kobieta w polu fot. Fotolia

Celiakia - objawy nietolerancji glutenu

Miewasz częste bóle brzucha, wzdęcia, biegunki? Zastanów się, czy to nie celiakia. Podpowiemy ci, jak ją zdiagnozować i żyć z nią (w miarę) normalnie.
/ 21.06.2018 16:21
kobieta w polu fot. Fotolia

Oczywistym źródłem glutenu są mąki, kasze, płatki zbożowe, potrawy mączne, makaron, pieczywo, ciasta i ciastka, panierki. Ale można go znaleźć również w innych produktach. I to wcale nie tak oczywistych. Oto one:

  • napoje: kawa zbożowa, kakao owsiane, napoje słodzone słodem jęczmiennym, piwo
  • przetwory mięsne: wędliny, konserwy rybne i mięsne, wędliny podrobowe (kaszanka, pasztetowa, pasztet), parówki, gotowe kotlety mielone, pulpety, hamburgery
  • produkty mleczne: jogurty owocowe, maślanki smakowe, napoje czekoladowe, produkty light, serki topione, tanie sery żółte (tzw. wyroby seropodobne) oraz sery białe do serników.
  • przyprawy: majonezy i gotowe sosy i dipy oraz sałatki z tymi sosami, przeciery pomidorowe, musztardy, keczupy, sosy i zupy w proszku, sosy sojowe, kostki bulionowe, mieszanki przypraw (np. curry, vegeta).
  • słodycze i przekąski: guma do żucia, żelki, nadziewane cukierki, batony, budynie, lody, czekoladki, chipsy.
  • dodatki: proszek do pieczenia, niektóre aromaty, cukier waniliowy.

Celiakia - co to za choroba?

Kiedyś celiakię uważano za chorobę wieku dziecięcego, z której się wyrasta. Nic bardziej błędnego! Cierpi na nią przynajmniej 1% ludzi na świecie, a ostatnio wykrywa się coraz więcej zachorowań także u osób dorosłych. Celiakia polega na nietolerancji glutenu – białka zawartego w ziarnach popularnych zbóż: pszenicy, jęczmienia, owsa i żyta.

Często bywa mylona z alergią pokarmową, bo w niektórych przypadkach daje podobne objawy. Wciąż nie znamy jej przyczyn. Często występuje ona u osób cierpiących na schorzenia autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto, czy reumatoidalne zapalenie stawów. Może się ujawniać w okresie spadku odporności, np. po ciężkich infekcjach, czy operacjach, a także pod wpływem silnego i długotrwałego stresu.

Celiakia - objawy choroby

Osoby cierpiące na celiakię są nadwrażliwe na gliadynę – składnik glutenu. Gdy dostaje się on do przewodu pokarmowego wywołuje stany zapalne jelita. To zaś powoduje zanikanie kosmków jelitowych. W efekcie ścianki jelita stają się gładkie, co zaburza prawidłowe przyswajanie pokarmu.

Powoduje to najczęściej bóle brzucha i wzdęcia, utratę masy ciała, biegunki, anemię, depresję. U niektórych pacjentów obserwuje się nietypowe objawy, np. afty i wrzodziejące zapalenia jamy ustnej, bóle kostne i stawowe, podwyższony poziom cholesterolu, problemy ze skórą, płodnością, czy uporczywe bóle brzucha.

Celiakia - zadbaj o bezglutenową dietę

Nie ma leków na celiakię – najlepszą i najskuteczniejszą metodą jej leczenia jest całkowite wykreślenie glutenu z jadłospisu. Na zawsze! Zjedzenie nawet niewielkiej ilości produktu zawierającego tę substancję, powoduje natychmiastowe pojawienie się dolegliwości.

Ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza pozwala natomiast zregenerować kosmki jelitowe, wyeliminować dolegliwości i poprawić samopoczucie. Pełna regeneracja kosmków może trwać od kilku tygodni nawet do kilku lat.

Celiakia - zasady diety bezglutenowej

Podstawową zasadą diety bezglutenowej jest unikanie wszelkich produktów zawierających choćby śladowe ilości glutenu. Jest on zawarty głównie w pszenicy (także orkiszu), ziarnach żyta, jęczmienia i owsa oraz we wszystkich produktach z ich dodatkiem.

W niektórych przypadkach, zwłaszcza w początkowym etapie diety, przy silnym zaniku kosmków jelitowych, zaleca się także okresowo unikanie produktów mlecznych zawierających laktozę.  Nawet śladowe ilości glutenu mogą wywołać dolegliwości. Dlatego staraj się przestrzegać kilku zasad:

  • Wybieraj jak najmniej przetworzone (naturalne) produkty.
  • Do zagęszczania zup i sosów używaj mąki ziemniaczanej, kukurydzianej lub ryżowej. Do panierowania, używaj bułki tartej bezglutenowej (dostępnej w sklepach ze zdrową żywnością), mąki lub kaszki kukurydzianej, sezamu, migdałów, orzechów.
  • Do pieczenia ciast kupuj gotowe mieszanki mąk bezglutenowych (kupisz je w sklepach ze zdrową żywnością) oraz bezglutenowego proszku do pieczenia.

  • Przygotowując jednocześnie bezglutenową i glutenową potrawę, używaj osobnych sztućców i naczyń. Unikaj krojenia swojego pieczywa na tej samej desce, na której krojony był wcześniej zwykły chleb. Makaron bezglutenowy nie powinien być osączany na tym samym sitku, co pszenny. W maśle, dżemie, pastach nabieranych ze wspólnego naczynia mogą znaleźć się okruchy pszennego chleba. Zadbaj więc o osobne pojemniki dla osoby chorej na celiakię.