„Zostawiłem narzeczoną z kredytem na głowie i wyjechałem do Szwecji. Nie dla mnie zabawa w rodzinę”
„Prawda była taka, że ja nie chciałem ślubu. Od dawna nie widziałem w Kamili kobiety mojego życia. Ona po prostu była obok od zawsze, ale nic poza tym. Przyzwyczaiłem się do niej, znaliśmy się na wylot, łączyły nas tysiące wspomnień, lecz nie czułem do niej namiętności, zupełnie też nie wyobrażałem sobie jej jako matki moich dzieci”.
Kamilę znałem praktycznie od zawsze. Plac zabaw, piaskownica, potem szkoła podstawowa – wszędzie byliśmy razem. Dopiero w liceum się rozdzieliliśmy, ale tylko na czas lekcji, bo resztę czasu spędzaliśmy i tak razem. Wyglądała na bardzo szczęśliwą Była moją pierwszą dziewczyną i najlepszą przyjaciółką. Dla wszystkich było oczywiste, że się pobierzemy, będziemy mieli dzieci i spędzimy ze sobą resztę życia. Moja mama nawet dała mi pierścionek po babci, żebym mógł się oświadczyć Kamie. – Ale ja nie zamierzam się oświadczać – zaprotestowałem. – Mamy dopiero po dwadzieścia lat, ona studiuje, ja dostałem pracę. – No ale to przecież tylko oświadczyny, ze ślubem możecie poczekać, aż Kamisia się obroni – zasugerowała mama. Uznałem, że ma rację. Przecież i tak wiadomo było, że się pobierzemy, więc równie dobrze mogłem dać jej ten pierścionek od razu. Naprawdę przyłożyłem się do zorganizowania zaręczyn Zabrałem Kamilę do planetarium na oglądanie drogi mlecznej przy muzyce klasycznej, w ciemności wziąłem ją za rękę, wsunąłem jej pierścionek na palec i wyszeptałem do ucha pytanie, czy zostanie moją żoną. Potem jednak nasze życie wróciło do normy, a jedyne, co się zmieniło to to, że moja dziewczyna stała się moją narzeczoną i nosiła na placu diament osadzony w platynie, który dawno temu dziadek kupił babci. Przez trzy kolejne lata nie rozmawialiśmy o ślubie. Czasami Kamila rzucała coś o tym, że chciałaby mieć welon do ziemi albo że pokłóciła się z przyjaciółką i nie poprosi jej na druhnę, ale nie skupialiśmy się na tym temacie. Zacząłem mieć wątpliwości Dużo bardziej zajmowała nas sprawa kredytu na wspólne mieszkanie i to, jak wygląda sprawa becikowego czy innych dodatków na dziecko. Bo o dziecku mówiliśmy sporo. – Jeśli będzie dziewczynka, to ja jej dam imię, a jeśli chłopiec, to ty – umówiła się ze mną narzeczona. – A najlepsze byłyby bliźniaki! Dwoje dzieci za jednym zamachem, super! Chyba wtedy po raz pierwszy poczułem, że to nie dla mnie. Że coś mi w tym wszystkim nie gra, bo sama myśl o bliźniętach, a nawet o jednym dziecku, sprawiała, że miałem ochotę uciekać na koniec świata. Drugi moment kryzysu przeżyłem podczas kolejnej wizyty w banku i rozmowy o kredycie hipotecznym. – Świetnie, kredyt na trzydzieści lat – podsumowała agentka, a ja zamarłem. Za trzydzieści lat byłbym grubo po pięćdziesiątce i nadal spłacałbym kredyt na spółkę z Kamilą. Czy naprawdę tego chciałem? Nagle, tam w banku, poczułem, że ściany wokół mnie falują. Zrobiło mi się słabo. Ani Kamila, ani agentka nie zauważyły, że coś się ze mną dzieje. Ale ja już wiedziałem… – Cholera, nie mogę się z nią ożenić… – powtarzałem do swojego odbicia w lustrze co kilka dni. – Już nie chcę… Tylko że moje „nie chcę” nikogo nie interesowało. Dostaliśmy w końcu po długich staraniach ten kredyt i musiałem wpłacić dwadzieścia procent wkładu własnego oraz prowizję dla banku. Kamila wciąż studiowała, jednak po ślubie miała znaleźć pracę i odtąd raty mieliśmy spłacać po równo. – Widzę, Wojtusiu, że ślub to musimy wziąć bardzo skromny – poinformowała mnie po tym, jak przeczytała wyciąg z mojego konta po ostatniej transakcji. Na słowo „ślub” poczułem skurcz w żołądku. Nie wiedziałem jednak, co jej odpowiedzieć. Przecież mieliśmy już mieszkanie, kupowaliśmy do niego meble i zasłony. Jeden pokój pozostawiliśmy pusty, bo wszak niedługo miało zjawić się dziecko. Kama zaczęła omawiać szczegóły wesela – Ja nie mam dużej rodziny, zaproszę może ze dwadzieścia osób – ustaliła i nagle zrozumiałem, że nieco inaczej rozumiałem słowo „skromny”. – Myślałam o sali weselnej, ale mój tata może załatwić aulę w szkole, będzie taniej. Co pani na to? Macie jakiegoś zaprzyjaźnionego księdza? Jak duży ma być tort? Mama była wniebowzięta tymi pytaniami. Nasz ślub stał się jej życiowym projektem, praktycznie o niczym innym nie mówiła. W nowym mieszkaniu też ciągle słyszałem tylko o weselu, sukni, kwiatach i menu. Przychodziły siostra i koleżanki Kamy, dyskutowały o tym, jakiego koloru krawat powinienem założyć i czym pojedziemy do kościoła. Mnie nie pytano o nic, przynajmniej dopóki nie dochodziło do rozmowy o kosztach. – Skarbie, musisz kupować tego nowego laptopa? – pytała na przykład narzeczona. – Bo wyszło mi, że jeśli chcemy zespół, a nie didżeja, to będzie trochę drożej… „Chcemy?! My?!” – miałem ochotę krzyknąć, bo ani trochę mnie nie obchodził zespół czy didżej na wesele. Tak samo jak wodzirej, sześć rodzajów sałatek i kotyliony przy krzesłach. Kiedy słyszałem o którejś z tych rzeczy, czułem się, jakbym miał grypę żołądkową. Prawda była taka, że ja nie chciałem ślubu. Od dawna nie widziałem w Kamili kobiety mojego życia. Ona po prostu była obok od zawsze, ale nic poza tym. Przyzwyczaiłem się do niej, znaliśmy się na wylot, łączyły nas tysiące wspomnień, lecz nie czułem do niej namiętności, zupełnie też nie wyobrażałem sobie jej jako matki moich dzieci. Tak, powinienem był z nią szczerze porozmawiać, wiem o tym. Ale kiedy otwierałem usta, by zaprotestować przeciwko ustalonej przez nią z księdzem dacie, ona zasypywała mnie detalami ślubu i wesela. Szczebiotała przy tym radośnie i wyraźnie była szczęśliwa, że zbliża się ten dzień. Jeszcze gorzej było z moją mamą. Ilekroć mnie widziała, pokazywała mi jakieś katalogi, zadawała dziesiątki absurdalnych pytań o menu i dekorację sali albo pytała, jak się czuje jej przyszła synowa. Miałem wrażenie, że gdybym zerwał te zaręczyny, mama, narzeczona oraz sporo innych zaangażowanych w to osób popadłoby w głęboką depresję. Miałem dość Wybrałem więc mniej raniącą innych drogę. Po prostu uśmiechałem się, przytakiwałem i przelewałem zaliczki za salę, catering, zespół muzyczny i suknię dla Kamili. Pękłem dwa tygodnie przed ślubem, kiedy wróciłem do domu i wpadłem prosto na ogromną, białą suknię wiszącą na drzwiach dużego pokoju. Nagle poczułem, że dłużej tego nie wytrzymam, że po prostu nie dam rady! To było kompletnie bez sensu! Nie chciałem żenić się z Kamilą, nie chciałem z nią żyć ani planować rodziny! Kiedy się jej oświadczałem, myślałem, że tak musi być, ale potem się zmieniłem, może dorosłem? Nie miałem jednak odwagi zaczekać na narzeczoną i powiedzieć jej, że za czternaście dni nie będzie żadnego ślubu. Bałem się jej łez, histerii, dzwonienia do naszych matek, awantur, błagań i wyrzutów. Więc po prostu zabrałem trochę najpotrzebniejszych rzeczy i wyszedłem z domu, który dopiero co zacząłem spłacać. Trudno mi pisać o tym, co stało się później. Odwagi starczyło mi jedynie na to, żeby zadzwonić do Kamili i powiedzieć jej, żeby mnie nie szukała, bo szybko nie wrócę. I że może zatrzymać mieszkanie oraz wszystko, co do niego kupiłem, a także pieniądze, które może uda jej się odzyskać po odwołaniu wesela. Oraz oczywiście pierścionek. Uciekłem jak tchórz Nie byłem w stanie wysłuchać do końca, co miała mi do powiedzenia, ani odebrać kolejnych telefonów od niej, mojej mamy, wspólnych znajomych. Wyjechałem do Szwecji, bo miałem tam kolegów, którzy nieraz obiecywali, że załatwią mi robotę. Przez półtora roku nie podałem nikomu w Polsce swojego szwedzkiego numeru telefonu. Kilka razy zadzwoniłem przez internet do mamy, ale szybko się rozłączałem, bo kiedy tylko słyszała, że to ja, zaczynała litanię żalów i wymówek. – Jak mogłeś jej to zrobić?! – ni to krzyczała, ni płakała. – Zrujnowałeś dziewczynie życie! Czy ty wiesz, że ona musiała dzwonić do każdego z gości osobno i informować ich, że ślubu nie będzie? Wszyscy ją pytali, co się stało… wiesz, w jakim ona jest stanie? Czy ciebie w ogóle obchodzi, jak ją zniszczyłeś?! Tak, obchodziło mnie. Nie było dnia, żebym nie patrzył na siebie w lustrze z potępieniem, nieraz z obrzydzeniem. Zrobiłem coś ohydnego, i to kobiecie, która w żaden sposób nigdy mnie nie skrzywdziła. Nie znajdowałem dla siebie żadnego usprawiedliwienia. Wiedziałem, że zachowałem się jak tchórz i musiałem z tym żyć. Wojtek, 29 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Byłam pupilką mamy, a potem jej opiekunką. A ona w testamencie zostawiła mnie bez dachu nad głową” „Wiosną zapisałam się do klubu seniora wbrew mężowi. Beze mnie nie raczył sobie nawet odgrzać obiadu” „Podczas wiosennych porządków odkryłam tajemnicę męża. Okazało się, że to w naszym związku jest największy bałagan”
„Na kolacji ogłosiłem zmianę testamentu. Wtedy zobaczyłem, ile naprawdę jestem wart dla własnych dzieci”
„– Interesują was szczegóły? – zapytałem spokojnie. – Naturalnie – odparła Iwona tonem, którego używała zapewne w sądzie. – Chcemy wiedzieć, jakie są proporcje. To pozwoli uniknąć nieporozumień w przyszłości”.
