„Synowa leni się w domu i tylko ogląda szwedzkie seriale. Gdyby nie moja pomoc, to wnuki miałyby w życiu ciężko”
„Pierwszy raz mnie zatkało, kiedy wpadłam do nich, żeby zostawić pomidory z działki. Akurat była pora obiadowa, dzieciaki marudziły, a w kuchni... cisza. Lodówka otwarta, w garnku na kuchence coś, co wyglądało jak błotnista woda z pływającym makaronem”.
Nigdy nie uważałam się za osobę szczególnie surową. Może wymagającą – owszem. Za moich czasów, wszystko wyglądało inaczej. Kobieta pracowała, gotowała, ogarniała dom, wychowywała dzieci. Nikt się nie użalał, bo zmęczenie było wpisane w codzienność. A teraz? Wystarczy, że któraś urodzi jedno dziecko i już się robi z niej męczennicę. I wszystko jej się należy – pomoc, odpoczynek, uznanie. Tylko że uznanie trzeba sobie zasłużyć. Nie mówię tego bez powodu. Od ponad pięciu lat obserwuję z bliska, jak wygląda życie mojej synowej. Nie oceniam pochopnie – wystarczyło kilka dni, żebym zrozumiała, z kim mam do czynienia. I żal mi wnuków. Bo przy takiej matce, to one naprawdę mogłyby nie wyjść na ludzi. Na szczęście jestem ja. I to nie żadna przechwałka, tylko stwierdzenie faktu. Wzięłam głęboki wdech Pierwszy raz mnie zatkało, kiedy wpadłam do nich, żeby zostawić pomidory z działki. Akurat była pora obiadowa, dzieciaki marudziły, a w kuchni... cisza. Lodówka otwarta, w garnku na kuchence coś, co wyglądało jak błotnista woda z pływającym makaronem. – Co to ma być? – zapytałam, zaglądając do środka. – Zupka chińska. Dzieci lubią – odpowiedziała mi synowa z kanapy, nawet się nie ruszając. Leżała rozwalona, z telefonem w dłoni. – A ty nie gotujesz dzisiaj? – spytałam ostrożnie, choć we mnie już się gotowało. – Oj, mamo, a co tu gotować. Po co się męczyć, jak można szybko i prosto. Wzięłam głęboki wdech. Siedmioletni Stasio siedział przy stole, bawiąc się pustym kubkiem, a czteroletnia Zosia dłubała łyżką w miseczce, wyraźnie niezadowolona. – Babciu, a ty umiesz zrobić pomidorową? Taką prawdziwą? – zapytała cicho. – Umiem, ale nie wiem, co na to wasza mama – odpowiedziałam z uśmiechem, ale patrząc prosto w oczy synowej. – Mamo, nie przesadzaj, dzieci nie umrą od razu od jednej zupki – mruknęła pod nosem i znowu zanurzyła się w telefonie. – Nie umrą, ale nie muszą żyć na proszku i konserwancie – odparłam. W odpowiedzi tylko parsknęła śmiechem. Byłam w szoku Następnego dnia znowu tam byłam. Nie planowałam tego, przysięgam. Wnuczka przyszła do mnie sama. – Babciu, mama śpi, a ja chciałam tylko zobaczyć twojego kota – powiedziała z powagą, której nie spodziewałam się po czterolatce. Zadzwoniłam do drzwi syna, niosąc małą na rękach. Otworzyła mi, oczywiście, ona – rozczochrana, z kubkiem kawy. – O, to tu jesteś – powiedziała do córki. – Śpisz do dziesiątej, a dziecko samo łazi po podwórku? – zapytałam, ledwo panując nad głosem. – Mamo, dramatyzujesz. Przecież nic się nie stało. Poza tym... ja wczoraj oglądałam serial do późna. – Jaki serial? – Taki szwedzki, mocny. – No, świetna inspiracja – rzuciłam. – A kto był z twoimi dziećmi, jak ty przeżywałaś szwedzki dramat? – No... były w pokoju obok. Ja wszystko słyszę przez ściany. Pokręciłam głową. Z kuchni dobiegł cichy płacz. – To Stasio? – Mamo, daj mi spokój. Czy ty musisz wszędzie widzieć problem? Zgarnęłam ścierkę i ruszyłam do pokoju. Nie rozumiał mnie – Babciu, a czemu mama ciągle mówi, że wszystko robi sama? – zapytał mnie Stasio, kiedy rozkładałam mu czystą pościel. – A co dokładnie mówi? – zapytałam ostrożnie. – Że jakby nie ona, to byśmy chodzili głodni i brudni. A przecież ty przynosisz jedzenie i pierzesz nasze rzeczy, prawda? No i co miałam odpowiedzieć? Tego samego dnia, kiedy syn wrócił z pracy, postanowiłam z nim porozmawiać. Zabrałam go na bok, do kuchni. – Masz piękne dzieci. A wiesz, że Zosia dzisiaj przyszła do mnie sama, bo twoja żona „odsypiała serial”? Westchnął, jakby go to już wcale nie zaskakiwało. – Mamo, ja wiem, ale nie chcę ciągle się z nią kłócić. – Synu, ona jest matką, a ty – ojcem. Tylko jakoś nie widzę, żebyście działali jak drużyna. – No przecież pracuję. Przynoszę pieniądze, rachunki płacone, dzieci mają co jeść. – Dzięki mnie – poprawiłam go. – Bo gdyby nie moje słoiki i pranie u mnie w pralce, to nie wiem, jakby to wyglądało. Przecież nawet obiadu ci nie ugotuje, tylko kupuje gotowe pierogi. – Nie chcę jej cisnąć. I tak się czuje przytłoczona – burknął, patrząc w blat. – To może niech się czuje trochę mniej przytłoczona ekranem. A bardziej tym, co się dzieje z jej dziećmi. Albo z tobą. Chciał coś powiedzieć, ale tylko zacisnął zęby. – Dobrze wiesz, że jeśli ja się wycofam, to nie będzie tu komu pomóc – dodałam ciszej. – I wtedy zobaczysz, co to znaczy. Serce mi się ścisnęło W sobotę zaprosiłam dzieci do siebie. Pachniało ciastem, a telewizor był wyłączony – cud, prawda? Zosia bawiła się guzikami, Stasio coś rysował. Spojrzałam mu przez ramię. – Co to takiego? – zapytałam, wskazując na obrazek. – To nasz dom. A tu jesteś ty, babciu. – Pokazał postać z siwymi włosami i wielką chochlą w ręce. – A tu mama. Leży na wersalce i patrzy w telefon. – A tata? – Tata jest tu, w samochodzie. Wraca z pracy. Serce mi się ścisnęło z żalu. Dzieci narysowały dokładnie to, co widzą każdego dnia. Zosia tymczasem podreptała do kuchni. – Babciu, a możesz nie mówić mamie, że u ciebie dostaliśmy ciasteczka? – A czemu? – Bo mama mówi, że słodycze są złe i że przez nie nie chce nam się spać. A ona sama zjada całe opakowanie lodów, jak my idziemy spać. Stasio spojrzał na siostrę i pokiwał głową. – Tylko nikomu nie mów, bo ona wtedy krzyczy, że ją osądzamy. A ja nie wiem, co to znaczy, ale to coś złego. Usiadłam obok nich na dywanie i przytuliłam ich oboje. – U mnie możecie mówić wszystko. I nikt nie będzie na nikogo krzyczał, rozumiecie? – Rozumiemy, babciu – odpowiedzieli prawie jednocześnie. Wiedziałam, że to, co się dzieje w tamtym domu, zaczyna już zostawiać ślady. A przecież to dopiero początek ich życia. Nie mogłam ich zostawić samych z matką, która zapomniała, że dzieci nie wychowują się przez sam fakt istnienia. Przemówiłam mu do rozsądku – Mama mówi, że jest zmęczona, bo ma wypalenie macierzyńskie – wypalił Stasio w niedzielę rano, kiedy znów przyszli na śniadanie w piżamach. – A co to znaczy? – zapytałam, nalewając im kakao. – Że jak się ma dzieci, to człowiekowi się odechciewa wszystkiego – wyrecytował z powagą. – A kiedy to powiedziała? – Wczoraj, do cioci na telefonie. Westchnęłam. Po południu przyszedł mój syn. Siedział jak na szpilkach. – Mamo, Justyna się źle czuje. Mówi, że ją wszystko przerasta. I że źle się z tobą czuje, bo masz do niej pretensje. – Bo mam. I nie są znikąd. Rachunki za gaz, dzieci niedopilnowane, dom w rozsypce. – No ale mówi, że traktujesz ją jak lenia i że ona się przez to zamyka. – A co ja mam traktować, jak nie to, co widzę? Gdybym nie prała, nie gotowała i nie odbierała dzieci z przedszkola, to co by było? – Mamo... – Dzieci potrzebują rodziców. A że ciebie nie ma od świtu do nocy, to zostaje babcia. Milczał długo, aż w końcu powiedział: – Nie chcę, żeby się to wszystko rozsypało. – To pomóż mi to poskładać. Wyszłam bez słowa Zostawiłam dzieci pod opieką sąsiadki i poszłam do domu syna. Tym razem nie z pomidorami, nie z czystym praniem, nie z zupą w słoiku. Weszłam bez pukania, ale zamiast od razu zabrać się za ogarnianie chaosu, usiadłam na kanapie i spojrzałam na Justynę. Leżała pod kocem, w szlafroku, z tabletem w dłoniach. – Pogadajmy. – Tylko nie teraz. Zaczęłam nowy odcinek. – Nie, właśnie teraz. Serial ci nie ucieknie. Dzieci – może. Pokręciła oczami, ale odłożyła tablet. – Wiem, co myślisz. Że jestem złą matką. Że nic nie robię. Że wszystko na twojej głowie. – Nie, myślę, że jesteś dorosłą kobietą, która zapomniała, że dzieci to nie są lokatorzy. To nie są meble, które się odkurza raz w tygodniu. To ludzie. I potrzebują matki. – Ja się po prostu źle czuję. Mam dość. Czuję się bezużyteczna. – To zacznij coś robić. Nie czekaj, aż życie minie między kolejnymi sezonami. Bo twoje dzieci rosną szybciej, niż się orientujesz. I zaraz ci zostanie tylko pusty pokój i pretensje. Synowa spojrzała gdzieś w bok. – Myślisz, że ja sobie z tym poradzę? – Nie wiem, ale wiem, że dłużej za ciebie matką nie będę. Wyszłam bez słowa. Następnego dnia, pierwszy raz od dawna, usłyszałam przez telefon: – Mamo, zrobiłam pomidorową. Sama. Dzieci jadły aż miło. – I bardzo dobrze – odparłam. Janina, 64 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Od świtu do nocy biegam z mopem w rękach, a mąż tylko siedzi na kanapie. Nie widzi, że cały dom jest na mojej głowie” „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze”
„Dzień Babci szybko zamienił się w koszmar. Chwila nieuwagi, a z wnuczkiem byłaby tragedia”
„Furtka była otwarta. Serce waliło mi jak oszalałe. Wybiegłam na chodnik i rozglądałam się gorączkowo. Samochody przejeżdżały w obie strony, ludzie spieszyli się z zakupami, a mojego wnuka... nie było”.
