskiej mocną kawą zalewa się nasiona kardamonu. Powstaje w ten sposób napój o wyjątkowym, silnym aromacie.
Cały świat podbiła kawa espresso. Drobno zmielone ziarna poddawane są działaniu pary pod wysokim ciśnieniem, co sprawia, że napar jest wyjątkowo mocny. Serwuje się go w małych filiżankach z dodatkiem cukru lub skórki cytryny.
Oryginalny smak uzyskuje się, dosypując do kawy łyżeczkę sproszkowanej czekolady, szczyptę cynamonu lub odrobinę słodkiej śmietanki.
Ale nic tak szybko nie rozbudzi i nie postawi na nogi, jak poranna kawa z dodatkiem łyżeczki miodu.