Probiotyki

Wraz z rozwojem mikrobiologii okazało się, że niektóre mikroorganizmy są nam niezbędne do życia i prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Człowiek już od dawna wykorzystywał dobroczynną moc bakterii, np. spożywając kiszonki czy zsiadłe mleko – efekt pracy tzw. bakterii kwaszących. Postęp w nauce i medycynie umożliwił nam odkrywanie i izolowanie poszczególnych szczepów bakterii i wykorzystywanie ich m.in. do produkcji żywności.
/ 27.06.2006 19:08

Wokół nas roi się od mikroorganizmów. Nasze ciało jest również siedliskiem przeróżnych drobnoustrojów. Kiedyś uważano, że wszystkie bakterie są szkodliwe dla człowieka.

Na szczęście wraz z rozwojem mikrobiologii okazało się, że niektóre mikroorganizmy są nam niezbędne do życia i prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Człowiek już od dawna wykorzystywał dobroczynną moc bakterii, np. spożywając kiszonki czy zsiadłe mleko – efekt pracy tzw. bakterii kwaszących. Postęp w nauce i medycynie umożliwił nam odkrywanie i izolowanie poszczególnych szczepów bakterii i wykorzystywanie ich m.in. do produkcji żywności.

Niezwykle ważnym, a niestety często niedocenianym organem ludzkiego organizmu jest jelito. Jelita pełnią nie tylko funkcję trawienną, odgrywają również bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu układu immunologicznego. Czynnikiem regulującym działanie obu tych układów, tj. zarówno układu trawiennego jak i odpornościowego, jest obecna w jelitach flora bakteryjna. Dotychczasowe prace badawcze wykazały, że mikroflora jelitowa wywołuje korzystny efekt zdrowotny, uczestniczy w procesie trawienia wpływa na przyswajalność substancji mineralnych, funkcjonowanie systemu odpornościowego oraz na obniżenie ryzyka rozwoju niektórych nowotworów.

Tuż po narodzinach układ pokarmowy jest "sterylny", ale wkrótce potem rozwija się w nim mikroflora, która stopniowo zmienia się pod wpływem szeregu różnych czynników, takich jak sposób porodu, żywienie niemowlęcia, przyjmowanie antybiotyków i wiek. Dlatego też bardzo ważne jest zapewnienie rozwoju odpowiedniej flory bakteryjnej w naszym organizmie. Bakterie probiotyczne, zwane także „probiotykami”, należą do grupy bakterii mających niezwykle korzystny wpływ na funkcjonowanie naszych jelit, a także całego organizmu.

Nazwa bakterie probiotyczne ( z greckiego „pro bios” – dla życia ) jest zastrzeżona dla żywych mikroorganizmów zdolnych do przeżycia w przewodzie pokarmowym o prozdrowotnych właściwościach, będących wynikiem oddziaływania na skład i funkcje mikroflory jelitowej człowieka. Aby szczep bakteryjny został uznany za probiotyczny, musi sprostać wielu wymaganiom. Powinien zostać bardzo dokładnie przebadany i opisany. Musi być poznane jego działanie po dostaniu się do organizmu człowieka. Powinien być bezwzględnie nieszkodliwy dla człowieka, a jego cechy muszą być stałe.

Bardzo ważną cechą probiotyku jest jego tymczasowa obecność w przewodzie pokarmowym człowieka. Jest on tylko gościem, który przybywa, pomaga człowiekowi i opuszcza organizm po określonym czasie.

Naukowcy wyodrębnili cała grupę szczepów bakterii probiotycznych. Należą one do różnych rodzajów i gatunków, dlatego należy zwracać uwagę na wszystkie trzy człony nazwy: rodzaj, gatunek i szczep, np. Lactobacillus casei Shirota. Najważniejszy jest trzeci człon nazwy określający szczep, ponieważ każdy szczep probiotyczny wykazuje specyficzne, potwierdzone badaniami naukowymi korzyści, np. wspomaganie odporności organizmu, pomoc przy zwalczaniu biegunek, czy - wręcz odwrotnie – skrócenie czasu pasażu jelitowego.

Probiotyki dostępne są m.in. w produktach mlecznych fermentowanych, czasem niepoprawnie określanych mianem jogurtów. Błąd w nazwie polega na tym, że zwykły jogurt zawiera szczepy jogurtowe bakterii, a nie szczepy probiotyczne. Bakterie probiotyczne doskonale przeżywają w takich produktach, ponieważ mleko jest ich naturalnym środowiskiem. Dlatego korzyści zdrowotne wynikające z ich spożywania są większe niż tylko te związane z ich wartością odżywczą.

Zdecydowanie korzystna jest obecność 2 rodzajów bakterii. Są to Bifidobacterium i Lactobacillus. Ze zwiększenia ich obecności we florze jelitowej organizm człowieka odnosi korzyści. Dzieje się tak, gdyż szczepy tych gatunków mają zdolność hamowania rozwoju szkodliwych, patogennych bakterii i zmniejszania ilości produkowanych przez nie toksyn.