Są takie dni w roku, które powinny być święte. Nietykalne, spokojne, przewidywalne. Dla mnie takim dniem od lat był Dzień Babci. Zawsze wystarczył mi kwiatek, czekoladki i dwie godziny z wnukiem, żeby poczuć się kochaną. Tylko że w tym roku wszystko poszło... inaczej. Nie wiem, czy to kwestia wieku, czy zwykłego zmęczenia, ale tamtego dnia coś wymknęło mi się spod kontroli. Próbuję o tym nie myśleć, wypierać z głowy, tłumaczyć sobie, że każdemu mogło się przydarzyć. I tak – mogło. Jednak nie powinno. Bo chwila nieuwagi kosztowała mnie więcej, niż się spodziewałam. Próbowałam go czymś zająć – No chodź, kochanie, babcia ci zrobiła kakao – próbowałam przekonać wnuka, który właśnie wpakował się pod stół i nie zamierzał stamtąd wychodzić. – Nie chcę kakao! – odpowiedział, chowając głowę między kolana. – Chcę bajki na tablecie! Westchnęłam. Jeszcze dwa lata temu wystarczał pluszowy miś i herbatniki. Teraz miał cztery lata, własne zdanie i – niestety – obsesję na punkcie wszystkiego, co świeciło, grało i miało ekran. Oczywiście, zgodnie z rodzinną umową, miałam nie dawać mu tabletu, dopóki nie zje i się nie pobawi. – Zjesz ciasteczko z dżemem, to potem coś obejrzymy razem – próbowałam jeszcze raz. – A zjesz ze mną? – wychylił główkę spod stołu. – No jasne – uśmiechnęłam się i wyciągnęłam do niego rękę. – Zawsze jem z tobą, przecież wiesz. Wygramolił się spod stołu i usiadł przy kuchennym stole. Był jak aniołek. Czasem miałam wrażenie, że patrzę na kopię mojej córki, kiedy była mała. Tylko że tamta wersja nie wrzeszczała na cały dom, jak coś jej nie pasowało. – Babciu, a czy ty umiesz robić magię? – Magię? No pewnie! – odparłam bez namysłu, a on aż podskoczył z radości. – To spraw, żeby mama nie przychodziła po mnie tak wcześnie, dobrze? Roześmiałam się. Jeszcze nie wiedziałam, że za kilka godzin będę marzyć, by córka przyszła wcześniej. Serce miałam w gardle Zaczęło się zwyczajnie. Klocki, kredki, chwila bajki. W tle gotowała się zupa, a ja byłam zadowolona, że wnuk się bawi sam. Przysiadłam w końcu na chwilę, żeby odpocząć. Tyle że ta „chwila” okazała się zgubna. – Babciu! Patrz! – krzyknął z salonu. – Co się dzieje? – zawołałam z kuchni. – Patrz, jestem superbohaterem! – usłyszałam i po chwili łomot. Zamarłam. Rzuciłam łyżkę do zlewu i pobiegłam do pokoju. Na środku salonu stał rozchwiany taboret, a obok niego – mój wnuk, cały w pelerynie z koca i koronie z kartonu. Wyraźnie dumny z siebie. – Co ty wyprawiasz?! – złapałam się za głowę. – Przecież mogłeś spaść! – Ale nie spadłem. Babciu, patrz! Umiałem! – rozciągnął ręce jak skrzydła. – Zejdź mi natychmiast z tego stołu! – krzyknęłam, choć nie lubię podnosić głosu. Serce miałam w gardle. – Babciu, ale ja leciałem! Jak w bajce! Podbiegłam do niego i chwyciłam go na ręce. Był cały i zdrowy, ale drżałam jak osika. – Kochanie, obiecałeś, że nie będziesz sam się wspinał. To nie zabawa. – Nie sam. Z peleryną. Ona mnie chroni – odparł śmiertelnie poważnie. W tamtym momencie pomyślałam, że chyba za bardzo ufam tej jego „wyobraźni”. Albo za mało pamiętam, co dzieci potrafią zrobić w dwie minuty. Wróciłam do kuchni i wyłączyłam gaz pod garnkiem. Nie, dzisiaj nie będzie obiadu. Dzisiaj trzeba mieć oczy dookoła głowy. – Babciu, a możemy iść na plac zabaw? Nie powinnam się zgodzić. A jednak kiwnęłam głową. Nie spuszczałam z niego oka – Tylko nie wchodź na tę wysoką zjeżdżalnię, dobrze? – mówiłam po raz trzeci, zapinając mu kurtkę pod szyję. – Ale ja już jestem duży! – jęknął. – Mama mówi, że czterolatek to prawie dorosły! – A babcia mówi, że czterolatek to dalej dziecko i musi słuchać – odpowiedziałam z uśmiechem, chociaż w środku miałam dziwne przeczucie. Na placu zabaw było pusto. Pogoda niby ładna, ale mroźny wiatr skutecznie zniechęcił innych rodziców do wyjścia na dwór. Mnie też było zimno, ale wnuk biegał jak nakręcony. Wspinał się, zjeżdżał, udawał potwora i kosmonautę jednocześnie. Usiadłam na ławce, z czapką naciągniętą na uszy i herbatą w termosie. – Babciu, patrz, teraz skoczę jak ninja! – krzyknął z tej niskiej, bezpiecznej zjeżdżalni. – Dobrze, tylko uważaj! Patrzyłam. Naprawdę. Przez całą godzinę nie spuszczałam z niego oka. A potem... potem zadzwonił telefon. Córka. W kieszeni brzęczało, więc odebrałam. – Cześć mamo. I jak tam? Wszystko w porządku? – spytała od razu. – Tak, jesteśmy na placu. Biega, szaleje, jak to on. Już ci mówię, co ma na sobie, bo pewnie chcesz zdjęcie do aplikacji przedszkolnej... Odwróciłam głowę, żeby rzucić okiem na jego kurtkę. Tylko na chwilę. – Mamo, słyszysz mnie? – zapytała córka. – Tak, tak, tylko... – rozejrzałam się po placu. Był pusty. Przecież wnusio był tu przed sekundą. – Halo? – powtórzyła córka. – Muszę kończyć – powiedziałam szybko i zerwałam się z ławki. Plac był cichy. Zbyt cichy. – Kochanie? – zawołałam. – Gdzie jesteś? Nikt nie odpowiedział. Zrobiło mi się słabo Nie pamiętam, kiedy ostatnio biegłam. Telefon wciąż miałam w dłoni, a w głowie kręciła się jedna myśl: jakim cudem on zniknął? – Kochanie! – zawołałam głośniej, przeczesując wzrokiem huśtawki, drabinki i ślizgawki, jakby mógł się nagle stać przezroczysty. – Halo! Gdzie jesteś?! Wiatr zawył między blokami, a mi zrobiło się tak zimno, jakby ktoś otworzył lodówkę i wepchnął mnie do środka. Pobiegłam do bramy obok placu, tej prowadzącej na mały parking. Zobaczyłam tylko dwa auta i starszą kobietę z siatkami. – Przepraszam! – krzyknęłam do niej, choć głos mi się łamał. – Widziała pani chłopca? Małego, w granatowej kurtce? Kobieta zmrużyła oczy. – A jak wyglądał? – zapytała podejrzliwie, jakby to był quiz, a nie moje życie. – Ma okulary… takie małe… i czapkę z pomponem! – wyrzuciłam z siebie, czując, że zaraz zacznę płakać. – Aaa… – staruszka kiwnęła głową. – Pobiegł tam, do furtki, co prowadzi za plac. Za plac. Tam była wąska alejka w stronę ulicy. Zrobiło mi się słabo. Pobiegłam w tamtą stronę i dopiero wtedy zadzwonił telefon. Córka. Oczywiście. – Mamo, czemu się rozłączyłaś? – usłyszałam jej spokojny głos, który w tej chwili brzmiał jak prowokacja. – Nie mogę rozmawiać. On… on mi zniknął sprzed oczu – wyszeptałam. Zapadła cisza. Taka, której się nie zapomina. – Co znaczy „zniknął”? – jej głos nagle zrobił się twardy. Nie odpowiedziałam. Miałam nogi jak z waty Furtka była otwarta. Serce waliło mi jak oszalałe. Wybiegłam na chodnik i rozglądałam się gorączkowo. Samochody przejeżdżały w obie strony, ludzie spieszyli się z zakupami, a mojego wnuka... nie było. – Chłopiec, mały, okulary, czapka z pomponem! Widział pan?– podbiegłam do mężczyzny z psem. – Tędy? – zapytał, marszcząc brwi. – Przed chwilą przebiegł taki malec. W stronę sklepu spożywczego, tam dalej. Rzuciłam krótkie „dziękuję” i popędziłam we wskazanym kierunku. Miałam nogi jak z waty, a w głowie jedno pytanie: jak mogłam do tego dopuścić? Nagle kątem oka zobaczyłam znajomą czapkę. Siedział na krawężniku. Trzymał coś w rękach i rozmawiał z jakąś kobietą. Podbiegłam do nich, cała zdyszana. – Boże, tu jesteś! – wykrztusiłam i chwyciłam go za ramiona. – Myślałam, że… że cię nie znajdę! Spojrzał na mnie zaskoczony. Cały. Zdrowy. Trochę wystraszony. – Babciu, ja tylko poszedłem kupić lizaka… – powiedział cicho. Nie wiedziałam, co powiedzieć. – Nie wolno ci samemu wychodzić z placu zabaw! Nigdy, słyszysz? – uklękłam przed nim. – Ale miałem pieniążki… – Nawet z pieniędzmi nie wolno! – głos mi zadrżał. Wzięłam go za rękę i ruszyliśmy powoli do domu. W milczeniu. Z tyłu głowy słyszałam już głos córki. I wiedziałam, że tym razem nie będzie żadnego „mamo, nic się nie stało”. Załamałam się – Ty chyba żartujesz – powiedziała moja córka, kiedy tylko otworzyła drzwi. Nie krzyczała. Właściwie to byłoby lepsze. Krzyk można znieść. Milczenie i spokojny ton – niekoniecznie. Stałam z wnukiem w przedpokoju, czując się jak uczennica wezwana do dyrektora. – On wyszedł z placu zabaw? Sam? – zapytała ponownie. – Na chwilę spuściłam go z oczu… – zaczęłam, ale sama nie wierzyłam we własne słowa. Córka parsknęła śmiechem, który bardziej bolał niż wyrzut. – Mamo, to nie jest już kwestia „ups, nie zauważyłam”. On mógł wybiec na ulicę. Mógł pójść z kimś obcym. A ty… ty nie zauważyłaś, kiedy zniknął. – Myślisz, że nie jestem tego świadoma?! – wybuchłam. – Szukałam go jak szalona! Przebiegłam pół osiedla, cała się trzęsłam… Nie chcę nawet myśleć, co by było, gdyby… Zamilkłam, bo głos mi się załamał. – Mamo, ja ci ufałam – powiedziała ciszej. – Ale chyba za bardzo. Mały, nieświadomy powagi sytuacji, przytulił się do mojej nogi. – Babciu, a mogę teraz zjeść lizaka? Spojrzałyśmy na niego obie. – Tak, zjedz – powiedziałam cicho. Córka westchnęła, zmęczona tą całą rozmową. – Muszę się zastanowić, czy będziesz go jeszcze odbierać z przedszkola. Daj mi czas. Nie dzwoń. Sama się odezwę. Wyszłam na klatkę schodową, zamykając drzwi za sobą powoli. Czułam, że Dzień Babci w tym roku już się skończył. I nie był to dzień, który chciałabym zapamiętać. Bożena, 63 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Od świtu do nocy biegam z mopem w rękach, a mąż tylko siedzi na kanapie. Nie widzi, że cały dom jest na mojej głowie” „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze”
„W Dzień Babci tylko najadłam się wstydu. Liczyłam na laurkę od wnusi, a zostałam publicznie upokorzona”
„Czekałam na ten dzień. W tym roku miałam się zjawić w przedszkolu wnuczki. Byłam pewna, że czeka mnie miła uroczystość, że usłyszę jakiś wierszyk, dostanę laurkę z koślawym serduszkiem i zjem kawałek przesuszonego sernika. No cóż. Bardzo się pomyliłam”.
Nigdy nie byłam babcią, która siedzi cicho w kącie, robi na drutach i tylko wzdycha na widok wnucząt. Zawsze miałam cięty język, swoje zdanie i więcej energii niż połowa moich sąsiadek razem wzięta. Nie pchałam się na siłę w życie moich dzieci, ale skoro już miałam wnuczkę, to chciałam, żeby mnie znała, lubiła i – nie ukrywajmy – trochę podziwiała. Bo przecież nie każda babcia była nauczycielką historii, nie każda znała się na malarstwie i potrafiła zrobić domowy pasztet, który nawet weganie chcieli jeść. Co roku 21 stycznia był dla mnie wyjątkowy. Dzień Babci – święto, które jakoś dawało mi poczucie, że moja rola w rodzinie jest ważna. Że nie jestem tylko dodatkiem do niedzielnych obiadów. Czekałam na ten dzień. W tym roku miałam się zjawić w przedszkolu wnuczki. Byłam pewna, że czeka mnie miła uroczystość, że usłyszę jakiś wierszyk, dostanę laurkę z koślawym serduszkiem i zjem kawałek przesuszonego sernika. No cóż. Bardzo się pomyliłam. Serce mi zmiękło Do sali weszłam punktualnie. Usiadłam obok innych babć, które też się odświętnie wystroiły. Jedna pachniała tak intensywnie jaśminem, że aż łzy stanęły mi w oczach. Uśmiechałyśmy się do siebie, wymieniając uprzejmości, choć każda z nas miała wzrok wbity w drzwi, z których miały wyjść wnuki. – Ma pani wnuczkę w „Żabkach”? – zagadnęła mnie sąsiadka po lewej. – Tak, Zosię – odpowiedziałam z dumą. – A pani? – Jagódkę, z drugiego małżeństwa mojej córki. Skinęłam głową, udając zainteresowanie, ale zerkając nerwowo na drzwi. Wreszcie się otworzyły. Dzieciaki weszły, niektóre ciągnąc laurki, inne z kwiatkami z bibuły. Zosia szła gdzieś na końcu, w czerwonym sweterku, który sama jej kupiłam. Serce mi zmiękło. Zaczęło się. Najpierw piosenka, potem wierszyki, wszystko pięknie, choć niektóre maluchy gubiły tekst. Czekałam na moment, kiedy Zosia podejdzie do mnie z laurką. Czekałam… aż wszystkie dzieci podeszły już do swoich babć. Wszystkie oprócz niej. Zosia stała z boku, rozglądała się, po czym podeszła do… tej samej kobiety, z którą rozmawiałam przed chwilą. – Babciu! To dla ciebie! – zawołała radośnie i wręczyła jej laurkę z wielkim sercem i napisem „Dla mojej najukochańszej”. Zamarłam. Spojrzałam na nie z niedowierzaniem, po czym zaśmiałam się nerwowo. – To jakaś pomyłka… – szepnęłam, ale sąsiadka tylko uśmiechnęła się uprzejmie, jakby nie wiedziała, co się dzieje. Zaczynało do mnie docierać, że coś tu bardzo nie gra. Nie mogłam się ruszyć Stałam jak słup soli, próbując się uśmiechnąć, chociaż miałam ochotę zapaść się pod ziemię. Widziałam, jak inne babcie wycierają oczy chusteczkami, śmieją się, ściskają wnuki. Obok mnie – puste krzesło. Na kolanach trzymałam torebkę, a w niej czekoladę, którą kupiłam specjalnie dla Zosi. Zawiniętą w złotko, z misiem na opakowaniu. – Przepraszam, a pani to...? – zapytałam, z trudem łapiąc oddech. Kobieta, która jeszcze przed chwilą rozmawiała ze mną uprzejmie, spojrzała na mnie nieco speszona. – Ja... Zosia mówi na mnie „babciu”, ale... Czasem się nią zajmuję albo odbieram dziewczynki z przedszkola... – urwała, wyraźnie nie wiedząc, co powiedzieć dalej. – Ach – odparłam sucho. – No, ciekawe. Zosia stała obok, uśmiechnięta od ucha do ucha. Spojrzała na mnie z lekkim zdziwieniem. – Cześć – rzuciła cicho. – Cześć, Zosiu – odpowiedziałam. – Ładny wierszyk. I laurka bardzo... kolorowa. – Dziękuję – odpowiedziała grzecznie, ale bez cienia entuzjazmu. Po czym odwróciła się z powrotem do obcej kobiety. Chciałam coś powiedzieć. Zapytać, czy chociaż mnie narysowała, czy wspomniała. Nie mogłam. W sali już krzątali się rodzice, pakowali dzieci, odbierali kurtki. A ja wciąż siedziałam na krześle. Nie mogłam się ruszyć. – Wszystko w porządku? – zapytała cicho jedna z nauczycielek, pochylając się do mnie. Czułam się jak idiotka