Młoda kobieta układa dłonie w kształt serca. fot. Adobe Stock

Dieta śródziemnomorska i jej wpływ na zdrowie serca - wywiad z lekarzem

Czy dieta śródziemnomorska jest dobra dla serca? Co stanowi podstawę diety śródziemnomorskiej? Czy pizza, spaghetti, lasagne to też zdrowa dieta? Przeczytaj wywiad z prof. dr hab. med. Zbigniewem Gaciong.
Julia Kot / 08.02.2019 13:23
Młoda kobieta układa dłonie w kształt serca. fot. Adobe Stock

Lekarze polecają dietę śródziemnomorską jako profilaktykę niedokrwiennej choroby serca. Szczególnie ważne jest to dla osób ze skłonnością do nadciśnienia tętniczego i podwyższonego poziomu cholesterolu. Zastanawiasz się, co niezwykłego ma w sobie ta dieta, że tak sprzyja zdrowiu?

Zalety diety śródziemnomorskiej

Dieta śródziemnomorska jest pełna naturalnych, nieprzetworzonych produktów, głównie warzyw, owoców i nasion zbóż przyrządzanych na różne sposoby. Często jada się morskie ryby i owoce morza oraz rośliny strączkowe, takie jak soja, soczewica, groch. Prawie nie ma w niej mięsa i jego przetworów, rafinowanych węglowodanów (np. białego pieczywa, słodyczy) czy tłuszczy pochodzenia zwierzęcego. Potrawy są obficie przyprawiane czosnkiem i ziołami oraz oliwą z oliwek (aż 3/4 tzw. tłustych kalorii pochodzi właśnie z niej).

Pije się czerwone wino (sprzyja obniżaniu cholesterolu) często, ale z umiarem. Produkty używane w kuchni śródziemnomorskiej są bogate w błonnik, witaminy i składniki mineralne. Pomagają one organizmowi zwalczać szkodliwe wolne rodniki. Zawierają także dużo cennych nienasyconych kwasów tłuszczowych, które mają ochronny wpływ na serce i naczynia. Niektóre kwasy tłuszczowe musimy dostarczać z pożywieniem, ponieważ organizm sam nie potrafi ich wytworzyć, a doskonałym ich źródłem są właśnie potrawy diety śródziemnomorskiej.

Wsparcie w odchudzaniu!

Dietę śródziemnomorską możesz stosować całe życie, trzymając się jednej zasady - jedz 5 małych posiłków dziennie. Ten sposób odżywiania jest również doskonały, aby zdrowo schudnąć (do 4 kg w ciągu miesiąca). Najlepiej wtedy nie zjadać więcej niż 40 g tłuszczu dziennie i nie przekraczać 1200 kcal. Ważne jest zatem ograniczenie do minimum spożycia wędlin, pełnego mleka i tłustych serów.

Śródziemnomorski jadłospis  po polsku

Niektóre produkty dostępne i tanie we Włoszech czy Grecji są drogie i mniej dostępne w Polsce. Nie rezygnuj jednak ze stosowania diety śródziemnomorskiej. Jadłospis podobny do greckiego, a wykorzystujący nasze, polskie produkty da się komponować bez trudu.

Bakłażana czy karczocha wymień na cukinię, kabaczka lub patisona. Zamiast południowych odmian sałat kupuj kapustę. Podobne do oliwek wartości odżywcze mają nasze pestki słonecznika, które dodasz do sałatek.Twarożek zastąpi fetę, a bezerukowy olej rzepakowy drogą oliwę z oliwek z pierwszego tłoczenia. Cytrusy zamień latem na polskie sezonowe owoce, a południowe ryby i owoce morza na dorsza, flądrę i inne ryby bałtyckie. Włosi jadają dużo makaronów, my mamy bogactwo kasz. Dieta śródziemnomorska jest wzorcem, który można i trzeba modyfikować, jednocześnie dochowując mu wierności.

Zobacz, co sądzi o niej specjalista prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii WUM. Przeczytaj wywiad!

Wywiad z lekarzem

Kuchnia śródziemnomorska to dla większości z nas spaghetti, lasagne, pizza... Czy tego typu produkty mogą być dobre dla naszego serca?

Przed laty zauważono, że w pewnych regionach Europy ludzie żyją dłużej i rzadziej zapadają na choroby układu krążenia. Takim szczególnym miejscem na naszym kontynencie jest basen Morza Śródziemnego, czyli kraje południowej Europy: Włochy, Hiszpania, Francja. W tych krajach częstość zawałów jest zdecydowanie mniejsza, aniżeli w krajach Europy Północnej, np. w Polsce.

Okazuje się, że czynnikiem, który może decydować o tego typu różnicy w częstości występowania chorób serca jest sposób odżywiania się. Dieta osób mieszkających na terenie basenu Morza Śródziemnego znacząco różni się od tej, którą stosują osoby mieszkające nad Bałtykiem.

To jest dieta, której głównym źródłem tłuszczu jest olej roślinny (oliwa), a nie tłuszcz zwierzęcy. W tej diecie spożywa znacznie więcej warzyw i owoców. Bardzo ważnym elementem na tamtejszym stole są również ryby, zwłaszcza ryby morskie, i owoce morza. Ryby morskie - co warto podkreślić - mają cenne dla naszego organizmu tłuszcze, które chronią nasze serce.

Można spotkać się z opinią, że ta dieta nie jest dostosowana do naszego klimatu, który jest znacznie chłodniejszy niż na południu Europy. Czy przeprowadzono badania, które potwierdzałyby skuteczność tej diety wśród Polaków?

W badaniach okazało się, że ci, których przestawiono na dietę śródziemnomorską - w porównaniu do tych, którzy nie zmienili swoich nawyków żywieniowych - żyli dłużej i rzadziej chorowali na serce. Rzadziej dochodziło u nich do zawału czy udaru mózgu. Co więcej, okazuje się, że ten zwyczaj odżywiania się mieszkańców Europy Południowej również działa w Europie Północnej. Nie trzeba być Włochem, nie trzeba mieszkać w Nicei (Francja), aby odnosić korzyści z diety śródziemnomorskiej. Tak więc zmiana sposobu żywienia na dietę śródziemnomorską wiąże się z mniejszych ryzykiem chorób układu krążenia.

Czy wspomniana wcześniej pizza ma również dobroczynne działanie na nasze serce?

Pizza, spaghetti, lasagne nie mogą być podstawą diety śródziemnomorskiej, ale makarony przyrządzane na sposób południowy, czyli al dente (na twardo), rzeczywiście mają lepszy wpływ na nasz metabolizm, aniżeli inne źródła węglowodanów (czyli kluchy, jakie zjadamy w naszym kraju). Ale pamiętajmy, że dieta śródziemnomorska to w pierwszej kolejności warzywa, oliwa i ryby morskie.

Wysłuchała i spisała Monika Karbarczyk

Dowiedz się więcej o diecie śródziemnomorskiej:
Dieta śródziemnomorska w polskich warunkach. Czy olej rzepakowy może zastąpić oliwę z oliwek?
Dieta śródziemnomorska pomaga w terapii cukrzycy typu 2!
Dieta śródziemnomorska wcale nie jest trudna! Poznaj 8 najważniejszych zasad komponowania jadłospisów