Głodówka fot. Adobe Stock

Głodówka lecznicza, zdrowotna - działanie i skutki

Stosowanie głodówki obarczone jest ryzykiem wielu niebezpiecznych skutków. Post prowadzi do zakwaszenia organizmu i niedoborów pokarmowych. Przeczytaj zanim zastosujesz.
Barbara Dąbrowska / 23.09.2019 09:28
Głodówka fot. Adobe Stock

Spis treści:

Na czym polega głodówka?

To świadome powstrzymywanie się od jedzenia. Najczęściej zaleca się ją, jako sposób na oczyszczenie organizmu z toksyn, złogów, produktów przemiany materii. Bywa też stosowana w celu obniżenia wagi.

Działanie postu opiera się o zjawisko tzw. endogennego odżywiania (autofagia). Teoretycznie polega ono na „samozjadaniu” uszkodzonych, starych struktur przez komórki. Autofagia nasila się w okresie głodu, ponieważ organizm z trawienia niepotrzebnych elementów uzyskuje energię do funkcjonowania.

Różne rodzaje głodówki stosowane są od tysięcy lat, jednak współczesna medycyna w odradza jej stosowanie. Powstrzymywanie się od jedzenia może być niebezpieczne. Bilans zysków i start nie jest równy.

Rodzaje głodówki

Post to nie tylko całkowita rezygnacja z jedzenia posiłków. Głodówką nazywa się każdy sposób żywienia, w którym pożywienie lub płyny dostarczają znacznie mniej kalorii (kcal) niż potrzebuje organizm do normalnej pracy. Kaloryczność postów i półgłodówek jest niższa od tzw. podstawowej przemiany materii, czyli takiej ilości energii, która zapewnia optymalną pracę narządów wewnętrznych.

Głodówką będzie zatem:

  • rezygnacja z posiłków;
  • monodieta oparta o 1 składnik – np. dieta jabłkowa, grejpfrutowa, kapuściana;
  • dieta sokowa, której podstawą są głównie soki warzywne;
  • dieta warzywno-owocowa (dieta dr Dąbrowskiej, dieta Daniela).

Szczególnym rodzajem tego typu diety są tzw. posty przerywane, w których ścisłą głodówkę stosuje się w wybrane 2-3 dni tygodnia.

Głodówka zdrowotna to mit

Wiele osób podkreśla, że świadoma rezygnacja z pokarmów działa zbawiennie na organizm, który pozbywa się niepotrzebnych elementów wykorzystując odżywianie wewnętrzne. Zwolennicy postów powołują się często na badania japońskiego biologa Yoshinori Ohsumi, który w 2016 roku otrzymał Nagrodę Nobla za odkrycie zjawiska autofagii (auto-samo, fagia-jeść).

Problem w tym, że naukowiec badał odżywianie wewnętrzne wykorzystując do tego celu komórki głodzonych drożdży. Te jednokomórkowe organizmy często wykorzystywane są w doświadczeniach, jako model ludzkiej komórki. Zaobserwowanych mechanizmów nie można jednak jeden do jednego przekładać na funkcjonowanie ludzkiego organizmu, który jest znacznie bardziej złożony.

Przypuszcza się, że zaburzenia „samozjadania” mogą mieć wpływ na rozwój chorób takich jak nowotwory, cukrzyca typu II czy choroba Parkinsona. Jednak świat nauki jest jeszcze daleki od potwierdzenia, że głodówka ma charakter zdrowotny czy leczniczy. Zgodnie z aktualną wiedzą jej stosowanie może mieć wiele negatywnych skutków.

Etapy postu

Co dzieje się w twoim organizmie, gdy nie jesz? Prześledzimy ten proces krok po kroku.

Etap 1 – rozdrażnienie

W pierwszym dniu czujesz się głodna. Stężenie cukru we krwi jest bardzo niskie, dlatego na nic nie masz siły, kręci ci się w głowie. Twój mózg robi wszystko, by zachęcić cię do jedzenia, dlatego wydziela hormony pobudzające apetyt. Na tym etapie organizm korzysta z zapasowych źródeł energii (np. glikogen zgromadzony w mięśniach) i usuwa dużą ilość wody z organizmu, ale jeszcze nie spala tkanki tłuszczowej.

Etap 2 – ketoza

W kolejnych dniach postu twoje ciało powoli przestawia się na spalanie tkanki tłuszczowej, ponieważ nie ma już żadnego innego źródła energii. Niestety, tłuszcz nie może być w pełni spalony, jeśli nie dostarczasz do organizmu żadnych węglowodanów. W wyniku tego procesu powstają ciała ketonowe (ketony), które wprowadzają organizm w stan ketozy. Wiąże się on z silnym zakwaszeniem organizmu i może być niebezpieczny szczególnie dla cukrzyków. W tym czasie odczuwasz silne bóle głowy, pocisz się intensywnie, jeszcze bardziej słabniesz.

