Sacharoza - cukier w słodyczach. fot. Adobe Stock

Sacharoza - co to jest, występowanie, właściwości i szkodliwość

Sacharoza to związek, który kryje się w białych kryształkach używanych do słodzenia. Sprawdź, gdzie występuje i czym grozi jej nadmierne spożycie!
Barbara Dąbrowska / 07.06.2019 15:40
Sacharoza - cukier w słodyczach. fot. Adobe Stock

Sacharoza, choć nazwa ta nie brzmi znajomo, jest po prostu zwykłym cukrem z cukiernicy. Jej nadmiar jest bardzo groźny dla zdrowia. Zamień sacharozę na erytrytol lub stewię!

Spis treści:

Sacharoza – co to jest?

Z punktu widzenia chemicznego sacharoza jest dwucukrem zbudowanym z jednej cząsteczki glukozy i jednej fruktozy połączonych tzw. wiązaniem glikozydowym. Ze względu na surowce, z których jest otrzymywana nazywana jest także cukrem buraczanym lub trzcinowym. W potocznym, codziennym rozumieniu sacharoza to po prostu cukier, czyli białe kryształki, które dodajesz do herbaty.

Związek ten powszechnie stosowany jest do słodzenia słodyczy, napoi, ciast. W naturze występuje przede wszystkim w owocach.

Na opakowaniach produktów spożywczych sacharoza oznaczona jest w tabeli wartości odżywczej, jako cukier prosty razem z innymi związkami, które zaliczają się do tej grupy.

Właściwości i wartość odżywcza sacharozy

Sacharoza ma postać białych kryształków, które bardzo dobrze rozpuszczają się w wodzie. Oczyszczony biały cukier z buraków cukrowych zawiera 99,8 g czystej sacharozy w 100 g. Nie dostarcza on żadnych innych wartości odżywczych poza energią z węglowodanów prostych. Brązowy cukier pozyskiwany z trzciny cukrowej jest w mniejszym stopniu oczyszczony. Z tego powodu zawiera niewielką ilość witamin z gr. B, jednak jego wartość odżywcza, wbrew powszechnej opinii nie jest znacząco wyższa. 

Ile kalorii ma biały cukier?

  • 1 łyżeczka cukru dostarcza 20 kalorii (kcal)
  • 1 łyżka cukru dostarcza 49 kcal

Cukry proste (węglowodany proste) – gdzie występują? Dlaczego powinnaś je ograniczać?

Zastanów się, czy warto słodzić herbatę? Sacharoza dodawana do napojów i innych dań to puste kalorie. Zobacz, co się dzieje, gdy pijesz codziennie 2 herbaty słodzone 2 łyżeczkami cukru.

  • 2 łyżeczki cukru to 40 kcal.
  • 2 herbaty z 2 łyżeczkami cukru dostarczają łącznie 80 kcal.
  • W ciągu miesiąca spożywasz w ten sposób dodatkowe 2400 kcal.
  • Przytyjesz kilogram w tkance tłuszczowej, gdy zjesz 7000 kcal więcej ponad swoje zapotrzebowanie.
  • Pijąc taką ilość herbaty kilogram więcej na wadze zobaczysz już po 3 miesiącach!

Pomyśl teraz o odwrotnym procesie. Co się wydarzy, gdy przestaniesz słodzić lub zmniejszysz ilość cukru o połowę? Jeśli do tego dorzucisz ograniczenie jedzenia słodyczy i picia napojów gazowanych to efekt może być piorunujący, nawet, jeśli nie zmienisz w diecie nic innego! Schudniesz bez wysiłku!

Zastosowanie i występowanie sacharozy

Sacharozę pozyskuje się przede wszystkim z buraków cukrowych i łodygi trzciny cukrowej. W naturze, w niewielkich ilościach cukier ten występuje także w owocach, choć dominującym cukrem owocowym jest fruktoza. Nie musisz bać się cukru prostego z owoców świeżych. Najbogatsze w sacharozę są:

  • daktyle,
  • mango,
  • ananas,
  • morele,
  • nektarynki,
  • brzoskwinie,
  • melon.

Jedz owoce – będziesz zdrowsza i szczuplejsza! Cukier w owocach nie taki straszny!