Zawsze powtarzałem uczniom, że historia uczy przede wszystkim o konsekwencjach. Dziś, mając siedemdziesiąt dwa lata i pusty dom po śmierci żony, sam stałem się bohaterem lekcji, której wolałbym nie prowadzić. Coraz częściej miałem wrażenie, że dla moich dzieci jestem już nie ojcem, lecz sprawą do uporządkowania. Postanowiłem to sprawdzić. Zaprosiłem dzieci na kolację Od rana krzątałem się po kuchni. Rosół, który zawsze gotowała moja żona w niedziele, pyrkotał powoli, jakby próbował wypełnić ciszę. Nakryłem stół białym obrusem, tym „na specjalne okazje”. Sam nie wiedziałem, czy to jeszcze rodzinna kolacja, czy już posiedzenie zarządu. Kiedy zadzwonił dzwonek, serce zabiło mi szybciej. Otworzyłem drzwi i zobaczyłem Iwonę – elegancką, wyprostowaną, z teczką pod pachą. – Tato, dobrze wyglądasz – powiedziała, całując mnie w policzek. – Wszystko w porządku ze zdrowiem? – Jak na staruszka, całkiem nieźle – odpowiedziałem z uśmiechem. Za nią wszedł Tomasz, nerwowo poprawiając marynarkę. – No, ojciec, brzmi poważnie to twoje „ważne sprawy rodzinne” – rzucił półżartem. – Mam się bać? Natalia przyjechała ostatnia. Wpadła do przedpokoju jak powiew wiatru, przytuliła mnie mocno. – Tęskniłam – szepnęła. Usiedliśmy do stołu. Przez chwilę rozmawialiśmy o rzeczach błahych: o pogodzie, o nowym projekcie Iwony, o planach Natalii na wystawę. Tomasz opowiadał o „przejściowych trudnościach” w firmie. Każde z nich mówiło dużo, ale między słowami wyczuwałem napięcie. – Tato, mówiłeś przez telefon, że chcesz coś omówić – zaczęła w końcu Iwona, odkładając łyżkę. – Lepiej przejdźmy do konkretów. Zauważyłem, jak Tomasz przestaje się uśmiechać. Natalia spuściła wzrok. Ogłosiłem duże zmiany Odchrząknąłem. – Rzeczywiście. Chciałem was poinformować, że zmieniłem testament. Słowa zawisły w powietrzu. Nawet zegar w salonie jakby tykał ciszej. – Zmieniłeś? – Iwona zmarszczyła brwi. – W jakim sensie? – W takim, że poprzednia wersja już nie obowiązuje. Tomasz parsknął krótkim śmiechem. – No dobrze, ale chyba nie robisz z tego tajemnicy? Wiesz, to jednak sprawa, która dotyczy nas wszystkich. „Nas wszystkich” – powtórzyłem w myślach. – Interesują was szczegóły? – zapytałem spokojnie. – Naturalnie – odparła Iwona tonem, którego używała zapewne w sądzie. – Chcemy wiedzieć, jakie są proporcje. To pozwoli uniknąć nieporozumień w przyszłości. Natalia patrzyła na mnie szeroko otwartymi oczami. – Tato, czy coś się stało? Czy ktoś ci coś doradził? Nie padło ani jedno pytanie o powód mojej decyzji. O to, co czuję. O to, czy się boję. Tylko proporcje. Udziały. Nieporozumienia. – Uporządkowałem sprawy po swojemu – odpowiedziałem. – Uznałem, że tak będzie sprawiedliwie. – Sprawiedliwie, czyli jak? – Tomasz pochylił się nad stołem. – Po równo? Czy może ktoś zasłużył bardziej? W jego głosie usłyszałem nutę, której wcześniej nie znałem. Nie była to ciekawość. Raczej kalkulacja. – Tato, przez lata mówiłeś, że dom ma zostać w rodzinie – przypomniała Iwona. – Mam nadzieję, że nic się w tej kwestii nie zmieniło. Zrozumiałem wtedy, że nie siedzę przy stole z trójką dzieci, które martwią się o ojca. Siedziałem z dorosłymi ludźmi, którzy próbują oszacować wartość przyszłości. – Na razie chciałem was tylko poinformować o zmianie – powiedziałem, odkładając serwetkę. – Szczegóły nie są dziś najważniejsze. – Dla kogo? – zapytał Tomasz ostro. Natalia nerwowo obracała pierścionek na palcu. – Myślałam, że to będzie zwykła kolacja – wyszeptała. Spojrzałem na nich i poczułem, jak coś we mnie powoli opada. Przez całe życie starałem się być sprawiedliwy. Teraz widziałem, że sprawiedliwość w ich oczach miała konkretną cenę. – To miała być zwykła kolacja – odpowiedziałem cicho. – Ale chyba już dawno przestała taka być. Dzieci zaczęły się licytować Nie wiem, kto pierwszy przekroczył granicę, ale rozmowa zaczęła robić się niemiła. – Skoro już o sprawiedliwości mowa – odezwała się Iwona, splatając dłonie na stole – to chyba warto pamiętać, kto był przy mamie codziennie, kiedy chorowała. Kto jeździł z nią na wizyty, kto odbierał telefony w środku nocy. – Sugerujesz coś? – Tomasz uniósł brwi. – Nic nie sugeruję. Mówię o faktach. – Fakt jest taki, że zawsze byłaś tą idealną córką – odparł z ironią. – Zawsze bliżej taty, zawsze odpowiedzialna. A ja? Ja miałem sobie radzić sam. – Bo chciałeś! – wtrąciła Natalia. – Zawsze mówiłeś, że nie potrzebujesz pomocy. – Bo nikt mi jej nie proponował – uciął. Siedziałem między nimi i miałem wrażenie, że cofnąłem się o trzydzieści lat. Te same spojrzenia, te same nuty zazdrości, tylko stawka wyższa. – Tato – Iwona zwróciła się do mnie – jeśli zmieniłeś testament, to chyba brałeś pod uwagę wkład każdego z nas. Ja przez lata odkładałam własne sprawy, żeby pomagać w domu. – A ja? – Tomasz podniósł głos. – Kiedy otwierałem firmę, powiedziałeś, że „prawdziwy mężczyzna powinien być niezależny”. Nie dostałem od ciebie ani złotówki. – Dostałeś mieszkanie na start – przypomniała mu Natalia. – Mieszkanie po babci, które wymagało remontu! – odpowiedział ostro. – A ty przez lata mogłaś malować obrazy i nie martwić się o rachunki. Natalia pobladła. – Myślisz, że to było łatwe? Że nie słyszałam ciągle, że powinnam znaleźć „normalną pracę”? Tata mnie wspierał, bo wierzył we mnie. – Właśnie – prychnął Tomasz. – W ciebie wierzył. We mnie wymagał. Każde zdanie było jak kamień dokładany do wagi. Słuchałem ich i czułem, że to nie chodzi o testament. Chodzi o rachunek krzywd, który każdy z nich prowadził po cichu od lat. – Może popełniłem błędy – powiedziałem w końcu. – Może jednemu dałem więcej swobody, drugiemu więcej wymagałem. Ale robiłem to z myślą o waszym dobru. – Dobro nie zawsze jest równe – odparła chłodno Iwona. – A teraz konsekwencje też nie będą równe. Byłem zły Zabolało mnie to zdanie bardziej, niż chciałem przyznać. – Czy wy słyszycie sami siebie? – zapytałem. – Rozmawiamy o mnie tak, jakby mnie już nie było. – Nie o to chodzi – Natalia pokręciła głową, w oczach miała łzy. – Chodzi o to, że czuję się, jakbyś chciał nas sprawdzić. Jakby to był test. Milczałem. Bo miała rację. Tomasz oparł łokcie o stół. – Jeśli zmieniłeś coś na niekorzyść któregoś z nas, powinieneś powiedzieć wprost. Mamy prawo wiedzieć. – Prawo – powtórzyłem cicho. – A czy ktoś z was pomyślał, że ja mam prawo decydować o własnym majątku bez tłumaczenia się? Iwona zacisnęła usta. – Oczywiście, że masz. Ale rodzina powinna rozmawiać otwarcie. – Rozmawiamy – odparłem. – I właśnie widzę, o czym ta rozmowa naprawdę jest. Zapadła cisza, lecz nie była spokojna. W powietrzu wisiały lata niedopowiedzianych żali. Patrzyłem na nich i po raz pierwszy dotarło do mnie, że każdy z nich nosił w sobie inną wersję ojca. Surowego. Wymagającego. Faworyzującego. I żaden z tych obrazów nie był do końca fałszywy. Pomyślałem wtedy, że może sam nauczyłem ich, iż miłość można przeliczać. Na czas. Na pieniądze. Na poświęcenie. Tomasz wstał gwałtownie. – Dobrze. Skoro już wyciągnęliśmy karty na stół, to powiedz wreszcie, co zmieniłeś. Spojrzałem na nich wszystkich. Wiedziałem, że następne słowa będą granicą, po której nic