Duża część pracujących osób nie spożywa odpowiedniej ilości posiłków w ciągu dnia, co jest uzasadnione brakiem czasu i mnóstwem obowiązków / fot. Fotolia

Jak odżywiać się w chorobie nowotworowej?

Choroba nowotworowa charakteryzuje się zwiększonymi procesami katabolicznymi, co sprawia, że osoba taka chudnie w bardzo szybkim tempie. To natomiast osłabia organizm, który nie ma siły walczyć z postępującą chorobą. Odżywianie podczas choroby stanowi bardzo ważny element wspomagania leczenia. Poniżej przedstawione są podstawowe zasady odżywiania w chorobie nowotworowej.
/ 21.10.2011 09:25
Duża część pracujących osób nie spożywa odpowiedniej ilości posiłków w ciągu dnia, co jest uzasadnione brakiem czasu i mnóstwem obowiązków / fot. Fotolia

Czy odpowiednia dieta pomoże?

Prawidłowa dieta zapobiega wystąpieniu niedoborów składników odżywczych, które są niezbędne do prawidłowego działania m.in. układu odpornościowego. Ponadto zwiększy tolerancję pacjenta na stosowaną terapię. Prawidłowe odżywianie może zminimalizować efekty uboczne samej choroby, jak i leczenie.

Energia i białko na odbudowę

Przede wszystkim dieta osoby z nowotworem powinna pozwolić na utrzymanie lub uzyskanie prawidłowej masy ciała. Powinna być możliwie wysokoenergetyczna i wysokobiałkowa. Energetyczność diety może wzrosnąć nawet 1,5 – 2x w stosunku do osób zdrowych. Większa ilość białka jest niezbędna do odbudowy organizmu.

Zwiększenie energetyczności diety można uzyskać przez spożywanie gęstych, bogatych w energię produktów, takich jak: suszone owoce, jogurt, budynie, twarogi, orzechy, nasiona (jako przekąski). Głównym źródłem białka powinny być chude przetwory mleczne i mleko, ryby oraz produkty sojowe.

Zwiększenie ilości białka w diecie można uzyskać przez dodatek mleka w proszku do zup, sosów, puree, kisieli, białego sera, mięsa lub ryb czy omletów.

Tłuszcze niezalecane

Osoby chore nie powinny spożywać dużych ilości tłuszczów, ponieważ wysoka podaż tłuszczu przyspiesza rozwój guzów nowotworowych. Jest to szczególnie istotne w przypadku nowotworów hormonozależnych (np. rak piersi). Bardzo ważne są wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3. Kwasy te wzmacniają ochronę przed infekcjami, podnoszą odporność oraz zwiększają skuteczność stosowanych terapii. Odpowiednie ich spożycie po wycięciu raka piersi odpowiada za opóźnienie dalszego postępu choroby i może pomóc w hamowaniu powstawania przerzutów.

Głównym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3 są ryby morskie i owoce morza.  

Należy uważać na wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-6, których głównymi źródłami są: oleje słonecznikowe, sojowe, kukurydziane, które mogą znosić efekty działania omega-3.

Węglowodany tylko złożone

Węglowodany są najbezpieczniejszym źródłem energii dla osób z nowotworami. Najkorzystniejsze jest spożywanie węglowodanów złożonych (kasze, razowe, pełnoziarniste pieczywo). Powolny rozkład skrobi w przewodzie pokarmowym powoduje, że stopniowo uwalniana glukoza równomierne zaopatruje organizm w energię. Zwiększenie spożycia błonnika wskazane jest w przypadku występowania przewlekłych zaparć. Natomiast należy zmniejszyć podaż błonnika, gdy występują u chorego uporczywe biegunki czy objawy bólowe ze strony przewodu pokarmowego.

Polecamy: Jak znaleźć pomoc w walce z rakiem?

Problemy związane z odżywianiem

Wiadomo, że osoby z nowotworem mają częste problemy z odżywianiem. Brak apetytu czy nudności po spożytym posiłku można w pewnym stopniu ograniczyć. Małe częste posiłki lub przekąski będą łatwiej tolerowane niż 3 duże posiłki. Należy wybierać produkty łatwostrawne, o konsystencji ułatwiającej połykanie. Posiłki powinny być atrakcyjnie podane.

Brak apetytu, nadwrażliwość na niektóre smaki i niekorzystne efekty uboczne terapii ze strony przewodu pokarmowego powodują, że chory łatwo zadowala się małą porcją pożywienia. Zwolnienie czasu przesuwania treści pokarmowej, szybkie odczuwanie sytości powoduje, że najlepiej tolerowanym i zjadanym posiłkiem w ciągu dnia jest śniadanie. W związku z zaburzeniami smaku z diety należy wyeliminować produkty, które powodują u chorego awersję. Często nieakceptowane jest: czerwone mięso, produkty kwaśne, czasem produkty słodkie, w tym słodkie owoce, oraz produkty zawierające kofeinę.

Nudności można ograniczyć poprzez spożywanie częstych i niskotłuszczowych posiłków oraz suchych produktów, np. sucharki. Płyny należy pić małymi porcjami między posiłkami. Warto spożywać zimne lub chłodne potrawy. Zmniejszają one nudności, ponieważ mają najczęściej mniej intensywny zapach i łagodzą dolegliwości z jamy ustnej.

Radio i chemioterapia może zaburzać trawienie oraz wchłanianie niektórych składników odżywczych. Często występuje nietolerancja laktozy i sacharozy, które są spowodowane zniszczeniem ścian jelita. Należy wówczas wykluczyć z diety mleko i zastąpić je produktami mlecznymi fermentowanymi. Szczególnie polecane są jogurty czy mleko o zmniejszonej zawartości laktozy. Gdy występuje nietolerancja sacharozy, wyklucza się z diety produkty zawierające ten składnik (np. cukier i słodycze).

Dolegliwości zgagi można zmniejszyć poprzez regularne spożywanie 5-6 mniej obfitych posiłków dziennie. Chorzy podczas immunosupresyjnych terapii nowotworowych nie powinni spożywać produktów zbyt długo przechowywanych, czy przechowywanych w złych warunkach ani produktów surowych i nieprzetworzonych termicznie, gdyż mogą zawierać patogenne mikroorganizmy mogące wywoływać niebezpieczne dla nich infekcje.