Po kilku dniach sytuacja zmienia się diametralnie. Ketony w wysokim stężeniu działają na mózg euforycznie, dlatego czujesz się lepiej. Masz więcej energii, przestajesz odczuwać głód i błędnie zakładasz, że post działa na ciebie pozytywnie.

Na czym polega dieta ketogeniczna?

Etap 3 – wyniszczenie

Przedłużający się post prowadzi do spalania białka, które jest budulcem twoich mięśni i narządów wewnętrznych. Poczucie siły znika, zastępuje je silne zmęczenie. Zaczynają rozwijać się niedobory pokarmowe. W skrajnych przypadkach może dojść do śpiączki wywołanej ketozą.

Głodówka lecznicza
fot. Adobe Stock

Skutki stosowania

Zwolennicy głodówki proponują różne czasy trwania kuracji od 3 do 40 dni. O ile 3 dni bez jedzenia dla osób zdrowych nie są zagrożeniem, o tyle post 40 dniowy wywołuje liczne skutki uboczne:

  • zwolnienie perystaltyki jelit;
  • odwodnienie organizmu;
  • utratę masy ciała przez spalanie mięśni i tkanki tłuszczowej oraz wydalanie wody;
  • uwolnienie toksycznych związków zmagazynowanych w tłuszczu podskórnym;
  • pogorszenie funkcji wątroby, która obciążona jest spalaniem tłuszczu;
  • zastój żółci w pęcherzyku żółciowym;
  • zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi, co może prowadzić do ataku dny moczanowej;
  • zmniejszenie masy serca w wyniku spalania mięśnia, który je buduje;
  • zaburzenia cyklu miesiączkowego;
  • kształtowanie nieprawidłowego stosunku do jedzenia;
  • obniżenie odporności;
  • efekt jo-jo.

Głodówka a odchudzanie

Post bardzo często stosowany jest przez osoby, które mają otyłość lub nadwagę. Nadmiernej masie ciała towarzyszą inne dolegliwości, takie jak choroby serca, nadciśnienie czy cukrzyca typu II. W takiej sytuacji wprowadzenie postu jest szczególnie niebezpieczne ze względu na możliwość nasilenia tych chorób.

Choć głodówka prowadzi do dużego spadku wagi (nawet kilkanaście kilogramów) to jednak blisko 98% osób wraca do początkowej masy ciała. Jej stosowanie wiąże się ze spadkiem tempa metabolizmu.

Dlaczego posty lecznicze są popularne?

Jak to się dzieje, że głodówka ma tylu zwolenników? To proste i szybkie rozwiązanie problemów. Proste, bo wystarczy przestać jeść, albo jeść same warzywa (jabłka, grejpfruty...), szybkie, bo 3-10-20 dni to niewiele w porównaniu z trwałą zmianą nawyków żywieniowych. W czasie postu nie trzeba wykonywać wysiłku wkładanego w codzienne, zdrowe przyzwyczajenia. Nie musisz planować zakupów, gotować, nosić lunchboxów.

Skąd zatem te pozytywne historie w internecie? Sytuacje, w których ktoś „schudł stosując post Dąbrowskiej” lub „przestał mieć problemy z migrenami po tygodniowej głodówce” to tak naprawdę jednostkowe przypadki. Jednak właśnie nimi chwalą się internauci i znajomi. Trudniej za to przyznać się do własnego błędu i opowiedzieć o efektach ubocznych. Właśnie z tego powodu zewsząd słyszysz tylko o zaletach postu.

W nauce sukces pojedynczej osoby nie ma znaczenia, ważne są duże badania obejmujące setki, tysiące osób. To właśnie na ich bazie powstają zalecenia żywieniowe, które (między innymi)odradzają post. Tego się trzymaj, dla własnego zdrowia i bezpieczeństwa.

Dowiedz się więcej o głodówkach:
Dieta dr Dąbrowskiej to HIT Internetu! Zobacz, jakich zaskakujących efektów możesz się spodziewać!
Dieta sokowa ma odchudzać i oczyszczać z toksyn? Sprawdź, jak jest naprawdę!
Przeczytaj co o głodówce zdrowotnej sądzą użytkowniczki forum polki.pl

Specjalistka z zakresu żywieniowego leczenia otyłości, insulinooporności i zespołu jelita wrażliwego.
Barbara Dąbrowska-Górska
mgr inż.
Barbara Dąbrowska-Górska
dietetyk
Specjalistka z zakresu żywieniowego leczenia otyłości, insulinooporności i zespołu jelita wrażliwego.

Dietetyk z 12 letnim doświadczeniem. Ukończyła Technologię Żywności i Żywienie Człowieka w warszawskiej Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Pomaga pacjentom trwale zmienić nawyki żywieniowe. Uczy realnych rozwiązań, szacunku do ciała, konsekwencji i „godzenia” się z jedzeniem. Twórczyni autorskiego podejścia w nurcie pozytywnej dietetyki. Prowadzi poradnię online barbaradabrowska.pl.