nie wróci do dawnego kształtu. Prawda kosztowała więcej niż pieniądze Wstałem powoli. Nagle poczułem się bardzo zmęczony, jakbym dźwigał na plecach nie siedemdziesiąt dwa lata, lecz całe ich pretensje. – Skoro chcecie konkretów, dobrze – powiedziałem spokojnie. – Zmieniłem testament tak, że większość mojego majątku nie trafi do was. Tomasz zamarł. – To do kogo? – zapytał szorstko. – Do fundacji, która wspiera młodzież z ubogich rodzin. Taką, jaką ja byłem kiedyś. Iwona wstała tak gwałtownie, że krzesło zaskrzypiało o podłogę. – To jakiś żart? – jej głos był lodowaty. – Pracowałeś całe życie, żeby zabezpieczyć rodzinę. A teraz oddajesz to obcym ludziom? – Nie obcym – odpowiedziałem. – Dzieciom, które potrzebują szansy. – A my jej nie potrzebujemy? – Tomasz uderzył dłonią w stół. – To ma być kara? Za co? – Nie kara – odparłem. – Decyzja. Natalia patrzyła na mnie ze łzami w oczach. – Tato… Myślałam, że jesteśmy dla ciebie najważniejsi. – Jesteście – powiedziałem cicho. – I dlatego dostaniecie po równo. Każde z was otrzyma część majątku. Ale nie taką, jakiej się spodziewaliście. Iwona odetchnęła głęboko, jakby próbowała odzyskać kontrolę. – To nieracjonalne. Można było to rozwiązać inaczej. Fundacja nie zastąpi rodziny. – Rodzina – powtórzyłem. – Właśnie chciałem sprawdzić, czym dla was jest rodzina. Tomasz spojrzał na mnie z niedowierzaniem. – Sprawdzić? To był test? Byłem szczery wobec dzieci Nie odpowiedziałem od razu. W końcu skinąłem głową. – Od miesięcy słyszałem pytania o dom, o działkę, o oszczędności. Rzadko słyszałem pytanie: „Tato, jak się czujesz?”. Chciałem zobaczyć, czy potrafimy usiąść razem i rozmawiać o czymś więcej niż podział. – To niesprawiedliwe – wyszeptała Natalia. – Postawiłeś nas pod ścianą. – Nie. Postawiłem was przy stole. Tomasz roześmiał się krótko, bez cienia radości. – I co? Zdałeś egzamin? Jesteśmy rozczarowaniem? Te słowa zabolały. Bo odpowiedź brzmiała: tak i nie. – Jesteście moimi dziećmi – powiedziałem. – Kocham was. Ale dziś zobaczyłem, że pieniądze stały się między nami ważniejsze niż rozmowa. Iwona podniosła torebkę. – Jeśli naprawdę podpisałeś te dokumenty, to trudno. To twoje prawo. Ale nie udawaj, że robisz to dla naszego dobra. – Robię to również dla siebie – odparłem. – Chcę odejść ze świadomością, że zrobiłem coś, w co wierzę. Natalia podeszła do mnie, objęła mnie na chwilę, lecz w jej uścisku było więcej zagubienia niż ciepła. – Nie wiem, czy potrafię to zrozumieć – szepnęła. Tomasz wyszedł bez słowa. Drzwi zamknęły się mocno. Iwona stała jeszcze chwilę w przedpokoju. – Zawsze uczyłeś mnie odpowiedzialności – powiedziała ciszej. – Teraz ja muszę odpowiedzieć sobie, czy potrafię to zaakceptować. Skinąłem głową. Nie zatrzymywałem jej. Przez kolejne dni telefon milczał. Żadne z nich nie zadzwoniło. Bolało mnie to, lecz jednocześnie czułem dziwną ulgę. Po raz pierwszy od dawna nie udawałem, że wszystko jest w porządku. Nie odkładałem rozmów na później. Czy popełniłem błąd? Być może. Może powinienem był zostawić sprawy bez słowa, pozwolić, by dowiedzieli się po moim odejściu. Ale wtedy już nigdy nie zobaczyłbym prawdy w ich oczach. Stanisław, 72 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Synowa dała mi perfumy na Dzień Teściowej. Udawałam obojętność, żeby nie zobaczyła, że się cieszę” „Teściowa zgrywa arystokratkę, a mną gardzi, bo nie mam studiów. Pokazałam jej, że maniery nie zależą od wykształcenia” „Gdy zmarła moja żona, zostałem zupełnie sam. Dzieci nie kwapiły się do odwiedzin, ale ludzką twarz okazała mi sąsiadka”
„Pożyczyłam córce oszczędności życia, żeby założyła wymarzony biznes. Wzięła kasę, ale nie zamierzała jej oddać”
„Oddałam jej coś, co odkładałam przez lata, rezygnując z wakacji, z nowych mebli, z wielu drobnych przyjemności. Te pieniądze miały być moją poduszką bezpieczeństwa”.
Przez całe życie wierzyłam, że najbezpieczniejszą inwestycją jest rodzina. Gdy po latach pracy w księgowości wreszcie odłożyłam spokojną sumę na jesień życia, byłam z siebie dumna. Wtedy Karolina przyszła z marzeniem o własnej cukierni. W jej oczach zobaczyłam ogień, którego nie miałam serca gasić. Dałam jej wszystko, co odkładałam latami. Byłam dumna z córki Pamiętam dzień otwarcia cukierni tak wyraźnie, jakby to było wczoraj. Stałam naprzeciwko witryny, w której ustawiono równe rzędy babeczek z kremem i torty ozdobione świeżymi owocami. Nad drzwiami wisiał szyld z nazwą wymyśloną przez Karolinę – delikatną, dziewczęcą. W środku panował gwar, a ona krążyła między ladą a stolikami, rumiana, przejęta, szczęśliwa. – Mamo, widzisz? Mówiłam, że ludzie przyjdą! – wyszeptała mi do ucha, gdy na chwilę wyrwała się zza kasy. – To dopiero początek. Uśmiechnęłam się i ścisnęłam jej dłoń. W tej chwili czułam, że zrobiłam coś dobrego. Że moje oszczędności nie leżą bezczynnie na koncie, tylko pracują w czymś żywym, pachnącym wanilią i kawą. Przez pierwsze tygodnie dzwoniła do mnie codziennie. – Sprzedały się wszystkie serniki! – mówiła podekscytowana. – Dziś przyszła blogerka, zrobiła zdjęcia, może będzie o nas głośno! – Jestem wykończona, ale szczęśliwa. Słuchałam jej z radością. Czułam się częścią tego sukcesu, jak cichy wspólnik, który stoi w cieniu. Kiedy przechodziłam obok lokalu, specjalnie zwalniałam kroku. Patrzyłam, czy są klienci. Najbardziej lubiłam widok zajętych stolików. Z czasem jednak w jej głosie zaczęło pojawiać się coś nowego – napięcie. Zaczęła narzekać – Czynsz znowu w górę – rzuciła kiedyś mimochodem. – Właściciel twierdzi, że okolica zyskuje na wartości. Innym razem westchnęła ciężko. – Dostawca masła zmienił ceny. Wszystko drożeje, mamo. Starałam się nie wtrącać. Wiedziałam, że początki bywają trudne. Ale gdy zapytałam ostrożnie: – A jak wygląda bilans? Wychodzisz już na swoje? Zapadła krótka cisza. – Jeszcze za wcześnie na takie podsumowania – odpowiedziała zbyt szybko. – Teraz najważniejsze jest budowanie marki. To było zdanie, którego wcześniej nie używała. „Budowanie marki” brzmiało ładnie, ale nie było liczbą. A ja całe życie ufałam liczbom bardziej niż sloganom. Zaczęłam w myślach odtwarzać kwoty, które mi podawała na początku. Szacowane koszty, przewidywane przychody. Coś przestawało się zgadzać. Nie mówiła już o zyskach, tylko o planach i promocjach. Coraz rzadziej pytała, co u mnie. Nasze rozmowy stały się krótsze. Któregoś wieczoru zaproponowałam, że wpadnę i pomogę jej przejrzeć zestawienia. – Mamo, naprawdę nie mam teraz głowy do tabel – odpowiedziała chłodno. – Muszę działać, a nie siedzieć nad papierami. Zabolało mnie to. Całe życie siedziałam nad papierami i dzięki temu miałyśmy stabilność, le ugryzłam się w język. Nie chciałam być tą matką, która podcina skrzydła. Tylko że nocami coraz częściej budziłam się z myślą, że może skrzydła były zbyt ciężkie. Że może zamiast ją wspierać, pomogłam jej wznieść się wyżej, niż pozwalały realia. Nic mi nie powiedziała O tym, że cukiernia przestała istnieć, dowiedziałam się przypadkiem. Wracałam z apteki, gdy spotkałam panią Zofię z sąsiedniej klatki. – Pani Halino, a ta cukierenka to już się zamknęła? – zapytała