Szybko wyszłam z przedszkola. Kurtkę założyłam na korytarzu. Ręce mi się trzęsły, a jednocześnie ogarniała mnie fala gorąca. Czułam się jak idiotka. Tyle przygotowań, tyle emocji. A Zosia… nawet na mnie nie spojrzała. Jakbym była jakąś dalszą ciotką, której wypada powiedzieć „cześć”, ale nic więcej. Na chodniku dopadł mnie mój zięć. Zawsze elegancki, z tym swoim uśmiechem, który nic nie znaczył. – Mamo! Już wychodzisz? – Wychodzę. Bo co miałabym jeszcze robić? – No nie wiem… Może jeszcze chwilkę porozmawiać z Zosią? – Z tą samą Zosią, która podarowała laurkę obcej kobiecie? Zaskoczenie na jego twarzy było krótkie, ale zauważalne. – No tak… – mruknął. – To... głupia sytuacja. Nie wiedziałem, że... – Że mnie zaproszono czy że mnie olano? – No przestań… Dzieci w tym wieku robią, co chcą. Zosia czasem mówi na panią Karolinę „babciu”, bo nam pomaga. Ma z nią kontakt na co dzień. Nie ma w tym złej woli... – Nie ma? To świetnie. W takim razie następnym razem nie musicie mnie zapraszać – rzuciłam, zacinając się na chwilę przy słowie „następnym”. – No nie przesadzaj – westchnął. – Przecież Zosia cię lubi. – Tak jak lubi panią z warzywniaka. Powie „dzień dobry”, ale laurki nie zrobi. Powiedziałam i ruszyłam przed siebie. Głos mi się łamał Do domu wróciłam jak zbity pies. Rzuciłam torebkę na komodę, czekoladę wyciągnęłam i od razu wsadziłam na najwyższą półkę w szafce. Żeby nie kusiła. Żeby nie przypominała. Usiadłam w fotelu i patrzyłam w okno, jakby tam miała się znaleźć odpowiedź. Nic tam nie było. Tylko szare bloki, śnieg roztapiający się na chodniku i matka z dzieckiem, które wyło, że nie chce wracać do domu. Telefon zadzwonił po godzinie. Na ekranie – numer mojej córki. – Mamo? Wszystko w porządku? – Tak, oczywiście – odpowiedziałam z taką ironią, że aż mnie samej zgrzytnęło w uszach. – Filip powiedział, że coś się stało w przedszkolu. Że byłaś smutna? – Smutna? Raczej… zbędna. – Co? O co chodzi? – O to, że twoja córka, moja wnuczka, w Dzień Babci wręczyła laurkę jakiejś pani Karolinie, a mnie nawet nie uściskała. Chociaż byłam. Chociaż przyszłam. – Mamo, proszę cię… – westchnęła. – Zosia spędza z panią Karoliną dużo czasu, to naturalne, że ma z nią bliską relację. – A ze mną nie? – Nie dramatyzuj. To tylko laurka. – Dla ciebie może. Dla mnie to był jedyny dzień w roku, kiedy mogłam poczuć, że coś jeszcze znaczę. A wyszłam stamtąd jak idiotka. Po drugiej stronie było cicho. Zbyt długo. – Przepraszam, mamo. Naprawdę. – Chociaż tyle – odparłam, choć głos mi się łamał. Zrobiło mi się ciepło Następnego dnia Zosia zadzwoniła. Pewnie córka jej kazała. – Babciu? – zapytała nieśmiało. – Tak, Zosieńko? – Tylko chciałam… no… powiedzieć, że to nie tak, że cię nie lubię. – Mhm – odpowiedziałam chłodno, bo wciąż bolało, choć głos Zosi lekko mnie rozbroił. – Pani Karolina mi powiedziała, że było ci przykro, i mama też. Tylko że pani Karolina mi pomogła zrobić tę laurkę. I tak jakoś... wyszło. – Rozumiem. Czyli nie było drugiej dla mnie? – Była... ale się zgubiła. Nie wiem, jak. A potem już było późno. I pani kazała oddać tę, co mamy. A ja się zestresowałam. Westchnęłam. Typowe. Trochę chaosu, trochę dziecięcej logiki, trochę zrzucania winy na okoliczności. Znane mi to było aż za dobrze. – Wiesz, Zosiu… Babcia nie potrzebuje laurki, żeby cię kochać. Jednak jak się ją zaprasza na święto, to warto ją uwzględnić. – Przepraszam. – Dobrze, że zadzwoniłaś. – Mogę ci narysować nową? I przynieść w sobotę? Zrobiło mi się ciepło. – Dobrze, możemy ją zrobić razem. Tylko bez bibuły, błagam. Mam alergię na te paskudztwa. Zosia zachichotała. I tylko wtedy poczułam, że jeszcze coś znaczę. Wzruszyłam się W sobotę córka przywiozła Zosię. Wnuczka weszła do mieszkania z zapałem, jakiego nie widziałam u niej od dawna. – Babciu, już zrobiłam szkic! – oznajmiła i rozłożyła kartkę na stole, jakby prezentowała dzieło sztuki. – Tu jesteś ty, tu ja, a tu ciasto. To twoje ciasto, to, co zawsze robisz z kruszonką. – No nie wiem, czy aż tak ładnie wyglądam w rzeczywistości – mruknęłam, patrząc na dość pokraczne, ale urocze rysunki. Przez następne pół godziny siedziałyśmy razem nad papierem. Ja wycinałam serduszka, ona kolorowała napisy. Czasem rozmawiałyśmy, czasem tylko chichotałyśmy, a ja co chwila poprawiałam okulary, bo coś mi się zbierało w oczach. – Babciu? – zagadnęła nagle, z lekko pochyloną głową. – A ty jesteś na mnie zła? – Nie. Już nie. Byłam, ale przeszło mi. – Bo pani Karolina mówiła, że babcie czasem są smutne, jak się je pominie. – Pani Karolina dobrze mówi. Tylko zapomniała dodać, że babcie też mają uczucia. I że potrafią się wstydzić. – Wstydzić? Ty? – Oj tak. Kiedy wszyscy dookoła dostają laurki, a ty nie – to człowiek czuje się... pominięty. Nawet jeśli wie, że to nie specjalnie. Zosia przytuliła się do mnie, tak bez słów. – Babciu, ja cię naprawdę kocham. I będę robić ci laurki co roku. Obiecuję. Uśmiechnęłam się, gładząc ją po głowie. – Tylko nie zapomnij mi ich dawać, dobrze? Barbara, 68 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Od świtu do nocy biegam z mopem w rękach, a mąż tylko siedzi na kanapie. Nie widzi, że cały dom jest na mojej głowie” „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze”
„3 lata czekałam, aż ukochany zostawi dla mnie żonę. Zamiast rozwodu dostałam od niego tylko wstyd i upokorzenie”
„Siedziałam tak z telefonem w dłoni jeszcze przez długą chwilę. Patrzyłam w ekran, który zrobił się czarny. Szok nie przyszedł od razu. Na początku była tylko cisza. Taka, co zagłusza myśli. Nie czułam żalu, tylko upokorzenie”.
Mam na imię Dorota. Mam trzydzieści siedem lat, mieszkam sama w dwupokojowym mieszkaniu na Ursynowie. Codziennie rano piję kawę w tym samym kubku z pękniętym uchem, wychodzę do pracy w dziale administracji jednego z warszawskich biur, a wieczorem wracam do ciszy. Od zawsze byłam tą, która wszystkich „rozumie”. W pracy – szefową, która co chwilę zrzucała na mnie swoje obowiązki, bo „ty najlepiej sobie z tym radzisz, Dorotko”. W rodzinie – mamę, która nie dzwoniła do syna, bo „ty, Dorota, masz z nim lepszy kontakt, to ty powiedz mu, że się martwię”. I w relacjach… cóż. W relacjach byłam specjalistką od cierpliwego czekania. Ufania, że wszystko się w końcu ułoży. Tak było też z Markiem. Poznałam go na kursie komputerowym. Siedział dwa rzędy przede mną i co chwilę odwracał się z pytaniami. Uśmiechnięty, czarujący w ten sposób, w jaki czarują mężczyźni, którzy nie muszą już niczego udowadniać. Pod koniec kursu zaprosił mnie na kawę. I tam, przy gorzkiej americano, powiedział od razu: – Wiesz, mam żonę. Ale… to już dawno martwe małżeństwo. Tkwimy w tym z przyzwyczajenia. Miał smutne, zmęczone oczy. Takie, które mówiły: „nikt mnie nie rozumie”, a ja – jak zawsze – chciałam rozumieć. Mówił mi, że z nią nie rozmawia, że śpią w osobnych pokojach, że czuje się samotny. Że jestem dla niego kimś, kogo nigdy nie miał. Kimś wyjątkowym. I mówił też: „Po nowym roku to wszystko się skończy. Słowo”. Tylko że… nowy rok minął. Potem kolejny, a potem jeszcze jeden. Minęły trzy lata. A ja wciąż byłam tą, która czeka. Miałam dość czekania Zapytałam go wieczorem. Cicho, ale zdecydowanie. Siedzieliśmy w moim salonie, jak zawsze – on w koszuli z rozpiętym guzikiem, ja z kubkiem herbaty, której nie tknęłam od piętnastu minut. Patrzyłam na niego długo, a on unikał wzroku, udając, że przegląda coś w telefonie. – Marek – powiedziałam, odstawiając kubek na stół. – Jak długo mam jeszcze czekać? Zamarł na ułamek sekundy. A potem westchnął, jakby szykował się na trudną rozmowę. – Dorota… to nie takie proste. Wiesz, jak jest. Ona nie ma nikogo. Jeśli odejdę, to się załamie. Nie odpowiedziałam od razu. Przełknęłam ślinę. Ile razy już to słyszałam? Że się załamie. Że Marek nie może jej tego zrobić. Że jeszcze chwila. Że jeszcze nie teraz. – Ale to już trwa od trzech lat – powiedziałam chłodno. – Mówiłeś, że po nowym roku. Dwa noworoczne postanowienia temu. Wzruszył ramionami i nie spojrzał mi w oczy. – Wszystko się skomplikowało. Ona wyczuwa, że coś jest nie tak. Ostatnio... no, jest trudniej. Muszę uważać. Nie chcę cię ranić, Dorotko, ale musisz mi zaufać. Nie odpowiedziałam. Siedziałam w milczeniu, czując, jak wzbiera we mnie gniew. Chciałam wykrzyczeć, że jestem zmęczona, że mam dość bycia jego „pocieszeniem”, jego „chwilą wytchnienia”, jego „lepszym światem”, który odwiedza raz, dwa razy w tygodniu, a potem wraca do tej, której nie może skrzywdzić. Zamiast tego skinęłam głową. Grałam dalej swoją rolę. W środku miałam ochotę rzucić kubkiem o ścianę, ale tłumiłam to w sobie. Bo przecież on miał ciężko. On był w trudnej sytuacji. On potrzebował wsparcia. Marek potrafił mówić tak, że czułam się winna własnym emocjom. Jakby moje pragnienie bycia z nim naprawdę, w pełni, nie na pół gwizdka – było egoistyczne. Przecież powinnam zrozumieć, poczekać jeszcze chwilę. Być mądrzejsza, cierpliwa. I siedziałam, słuchałam, kiwałam głową. Grałam. Jak idiotka. Zaczęłam mieć wątpliwości Spotkałam się z Anką w sobotę. W kawiarni, tej naszej – gdzie nikt nie zaglądał przez ramię i można było mówić głośno. Przyszłam przed czasem. Czekałam, popijając czarną kawę. Gdy tylko ją zobaczyłam, poczułam znajome napięcie. Wiedziałam, że ten temat wróci. I wrócił. – No i co z twoim Markiem? – zapytała od razu, jeszcze zanim zdążyła ściągnąć płaszcz. Przygryzłam wargę. Nie miałam ochoty o tym rozmawiać. Ale przyszłam właśnie po to. – Nic nowego. Mówi, że to trudne. Że nie może tak po prostu odejść. Że musi uważać. Anka prychnęła i spojrzała na mnie z niedowierzaniem. – Serio? Trzy lata, Dorota. Ile jeszcze chcesz czekać? Aż ona zachoruje i wtedy powie ci, że nie może odejść, bo to by ją zabiło? Wzruszyłam ramionami. Nie chciałam się bronić, ale słowa wypływały ze mnie automatycznie. – To nie jest takie czarno-białe. On ma wyrzuty sumienia. Tam też są jakieś zobowiązania. Dzieje się więcej, niż widać z zewnątrz... – Nie. Dzieje się dokładnie tyle, ile on chce, żeby się działo – przerwała mi ostro. – On jej nie zostawi dla ciebie. Trzyma cię, bo tak mu wygodnie. Jesteś miła, cicha, zawsze dostępna. Z tobą nie trzeba się użerać. Jesteś idealnym planem B. Poczułam, jak mi się robi gorąco. Nie od gniewu, ale ze wstydu i z bólu. – Przestań, Anka – powiedziałam, próbując się uśmiechnąć. – On nie jest taki. Naprawdę go nie znasz. Gdybyś słyszała, co on mówi… Jak o mnie mówi... – Właśnie, mówi. Nie robi. Nie odpowiedziałam. Milczałam dłuższą chwilę, grzebiąc łyżeczką w zimnej już kawie. Głowa mi pulsowała. Coś we mnie się obruszyło. Nie na Ankę. Na niego. I może na siebie. Zaczęłam się zastanawiać. Tak uczciwie, bez zakładania, że wiem wszystko najlepiej. Marek ostatnio dzwonił rzadziej. Tłumaczył się pracą, problemami, koniecznością „ogarniania rzeczy na wszystkich frontach”. Czasem nie odpisywał całymi dniami. Znikał wieczorami. Miał być u mnie w zeszły czwartek – nie przyszedł. Przeprosił dopiero następnego dnia rano. A ja? Ja jak głupia patrzyłam w telefon. Anka już nic nie mówiła. Jadła ciasto, patrząc przez okno. Czekała, aż sama dojdę do tego, co powinnam zrozumieć dawno temu. Czułam się upokorzona Zadzwonił w poniedziałek wieczorem. Wyszłam właśnie spod prysznica, jeszcze w ręczniku, z mokrymi włosami. Patrzyłam na wyświetlacz przez chwilę, zanim odebrałam. Coś mi mówiło, że to nie będzie zwykła rozmowa. – Cześć, Dorota – powiedział spokojnie. Aż za spokojnie. – Masz chwilę? Usiadłam na kanapie, ściskając telefon mocno. – Mam. Przez chwilę milczał. Słyszałam tylko jego oddech, urywany, nerwowy. Jakby ćwiczył to, co ma powiedzieć. – Musimy... – zaczął. – Muszę ci coś powiedzieć. Chodzi o nas. To wszystko jest... zbyt skomplikowane. Za daleko to poszło. I widzę, że cię ranię. Nie chcę tego robić dalej. Nie odpowiedziałam. Czekałam. – Nie możemy się już spotykać – dodał. Zamilkł. Jakby to była puenta, która nie wymaga więcej słów. W gardle poczułam ciężar, którego nie mogłam przełknąć. Próbowałam coś powiedzieć, ale nie wiedziałam co. Jak się odpowiada komuś, kto po trzech latach kończy wszystko przez telefon? – Dlaczego teraz? – spytałam w końcu. – Bo to uczciwe. Robię to dla ciebie. Chcę, żebyś była szczęśliwa. Nie mogę ci tego dać. Próbowałem... ale wiem, że nie potrafię odejść od tego, co mam. A nie chcę cię ciągnąć za sobą. To nie fair. Nie byłam w stanie mówić. Milczałam. Myślałam, że przynajmniej zapyta, czy wszystko w porządku. Że powie coś więcej. Cokolwiek, ale nie. On tylko westchnął. – Trzymaj się, Dorotka. I się rozłączył. Siedziałam tak z telefonem w dłoni jeszcze przez długą chwilę. Patrzyłam w ekran, który zrobił się czarny, jak to wszystko. Pusty, wygaszony. Szok nie przyszedł od razu. Na początku była tylko cisza. Taka, co zagłusza myśli. Potem coś pękło. W klatce piersiowej zrobiło się ciasno, a do gardła napłynął gorący gniew. Nie czułam żalu, tylko upokorzenie. Nie zostawił mnie dla niej. On nigdy nawet nie próbował odejść. Nie zamierzał mnie wybierać, bo ja nie byłam wyborem. Przestałam być potrzebna Minęły dwa miesiące. Nie dzwonił, nie pisał. Nie pojawił się nigdzie tam, gdzie zwykle bywał. Zniknął bez śladu. Tak się kończy takie relacje, prawda? Cicho, spokojnie, bez dramatów. Zostawia się kobietę, która przez trzy lata czekała, aż się zdecydujesz, powoli tracąc swą godność. Spotkałam przypadkiem Krzyśka – znajomego z tamtego kursu komputerowego, gdzie wszystko się zaczęło. Wpadliśmy na siebie przy kasie w supermarkecie. Pogadaliśmy chwilę, zwykłe grzecznościowe wymiany. I wtedy powiedział: – A, widziałem Marka ostatnio. Z wózkiem, w parku pod Żeraniem. Chyba mu się dziecko urodziło niedawno. Masz z nim jeszcze kontakt? Spojrzałam na niego jakbym nie zrozumiała, co mówi. – Dziecko? – powtórzyłam. – No. Z żoną był. Albo partnerką, nie wiem. Z daleka ich widziałem ,pomachał mi. Wyglądał na szczęśliwego. Uśmiechnęłam się automatycznie. Tylko po to, żeby Krzysiek nie widział, jak wali mi serce. Żeby nie zapytał więcej. Żeby nie zapamiętał mnie takiej – zdziwionej, oszołomionej. Kiedy wróciłam do domu, usiadłam przy stole i zaczęłam wszystko układać w głowie. Daty, słowa, obietnice. Jego twarz, kiedy mówił, że nie może teraz, bo „ona coś podejrzewa”, że nie jest gotowy, że wszystko się skomplikowało. Ona była wtedy w ciąży. Już wtedy. Kiedy przychodził do mnie i całował mnie w czoło, kiedy mówił, że życie jest trudne, że jeszcze tylko trochę, że wystarczy mu zaufać – wiedział. I milczał. Siedziałam, wpatrzona w pusty stół. Poczułam coś, czego nie czułam od dawna. Nie ból, nie rozpacz. Nawet nie tęsknotę. To było coś znacznie gorszego.Upokorzenie. Było mu ze mną wygodnie. Nie byłam sekretem, tylko opcją zapasową. Planem B, rezerwowym, gdyby plan A się nie powiódł. Ale plan A się powiódł. Urodziła mu dziecko i dlatego przestałam być potrzebna. Byłam taka naiwna Była niedziela. Nie musiałam nigdzie iść, nie miałam z kim się spotkać. Zasłony były zaciągnięte od rana, jakby miały mnie uchronić przed światem, w którym Marek właśnie uczył się przewijać swoje nowo narodzone dziecko. Siedziałam na podłodze w sypialni. Przede mną – pudełko, którego nie otwierałam od tygodni. Stare wiadomości, wydrukowane maile, zdjęcia z krótkich wyjazdów, które dla mnie były wszystkim. Kilkudniowe urywki świata, w którym mogłam trzymać go za rękę bez poczucia, że robię coś złego. Na zdjęciach był uśmiechnięty. Patrzył na mnie jak ktoś, kto kocha. Zaczęłam czytać wiadomości. Te pierwsze – pełne czułości, tęsknoty, planów. Potem te z okresu, kiedy zaczynał się oddalać. Tłumaczenia, milczenie, nagłe zniknięcia. Usprawiedliwienia, że „jest ciężko”, że „ona znowu coś wyczuwa”, że „musimy przystopować”. I ja. Ja, która odpowiadała łagodnie. Która usprawiedliwiała jego milczenie, jego unikanie, jego brak decyzji. Która wmawiała sobie, że to tylko kwestia czasu, że nie wszystko da się załatwić szybko, że jestem silna, lojalna i cierpliwa. Nie byłam silna. Byłam ślepa. Wzięłam jedno z jego zdjęć – zrobione na naszym pierwszym wspólnym wyjeździe. Stał tyłem do aparatu, patrzył na jezioro. Wyglądał wtedy na spokojnego. Jakby niczego nie musiał udawać. Przytrzymałam zdjęcie chwilę, po czym wrzuciłam je do kosza, a po nim resztę. Nie zadzwonię do niego. Nie napiszę, że wiem. Nie powiem mu, że słowa, które powtarzał, nie znaczyły nic. Że był tchórzem. Że nie potrafił nawet zakończyć tego z godnością. To nie on ma usłyszeć, że wiem. To ja muszę to wiedzieć. I wystarczy. Przez trzy lata byłam tą, która rozumiała. Ale nikt nigdy nie próbował zrozumieć mnie. Dorota, 37 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Pojechałam do teściowej na Dzień Babci i straciłam głowę dla jej gościa. Teraz nie wiem, jak spojrzeć mężowi w oczy” „Myślałem, że na emeryturze czeka mnie spokojne życie u boku żony. Nie sądziłem, że na stare lata wywinie mi taki numer” „W mroźny dzień zacięłam się w windzie z sąsiadem. Weszliśmy jako obcy, a godzinę później znaliśmy się aż za dobrze”
„Mąż nie widzi świata poza komputerem. Może po rozwodzie zrozumie, że małżeństwo to nie gra i nie będzie drugiej rundy”
„Próbowałam zaczepić rozmową, zaplanować wspólne chwile, ale moje próby odbijały się od jego milczenia. Każdy dzień kończył się tym samym rytuałem: ja w sypialni, on w pokoju z laptopem. Czułam się niewidzialna, zastanawiając się, dlaczego komputer jest ważniejszy niż ja, niż nasza rodzina i nasze życie razem”.
Od miesięcy czułam, że coś między nami się zmieniło. Marcin spędzał całe wieczory przy komputerze, zagłębiając się w świat, którego ja nie rozumiałam. Gdy wracałam z pracy, mieszkanie było ciche, a on zatopiony w ekranie, jakby jego obecność obok mnie była zbędna. Próbowałam zaczepić rozmową, zaplanować wspólne chwile, ale moje próby odbijały się od jego milczenia. Każdy dzień kończył się tym samym rytuałem: ja w sypialni, on w pokoju z laptopem. Czułam się niewidzialna, zastanawiając się, dlaczego komputer jest ważniejszy niż ja, niż nasza rodzina i nasze życie razem. Tkwię w pustce między tymi dwoma światami Wieczory stawały się coraz trudniejsze. Marcin siedział z nosem w komputerze, a ja czułam, jak między nami rośnie mur milczenia. Na początku próbowałam wtrącać się w jego sprawy – pytałam o projekty, o to, co robi, śmiałam się, żartowałam – ale odpowiedzi były krótkie, zdawkowe. – Jak było w pracy? – Normalnie, jak zwykle. – Tylko tyle masz do powiedzenia? – Jestem zajęty – rzucił raz, a ja poczułam ukłucie w sercu. Nie pytałam więcej, bo wiedziałam, że nie warto. Każde moje słowo odbijało się od jego ściany skupienia na ekranie. Zaczęłam notować w myślach, ile czasu spędza przy komputerze i co robi, ale wciąż nie mogłam tego pojąć. Czasem słyszałam stłumione śmiechy albo westchnienia, które nie były dla mnie przeznaczone. Czułam zazdrość o nieistniejącą rywalizację z niewidzialnym światem, w którym byłam tylko obserwatorem. W nocy wstawałam, patrzyłam na niego przez półprzymknięte drzwi i zastanawiałam się, czy kiedykolwiek wróci do mnie w pełni obecny. Coraz częściej pojawiało się poczucie odrzucenia. Gotowałam kolację, sprzątałam, przygotowywałam wszystko tak, jak lubił, a on milczał. – Nie mogę teraz – powtarzał, zamykając laptopa na chwilę, po czym znowu zagłębiał się w świat, którego ja nie znałam. Poczułam, że nasze życie razem zaczyna dzielić się na „przed komputerem” i „po komputerze”, a ja tkwię w pustce między tymi dwoma światami. Czułam się jak detektyw Coraz trudniej było ignorować napięcie, które wisi w powietrzu po jego powrotach z pracy. Marcin znikał w swoim świecie zaraz po kolacji, otulał się słuchawkami, wpatrując w ekran z intensywnością, jakby od tego zależało jego życie. Nie mogłam powstrzymać rosnącej ciekawości – co tam robi? Czy tylko gra? A może kogoś tam spotyka? Każde kliknięcie, każdy śmiech dobiegający zza drzwi komputerowego pokoju wydawał się znaczyć coś, czego ja nie mogłam pojąć. Próbowałam włączać się w jego rozmowy, wysyłać mu krótkie wiadomości, proponować wspólne oglądanie serialu, ale odpowiedzi były zdawkowe, często tylko wymijające. – Za chwilę, kochanie – słyszałam w tle, a potem znów cisza. Zaczęłam notować te wszystkie „za chwilę”, liczyć godziny, próbować uchwycić wzorce. Czułam się jak detektyw we własnym domu, w świecie, którego nie znałam. W pewien czwartek, kiedy Marcin siedział przy komputerze znacznie dłużej niż zwykle, podeszłam do drzwi pokoju. – Marcin, naprawdę długo siedzisz… – mruknęłam, próbując ukryć nerwowość. – Sprawy służbowe – odparł, nie odrywając wzroku od ekranu. Bałam się, że coś ukrywa. Wieczory stawały się dla mnie labiryntem niewypowiedzianych pytań i rosnącej frustracji. Każda próba rozmowy kończyła się ciszą lub wymijającymi słowami. W tym wszystkim najbardziej bolało mnie poczucie samotności. Byłam tu, w domu, przygotowywałam wszystko, czekałam, a on odsuwał się coraz bardziej. Pojawiła się wątpliwość, czy Marcin w ogóle zauważa moją obecność. Bałam się, że nasze życie zostanie całkowicie podzielone na dwa światy. Jego reakcje coraz bardziej mnie frustrowały Nie mogłam dłużej czekać. Postanowiłam przyjrzeć się bliżej jego zachowaniu, zapisując godziny, kiedy Marcin siadał do komputera i jak długo w nim przebywał. Każdy jego ruch stał się dla mnie zagadką, każdy uśmiech lub westchnienie budził podejrzenia. Coraz bardziej czułam, że zatraca się w wirtualnym świecie. Pewnego wieczoru, kiedy znów usłyszałam intensywne stukanie klawiatury, podeszłam do jego pokoju. – Marcin, czy mogę wejść? – zapytałam, próbując nie zdradzić nerwowości. – Chwilę, tylko dokończę – odpowiedział, odwracając wzrok. To „tylko” trwało godzinami, a ja czułam narastające poczucie wykluczenia. Kilka dni później znalazłam w kącie jego pokoju notatki, które przypadkiem wypadły spod biurka. Szyfry, hasła, nazwy gier i stron internetowych – nic z tego nie rozumiałam. Wieczorem usiadłam przy komputerze obok niego, udając obojętność. – Marcin, możemy porozmawiać? – zagaiłam cicho. – Teraz nie, proszę – rzucił, ale coś w jego tonie zdradzało napięcie. Jego reakcje coraz bardziej mnie frustrowały. Wiedziałam, że jeśli w końcu nie tupnę nogą, nasz związek nie przetrwa, a ja pozostanę tylko obserwatorem jego życia, nie uczestnikiem. Poczułam, że zbliżamy się do siebie Nie mogłam już dłużej udawać, że wszystko jest w porządku. Tamtego wieczoru, kiedy Marcin siedział przy komputerze dłużej niż zwykle, wzięłam głęboki oddech i weszłam do pokoju. – Marcin, musimy porozmawiać – powiedziałam spokojnie, choć serce waliło mi jak szalone. – Musisz mi przerywać właśnie teraz? – odpowiedział, ale ton jego głosu był inny niż zwykle, pełen napięcia. Usiadłam naprzeciw niego, nie odpuszczając. – Mam już tego po dziurki w nosie. Chodzi mi o całe godziny spędzane przy komputerze. Jak tak dalej pójdzie, rozwód będzie nieunikniony – mówiłam, czując rosnącą determinację. Marcin spuścił wzrok, milczał. Obawiałam się tego, co usłyszę. – To… nie jest łatwe do wytłumaczenia – odezwał się w końcu, drżącym głosem. – Ale… nie robię nic złego. Marcin spojrzał na mnie, a w jego oczach pojawiła się mieszanka wstydu i ulgi. Czułam, że to przełomowy moment. Przez chwilę milczeliśmy, patrząc na siebie. W powietrzu unosiła się mieszanka ulgi, gniewu i niepewności. – Chcę być szczery wobec ciebie – dodał. – Ale potrzebuję, żebyś zrozumiała mój świat. To nie jest tylko komputer… to cała moja przestrzeń, gdzie mogę się wyłączyć i poukładać swoje myśli. Rozmowa była trudna, pełna napięcia i emocji, ale pierwszy raz od miesięcy poczułam, że zbliżamy się do siebie. Od teraz będzie inaczej Marcin tłumaczył mi, czym dokładnie zajmuje się przy komputerze. Okazało się, że jego wieczory wypełnione były projektami, o których nigdy nie mówił. Tworzył własne gry i programy, testował je, poprawiał błędy, a wszystko to traktował jak pasję, która pozwalała mu oderwać się od codzienności. – To mój sposób na odreagowanie – wyjaśnił, patrząc na mnie z lekkim zakłopotaniem. – Rozumiem, że to twoje hobby. Ale jesteśmy małżeństwem i potrzebuję też, abyś poświęcał mi więcej czasu. – Wiem, że cię zaniedbywałem. Obiecuję, że od teraz będzie inaczej. Rozmowa otworzyła nowy etap w naszym związku. Nie wszystko zmieniło się od razu, ale poczuliśmy, że komunikacja i zaufanie stają się ważniejsze niż kiedykolwiek. Moje wieczory nie były już samotnymi rytuałami – teraz Marcin spędzał ze mną więcej czasu, spacerowaliśmy, oglądaliśmy wspólnie seriale, dyskutowaliśmy i śmialiśmy się. To doświadczenie nauczyło mnie cierpliwości, a naszą relację wzmocniło bardziej niż wszystkie wcześniejsze spory i nieporozumienia. Chcę, żebyśmy dzielili wszystko Po tej rozmowie nasze życie nabrało innego rytmu. Wieczory nie były już czasem pustki i podejrzeń, ale okazją do wspólnego dzielenia się światem, który do tej pory był dla mnie zagadką. Marcin pozwolił mi zajrzeć do swojego świata przy komputerze, tłumaczył swoje projekty i pokazywał, nad czym pracuje. Zrozumiałam, że jego pasja nie odbierała mi miejsca w jego życiu, a jedynie dawała przestrzeń do rozwinięcia siebie samego. – Chcę, żebyśmy dzielili wszystko – powiedział pewnego wieczoru, siadając obok mnie. Poczułam, że zaufanie w naszym związku wraca powoli, kawałek po kawałku. Nie było to łatwe – musiałam nauczyć się nie interpretować każdego jego gestu jako ukrywania czegoś przede mną, a on musiał pamiętać, że ja też potrzebuję poczucia bliskości. Nasze rozmowy stały się szczere, czas spędzony razem wartościowy, a nasze życie nabrało koloru, którego brakowało przez miesiące izolacji. Było jasne, że prawdziwe porozumienie wymaga cierpliwości, uważności i gotowości do zaakceptowania pasji drugiej osoby, nawet jeśli przez długi czas wydawała się niedostępna. W końcu zrozumiałam, że prawdziwa bliskość nie polega na kontrolowaniu, ale na dzieleniu się światem, który każdy z nas buduje osobno, a następnie razem. Klaudia, 39 Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Mąż twierdzi, że nie musi oszczędzać, bo ja zawsze wyciągnę nas z bagna. Nie wiem, ile jeszcze tak pociągnę” „Miałam jechać z mężem na ferie w góry, ale on się wykręcił. Mówił, że zasuwa w pracy, a potem minął mnie na stoku” „Żałowałam męża, bo po pracy był potwornie zmęczony. Okazało się, że wyczerpują go tak spotkania z moją przyjaciółką”
„Dla żony byłem zwykłym biedakiem, więc zostawiła mnie na lodzie. Teraz opływam w luksusy i śmieję się jej w twarz”
„Po prostu spakowała walizkę i powiedziała, że to nie to, że stoję w miejscu, że brakuje mi ambicji, że ona chce od życia czegoś więcej. Zostałem sam, w ciszy, która dzwoniła mi w uszach. Postanowiłem się nie użalać. Nie chciałem dać jej tej satysfakcji. I zrobiłem coś, czego nikt się po mnie nie spodziewał”.