Związek ten jest wykorzystywany w przemyśle spożywczym do słodzenia nie tylko produktów z grupy słodyczy i napoi gazowanych. Sacharozą słodzone są także:

  • jogurty owocowe,
  • płatki śniadaniowe,
  • syropy na kaszel,
  • dosładzane owoce suszone,
  • owoce w puszce,
  • dżemy, konfitury i powidła.

W tych ostatnich cukier jest jednocześnie środkiem konserwującym ograniczającym rozwój drobnoustrojów odpowiedzialnych za psucie produktu. Duże ilości sacharozy zawiera także syrop klonowy i melasa.

Czy sacharoza jest szkodliwa?

Człowiek w ogóle nie potrzebuje sacharozy do życia, poza tą, którą zjada w świeżych owocach. Związek ten jest trawiony i wchłaniany już w jamie ustnej. Z tego powodu bardzo szybko podnosi poziom cukru we krwi. Nadmiar sacharozy jest bardzo szkodliwy dla zdrowia. Z tego powodu należą ją ograniczać, na tyle, na ile jest to możliwe. Duża ilość cukru sprzyja:

  • otyłości,
  • insulinooporności i cukrzycy typu II,
  • chorobom serca,
  • próchnicy zębów,
  • osteoporozie,
  • zaburzeniu mikroflory jelit,
  • szybszemu starzeniu się skóry,
  • zaburzeniom erekcji,
  • przewlekłym stanom zapalnym,
  • wahaniom nastroju.

Ile cukru można zjeść dziennie?

Według norm cukier dodany może stanowić maksymalnie 10% z całodobowego zapotrzebowania kalorycznego, ale eksperci podkreślają, że ilość tą należy ograniczyć do 5%. Oznacza to, że jeśli starasz się spożywać 2000 kcal na dobę, to możesz zjeść tylko 5 łyżeczek cukru ze wszystkich produktów, które go dostarczają. To nie tylko cukier z cukiernicy! 

Węglowodany w diecie - co powinnaś o nich wiedzieć?

Sacharoza (cukier) w kostkach

fot. Adobe Stock

Czym zastąpić biały cukier?

Jeśli masz problem z wyeliminowaniem dosładzania zamień cukier stołowy na ksylitol lub erytrytol. Oba związki to tzw. alkohole cukrowe, bezpieczne dla człowieka. Ksylitol ma 40% kaloryczności cukru, zaś erytrytol w ogóle nie dostarcza kalorii. Substancje wyglądają i smakują dokładnie tak samo jak sacharoza. Jedyna różnica to lekkie uczucie zimna na języku, które zostaje po ich zjedzeniu. Możesz ich także używać do pieczenia. Ksylitol spożyty w nadmiernej ilości może wywołać efekt przeczyszczający, dlatego warto łączyć zastosowanie obu związków w domowej kuchni. 

Dobrą alternatywą dla sacharozy jest także stewia. To roślina, której liście zawierają tzw. glikozydy stewiolowe, substancje nawet 250-300 razy słodsze od cukru! Stewię możesz hodować na parapecie lub kupić słodzik na jej bazie.

Dowiedz się więcej o tym, jak ograniczyć słodycze w diecie:
Batony, cukiereczki, ciasteczka… Gubią także ciebie? Poznaj 5 strategii, dzięki którym ograniczysz zjadane słodycze
Detoks cukrowy – wyeliminuj cukry dodane, nie bój się cukru naturalnego!
Dzięki tej diecie pokonasz uzależnienie od słodyczy!

Specjalistka z zakresu żywieniowego leczenia otyłości, insulinooporności i zespołu jelita wrażliwego.
Barbara Dąbrowska-Górska
mgr inż.
Barbara Dąbrowska-Górska
dietetyk
Specjalistka z zakresu żywieniowego leczenia otyłości, insulinooporności i zespołu jelita wrażliwego.

Dietetyk z 12 letnim doświadczeniem. Ukończyła Technologię Żywności i Żywienie Człowieka w warszawskiej Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Pomaga pacjentom trwale zmienić nawyki żywieniowe. Uczy realnych rozwiązań, szacunku do ciała, konsekwencji i „godzenia” się z jedzeniem. Twórczyni autorskiego podejścia w nurcie pozytywnej dietetyki. Prowadzi poradnię online barbaradabrowska.pl.