mimochodem. – Wisi kartka „do wynajęcia”. Zatrzymałam się w pół kroku. – Jak to… zamknęła? – wyrwało mi się ciszej, niż chciałam. Nie poszłam do domu. Skręciłam w stronę lokalu. Szyld nadal wisiał, ale światła były zgaszone. W witrynie rzeczywiście przyklejono kartkę z numerem telefonu do właściciela. W środku stały puste regały. Nawet zasłony zdjęto. Poczułam dziwne mrowienie w palcach. Nie dlatego, że biznes się nie udał. Każdemu może się nie udać. Bolało mnie to, że nie wiedziałam. Czekałam do wieczora. Myślałam, że Karolina zadzwoni. Że powie: „Mamo, musimy porozmawiać”. Telefon milczał. W końcu sama wybrałam jej numer. – Tak? – odezwała się po kilku sygnałach. W jej głosie było zmęczenie. – Karolino… byłam dziś pod lokalem. Zapadła cisza. Długa. – Chciałam ci powiedzieć – zaczęła powoli. – Ale nie wiedziałam jak. – Od kiedy? – zapytałam spokojnie, choć w środku wszystko drżało. – Od dwóch tygodni. To nie miało sensu. Koszty mnie zjadły. Próbowałam jeszcze negocjować czynsz, ale… – urwała. – Po prostu się nie udało. Usiadłam przy kuchennym stole. – Dlaczego nic mi nie powiedziałaś? – Bo wiedziałam, że będziesz się martwić. I że zaraz zaczniesz liczyć, analizować. A ja już nie miałam siły. To zabolało bardziej niż sama wiadomość. Jakbym była kimś z zewnątrz, kimś, przed kim trzeba coś ukryć. – A co dalej? – zapytałam po chwili. – Szukam pracy. Jakoś to będzie. O pieniądzach nie wspomniała. Ja też nie. Słowo „pożyczka” stanęło mi w gardle jak twardy okruch. Chciałam odzyskać moje pieniądze Mijały tygodnie. Kontakt był coraz rzadszy. Gdy dzwoniłam, często nie odbierała. Oddzwaniała po kilku godzinach, krótko. Któregoś dnia zebrałam się na odwagę. – Karolino, musimy porozmawiać o tych pieniądzach. Wiesz, że to były moje oszczędności. Westchnęła ciężko. – Mamo, naprawdę teraz? Ja próbuję poukładać życie, a ty wracasz do tego tematu. – Nie wracam. On cały czas jest – odpowiedziałam cicho. – To nie była drobna kwota. – Wiem! – podniosła głos. – Myślisz, że nie wiem? Czuję się wystarczająco źle. Po tej rozmowie przez kilka dni nie odzywała się wcale. Zaczęłam się zastanawiać, czy w jej oczach stałam się kimś, kto wyciąga rękę po należność, zamiast podać ją do wsparcia. Tylko że ja już wsparcie dałam. Oddałam jej coś, co odkładałam przez lata, rezygnując z wakacji, z nowych mebli, z wielu drobnych przyjemności. Te pieniądze miały być moją poduszką bezpieczeństwa. Z każdym kolejnym tygodniem cisza między nami rosła. Coraz częściej zastanawiałam się, czy bardziej boli mnie zamknięta witryna, czy to, że własna córka nie znalazła w sobie odwagi, by powiedzieć mi prawdę. Córka unikała odpowiedzialności Do ostatecznej rozmowy doszło w niedzielę. Karolina zadzwoniła rano, nienaturalnie uprzejma. – Mamo, mogę przyjechać? To ważne. Przyjechała z Rafałem. On usiadł sztywno na brzegu kanapy, ona krążyła po pokoju, jakby nie mogła znaleźć sobie miejsca. – O co chodzi? – zapytałam w końcu. Karolina wyjęła z torebki teczkę i podała mi kilka kartek. – Staram się o kredyt. Na nowy start. Muszę zamknąć tamten rozdział. Bank chce oświadczenia, że nie mam wobec ciebie żadnych zobowiązań. Wystarczy, że podpiszesz, że to była darowizna. Słowo „darowizna” zabrzmiało obco. Patrzyłam na wydrukowany formularz, na puste miejsce na mój podpis. Dłoń zaczęła mi lekko drżeć. – Czyli mam napisać, że nie jesteś mi nic winna? – upewniłam się. – Mamo, przecież wiesz, że gdybym mogła, oddałabym ci wszystko od razu – odpowiedziała szybko. – Ale teraz muszę mieć czystą sytuację. To formalność. Zięć Rafał wtrącił spokojnym tonem: – To pomoże nam ruszyć dalej. Inaczej bank uzna, że Karolina ma zobowiązania prywatne. Spojrzałam na córkę. Była spięta, podenerwowana, ale w jej oczach zobaczyłam też coś jeszcze – oczekiwanie, że jak zawsze się zgodzę. – Karolino – zaczęłam powoli – te pieniądze to nie był prezent pod choinkę. To były moje oszczędności na przyszłość. – Czyli jednak chodzi tylko o pieniądze – przerwała mi, a w jej głosie zabrzmiał żal. – Nie tylko – odpowiedziałam ciszej. – Chodzi o to, że przez miesiące milczałaś. Dowiedziałam się o zamknięciu lokalu od obcych ludzi. Czułam się odsunięta. A teraz mam podpisać, że nic się nie stało. Karolina odwróciła wzrok. – Bałam się twojej reakcji. Zawsze byłaś taka zasadnicza. – Byłam odpowiedzialna – poprawiłam ją. – I nadal jestem. Boję się, że jeśli podpiszę, zostanę z niczym. A ja też się boję, wiesz? Boję się choroby, wydatków, samotności. W jej oczach pojawiły się łzy. – Myślisz, że ja chciałam, żeby tak wyszło? – wyszeptała. – Czuję się jak porażka. – Nie jesteś porażką – powiedziałam stanowczo. – Ale uciekasz od odpowiedzialności. Nie zamierzałam nic podpisywać W pokoju zapadła cisza. Rafał splótł ręce. – To jaką masz propozycję? – zapytał. Odłożyłam dokument na stół. – Nie podpiszę, że to była darowizna. Możemy spisać ugodę. Symboliczne raty. Nawet niewielkie. Sto, dwieście złotych miesięcznie. Chcę tylko, żebyś uznała, że to było zobowiązanie, nie prezent. Karolina patrzyła na mnie długo. – Nie ufasz mi – powiedziała w końcu. – Ufam ci jako córce. Ale potrzebuję też szacunku jako człowiek. Wstała gwałtownie. – Nie spodziewałam się tego po tobie. Rafał podniósł teczkę. Wyszli bez pożegnania. Przez kilka dni telefon milczał. Potem przyszła krótka wiadomość: „Muszę to przemyśleć”. Minął tydzień. Drugi. W końcu zadzwoniła. – Zgadzam się na raty – powiedziała sucho. – Przygotuj umowę. Nie było w tym ciepła, ale była decyzja. Spisałyśmy prostą ugodę. Pierwszy przelew przyszedł pod koniec miesiąca. Niewielka kwota, ale kiedy zobaczyłam ją na koncie, poczułam coś więcej niż ulgę. Poczułam, że nie zrezygnowałam z siebie. Nasza relacja stała się chłodniejsza. Rozmawiamy rzadziej, ostrożniej. Między zdaniami wciąż wisi niewypowiedziany żal. Ale wiem jedno – gdybym wtedy podpisała, straciłabym nie tylko pieniądze. Straciłabym poczucie własnej wartości. Dziś już rozumiem, że miłość nie polega na tym, by zawsze ustępować. Czasem największym dowodem miłości jest postawienie granicy, nawet jeśli boli. Najbardziej nie bolała mnie strata pieniędzy. Bolało milczenie. A jeszcze bardziej to, że musiałam wybierać między rolą matki a rolą kobiety, która ma prawo do bezpieczeństwa. Wybrałam siebie – i dopiero wtedy poczułam, że wciąż jestem czyjąś matką, ale przede wszystkim sobą. Halina, 68 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Spadek po ojcu mógł napchać wszystkim portfele. Nie chciałem brać udziału w tym cyrku, ale zgarnąłem najwięcej” „To było nasze pierwsze spotkanie od lat po rozwodzie. Nie przypuszczałam, że mój eks jeszcze mnie czymś zaskoczy” „Zatrudniliśmy robotnika, by odświeżył nam mieszkanie. Przez ten remont mam teraz czyste ściany i brudne sumienie”
„Rodzice wstydzili się, że zostałam fryzjerką. Uważali, że bez dyplomu marnuję sobie życie, a ja nie żałuję”
„– Gdyby Dorota była tępa, to jeszcze bym zrozumiała – lamentowała mama. – Ale jest zdolna, nauka łatwo jej przychodzi. Córciu, jeśli nie chcesz studiować farmacji, to może idź przynajmniej na pedagogikę? Jednak dyplom, to zawsze dyplom”.