Byliśmy razem ponad dziesięć lat. Dzieliliśmy kawę o poranku, plany na wakacje, problemy z kredytem i codzienną nudę. Myślałem, że to wystarczy, że miłość nie musi być widowiskowa, by była prawdziwa. A potem pewnego dnia po prostu spakowała walizkę i powiedziała, że „to nie to”, że stoję w miejscu, że brakuje mi ambicji, że ona chce od życia czegoś więcej. Zostałem sam, w ciszy, która dzwoniła mi w uszach. Postanowiłem się nie użalać. Nie chciałem dać jej tej satysfakcji. I zrobiłem coś, czego nikt się po mnie nie spodziewał. Czułem, że ją tracę Żona coraz częściej zostawała dłużej w pracy, a w domu była jakby... nieobecna. Gotowała, rozmawiała, ale spojrzenie miała gdzieś poza nami. Czułem, że ją tracę, ale udawałem, że to tylko moje przewrażliwienie. Pewnego wieczoru wróciła o pierwszej w nocy. Stałem w kuchni, udając, że piję herbatę. Z trudem uniosła na mnie wzrok. – Przepraszam, nie chciałam cię obudzić – mruknęła, zdejmując buty. – Nie spałem – odpowiedziałem spokojnie. – To teraz tak wyglądają te twoje nadgodziny? – O co ci chodzi, miałam dużo pracy. Wzruszyła ramionami. – A swoją drogą, nie muszę się tłumaczyć, prawda? Nie odpowiedziałem. Wróciłem do sypialni, ale już wtedy wiedziałem. Nie chciałem jeszcze przyznać się do tego na głos, nie byłem gotowy. Wszystko na pokaz Zaczęliśmy grać. Ona w idealną żonę, ja w niewzruszonego męża. Śniadania, uśmiechy, rozmowy o pracy – wszystko na pokaz. Dla sąsiadów, znajomych, nawet dla samych siebie. Próbowała udawać, że wszystko jest w porządku, ale jej wzrok nie kłamał. Widziałem, jak odpisywała na wiadomości z uśmiechem, którego nie znałem. Gdy pytałem, mówiła, że to koleżanka z pracy. Nie pytałem więcej. Nie chciałem słyszeć kłamstw. Któregoś dnia nie wytrzymałem: – Nie mam ochoty na udawanie – odpowiedziałem spokojnie. – Jeśli masz kogoś, powiedz to wprost. Zbladła. Odłożyła widelec, zaciśnięte palce zdradzały napięcie. – Nie komplikuj – powiedziała po chwili. – To wszystko nie jest takie proste. – Nie komplikuję. Po prostu pytam. Wiedziałem, że coś się kończy. Ona chciała jeszcze odwlec koniec, może ze strachu, może z wygody. Ale gra pozorów zaczęła nas oboje męczyć. – Oskar, ja też już nie mogę tego ciągnąć dłużej. Od dawna między nami jest inaczej. Nie jesteś taki, jak kiedyś. Myślałam, że możemy razem przenosić góry, a ty straciłeś tę iskrę, tę ambicję którą miałeś kiedyś. A on, wreszcie poczułam, że komuś na mnie zależy, że może mi zaoferować na coś więcej niż wczasy raz w roku i bukiet kwiatów na urodziny. Ale widocznie, tylko tyle byłam dla ciebie warta. Nie próbowałem jej zatrzymać Odeszła dwa tygodnie później. Zostawiła kartkę na stole, chociaż miałem wrażenie, że wszystko już powiedziała wcześniej. Nie zrobiła sceny, nie zabrała wszystkich rzeczy. Tylko walizkę, parę książek, kosmetyki. Cisza po jej wyjściu była dziwnie ciężka, jakby mieszkanie straciło kolor. Nie płakałem. Nie zadzwoniłem. Nie próbowałem jej zatrzymać. Nie chciałem dać jej satysfakcji. Zamknąłem się w sobie. Przez pierwsze dni chodziłem po mieszkaniu jak cień. Potem coś się we mnie przełamało. Wyszedłem z domu, poszedłem do fryzjera, kupiłem nowe ciuchy, wróciłem na siłownię. Z każdym kolejnym dniem oddychałem głębiej. Nie z powodu ulgi, tylko dlatego, że zacząłem czuć, że mam przed sobą przestrzeń, którą mogę wypełnić czymś nowym. Przypadkiem natknąłem się na starego znajomego z uczelni. Pogadaliśmy chwilę, potem zadzwonił do mnie tydzień później. – Słuchaj, może byś wpadł do firmy, przydałby się ktoś ogarnięty do nowego projektu. Nie miałem nic do stracenia. Poszedłem. Zostałem. Z dnia na dzień coraz bardziej mnie to wciągało. W pracy zacząłem odnajdywać coś, czego mi brakowało wcześniej – poczucia sprawczości, szacunek, cel. Czułem, że znowu coś znaczę Minęło pół roku. W firmie awansowałem szybciej, niż się spodziewałem. Okazało się, że mam głowę do negocjacji, a ludzie zaczęli słuchać mnie z uwagą. Po pracy jeździłem wieczorami po mieście, otwierałem okno i czułem, że znowu coś znaczę. Kupiłem nowy samochód – spełnienie młodzieńczych marzeń, na które nigdy wcześniej nie było czasu ani pieniędzy. Nie robiłem tego z zemsty. Po prostu czułem, że nie mogę stać w miejscu. Że skoro ona wybrała nowy start, to ja też mam prawo zbudować coś od zera. Bez niej, bez dawnych nawyków, bez tego wiecznego: „może później”. Znajomi zaczęli zauważać zmianę. Pytali, co się stało, że wyglądam lepiej, że mam błysk w oku. Nie tłumaczyłem się. Kto chciał, mógł się domyślić. Przestałem śledzić jej profil, przestałem analizować. Wiedziałem tylko, że mieszka z tamtym facetem na obrzeżach miasta. Nie interesowało mnie, jak im się układa. Raz dostałem od niej SMS-a. „Mam nadzieję, że jesteś szczęśliwy.” Nie odpisałem. Nie dlatego, że byłem zły. Po prostu czułem, że nie ma już o czym rozmawiać. Otwierałem właśnie nowy rozdział i nie zamierzałem oglądać się za siebie. Nie chciałem dać jej powodu do dumy Pewnego wieczoru na parkingu, zobaczyłem ją w samochodzie. Ja szedłem do mojego auta. Nagle przez chwilę nasze spojrzenia się spotkały. W jej oczach było coś, czego nigdy wcześniej nie widziałem – żal, poczucie straty, może nawet zazdrość. Nie podszedłem. Nie chciałem dać jej powodu do dumy. Wiedziałem, że każde słowo, każdy gest mógłby zmienić układ sił, który powoli odbudowywałem w swoim życiu. Jechałem dalej, czując dziwne poczucie triumfu, ale bez radości, która kiedyś by mnie rozpierała. Po prostu stwierdziłem w duchu, że los bywa przewrotny, a czasem to, co boli, staje się lekcją. Kilka dni później spotkałem ją przypadkiem w sklepie. Nie powiedzieliśmy nic. Stała z koszykiem pełnym podstawowych produktów, a ja przeszedłem obok, trzymając w ręce torbę z zakupami, które sam zrobiłem dla siebie. Świadomość, że nasze drogi minęły się na dobre, była dziwnie uwalniająca. Od tamtej chwili przestałem się oglądać. Życie wróciło na swoje tory, a ja zacząłem czuć, że prawdziwa satysfakcja nie pochodzi z zemsty, lecz z tego, że odzyskałem siebie i swoje miejsce w świecie. Ona wybrała swoją drogę, ja swoją Minęło kilka lat. Patrząc wstecz, widziałem wszystko wyraźnie – każdy moment, każdą decyzję, każde uczucie, które wówczas wydawało się nie do zniesienia. Nie chodziło o zemstę ani pokazanie siły. Chodziło o to, by nie zatracić siebie. Kupiłem luksusowe mieszkanie, urządziłem je po swojemu, zainwestowałem w siebie i w swoje pasje. Zrozumiałem, że prawdziwa satysfakcja przychodzi, gdy życie układa się zgodnie z własnymi wyborami, a nie z emocjami innych ludzi. Czasami przypadkiem mijam ją w mieście. Zwykle nie rozmawiamy, nie wymieniamy spojrzeń pełnych dawnych emocji. Znamy się już tylko z opowieści naszych dawnych dni. W jej oczach widzę rozczarowanie, może tęsknotę, ale nie czuję już gniewu ani żalu. Ona wybrała swoją drogę, ja swoją. W tym wyborze nie ma zwycięzców ani przegranych. Jest tylko życie, które płynie dalej. Czuję spokój, którego nie miałem wtedy, gdy odeszła. Moje pieniądze był tylko symbolem drogi, którą przeszedłem. Prawdziwa siła tkwiła w tym, że nie poddałem się emocjom, że nie pozwoliłem, by jej odejście mnie złamało. Teraz wiem, że satysfakcja nigdy nie przychodzi od razu. Czasem trzeba poczekać, dojść do siebie i wreszcie poczuć, że wszystko, co się straciło, można zastąpić czymś, co daje autentyczne szczęście. Oskar, 48 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Po ślubie wzięliśmy kredyt na budowę domu i to był początek końca. Miała być miłość po grób, a uczucie samo umarło” „Mąż upierał się, że nie stać nas na dziecko. W końcu odkryłam, gdzie znika znaczna część jego wypłaty” „Wspinałam się po szczeblach kariery, a mąż tylko patrzył z zazdrością. Przez kasę nasz związek runął jak domek z kart”
„Teściowa zrujnowała mi wymarzone ferie w Bieszczadach. Przyjechała z walizką pełną ostrej krytyki i gorzkich słów”
„Zgrzytałam zębami i zmuszałam się do uśmiechu, by dzieci nie czuły napięcia. Ale czuły. Czuły je doskonale. W ciszy, która zapadła po ostatnim komentarzu teściowej, było słychać tylko łyżki uderzające o porcelanę i moje własne myśli, które coraz częściej brzmiały jak pytanie: ile jeszcze?”.