Przy stole w rodzinnym domu często rozmawialiśmy o tym, kim będziemy, gdy dorośniemy. Arek, mój brat przeważnie mówił, że zostanie inżynierem lub lekarzem. Wtedy rodzice kiwali głowami z aprobatą. Potem odwracali się do mnie. – A ty, Dorotko? – pytała na przykład mama. – Pewnie będziesz panią doktor? – Nie. Ja będę fryzjerką. Miałam zaledwie pięć lat, kiedy pierwszy raz tak powiedziałam. Powtarzałam to potem przy każdej okazji. Rodzice wybuchali zawsze śmiechem niedowierzania. – Dorota, pięknie czeszesz swoje lalki, ale przecież fryzjerką nie zostaniesz. Powinnaś wybrać sobie jakiś poważny i szanowany przez innych zawód. Nie mogłam pojąć, dlaczego rodzice kręcą nosem na fryzjerstwo. Nade wszystko uwielbiałam czesać. Już w szkole podstawowej układałam włosy koleżankom. Potrafiłam im doradzić odpowiednią do typu urody fryzurę. Mama, ciotki i babcia skwapliwie korzystały z moich umiejętności. A mimo to, kiedy napomknęłam w domu, że chciałabym iść do szkoły fryzjerskiej, nie spotkałam się ze zrozumieniem. – Jesteś jeszcze dzieckiem – powiedziała mama. – Nie możesz wiedzieć na pewno, co chcesz w życiu robić. Skończ liceum i zdaj maturę. Wtedy pogadamy. Uważali, że to kaprys młodości Nauka w szkole średniej szła mi dobrze, lecz w każdej wolnej chwili chodziłam do zaprzyjaźnionego zakładu fryzjerskiego. Najpierw podpatrywałam, potem zaczęłam pomagać. Myłam klientkom głowy, zamiatałam podłogę. Po jakimś czasie pozwolono mi obcinać i modelować włosy. Właścicielka zakładu często mnie chwaliła, nawet płaciła mi za wykonaną pracę. Nie miałam jeszcze osiemnastu lat, a już zarabiałam na swoje wydatki. To utwierdziło mnie w przekonaniu, że moim powołaniem jest zawód fryzjerki. Nic innego. Pamiętam, jak przyszli do nas na obiad koledzy ojca z pracy wraz z żonami. Kiedy mój brat powiedział im, że ma zamiar studiować na wydziale mechanicznym politechniki, pokiwali głowami z uznaniem. – A panna Dorotka? – Ja chcę zostać fryzjerką. Zapadła cisza. Po chwili usłyszałam drżący głos mamy: – Córka rzeczywiście pięknie czesze. To hobby. Wydaje się jej, że będzie pracować jako fryzjerka. Zwykły kaprys młodości. Wszyscy odetchnęli z ulgą. Znajomi rodziców przekrzykiwali się wzajemnie: – Ja chciałem być kosmonautą! – A ja sądziłam, że uszczęśliwi mnie praca kwiaciarki. – Ja miałem być strażakiem, ale miałem lęk wysokości… Wśród śmiechów i żartów wizyta dobiegła końca. Kiedy zostaliśmy sami, mama dramatycznie załamała ręce. – Dorota, po co opowiadasz ludziom te bzdury? – Dlaczego uważasz, że to bzdury? – zapytałam urażona. – Jeszcze się pytasz? – krzyknęła, aż blada z emocji. – Widziałaś już, co inni o tym sądzą. Matka dentystka, ojciec pracownik naukowy, nawet twój brat nie ma zamiaru poprzestać na maturze, a ty wybierasz taki mało prestiżowy zawód. To praca dla nieuków! Na chwilę zaniemówiłam, by potem ostro bronić swoich racji. – Nie sądziłam, że takie z was snoby, dla których najważniejsze jest to, co ludzie powiedzą. Od kiedy fryzjerka to ktoś gorszy? – Dorotko, niech to będzie twoje hobby – mówiła mama, a ojciec przytakiwał każdemu jej słowu. – Ile fryzjerek zyskało sławę i uznanie? Będziesz stać cały dzień na nogach, grzebać w cudzych głowach. Skończ lepiej farmację. Pomożemy ci z ojcem kupić aptekę. – W aptece też się stoi cały czas na nogach. A ja chcę robić to, co naprawdę lubię. – Ma rację – odezwała się siedząca do tej pory cicho babcia. – Mamo, co ty opowiadasz? Zawsze goniłaś nas do nauki. Byłaś taka dumna, że mamy solidne wykształcenie. – Może dlatego, że sama go nie miałam. Poza tym, każde z was lubi swój zawód. Dlaczego chcecie odmówić tego Dorocie? – Czasy się zmieniły i dyplom jest bardzo ważny. Nikt nie będzie szanować zwykłej fryzjerki. – Przesadzasz – machnęła ręką babcia. – Ludzie zawsze szanowali i szanują tych uczciwych. – Gdyby Dorota była tępa, to jeszcze bym zrozumiała – lamentowała mama. – Ale jest zdolna, nauka łatwo jej przychodzi. Córciu, jeśli nie chcesz studiować farmacji, to może idź przynajmniej na pedagogikę? Jednak dyplom, to zawsze dyplom. Nie zamierzałam rezygnować z planów Kochałam rodziców, więc zacisnęłam zęby i złożyłam papiery na pedagogikę. Jednocześnie chodziłam do pomaturalnej szkoły dla fryzjerów. Nadal pracowałam w zaprzyjaźnionym zakładzie fryzjerskim. Miałam coraz więcej klientek, szefowa była ze mnie zadowolona, proponowała mi udział w profesjonalnych szkoleniach. A w zagranicznym konkursie dla młodych adeptów grzebienia i zdobyłam drugie miejsce. Już w pierwszym semestrze zrezygnowałam ze studiów uniwersyteckich. Nie tylko nie miałam na nie czasu, ale po kilku wykładach zorientowałam się, że pedagogika mnie nudzi. Kiedy po paru miesiącach wszystko się wydało, mama niemal się załamała. – Dorota, pomyśl, ile twoich rówieśników chce studiować i nie stać ich na to. A ty tak pochopnie rezygnujesz z nauki! – Mamo – zaczęłam – mówiłam, że chcę zostać fryzjerką. – A ja tłumaczyłam, jak ważne jest wykształcenie, dyplom! – Wam chodzi tylko o papier. I o to, co powiedzą znajomi. Po raz pierwszy wtrącił się brat: – To obciach, żeby dziewczyna z inteligenckiej rodziny była rzemieślnikiem. Moi kumple… Miałam spokojne usposobienie, ale tego jednak było za wiele. – Twoi kumple myślą tak samo? Jesteście bandą pozerów! – podniosłam głos. – Nie zrobiłam nic złego. Ja tylko chcę pracować w zawodzie, który lubię. Wyszłam z pokoju, trzaskając drzwiami. Nie miałam zamiaru zrezygnować ze swoich planów. Nadal robiłam swoje, a rodzice pozornie pogodzili się z losem. Spostrzegłam, że unikają sytuacji, w których musieliby oznajmić, że ich córka jest fryzjerką. Zapraszali znajomych do siebie, kiedy byłam nieobecna. Jeśli pojawiłam się w pobliżu, mama i tata prowadzili rozmowę w ten sposób, żeby ominąć „drażliwy” temat. Podobnie postępował brat. Robił wszystko, żebym, broń Boże, nie miała kontaktu z jego kolegami. Moi bliscy wstydzili się mnie! W chwilach smutku i zwątpienia szukałam pociechy u babci. Tylko ona była dumna z moich zawodowych osiągnięć… Pewnego dnia wróciłam do domu późno. W pokoju zobaczyłam przystojnego szatyna. Rozmawiał z moją babcią. – Przyszłaś nareszcie, Dorotko – zawołała na mój widok. – To jest Damian, kolega naszego Arka. Wnuk powinien zaraz być. Pogadajcie sobie, ja idę do siebie. Najważniejsze, by robić to, co się lubi Damian przyglądał mi się uważnie przez dłuższą chwilę. – A więc jesteś tajemniczą siostrą Arka? – spytał z uśmiechem. – Dziwne, że nie znaliśmy się do tej pory. Co studiujesz? Spłoszona, szukałam w myślach odpowiednich słów. Już miałam skłamać, że pedagogikę, ale rozsądek mi na to pozwolił. „Mam się wstydzić siebie? Tylko dlatego, że rodzina szaleje na punkcie wyższego wykształcenia?!” – pomyślałam i powiedziałam: – Jestem fryzjerką. Cały czas uczę się zawodu. – Super. Ja jestem na wydziale samochodowym politechniki. Chcę otworzyć warsztat. Już teraz w każdej wolnej chwili grzebię w autach. Grunt, to robić w życiu, co się lubi. Zasypał mnie pytaniami dotyczącymi mojej pracy. Potem mówił o swojej pasji samochodowej. Świetnie nam się rozmawiało i nawet zauważyliśmy, kiedy zjawił się mój brat. – Cześć, Arek – zawołał wreszcie Damian. – Wreszcie poznałem twoją siostrę fryzjerkę. Brat posłał mi złe spojrzenie. – Dorota zawsze chciała być oryginalna. Bawi ją fryzjerstwo… – Co ty chrzanisz? Dobrze by było, żeby każdy tak lubił swoją robotę jak ona. Coś dzisiaj jesteś nie w sosie. Dorota, muszę iść, ale zadzwonię do ciebie, dobrze? – Nie myśl, że się odezwie – zasyczał Arek, gdy zostaliśmy sami. Damian zatelefonował do mnie następnego ranka. Umówiliśmy się na kawę. Potem do kina. Poznałam jego rodziców. Byli bardzo zainteresowanymi tym, co robię. Mówili, że będą zachwyceni taką synową, jak ja. Byłam szczęśliwa, a rodzice i brat nie mogli się nadziwić. – Dziwne. Jego starzy mają tytuły doktorskie – opowiadał brat. – Mają przede wszystkim dobrze poukładane w głowach! – nie wytrzymałam. Miałam dość tego, że rodzina mnie nie wspiera. Wkrótce szefowa wezwała mnie na rozmowę. Oznajmiła krótko, że otwiera nowy salon, a we mnie widzi swoją wspólniczkę. Zgodziłam się. Damian i jego rodzice cieszyli się razem ze mną. Babcia gratulowała mi awansu. – Najmłodsza bizneswoman w mieście! A wszystko zawdzięczasz tylko sobie! Dorota, 30 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Stare szpargały to jedyne, co zostało mi po zmarłym mężu. Córka chce, bym wyrzuciła pamiątkę po naszej pięknej miłości” „Gdy dostałam propozycję pracy marzeń, skakałam z radości. Wtedy partner kazał mi wybierać: albo on, albo kariera” „Pojechałam wiosną do sanatorium, by uciec od 4 ścian. Nie sądziłam, że czeka mnie tu coś więcej niż kąpiele w borowinie”
„Byłam pupilką mamy, a potem jej opiekunką. A ona w testamencie zostawiła mnie bez dachu nad głową”
„Nie twierdzę, że moja mama powinna wydziedziczyć moje rodzeństwo. Ale na Boga, chyba za to, że się nią przez tyle lat opiekowałam, należało mi się przynajmniej mieszkanie, w którym spędziłam całe życie! Mówiła przecież, że mi je zapisze”.