Mam na imię Aneta. Mam 35 lat, dwójkę dzieci i męża, którego kiedyś – choć coraz trudniej mi w to dziś uwierzyć – kochałam do szaleństwa. Na co dzień pracuję jako specjalistka ds. kadr w jednej z tych dużych, głośnych korporacji, gdzie każdy dzień przypomina bieg z przeszkodami. Poranki z dziećmi to wyścig z czasem, powroty z pracy – walka z kolacją, pracą domową i pralką, która ciągle pokazuje błąd, jakby chciała się ze mną droczyć. Zimą, w ferworze pracy, opieki nad dziećmi i nieustannego zmęczenia, pojawiła się nadzieja: ferie. Tydzień w Bieszczadach. Cisza, śnieg, kominek. Ja, Michał, dzieci i… spokój. Bez deadline’ów, bez korków, bez kuchni do sprzątania po trzy razy dziennie. Miałam marzenie – jeden tydzień bez pośpiechu. Z książką, kubkiem herbaty i z mężem, który znów może przypomni sobie, że jestem kimś więcej niż tylko „mamą dzieci”. Przez pierwsze dwa dni było prawie idealnie. A potem przyjechała ona. Moja teściowa. – Kochanie, mama wpadnie na trochę. Zostanie dzień, góra dwa – oznajmił Michał ze spokojem. A przecież ja wiem, że jego mama nie wpada „na chwilę”. Ona wchodzi i zostaje. Wypełnia sobą każdy kąt. Nie mam z nią złych relacji. Nie kłócimy się. Ale... to taka relacja, w której czuć rosnące napięcie. Nigdy nie powie mi nic wprost. Zapyta tylko: „To zupę tak się teraz gotuje?” albo „A dzieci to teraz bez czapek w zimie wychodzą, tak?”. Pochwali moją sukienkę słowami: „Śmiało, Anetko, ważne że ty się dobrze czujesz – każdemu pasuje coś innego”. A Michał? Michał siedzi obok i milczy. Albo się uśmiecha. Albo mówi to swoje ulubione: „Mama tak tylko z troski”. Tak bardzo liczyłam na ten wyjazd. Tak bardzo potrzebowałam odpocząć. Ale już drugiego dnia od jej przyjazdu czułam, że odpoczywać będę mogła dopiero… w pracy. A może i nie tam. Robiłam dobrą minę do złej gry Zupa dyniowa była moją specjalnością. Dzieci ją uwielbiały, a Michał kiedyś mówił, że pachnie nią dom. Kiedy nalałam wszystkim porcje i usiedliśmy do stołu, przez chwilę miałam złudzenie, że może jeszcze uda się uratować nasz wyjazd. Ale tylko przez chwilę. – Znowu ta dyniowa? No ale jak kto lubi... Choć jakaś rzadka... – mruknęła teściowa, patrząc podejrzliwie na swoją łyżkę. Zacisnęłam usta i wzięłam głęboki oddech. Michał jadł, nie podnosząc wzroku. Dzieci spojrzały na mnie z niepewnością, ale nie odezwały się ani słowem. – Smakuje wam, kochani? – zapytałam spokojnie, choć w środku wszystko we mnie wrzało. – Tak! – powiedziała Hania. – Bardzo! – Tylko nie rozlej na obrus – rzuciła babcia do wnuczki. – Bo znowu będzie plama jak wczoraj. I nie jedz tak szybko. Będzie cię brzuch bolał. Nie skomentowałam. Otworzyłam buzię, ale natychmiast ją zamknęłam. Wzięłam kolejny kęs i starałam się nie patrzeć na Michała, który siedział jak cień, pochylony nad talerzem. – Ty wychodzisz z nimi tak ubranymi? – odezwała się nagle do niego. – Przecież tu zima. Przynajmniej szalik mogli mieć. Mały cały czas z odkrytą szyją chodzi. A Hani buty przemakają. Widziałam rano. – Mamo, oni byli ubrani... – zaczęłam, ale urwałam, bo i tak nie słuchała. Wiedziałam, jak to się skończy. – Ja nic nie mówię – ciągnęła dalej. – To nie moje dzieci. To właśnie bolało najbardziej. Nie słowa, tylko ten ton. Michał dalej milczał, jakby go nie dotyczyło. Gdyby przynajmniej podniósł głowę. Gdyby chociaż raz powiedział: „Wystarczy, mamo”, ale on po prostu jadł. Cicho, jakby chciał zniknąć. Patrzyłam na niego, jak przełyka kolejne łyżki zupy, i zastanawiałam się, kim jest ten człowiek, z którym żyję. Dlaczego nic nie mówi? Czy naprawdę nie widzi, co się dzieje? A może widzi i mu to nie przeszkadza? Może mu wygodnie, że to ja znowu tłumię emocje i udaję, że wszystko gra? Zgrzytałam zębami i zmuszałam się do uśmiechu, by dzieci nie czuły napięcia. Ale czuły. Czuły je doskonale. W ciszy, która zapadła po ostatnim komentarzu teściowej, było słychać tylko łyżki uderzające o porcelanę i moje własne myśli, które coraz częściej brzmiały jak pytanie: ile jeszcze? Mąż nie był po mojej stronie Wieczorem, kiedy dzieci już spały, a z salonu dobiegały stłumione dźwięki telewizora, weszłam do pokoju, gdzie Michał siedział z telefonem w ręku. Przez chwilę patrzyłam na niego w milczeniu. Wydawało mi się, że jeśli powiem jedno zdanie za dużo, nie zdołam tego zatrzymać. A jeśli nie powiem nic – zacznę się w tym dusić. – Nie po to tu przyjechaliśmy, żeby znowu słuchać jej komentarzy – powiedziałam w końcu. Cicho, bez krzyku, ale z taką siłą, że sama się zdziwiłam, jak bardzo jeszcze umiem być spokojna. Michał nie podniósł wzroku. – Ale co ja mam zrobić? Ona tylko mówi... – Tylko mówi? – podeszłam bliżej. – To wszystko, co masz mi do powiedzenia? Tylko mówi? Ty naprawdę tego nie widzisz? Nie czujesz? – Aneta, przecież to nie jest nic złego. Ona... martwi się. Zaśmiałam się. Gorzkim, pustym śmiechem, który bardziej przypominał kaszel niż rozbawienie. – Martwi się? O co? O to, że dzieci zjedzą moją zupę? O to, że noszą czapki inne niż ona by wybrała? O to, że żyjemy nie tak, jak sobie wymyśliła? Bo jeśli to jest troska, to ja naprawdę nie wiem, co nią nie jest. Michał milczał, jak zawsze. Jak wtedy, gdy podczas wigilii teściowa zapytała mnie, czy nie powinnam się „bardziej malować, skoro jestem taka blada”. Jak wtedy, gdy rzuciła, że „nie każdy jest stworzony do macierzyństwa, ale przecież dzieci i tak kochają matkę”. Jak wtedy, gdy powiedziała, że w moim wieku to już nie ma się takich ambicji. – Ty jej słuchasz – powiedziałam cicho. – I milczysz, cały czas. A ja mam ją znosić. Ja mam się uśmiechać, żeby nie było awantury. A ty? Ty po prostu siedzisz i milczysz. – Aneta... proszę cię... – Nie, Michał. Ja już nie mam siły cię prosić. Ja tylko chcę, żebyś raz w życiu był po mojej stronie. Raz. Tylko raz. Stał przez chwilę jak zamurowany, potem spuścił wzrok. Zaczął coś mówić, ale przerwałam mu gestem. – Dzieci śpią. Nie będziemy teraz krzyczeć, choć bardzo bym chciała. Naprawdę bardzo. Wyszłam z pokoju, zanim zdążył coś odpowiedzieć. W kuchni nalałam sobie wody i patrzyłam przez okno na ciemny las. Myślałam o wszystkich sytuacjach, kiedy udawałam, że mnie to nie rusza. O tym, jak bardzo się staram, żeby nasze małżeństwo wyglądało normalnie. O tym, jak samotnie można się czuć z kimś, kto siedzi obok i nie widzi niczego poza sobą. I tylko jedno pytanie wracało w mojej głowie jak echo: czy to jeszcze ma sens? Patrzyłam na nią z wściekłością Rano wstałam pierwsza. Chciałam, żeby chociaż śniadanie przebiegło spokojnie. Rozłożyłam talerze, zrobiłam jajecznicę, wstawiłam wodę na herbatę. Dzieci zeszły po chwili, zaspane, ale uśmiechnięte. Michał dołączył zaraz po nich. Przysiadł do stołu bez słowa. Teściowa weszła ostatnia. Miała na sobie gruby, wełniany szal i kapcie z futerkiem. Jakby wybierała się na wyprawę, a nie do kuchni. – Ojej, znowu jajka? – powiedziała z westchnieniem, siadając. – Można by coś innego dla odmiany, choćby owsiankę. Dzieciom lepiej robi na brzuszek. I cieplejsze to. Jajka tak na czczo... No ale jak kto woli. Spojrzałam na Michała. Jadł. Patrzył w talerz, jakby w nim znajdował wszystkie odpowiedzi. Hania próbowała z uśmiechem jeść, ale widziałam, że się spina. Franek odsunął kubek i zapatrzył się w okno. – I ta herbata... Znowu ta sama – dorzuciła teściowa. – Ziołowa byłaby lepsza. Ale jak mówiłam – nie moje dzieci. Zacisnęłam dłonie na filiżance. Oparłam łokcie o stół i popatrzyłam na nią. Nie z uśmiechem. Nie z udawaną uprzejmością. Z zimną, czystą wściekłością. – To są nasze ferie, nie pokaz mamuśki – powiedziałam spokojnie. Tak spokojnie, że cisza, która zapadła po tych słowach, była głośniejsza niż krzyk. Łyżka Michała zastygła w powietrzu. Teściowa zamarła z kanapką w ręce. Dzieci spojrzały na mnie z przestrachem. – Mamo, wystarczy – powiedział nagle Michał. Głos mu lekko drżał, jakby sam nie wierzył, że to powiedział. Ona spojrzała na niego z niedowierzaniem. Odłożyła kanapkę na talerz. Powoli, ostrożnie, jakby bała się, że zaraz coś się rozpadnie. Wstała. – Nie będę wam przeszkadzać – powiedziała cicho, niemal szeptem. – Skoro tak uważacie... Nie spojrzała ani na mnie, ani na dzieci. Wyszła z kuchni bez pożegnania i zostawiła po sobie tylko ciszę. Siedziałam z sercem bijącym jak oszalałe. Nie spodziewałam się, że Michał się odezwie. Nie wiedziałam, co o tym myśleć. Chciałam poczuć ulgę, ale czułam wszystko naraz. Ulga, strach, złość, niedowierzanie. Przede wszystkim niedowierzanie. Czy właśnie wydarzyło się coś, co powinno wydarzyć się wiele lat temu? Franek pociągnął mnie za rękę. – Mamo, a babcia się obraziła? Pogłaskałam go po głowie i zmusiłam się do uśmiechu. – Nie, kochanie. Babcia po prostu musi chwilę odpocząć. Chciałam wierzyć, że to prawda. Nie poczułam ulgi Wieczorem spakowała walizkę. Nie powiedziała, że wyjeżdża. Po prostu przyniosła ją do przedpokoju i postawiła obok ławki. Dzieci były na górze, rysowały coś na podłodze. Michał siedział na fotelu z książką, ale nawet nie przewracał stron. Ja wycierałam blaty w kuchni, niepotrzebnie długo. – Ja tylko chciałam pomóc – powiedziała, nie patrząc na mnie, tylko na swojego syna. Ton miała spokojny, niemal pokorny. – Ale mamo, my chcieliśmy spędzić ten czas sami – odpowiedział. Cicho, ale bez zawahania. Spojrzała na niego z czymś, co trudno było nazwać. Zawód? Wyrzut? Może nawet wstyd. Pokiwała głową, raz, drugi. Zapięła kurtkę, zawiązała szal. Podchodząc do drzwi, rzuciła przez ramię: – Dobrze, że chociaż chłopak ma ciepłą kurtkę. Ode mnie. Drzwi trzasnęły krótko. Bez patosu, bez pożegnania. Tak po prostu. Stałam w kuchni z ręcznikiem w dłoni i czułam, że nie wiem, co dalej. Michał podszedł, zatrzymał się za mną. Chciał coś powiedzieć, ale nie zdążył. Odwróciłam się do niego, choć nie miałam siły na rozmowę. Spojrzałam mu w oczy i zobaczyłam w nich tylko zmęczenie. Jakby te kilka słów, które dziś powiedział, kosztowały go wszystko. Nie czułam ulgi ani triumfu. Czułam pustkę. Głuchą, ciężką, przygniatającą. Michał sięgnął po moją dłoń. Nie cofnęłam jej, ale też nie odwzajemniłam uścisku. Stał przez chwilę, potem odszedł bez słowa. Zostałam sama w kuchni, w domu, który miał być naszym azylem. Miałam rację. Teściowa wyjechała. Ale nie czułam się lepiej. I nagle pomyślałam: czy to naprawdę koniec pewnego układu? Czy to dopiero początek? Aneta, 35 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Ferie w górach miały nas zbliżyć, ale mąż wolał żarciki z koleżanką. Nie było mi do śmiechu, gdy poznałam prawdę” „Córka przygotowywała się do matury, a ja byłam z niej dumna. Mina mi zrzedła, gdy ze studniówki wróciła z nasionkiem” „Mąż miał z Anglii przesyłać kokosy, ale wciąż brakowało na buty dla dzieci. Zza granicy dostałam tylko pozew rozwodowy”
„Na Dzień Dziadka dostałem od wnuków drogi zegarek. Chyba tylko po to, by odmierzał czas, który spędzam sam jak palec”
„Dzieci zapatrzone w telefony, córka zawsze zmęczona. I choć nie mam do niej żalu – wiem, że życie teraz pędzi jak szalone – to czuję, że coś się między nami zmieniło. Jakbyśmy byli z różnych światów. Kiedyś niedzielny obiad był świętością. Teraz najczęściej słyszę: >>Dziś nie damy rady, tato. Może innym razem<<. Czekam”.