Brat i siostra przyjechali na pogrzeb mamy, ale na cmentarzu do mnie nie podeszli. Stałam samotnie, wsłuchując się w monotonny głos księdza, chociaż tak naprawdę nie docierało do mnie ani jedno słowo z tego, co mówił. Patrzyłam kątem oka na Adę i Mateusza, którzy stali po drugiej stronie grobu – tak blisko siebie, że jedno z nich opierało się na drugim. Wyraźnie się podtrzymywali na duchu w tej ciężkiej chwili dla każdego dziecka. Co z tego, że już od dawna dorosłego. Dopiero kiedy umiera rodzic, człowiek tak naprawdę zdaje sobie sprawę, że oto właśnie na dobre skończyło się jego dzieciństwo. Byłam starą panną Oni się wspierali, a ja – najmłodsza z rodzeństwa – byłam jak zwykle wykluczona. Na uboczu. Żadne z nich nawet nie podeszło do mnie przed pogrzebem, żeby dodać mi otuchy, chociażby dobrym słowem. A co dopiero mówić o przytuleniu. Usiedli obok mnie w kościelnej ławce, to prawda, bo inaczej ludzie by gadali, że rodzina M. jest z jakiegoś powodu podzielona. A tego na pewno żadne z nas nie chciało. No i zwyczajem jest, że rodzina zmarłej siedzi w pierwszej ławce po prawej stronie ołtarza. Lewa została zajęta przez dalszych krewnych, kolejne przez znajomych i sąsiadów. Mama była dość lubiana w naszym miasteczku, w końcu przez lata prowadziła swój sklep, w którym na plotki często zbierały się okoliczne kumoszki. Nic dziwnego, że na jej pogrzebie zjawiło się sporo ludzi. Na pewno nie uszło ich uwadze, że Ada i Mateusz stoją z dala ode mnie, ale być może wyjaśnili to sobie tym, że są bardziej zaprzyjaźnieni, bo przecież oboje wyprowadzili się do wojewódzkiego miasta, podczas gdy ja zostałam na rodzinnych śmieciach. Oni założyli rodziny, mieli dzieci, a ja byłam starą panną. Taka prawda. Nie mówiono o mnie w ten sposób głośno tylko przez grzeczność. Podkreślano, że zajęłam się schorowaną matką. Mama mnie uwielbiała Zawsze byłam ukochaną córeczką mamusi, odkąd pamiętam. Nie mam pojęcia, czym sobie na to zasłużyłam. Mama już taka była, że musiała coś wyróżniać. „Lubię ciasta, ale najbardziej szarlotkę”. „Kocham kolor niebieski, ale tylko w odcieniu włoskiego nieba”. Nic więc dziwnego, że pewnego dnia usłyszeliśmy z moim rodzeństwem: „Kocham was wszystkich jednakowo, ale Ewa jest mi szczególnie bliska”. Poczułam się wtedy wyróżniona. Puchłam z dumy. Bo mama wprawdzie kochała nas jednakowo, ale mnie jakoś bardziej. Nie czułam że to jest zwyczajna pułapka, którą nastawiła na mnie moja mama – nie wiem, czy specjalnie, czy bezwiednie. Bo od tamtego dnia nic już nie było takie samo. Starsze rodzeństwo nagle zaczęło się ode mnie odsuwać. Początkowo niezauważalnie, potem coraz bardziej, aż trudno było ukryć to, że Ada i Mateusz mają swoje sprawy, a ja nie jestem w nie wtajemniczana. Jako dziecko nie bardzo się tym przejmowałam, miałam przecież mamę. To z nią spędzałam mnóstwo czasu, była moją najlepszą przyjaciółką. Dzięki temu nie potrzebowałam ani rodzeństwa, ani koleżanek. To z mamą chodziłam na zakupy, jej zwierzałam się ze wszystkich sekretów. Rozmawiała ze mną jak z osobą dorosłą, radziła się mnie w wielu sprawach, więc czułam się wyjątkowa. Nie wiem, kiedy odkryłam, że przez to wyróżnienie zostałam praktycznie sama. Moje rodzeństwo miało siebie nawzajem, a także wielu przyjaciół. Ja nie znałam nikogo na naszym podwórku, bo prawie nie wychodziłam na nie. Wolałam z mamą piec ciasto i sprzątać mieszkanie. A co gorsza, Ada i Mateusz byli do mnie nastawieni wrogo. Czy powinnam się temu dziwić? Przecież w dzieciństwie mama potrafiła dać mi w tajemnicy przed nimi czekoladę. Kiedy to odkryli, usłyszałam, żebym się nią udławiła. Za takie właśnie rzeczy zaczęli mnie nienawidzić i nie przestali nawet teraz, gdy wszyscy byliśmy dorośli. Opiekowałam się nią To ja opiekowałam się mamą, gdy podupadła na zdrowiu, któż by inny. Zrobiłam to kosztem swojego życia prywatnego, bo moja mama zadbała już o to, aby żaden mężczyzna nie zagrzał u mojego boku zbyt długo. Żaden nie był dość dobry dla „jej księżniczki”, a ja, durna, się temu poddałam. I co z tego miałam teraz? Samotność i poczucie przegranej. A wkrótce miałam także prawdopodobnie stracić dach nad głową. Nie twierdzę, że moja mama powinna wydziedziczyć moje rodzeństwo. Ale na Boga, chyba za to, że się nią przez tyle lat opiekowałam, należało mi się przynajmniej mieszkanie, w którym spędziłam całe życie! Mówiła przecież, że mi je zapisze. A tymczasem w testamencie zapisała je nam wszystkim. Po równo. W ten sposób po raz ostatni wyprowadziła mnie w pole, choć niby byłam jej ukochaną córeczką. Zagrała mi na nosie i skazała mnie na błąkanie się do końca życia po wynajmowanych pokojach, bo na nic więcej mnie nie będzie stać z moją skromną pensją. Nie zrobiłam zawodowej kariery, jak siostra i brat. I nie sądzę, aby moje rodzeństwo odpuściło sobie swoje części spadku w imię mojego dobra. Wiem, że ich nie obchodzę. Dlatego, chociaż jedna trzecia mieszkania w takiej dziurze, jak nasza mieścina, to dla nich żadne pieniądze – oboje mają dużo większe mieszkania w mieście i dobre samochody – to nie odpuszczą. Bo niby dlaczego mieliby odpuścić? Przecież dla nich jestem tą siostrą, która przez lata była hołubiona i dostawała wszystko. Teraz będą mieli satysfakcję, że zostałam z niczym. Anna, 42 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Stare szpargały to jedyne, co zostało mi po zmarłym mężu. Córka chce, bym wyrzuciła pamiątkę po naszej pięknej miłości” „Gdy dostałam propozycję pracy marzeń, skakałam z radości. Wtedy partner kazał mi wybierać: albo on, albo kariera” „Pojechałam wiosną do sanatorium, by uciec od 4 ścian. Nie sądziłam, że czeka mnie tu coś więcej niż kąpiele w borowinie”
„Wiosną zapisałam się do klubu seniora wbrew mężowi. Beze mnie nie raczył sobie nawet odgrzać obiadu”
„Przez kolejne dni mijaliśmy się w mieszkaniu jak obcy ludzie. Rozmawialiśmy tylko o sprawach koniecznych. Widziałam, że zamknął się w sobie, a jednak nie cofnął ultimatum. Czekał, aż zmięknę”.
Na emeryturze moje dni miały smak letniej herbaty zostawionej na stole – niby wciąż tej samej, ale bez aromatu. Wstawałam o szóstej, bo Włodzimierz lubił śniadanie punktualnie. Potem wiadomości, jego komentarze o świecie, moje milczenie. Kiedyś pracowałam w bibliotece, otaczały mnie książki i ludzie. Teraz byłam jak mebel, który stoi tam, gdzie go postawiono. Gdy usłyszałam o klubie seniora, coś we mnie drgnęło. Mąż mnie zniechęcał W dniu pierwszego spotkania stałam przed lustrem dłużej niż zwykle. Poprawiłam kołnierzyk bluzki, przygładziłam włosy. Serce biło mi szybciej, jakbym miała zdawać egzamin. – Dokąd się tak stroisz? – zapytał Włodzimierz znad gazety. – Do klubu seniora. Mówiłam ci. Westchnął demonstracyjnie. – Szkoda czasu. Posiedzisz z obcymi ludźmi i wrócisz zmęczona. Komu to potrzebne? Nie odpowiedziałam. Wzięłam torebkę i wyszłam, zanim odwaga zdążyła się rozmyć. Budynek domu kultury pachniał świeżą farbą i kawą. W sali stało kilkanaście osób. Jedni rozmawiali żywo, inni siedzieli niepewnie pod ścianą. Poczułam się jak dziewczynka pierwszego dnia w nowej szkole. – Pierwszy raz? – usłyszałam obok siebie. Odwróciłam się. Stała przy mnie drobna kobieta o krótkich, siwych włosach i czujnym spojrzeniu. – Widać? – uśmiechnęłam się nerwowo. – Widać, bo sama tak wyglądałam tydzień temu. Teresa – wyciągnęła rękę. – Irena. – Chodź, usiądziemy razem. Najgorsze to stać pod ścianą i udawać, że się przyszło tylko popatrzeć. Usiadłyśmy w drugim rzędzie. Teresa mówiła szybko, z energią. Opowiadała, że została sama kilka lat temu i że cisza w domu zaczęła ją przytłaczać. – Człowiek musi mieć dokąd wyjść. Inaczej myśli krążą w kółko – powiedziała ciszej. Przytaknęłam. Zrozumiała mnie bez wyjaśnień. Dobrze się tam czułam Warsztaty literackie prowadził Lucjan – wysoki, szczupły mężczyzna z łagodnym głosem. – Literatura to nie tylko wielkie nazwiska – mówił. – To też wasze historie. Każdy z nas ma w sobie opowieść. Słuchałam, a w środku czułam coś znajomego. Zapach