Nazywam się Waldek. Mam siedemdziesiąt cztery lata i od pięciu jestem na emeryturze. Wcześniej byłem nauczycielem historii w liceum. Lubiłem tę pracę – najbardziej te chwile, kiedy uczniowie zadawali pytania, które nie były w podręczniku. Bo wtedy czułem, że naprawdę ich ciekawi świat. Teraz mam o wiele więcej czasu, ale coraz mniej ludzi, z którymi mógłbym o tym świecie porozmawiać. Dzień zaczynam wcześnie. O siódmej jestem już na nogach – nie dlatego, że muszę. Po prostu mój organizm już się tak przyzwyczaił. Wypijam kawę z kawiarki, takiej metalowej, jakiej kiedyś używała moja żona. Potem idę na spacer – do parku, na cmentarz, czasem po prostu krążę po osiedlu. Wracam, robię sobie jajecznicę, jem przy kuchennym stole i słucham radia. Czasem odruchowo odwracam się do pustego fotela i chcę coś powiedzieć do Jadzi. Ale Jadzi nie ma już od ośmiu lat. Nie mam wielkich potrzeb. Ot, byle zdrowie dopisywało, byle nogi niosły. Cieszę się z każdej rzeczy, która dzieje się inaczej niż zwykle – że sąsiadka powie dzień dobry, że w bibliotece będą nowości. Ale najbardziej cieszę się, kiedy przychodzą wnuki. Chociaż na chwilę. Choćby tylko zostawili kurtki w przedpokoju i wbiegli do kuchni po herbatę, choćby nie zdjęli butów i zjedli tylko banana. Wtedy robi się głośno, wtedy ten dom znowu pachnie życiem. Wtedy się uśmiecham – prawdziwie. Nie chcę wiele. Nie oczekuję prezentów ani wielkich gestów. Wystarczyłoby, żeby raz w tygodniu ktoś usiadł naprzeciwko mnie, spojrzał mi w oczy i zapytał: – Jak się dziś czujesz, dziadku? Tyle. Ale teraz wszystko się zmienia. Dzieci zapatrzone w telefony, córka zawsze zmęczona. I choć nie mam do niej żalu – wiem, że życie teraz pędzi jak szalone – to czuję, że coś się między nami zmieniło. Jakbyśmy byli z różnych światów. Kiedyś niedzielny obiad był świętością. Teraz najczęściej słyszę: „Dziś nie damy rady, tato. Może innym razem”. Czekam. Czekam na ten „inny raz”. A czas biegnie. Zegar na ścianie tyka dalej, przypominając mi, że nie wszystko można nadrobić. Dziadku! To dla ciebie! W "Dzień Dziadka" zaczęło się od zamieszania przy drzwiach. Usłyszałem pisk dziecięcych głosów, zanim jeszcze zdążyłem wstać z fotela. Drzwi do salonu otworzyły się z hukiem, a wnuki wpadły do środka z okrzykiem: – Dziadku! To dla ciebie! W ich rękach błyszczało eleganckie pudełko przewiązane złotą wstążką. Stanęli przede mną, uśmiechnięci, rozemocjonowani, jakby wręczali komuś koronę. Za nimi weszła moja córka. Rozejrzała się uważnie po pokoju, poprawiła poduszkę na kanapie, przesunęła wazon, jakby chciała się upewnić, że wszystko wygląda „odpowiednio”. – Zobacz, to prezent od wnuków – powiedziała z dumą. – Sama wybierałam, żeby zrobił wrażenie. Pokiwałem głową i wziąłem do ręki pudełko. Wnuki już dawno przestały się interesować, tym co dzieje się wokół nich. Jeden z chłopców sięgnął po telefon, drugi biegał po pokoju. – Wrażenie… hm – powiedziałem tylko, przesuwając dłonią po wieczku. Moja córka spojrzała na mnie, jakby chciała wybadać, co mi chodzi po głowie. Nie potrzebuję luksusu Rozpakowałem pudełko. W środku był drogi zegarek. – Nie podoba ci się? – pytała córka. Ja dalej milczałem. – Może nie w jest w twoim stylu, ale uwierz mi, że takie są teraz modne – mówiła dalej. Odkąd pamiętam, zawsze coś ci się nie podoba. Wiesz ile go szukałam, mógłbyś przynajmniej udawać, że się cieszysz. W końcu podniosłem wzrok i powiedziałem to, co nosiłem w sobie od dawna: – Nie potrzebuję luksusu… tylko czasu z wami. Zrobiło się cicho. Wnuki zamilkły, córka spuściła wzrok. Przez chwilę nikt nic nie mówił. Usiadłem z powrotem na fotelu, a pudełko zostało nietknięte na stole. Z pozoru nic się nie stało, ale we mnie ten moment pracował długo. W środku miałem chaos. Prezent – starannie wybrany, drogi, błyszczący – miał być symbolem pamięci. Ale to nie był mój język. To nie był mój świat. Miałem wrażenie, że ktoś próbował zakleić pustkę błyszczącym papierem. Zamiast zwykłej rozmowy, zwykłego: „co u ciebie, dziadku?”, dostałem przedmiot. Drogi, elegancki, ale jednak martwy. Cisza, która zapadła, była wymowniejsza niż jakiekolwiek życzenia. Nie chciałem zegarka. Nie chciałem symboli, które mają ukryć to, czego nie da się zastąpić. Chciałem tylko chwili bez pośpiechu. Jednego dnia, kiedy moglibyśmy usiąść razem i porozmawiać o czymkolwiek. O tym, co śmieszne, głupie, zwyczajne. O tym, że starego boli kolano, że śliwki są w tym roku kwaśniejsze niż zwykle. Ale takich rozmów już nie było. Córka chciała dobrze. Wiedziałem to. Ale w tym wszystkim nie było mnie. Był tylko obraz ojca, któremu wypada dać coś „ładnego”. A ja miałem poczucie, że przestaję być potrzebny. Że moja obecność jest mniej ważna niż jej wyjazd służbowy, niż zajęcia dzieci, niż zakupy i remont. Czasem, kiedy za długo myślę, mam wrażenie, że zostałem sam wcześniej, niż naprawdę zostałem. I że teraz tylko oficjalnie to zatwierdzili. Tego wieczoru nie zasnąłem szybko. Długo patrzyłem w sufit i próbowałem sobie przypomnieć, kiedy ostatni raz ktoś zapytał mnie: „A ty, tato… jak się dziś czujesz?” Tym razem było cicho Minął tydzień. Sobota. Zawsze czekałem na soboty. Kiedyś przyjeżdżali wtedy wszyscy – wnuki wpadały z impetem, córka wnosiła siatki z zakupami, narzekała na korki, a ja cieszyłem się tym harmidrem, choć nie zawsze umiałem to okazać. Tym razem było cicho. Nie zadzwonił telefon. Nie było żadnej wiadomości. Nawet głupiego: „dziś się nie uda”. Usiadłem przy stole, tak jak zawsze. Woda w czajniku już dawno ostygła. Patrzyłem na drzwi, jakby mogły się zaraz otworzyć. Nie otworzyły się. Wstałem i bez większego celu podszedłem do komody. Otworzyłem szufladę. Spojrzałem jeszcze raz na zegarek. Błyszczący, duży, masywny, na metalowej bransolecie. Drogi, elegancki, bezużyteczny. Wziąłem go do ręki. Zimny. Zbyt ciężki na moją chudą rękę. Niezgrabnie zapiąłem go i od razu poczułem, że to nie moje. Jakby ktoś próbował wcisnąć mi cudze buty. Zegarek tykał. Dźwięk był ostry, wyraźny. Mierzył czas, którego nie mogłem zatrzymać. Czas, który płynął obok mnie, nie dla mnie. „To nie jest czas, który mnie cieszy” – pomyślałem. Usiadłem z powrotem przy stole. Spojrzałem na puste krzesła po drugiej stronie. Gdy przypomniałem sobie ostatnie odwiedziny, wszystko wróciło. Dzieci z nosem w telefonach, córka co chwilę zerkająca na godzinę, jakby bała się, że zbyt długo tu zostanie. Chwilę po herbacie już była w drzwiach. Nawet dzieci nie chciały zostać dłużej. Wiedziałem, że nie ma w tym złej woli. Ale czy to cokolwiek zmieniało? Ironia losu. Wszyscy mają czas – na wszystko, tylko nie dla siebie. Nie dla mnie. Zegarek schowałem znów do szuflady. Potrzebuję was Wstałem wcześniej niż zwykle. Nie mogłem spać, a może po prostu nie widziałem sensu w leżeniu, jeśli nic się nie zmienia. Zaparzyłem herbatę i usiadłem przy biurku. To był ten sam blat, przy którym Jadzia zawsze rozwiązywała krzyżówki. Teraz leżały na nim tylko dwie rzeczy: kartka papieru i długopis. Siedziałem tak przez chwilę, aż w końcu zacząłem pisać. „Kochana, nie piszę, żeby cię obwiniać. Wiem, że życie jest szybkie. Że każdy gdzieś pędzi. Że są sprawy ważne, pilne, takie, które nie mogą czekać. Ja mogę. Zawsze czekam. I nie mam żalu. Ale chcę, żebyś wiedziała – naprawdę nie potrzebuję zegarka. Nie potrzebuję luksusu. Nie potrzebuję rzeczy. Potrzebuję was. Czasu z wami. Bez pośpiechu. Bez wyliczania. Tylko rozmowy. Tylko wspólnego herbatnika i śmiechu dzieci. Tego, co kiedyś było oczywiste, a teraz wydaje się luksusem nie do kupienia.” Podpisałem: „Tata”. List położyłem na środku biurka. Nie wiedziałem, czy go wyślę. Może zostawię. Może ktoś go kiedyś przeczyta. Wyszedłem z domu. Nie miałem konkretnego celu, ale nogi poniosły mnie do kawiarni, w której kiedyś siadałem z wnukami. Zamawialiśmy wtedy herbatę z miodem i ciastko z galaretką. Siedzieliśmy przy tym samym stoliku, zawsze pod oknem. Dziś stolik był wolny. Usiadłem. Zamówiłem tylko herbatę. Patrzyłem na puste krzesła naprzeciwko. Miałem nadzieję, że ktoś je kiedyś zajmie. Nie ze współczucia. Nie z obowiązku. Z potrzeby bycia razem. Nie chciałem być tym, który błaga o uwagę Minęło kilka tygodni. Z początku jeszcze sprawdzałem telefon. Co godzinę. Później raz dziennie. Potem przestałem zupełnie. Leżał na komodzie, rozładowany, jakby sam też uznał, że nie ma już po co dzwonić. Nie pisałem do córki. Nie przypominałem się. Nie proponowałem spotkań. List też dalej leżał na komodzie. Uznałem, że jeśli mają przyjść, to przyjdą sami. Nie chciałem być tym, który błaga o uwagę. Człowiek musi mieć jakąś godność, nawet jeśli coraz bardziej samotną. Zjadłem sam kawałek ciasta, które kupiłem rano w cukierni. Nie smakowało. Wszystko smakuje inaczej, kiedy nie ma komu podać drugiego talerzyka. Wróciły wspomnienia. Nie te wielkie, doniosłe. Zwyczajne. Jak wnuk chował się za zasłoną, a ja udawałem, że go nie widzę. Jak córka wbiegała z rozwianymi włosami i zostawiała torebkę na środku salonu. Jak Jadzia mówiła: „przestań gderać, Waldek, dzieci mają być głośne, to znaczy, że są szczęśliwe”. Teraz siedziałem sam i myślałem o tym, jak szybko upływa czas i że tego straconego już się niestety nie da odzyskać. Tak, jest mi smutno Nie piszę tego, żeby się użalać. Ani żeby wzbudzić litość. Tego nie znoszę. W życiu przeżyłem wiele – śmierć żony, odejście z pracy, coraz bardziej puste święta – i nie załamałem się. Może czasem po prostu człowiek musi usiąść i powiedzieć: tak, jest mi smutno. I nie udawać, że wszystko jest dobrze. Nie jestem zły. Nie noszę w sobie goryczy. Ale tęsknię. Tęsknię do prostych dni. Do dźwięku dziecięcych kroków na korytarzu. Do szurania kapci mojej żony. Do zapachu obiadu, który gotowała tylko od święta. Tęsknię do pytania: „co słychać, tato?”, wypowiedzianego nie z grzeczności, ale z potrzeby. Nie wiem, co będzie dalej. Może kiedyś znów się spotkamy. Może któreś z wnuków zapuka do drzwi i powie: „dziadku, mam chwilę”. Może przeczytają ten list, który ciągle leży na biurku. Może coś zrozumieją. Albo i nie. Zegarek wciąż tyka. Niezmiennie. Punktualnie. Dokładnie. Ale ja już nie patrzę, która godzina. Bo przestałem czekać. Waldemar, 74 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Zabrałam wnuki na orszak Trzech Króli. Chciałam przekazać im tradycyjne wartości, ale synowa wszystko zepsuła” „Zamiast życzeń na Dzień Babci usłyszałam od wnuków słowa pogardy. Wstydzą się mnie, bo w moim portfelu jest pustka” „Zamiast spokojnej emerytury, miałam codzienny rajd po placówkach. Córka tylko zapisywała wnuki na kolejne zajęcia”
Blisko 1/5 polskich przedsiębiorczyń osiąga marże na poziomie ponad 40 proc. Najnowsze dane
Jedna trzecia polskich przedsiębiorczyń spodziewa się rozwoju działalności i wzrostu zysków w najbliższym roku, mimo utrzymującej się presji kosztowej i wpływu inflacji na codzienne funkcjonowanie firm. Jednocześnie 42 proc. kobiet prowadzących własny biznes deklaruje poprawę sytuacji finansowej w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a blisko połowa ocenia kondycję swojej firmy jako dobrą lub bardzo dobrą, co pokazuje odporność i ostrożny optymizm wśród przedsiębiorczyń. Dane pochodzą z raportu „Polki i przedsiębiorczość 2025”, towarzyszącego XVII edycji konkursu Sukces Pisany Szminką.
Aż 42 proc. polskich przedsiębiorczyń deklaruje, że w ostatnim roku sytuacja finansowa ich firmy uległa poprawie, jak wynika z raportu „Polki i przedsiębiorczość 2025: Finanse i rentowność firm. Podsumowanie roku i prognozy”. Blisko co piąty (24 proc.) biznes prowadzony przez kobietę nie odnotował zmian w tym zakresie, ale 28 proc. respondentek przyznaje, że w ciągu minionych 12 miesięcy sytuacja finansowa prowadzonego przez nie przedsiębiorstwa uległa pogorszeniu. Badanie towarzyszące XVII edycji konkursu Sukces Pisany Szminką przeprowadziła Grupa 4P. Blisko połowa ankietowanych przedsiębiorczyń ocenia sytuację finansową swojej firmy jako dobrą lub bardzo dobrą, ponad ⅓ jako przeciętną, a 10 proc. – złą. Co trzecia z respondentek prowadzących własną firmę deklaruje, że spodziewa się w tym roku wzrostu działalności i zysków. Co 6. polska przedsiębiorczyni ma marżę ponad 40 proc. na swoje usługi Blisko co dziesiąta (9 proc.) polska przedsiębiorczyni przyznaje, że średnia marża netto na oferowanych przez nią produktach lub usługach wynosi poniżej 10 proc. Jednak 17 proc. ankietowanych deklaruje, że ich marża netto to ponad 40 proc. Blisko ⅓ (32 proc.) respondentek prowadzących własną firmę nie potrafi wskazać ile wynosi ich zysk, po odliczeniu ponoszonych kosztów. Przedsiębiorczynie zapytane o wpływ inflacji na ich działalność najczęściej wskazują kwestie finansowe – wzrost kosztów prowadzenia działalności (53 proc.) oraz konieczność podnoszenia cen usług lub produktów (39 proc.). W dalszej kolejności mówią o spadku popytu i liczby klientów (22 proc.) oraz trudnościach w planowaniu i prognozowaniu (21 proc.). Co siódma przedsiębiorczyni doświadczyła z kolei presji płacowej ze strony pracowników (14 proc.), a jedynie 8 proc. ankietowanych wskazuje na nowe możliwości rynkowe. Raport „Polki i przedsiębiorczość 2025” powstał w ramach XVII edycji konkursu Sukces Pisany Szminką, najstarszej i największej inicjatywy wspierającej przedsiębiorczość kobiet, a także liderki i liderów działających na rzecz równości, różnorodności oraz włączania w Polsce. Termin przyjmowania zgłoszeń konkursowych zostaje wydłużony do 18 stycznia 2026 r. *Badanie na zlecenie Fundacji WłączeniPlus przeprowadzone zostało w listopadzie 2025 r. przez Grupę 4P z użyciem metodologii CAWI z wykorzystaniem licencjonowanego panelu zapewniającego reprezentatywność próby pod kątem płci, wieku, wielkości miejscowości zamieszkania oraz regionu na próbie Polek prowadzących własną firmę w wieku 18-70 lat. Od 17 lat konkurs Sukces Pisany Szminką nagradza polskie przedsiębiorczynie, aktywistki, działaczki społeczne, edukatorki, a także liderki i liderów oraz organizacje, które odważnie kształtują przyszłość, walcząc o równość, różnorodność i włączenie. To wyróżnienie dla ludzi zmieniających świat na lepsze. Do konkursu można zgłosić zarówno siebie, jak i nominować przedsiębiorczynie, którą chcielibyśmy wyróżnić, korzystając z formularza online na stronie www.konkurs.sukcespisanyszminka.pl w jednej z pięciu kategorii otwartych: Biznes Roku: przychód powyżej 10 mln złotych, Biznes Roku: przychód poniżej 10 mln złotych, Start-up Roku, Mikrobiznes, Liderka w Nowych Technologiach, Przedsiębiorcza Cudzoziemka. Nominacje przyjmowane są do 31 grudnia br., a zgłoszenia konkursowe do 18 stycznia 2026 r. Organizator konkursu: Fundacja WłączeniPlus Partner strategiczny: Mastercard Partner merytoryczny: PwC Partnerzy kategorii: BLIK, BNP Paribas, By the People Group, DPD Polska, Fundacja Polska Bezgotówkowa, home.pl, JetBrain, Lidl, L’Oreal Paris, Orange, Totalizator Sportowy Patronat Honorowy Konkursu: Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy Patroni medialni: TVN, WP, PAP Biznes, Rzeczpospolita, Polskie Radio Trójka, Superbiznes, Twój Styl, naTemat, INNPoland, My Company, Wirtualne Media, Nowy Marketing, Mam Startup, polki.pl, Focus, Chip www.wlaczeniplus.pl | www.sukcespisanyszminka.pl | wediditinpoland.eu
„Chciałam odpocząć przez ferie, ale w domu teściowej byłam służącą. Gdy w końcu mi się ulało, jej reakcja była szokiem”
„Teściowa stała naprzeciwko mnie. Nie uciekała wzrokiem. Słuchała, nie przerwała. Patrzyłyśmy sobie w oczy. W kuchni panowała cisza. Tylko zegar tykał za jej plecami. Myślałam, że zaraz mi odpowie jakimś protekcjonalnym frazesem, że się obrazi, że mnie zgasi, jak to robiła do tej pory. Ale ona powiedziała tylko jedno”.
Czasem mam wrażenie, że gdybym zniknęła, wszystko by się zawaliło, ale nikt nie zwróciłby na to uwagi. Pranie by się nie zrobiło, nikt nie pomyślałby o zakupach, obiad by się nie pojawił na stole, a dzieci najpewniej jadłyby płatki z mlekiem do znudzenia. Paweł, mój mąż, wciąż siedzi z nosem w ekranie, ze słuchawkami na uszach. Od dawna przestałam mówić do niego pełnymi zdaniami – zbywa mnie skinieniem głowy albo półsłówkiem: „aha”, „zaraz”, „muszę coś skończyć do pracy”. Tyle że ta jego „praca” trwa od rana do nocy. I nawet gdy śpi obok mnie, czuję się tak, jakbyśmy mieszkali na dwóch różnych planetach. W pracy też łatwo nie jest. Wszyscy czegoś ode mnie chcą. I w domu też wszyscy chcą – ale nikt nie pyta, czego ja bym chciała. Może po prostu się położyć. Albo żeby ktoś zrobił za mnie herbatę. Żebym raz mogła być tą, która nic nie musi. Te ferie w domu teściowej – na totalnym odludziu – miały być przerwą, „odpoczynkiem”. Tak przynajmniej powiedział Paweł. Że cisza, że dzieci się wyśpią, że my się oderwiemy. A ja tylko skinęłam głową, bo nie miałam już siły się sprzeczać. Zresztą – jego matka niby jest miła, ale pod spodem zawsze czuć to: „ja wiem lepiej”. Wszystko, na każdy temat. Jeszcze zanim wyruszyliśmy, coś mnie w środku ściskało. Taki niepokój, jakby... jakby ta „cisza” miała mnie pochłonąć. Bo wiem jedno – jak wszystko będzie „jak zwykle”, to ja tam po prostu nie wytrzymam. A śnieg sypał już wtedy bez opamiętania. I chociaż nie wiedziałam jeszcze, że zasięgu tam nie będzie, że dzieci będą marudzić od rana do nocy, a sklepy będą zamknięte, to i tak czułam – te ferie mnie rozbroją. Czułam narastającą złość Pierwsze cztery dni w domu teściowej przypominały scenariusz filmu, w którym bohaterowie są uwięzieni pod lawiną. Tylko że w naszym przypadku nikt nie krzyczał o pomoc, bo każdy udawał, że wszystko jest w porządku. Śnieg sypał nieprzerwanie, zasięgu nie było, sklepy zamknięte. Dzieci marudziły od świtu – najpierw o tablet, potem o słodycze, a na końcu po prostu dlatego, że były znudzone. Miałam nadzieję, że może wreszcie pobawią się ze sobą, ale oczywiście każdy chciał co innego i kończyło się na płaczu. Próbowałam zająć ich czymkolwiek – wycinanki, bajki, bitwa na poduszki – wszystko kończyło się fiaskiem. Paweł siedział przy stole w kącie salonu z laptopem. Słuchawki na uszach, wzrok wbity w ekran. Cały dzień był „zajęty”, choć trudno mi było uwierzyć, że akurat w ferie, na odludziu, tak pilnie ktoś go potrzebuje. Podchodziłam kilka razy, ale za każdym razem słyszałam: – Muszę coś skończyć do pracy. Odwracał głowę, jakby nie chciał nawet na mnie spojrzeć. Z kolei jego matka przechadzała się po domu w swoich kapciach na koturnie i co chwilę rzucała niewinne, nie mające nic wspólnego z uprzejmością uwagi, które bolały mnie bardziej niż otwarta krytyka. – Za moich czasów dzieci jadły wszystko, co im się dało – powiedziała, kiedy młodszy odmówił zjedzenia grochówki. – Trzeba im ograniczyć bajki, to będą się lepiej zachowywać – dodała następnego dnia, patrząc na mnie z pobłażliwym uśmiechem, jakby łaskawie wybaczała mi wszystkie moje matczyne porażki. Oczywiście gotowałam. Rano śniadanie, potem obiad, potem kolacja. Między posiłkami sprzątałam, ogarniałam dzieci i starałam się trzymać nerwy na wodzy. Czułam się, jakby mnie tam wzięli na etat. W kuchni była lista zadań, tylko nikt jej nie zapisał, bo wszystko było oczywiste – wiadomo, że ja wszystko zrobię. – Agnieszko, ja mogę dzisiaj ugotować zupę – powiedziała teściowa pewnego poranka, tonem, który miał brzmieć jak propozycja, ale w rzeczywistości był wykładem o tym, jak należy prawidłowo przyprawiać. – Nie trzeba, ja zrobię – odpowiedziałam, choć chciałam dodać coś jeszcze, ale nie miałam siły. Wolałam nie wdawać się w dyskusję, wiedząc, jak się skończy. Wieczorem usiadłam na krześle w kuchni, patrząc przez zaparowane okno. Paweł nadal siedział w swoim kącie, dzieci coś rysowały przy stole. Próbowałam coś powiedzieć, zaczęłam zdanie, ale urwałam w połowie. On nawet nie zdjął słuchawek. – Paweł, możemy porozmawiać? – Mam jeszcze trochę roboty. Zacisnęłam usta, wstałam i zaczęłam zbierać talerze. Zupa była gorąca, talerze parzyły dłonie, ale to był jedyny moment dnia, kiedy czułam cokolwiek innego niż zobojętnienie. W środku mnie narastała złość, zmęczenie i poczucie, że znowu wszyscy stoją, a ja biegnę. Jeszcze się trzymałam. Jeszcze. Miałam tego wszystkiego dość To było po południu, piątego dnia. Śnieg dalej zasypywał podjazd, dzieci nudziły się tak bardzo, że zaczęły sobie nawzajem dokuczać. Jeden uderzył drugiego poduszką, drugi się popłakał. Podniosłam głos, żeby ich rozdzielić, i wtedy starszy rzucił: – Ty zawsze jesteś zła. Tylko krzyczysz. Nie odpowiedziałam, ugryzłam się w język. To nie ich wina. Skąd mieli wiedzieć, że krzyczę, bo jak nie krzyknę, to nikt mnie nie usłyszy? Zeszłam do kuchni. Zaczęłam kroić marchewkę na zupę, choć nikt nie powiedział, że mam to robić. Nikt nigdy nie mówi. Wszystko robi się samo – pranie, sprzątanie, jedzenie. Tylko, że to nieprawda. Ja to robię. Ja sama. Teściowa weszła do kuchni. Patrzyła na mnie chwilę z góry, jakby coś kalkulowała. W końcu powiedziała, z tym swoim charakterystycznym spokojem: – Wiesz, Agnieszko... dzieci bardzo dużo siedzą w telefonach. Potem nie chcą z nikim rozmawiać. Może spróbuj jakoś inaczej je wychować, zanim całkiem je zepsujesz. Zamarłam z nożem w dłoni. Wciągnęłam powietrze, poczułam zimny dreszcz na karku. Nie wiem, czy bardziej bolały mnie te słowa, czy ten ton. Uprzejmy, wyrozumiały, jakby mówiła do kogoś niespełna rozumu. Odłożyłam nóż i odwróciłam się do niej. Nie krzyczałam, ale głos mi drżał. – Niech mama przestanie. – Agnieszka, ale o co chodzi? – O wszystko – odpowiedziałam. – O to, że jestem tu jak służąca. Gotuję, sprzątam, opiekuję się dziećmi, których ojciec od pięciu dni udaje, że nas nie widzi. O to, że mama mówi to wszystko tym swoim tonem, jakby chciała pomóc, ale tylko wbija mi szpilki. Za moich czasów to, za moich czasów tamto. Mam dość. Wzięłam głębszy oddech, ale to nie powstrzymało kolejnych słów. – Nie pamiętam, kiedy ktoś zapytał mnie, jak się czuję. Nie pamiętam, kiedy zjadłam obiad, siedząc. Nie wiem, po co tu przyjechałam. Myślałam, że odpocznę, że może Paweł wyjdzie z tego swojego kokonu i spojrzy na mnie, ale nie. Jego wciąż nie ma. Są tylko dzieci i mama. A ja już nie mogę udawać, że wszystko jest w porządku. Teściowa stała naprzeciwko mnie. Nie uciekała wzrokiem. Słuchała, nie przerwała. Patrzyłyśmy sobie w oczy. W kuchni panowała cisza. Tylko zegar tykał za jej plecami. Myślałam, że zaraz mi odpowie jakimś protekcjonalnym frazesem, że się obrazi, że mnie zgasi, jak to robiła do tej pory. Ale ona tylko powiedziała jedno: – Wiem. Ja też tego nienawidziłam, jak byłam młoda. Powiedziała to cicho, bez tej swojej maniery. I nic więcej. Odwróciła się i wyszła, zostawiając mnie z roztrzęsionymi dłońmi, pokrojoną marchewką i czymś, czego nie umiałam nazwać. Spodziewałam się wojny, a dostałam spokój. I to było gorsze. Może nie byłam sama Następnego dnia nie było żadnej rozmowy. Żadnych przeprosin, wyjaśnień ani ostentacyjnego milczenia. Zwykły poranek. Tylko że coś było inaczej. Teściowa nie komentowała tego, co dzieci jedzą. Nie poprawiała mojej techniki krojenia warzyw. Nie patrzyła na mnie z góry. Po prostu weszła do kuchni, zawiązała fartuch i powiedziała: – Robimy pierogi. Z kapustą. Ty wałkujesz. Skinęłam głową i podeszłam do stołu. Wzięłam wałek do ręki, bez pytania. Zaczęłam rozwałkowywać ciasto, które już wcześniej zdążyła zagnieść. Nie było muzyki, nie było śmiechów. Tylko dźwięk wałka, mąka na stole, stuk łyżki o miskę. Pracowałyśmy obok siebie, nie komentując, nie zerkając na siebie z ukosa. – Dość cienko, ale nie za cienko – rzuciła po kilku minutach. – Tak? – zapytałam cicho. – Dobrze. To było jedyne, co powiedziała. Nagle przypomniałam sobie, jak kiedyś mama uczyła mnie lepić pierogi. Ja lepiłam po swojemu, a ona poprawiała z boku, cmokając z niezadowoleniem. Pamiętam, że wtedy też miałam ochotę rzucić wszystkim i wyjść z kuchni. Teraz stałam obok innej kobiety, która też kiedyś była córką, żoną, matką – i chyba nadal nią była. Tylko że dawno temu przestała mieć siłę mówić o swoich uczuciach. Tak jak ja teraz. – Zamrożę trochę, może Paweł weźmie do pracy– powiedziała, nie patrząc na mnie. – Dobrze – odpowiedziałam równie cicho. To nie było pojednanie. To nie było zbliżenie. Ale coś się zmieniło. Już nie była przeciwko mnie. A może nigdy nie była, tylko nie umiała inaczej? Lepiąc pierogi, poczułam, że znowu oddycham. Że pierwszy raz od wielu dni nikt ode mnie niczego nie chce. Nie muszę zabawiać dzieci, nie muszę rozmawiać z mężem, który i tak mnie nie słucha. Wystarczy wałek, ciasto i ten rytmiczny stukot, który układał się w coś znajomego, może nawet kojącego. Poczułam, jak w oczach zbierają mi się łzy, ale odwróciłam głowę i udawałam, że szukam ściereczki. Może nie jestem sama. Może każda kobieta ma takie momenty. Może one nie krzyczą, nie rzucają talerzami, tylko w ciszy robią pierogi i pozwalają dłoniom robić to, czego serce jeszcze nie umie wypowiedzieć. Zaczął się nowy etap Śnieg w końcu zaczął topnieć. Droga dojazdowa przestała być białą ścianą i po kilku dniach ciszy słychać było w oddali pierwszy samochód. Dzieci wybiegły na ganek, jakby to był dźwięk wybawienia. Paweł zamknął laptopa, tylko po to, żeby wyjąć telefon. I tak wróciliśmy do punktu wyjścia. W drodze powrotnej dzieci zasnęły na tylnym siedzeniu. Paweł prowadził w milczeniu. Nie zapytał, jak się czuję, czy wszystko w porządku. Ja też nie mówiłam nic. Nie miałam już ochoty ciągnąć go za język, mówić do ściany, podpowiadać mu, jak być obecnym. Zorientowałam się, że kiedy przestałam czekać na jego uwagę, poczułam coś na kształt ulgi. W domu znowu wszystko było na mojej głowie. Trzeba było rozpakować walizki, zrobić zakupy, nadrobić zaległości. Ale coś się zmieniło. Ja się zmieniłam. Nie miałam już tej samej cierpliwości do udawania, że wszystko gra. Kiedy starszy znowu zaczął krzyczeć na młodszego, zamiast jak zwykle rozdzielać ich i próbować rozmawiać, powiedziałam: – Załatwcie to między sobą albo każde idzie do swojego pokoju. Nie będę w to wnikać. Kiedy Paweł rzucił: – Nie ma już mleka spojrzałam na niego i odpowiedziałam: – To kup. Masz pieniądze. Nie powiedział nic, ale poszedł do sklepu. Może był zaskoczony, może wcale mu się nie chciało. Nie miało to już dla mnie znaczenia. Zaczęłam się zastanawiać nad sobą. Co dalej. Czy naprawdę nie mogę odmówić kolejnego zebrania w szkole? Czy naprawdę muszę brać na siebie dodatkowe godziny w pracy, bo „tylko ty sobie z tym poradzisz”? Może nie muszę. Może mogę powiedzieć: nie. Wieczorem usiadłam sama w salonie, z kubkiem herbaty, której nikt mi nie podał, ale też nikt jej ode mnie nie oczekiwał. I pomyślałam, że to nie jest nowy początek. Że nie będzie nagłego zwrotu, w którym Paweł się obudzi, dzieci będą grzeczne, a ja znowu poczuję się szczęśliwa. Ale może zaczął się inny etap. Taki, w którym ja przestanę być ostatnia w kolejce do życia. Agnieszka, 40 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Mąż miał z Anglii przesyłać kokosy, ale wciąż brakowało na buty dla dzieci. Zza granicy dostałam tylko pozew rozwodowy” „Ferie w górach miały nas zbliżyć, ale mąż wolał żarciki z koleżanką. Nie było mi do śmiechu, gdy poznałam prawdę” „Córka przygotowywała się do matury, a ja byłam z niej dumna. Mina mi zrzedła, gdy ze studniówki wróciła z nasionkiem”