papieru, brzmienie słów. Kiedy Lucjan zapytał, kto chciałby powiedzieć, czym były dla niego książki, ręka uniosła mi się sama. – Pracowałam w bibliotece – zaczęłam niepewnie. – Zawsze uważałam, że książki są potrzebne. Pozwalają oderwać się od problemów. W sali zrobiło się cicho. Lucjan skinął głową. – Pięknie powiedziane, pani Ireno. Poczułam ciepło na policzkach, ale nie ze wstydu. Wyprostowałam plecy. Teresa ścisnęła mnie za rękę. Po spotkaniu jeszcze chwilę rozmawiałyśmy. Śmiałam się swobodnie, nie kontrolując tonu głosu. Kiedy spojrzałam na zegarek, minęły trzy godziny. W domu czekała cisza. – I jak te twoje zajęcia? – zapytał Włodzimierz, nie odrywając wzroku od telewizora. – Dobrze. Było ciekawie. – Pewnie same plotki. – Nie. Rozmawialiśmy o książkach. Spojrzał na mnie uważniej. – Irena, tylko nie zapominaj, że masz dom. Przez chwilę chciałam przeprosić. Powiedzieć, że to jednorazowe, że nie będę zaniedbywać obowiązków. Zamiast tego zdjęłam płaszcz i spokojnie odpowiedziałam: – Nie zapominam. W nocy długo nie mogłam zasnąć. W głowie wracały słowa Lucjana i śmiech Teresy. Pomyślałam, że przez lata czekałam, aż ktoś zapyta mnie o zdanie. I że może nie muszę już pytać o pozwolenie, by wyjść z domu. To była świetna rozrywka Z tygodnia na tydzień wyjścia do klubu przestały być wydarzeniem, a stały się częścią mojego rytmu. W środy i piątki po śniadaniu odkładałam talerze, wycierałam stół i bez pośpiechu szykowałam się do wyjścia. Coraz rzadziej zerkałam na Włodzimierza, jakby od jego miny zależała pogoda w mojej głowie. Któregoś dnia zawiązałam na szyi kolorową apaszkę, którą dostałam od córki kilka lat temu i nigdy nie miałam odwagi założyć. – A to co? – Włodzimierz zmrużył oczy. – Wybierasz się na jakieś przyjęcie? – Nie. Po prostu mi się podoba. – Na starość zaczyna ci odbijać. Zatrzymałam się przy drzwiach. Dawniej takie słowa wbijały mnie w ziemię. Tym razem poczułam ukłucie, ale nie cofnęłam się. – Może trochę – odpowiedziałam spokojnie. – Chyba mam do tego prawo. W klubie czułam się coraz pewniej. Teresa siadała obok mnie jakby to było oczywiste. – Widzisz? Już nie stoisz pod ścianą – zaśmiała się. – Zaraz będziesz tu rządzić. – Ja? Nigdy. – Każda z nas tak mówiła. Po zajęciach zostałyśmy chwilę dłużej. Teresa opowiadała o mężu, który przez lata podejmował wszystkie decyzje. – Nawet kolor zasłon wybierał sam – westchnęła. – A ja udawałam, że mi to obojętne. Dopiero gdy zostałam sama, zrozumiałam, że nigdy nie zapytałam siebie, czego chcę. Te słowa wracały do mnie jak echo. Lucjan tymczasem zaproponował nam krótkie ćwiczenie. – Proszę napisać kilka zdań o momencie, w którym poczuli się państwo niewidzialni – powiedział łagodnie. Długo patrzyłam na pustą kartkę. W końcu zaczęłam pisać o kobiecie, która siedzi przy stole i słucha, jak inni rozmawiają nad jej głową, choć to ona przygotowała posiłek i pamięta o wszystkich rocznicach. Po zajęciach Lucjan podszedł do mnie. – Ma pani w sobie ogromną wrażliwość – powiedział. – Niech pani tego nie chowa. Mąż miał pretensje Wracałam do domu lżejsza, ale im bliżej byłam klatki schodowej, tym bardziej ściskało mnie w żołądku. – Obiad jest zimny – rzucił Włodzimierz, kiedy weszłam. – Zostawiłam w garnku. Wystarczy podgrzać. – Kiedyś było inaczej. Usiadłam naprzeciwko niego. – Kiedyś pracowałam i też wracałam później – przypomniałam. – Ale dom był na pierwszym miejscu. – Nadal jest ważny. Tylko ja też chcę być ważna. Zapadła cisza. Włodzimierz odsunął talerz. – Zmieniasz się, Irena. – Może dopiero teraz jestem sobą. Te słowa zaskoczyły nawet mnie. Serce waliło mi jak młot, ale nie spuściłam wzroku. Tamtej nocy długo analizowałam nasze małżeństwo. Lata, w których podporządkowywałam plany jego grafikom, jego humorom, jego przekonaniom. Nie robił tego z wyrachowania. Po prostu tak się przyzwyczailiśmy. On mówił, ja dostosowywałam się. Teraz ta równowaga zaczęła się chwiać. Widziałam w jego spojrzeniu nie tylko złość, ale też niepokój. Jakby grunt pod jego nogami przestawał być pewny. A ja po raz pierwszy od dawna czułam, że oddycham pełną piersią. Byłam z siebie dumna Dzień, w którym czytałam swój tekst na forum klubu, pamiętam z niezwykłą wyrazistością. Kartki drżały mi w dłoniach, ale głos miałam zaskakująco pewny. – To historia kobiety, która przez lata mówiła szeptem – zaczęłam. – Aż w końcu zapomniała brzmienia własnego głosu. W sali panowała cisza. Czytałam o codzienności zamkniętej w czterech ścianach, o herbacie stygnącej na stole i o marzeniach odkładanych „na później”, które nigdy nie nadchodziło. Kiedy skończyłam, przez ułamek sekundy bałam się podnieść wzrok. Potem rozległy się brawa. Teresa otarła oczy. – To przecież o nas – szepnęła. Lucjan podszedł i uścisnął mi dłoń. – Pani Ireno, to jest prawdziwe. Proszę pisać dalej. Wracałam do domu jak na skrzydłach. Nie spodziewałam się, że ktoś podążył za mną wzrokiem. Włodzimierz czekał w przedpokoju. – Byłem tam – powiedział chłodno. Zamarłam. – Słuchałem pod drzwiami. Śmiałaś się jak nastolatka. – Bo było mi dobrze. – I ta twoja historia… Myślisz, że ludzie nie domyślili się, o kogo chodzi? – uniósł głos. – Zrobiłaś ze mnie tyrana. – Nikogo nie wymieniałam. – Ale wszyscy wiedzą! Patrzyłam na niego i po raz pierwszy widziałam nie złość, lecz strach. Jego ramiona były opuszczone, twarz napięta. – Nie poznaję cię – powiedział ciszej. – Ja też siebie nie poznawałam przez wiele lat – odpowiedziałam spokojnie. – Dopiero teraz zaczynam. Tego się nie spodziewałam Usiadł ciężko na krześle. – Albo to towarzystwo, albo spokój w domu – rzucił w końcu. – Nie będę patrzył, jak wystawiasz nasze życie na pokaz. Słowo „albo” zawisło między nami jak mur. Poczułam, jak w gardle rośnie mi gula, ale nie cofnęłam się. – Wybieram klub – powiedziałam, niemal szeptem. – Bo tam czuję, że żyję. Zapadła cisza, jakiej jeszcze między nami nie było. Włodzimierz odwrócił wzrok. Przez kolejne dni mijaliśmy się w mieszkaniu jak obcy ludzie. Rozmawialiśmy tylko o sprawach koniecznych. Widziałam, że zamknął się w sobie, a jednak nie cofnął ultimatum. Czekał, aż zmięknę. Nie zmiękłam. Któregoś popołudnia, gdy pakowałam do torby zeszyt, stanął w drzwiach. – Naprawdę nie zrezygnujesz? – zapytał bez gniewu. – Nie – odpowiedziałam. – Nie chcę już znikać. Długo milczał. – Bałem się, że mnie zostawisz – przyznał w końcu. – Że tam znajdziesz świat beze mnie. Te słowa rozbroiły mnie bardziej niż wszystkie wcześniejsze pretensje. – Ja nie szukam świata bez ciebie – powiedziałam łagodnie. – Szukam miejsca dla siebie. Obok ciebie, nie zamiast. Nie przytulił mnie, nie przeprosił. Ale kiedy wychodziłam, nie padło już żadne „albo”. Nasze małżeństwo nie wróciło do dawnej formy. Stało się ostrożniejsze. Uczyliśmy się siebie na nowo, jak dwoje ludzi, którzy przez lata grali role i nagle zapomnieli tekstu. Dziś siedzę przy biurku i piszę kolejne wspomnienia. Włodzimierz ogląda wiadomości w drugim pokoju. Czasem zagląda i pyta, nad czym pracuję. Nie zawsze rozumie, ale już nie drwi. Nie wiem, czy moja przemiana była dla niego łatwa. Dla mnie też nie była. Zapłaciłam za nią chłodem i niepewnością. Jednak gdy patrzę na swoje zapisane kartki, wiem jedno – odzyskałam głos. A razem z nim siebie. Irena, 67 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Sprzedaliśmy mieszkanie, żeby mieć na dom opieki. Dzieci miały pretensje, bo według nich te pieniądze im się należały” „Teściowie mieli wprowadzić się na dwa tygodnie, a zapuścili korzenie. Z pani domu stałam się sprzątaczką i kucharką” „Chciałam być nowoczesną teściową i nie wtrącać się w życie młodych. Skończyło się tak, że syn przestał do mnie dzwonić”
„Mąż pomagał mi myć okna na wiosnę. Myślał, że nie widzę, jak jego wzrok ucieka tam, gdzie nie powinien”
„Zaczęłam obserwować Jacka kątem oka. Za każdym razem, gdy myślał, że jestem zajęta, jego oczy wędrowały w to samo miejsce. To było wyczekiwanie pełne napięcia, jak u zakochanego nastolatka”.
Myślałam, że najgorszą rzeczą, jaką znajdę tego dnia, będzie stara pajęczyna w rogu karnisza albo zaciek po zimowym deszczu. Nie spodziewałam się, że jedna smuga na szybie stanie się soczewką, przez którą zobaczę koniec mojego piętnastoletniego małżeństwa. Jacek stał za mną, niby pomocny, ale jego wzrok uciekał tam, gdzie nigdy nie powinnam była spojrzeć. Zaplanowałam wiosenne porządki Sobota zapowiadała się pracowicie. Pierwsze ciepłe promienie słońca wpadały do salonu, bezlitośnie obnażając kurz i matowy osad na szybach. Uwielbiałam ten rytuał – wiosenne porządki były dla mnie symbolem nowego otwarcia, zrzucenia z siebie ciężaru zimy. Przygotowałam miskę z ciepłą wodą i stertę ręczników papierowych. Jacek kręcił się po mieszkaniu od rana. Zazwyczaj w takie dni uciekał do garażu, ale tym razem został, twierdząc, że chce mi pomóc. Przyjęłam to z wdzięcznością, choć i lekkim zdziwieniem, bo ostatnie miesiące były dla nas dziwne. Mąż bywał nieobecny, zamyślony, często wracał z pracy później niż zwykle, tłumacząc się nowym projektem. Wierzyłam mu – byliśmy razem od studiów, przetrwaliśmy jego bezrobocie i moje problemy zdrowotne. Byliśmy solidną firmą. – Podasz mi płyn? – zapytałam, stojąc na drabinie i próbując dosięgnąć górnej krawędzi okna balkonowego. Jacek drgnął, jakby wybudzony z głębokiego snu. Podał mi butelkę, ale jego ręka nawet nie musnęła mojej. Wzrok miał utkwiony gdzieś ponad moim ramieniem, w przestrzeni za oknem. – Wszystko w porządku? – zapytałam, marszcząc brwi. Wyglądał na spiętego, szczękę miał zaciśniętą, a palce nerwowo bębniły o parapet. – Tak, tak. Po prostu... zastanawiam się, czy nie będzie padać – odpowiedział szybko, zbyt szybko. Spojrzałam na niebo. Było bezchmurne, błękitne. Zignorowałam jednak to, zrzucając jego zachowanie na karb stresu w pracy. Wróciłam do polerowania szyby. Z naszego salonu mieliśmy doskonały widok na okna sąsiadów z naprzeciwka – budynki stały blisko siebie, tworząc zamkniętą przestrzeń. Mąż dziwnie się zachowywał Przeszłam do kolejnego skrzydła. Jacek wciąż tam stał. Nie pomagał, po prostu trwał w bezruchu. Czułam jego obecność, ale wiedziałam, że nie patrzy na mnie. Instynktownie wyczułam, że uwaga partnera jest skierowana w innym kierunku. Zatrzymałam rękę w połowie ruchu. W tafli szyby, która działała teraz jak lustro, widziałam jego odbicie. Nie patrzył w niebo ani na plac zabaw. Jego wzrok był precyzyjnie wycelowany w konkretny punkt. Trzecie piętro bloku naprzeciwko. Klatka B. Mieszkanie z balkonem pełnym pustych donic. Odwróciłam się gwałtownie, chcąc go przyłapać, ale on był szybszy. Błyskawicznie przeniósł wzrok na telefon. – Co tam tak ciekawego widzisz? – zapytałam, starając się, by mój głos brzmiał lekko. – Gdzie? A, tam? Nic. Ktoś wystawił jakiś dziwny fotel na balkon. Ohydny kolor – rzucił i zaśmiał się nerwowo. Spojrzałam na wskazany balkon. Rzeczywiście, stał tam stary fotel. Ale Jacek wcześniej nie patrzył na ten balkon. Patrzył na okno obok, to z delikatnymi, białymi firankami. Poczułam ukłucie niepokoju. Wróciłam do pracy, ale ziarno niepewności zostało zasiane. Zaczęłam obserwować Jacka kątem oka. Za każdym razem, gdy myślał, że jestem zajęta, jego oczy wędrowały w to samo miejsce. To było wyczekiwanie pełne napięcia, jak u zakochanego nastolatka. Nagle wszystko zaczęło się układać Zeszłam z drabiny, czując miękkość w nogach. Poszłam do kuchni po wodę, a moje myśli zaczęły galopować. Przypomniałam sobie rozmowę z Magdą, przyjaciółką z pracy, sprzed dwóch tygodni. – Ewa, czy Jacek ostatnio nie zmienił perfum? – zapytała mnie wtedy przy ekspresie. – Nie, używa tych samych od lat. Dlaczego pytasz? – Wydawało mi się, że widziałam go w centrum handlowym w zeszły wtorek. Szedł z kimś do drogerii, ale wiesz, było tłoczno, mogłam się pomylić. – We wtorek? We wtorek miał nadgodziny do dwudziestej – odpowiedziałam wtedy z pełnym przekonaniem. Teraz te słowa wróciły ze zdwojoną siłą. Wróciłam do salonu. Jacek stał przy samym oknie, oparty czołem o szybę. Wyglądał na zrezygnowanego, a jednocześnie dziwnie pobudzonego. – Jacek – powiedziałam cicho. Podskoczył jak oparzony. – Jezu, Ewa! Nie skradaj się tak. – Kto tam mieszka? – zapytałam wprost, wskazując na okna, w które się wpatrywał. Zapadła cisza. Widziałam, jak w jego głowie trwa analiza: skłamać czy zaatakować? – Skąd mam wiedzieć? – prychnął, odwracając się plecami do okna. – Co ty masz dzisiaj za dziwne pytania? Chyba te opary octu ci szkodzą. Wyszedł z pokoju, rzucając, że idzie do łazienki. Zostałam sama i podeszłam do idealnie czystej szyby. Spojrzałam na trzecie piętro naprzeciwko. W oknie z białymi firankami coś się poruszyło. To była kobieta. Młodsza ode mnie, w luźnym dresie, z włosami spiętymi w niedbały kok. Trzymała kubek i patrzyła prosto w nasze okna. Na miejsce, w którym przed chwilą stał Jacek. Przez chwilę mierzyłyśmy się wzrokiem. Zobaczyłam na jej twarzy grymas zaskoczenia, a potem... kpiący uśmiech? Może litość? Szybko zaciągnęła roletę. Stałam jak wmurowana Znałam ją – widywałam ją w sklepie, przy paczkomacie. Zawsze nienagannie ubrana, pachnąca drogimi perfumami. Czy mój mąż mógł mieć z nią coś wspólnego? Zaczęłam łączyć fakty. Częste wyjazdy służbowe, nowa blokada na telefonie, nagła chęć dbania o siebie – nowa fryzura, karnet na siłownię. Myślałam, że to kryzys wieku średniego, że robi to dla mnie. Ale ten uśmiech sąsiadki i zdenerwowanie Jacka nie były przypadkowe. Wrócił z łazienki. Twarz miał obmytą zimną wodą, ale oczy wciąż niespokojne. – Słuchaj, Ewa... Muszę wyskoczyć na chwilę – powiedział, unikając mojego wzroku. – Dokąd? – zapytałam chłodno. – Do samochodu. Zostawiłem tam... dokumenty. Ważne papiery z pracy. Zapomniałem ich wziąć wczoraj, a muszę coś sprawdzić na poniedziałek. Kłamstwo było tak nieporadne, że aż zabolało. Samochód stał w garażu podziemnym, dokumenty mógł przynieść w pięć minut. Wiedziałam jednak, że nie idzie do garażu. – Dobrze – powiedziałam spokojnie, co go zaskoczyło. – Idź. Chwycił kluczyki i wybiegł niemal w podskokach. Czułam się jak bohaterka filmu. Zobaczyłam ich razem Usiadłam na fotelu, ustawiając go tak, by mieć widok na blok naprzeciwko. Czułam się jak szpieg we własnym życiu, ale musiałam mieć pewność. Minęło dziesięć minut. Jacka nie było. Gdyby poszedł do garażu na poziomie minus jeden w naszym bloku, już by wrócił. Wtedy go zobaczyłam. Wyszedł z naszej klatki, ale nie skierował się do wjazdu garażowego. Przeszedł szybkim krokiem przez podwórko, omijając piaskownicę. Szedł pewnie, celowo. Zatrzymał się przed klatką B bloku naprzeciwko. Wyciągnął telefon, napisał coś szybko, a drzwi otworzyły się. Nie dzwonił – miał kod albo ktoś mu otworzył. Zniknął w ciemnym wnętrzu klatki. Mój oddech stał się płytki. Łzy napłynęły mi do oczu, rozmazując obraz, ale musiałam zobaczyć finał. Wzrok powędrował na trzecie piętro. Zobaczyłam sylwetkę mężczyzny wewnątrz mieszkania. . To był Jacek. Objął kobietę, która do niego podeszła. To nie był uścisk przyjacielski – to był uścisk kogoś, kto tęsknił. Pocałował ją. Widziałam to wyraźnie. Pocałował ją z pasją, jakiej nie widziałam od lat. A potem podszedł do okna i zasłonił roletę do samego końca. Odciął mnie, myśląc, że jest bezpieczny, bo żona w domu szoruje fugi. Mąż kłamał prosto w oczy Siedziałam w ciemnym salonie przez godzinę, wpatrzona w to zamknięte okno. Wrócił po półtorej godziny. Wszedł głośno, rzucając kluczyki na szafkę. – Ale mi zeszło! – zawołał z przedpokoju. – Spotkałem sąsiada w garażu, zagadał mnie o wymianę opon. Masakra, jak ten czas leci. Dokumenty znalazłem. Wszedł do salonu. Ja wciąż siedziałam na fotelu. Wokół mnie stały wiadra z wodą i ścierki – symbol niedokończonego życia. – Ewa? Co ty tak siedzisz po ciemku? – zapytał, zapalając światło. Wyglądał na zadowolonego, odprężonego. Zniknęło poranne napięcie. – Opony? – zapytałam cicho. – No tak, Grzesiek z parteru. Wiesz, jaki on jest gaduła. Wstałam powoli i podeszłam do niego. Czułam od niego obce, słodkie perfumy, które wżarły się w jego kurtkę. – Grzesiek nie mieszka tu od 2 miesięcy, Jacek. Wyprowadził się w styczniu – powiedziałam, patrząc mu prosto w oczy. Zbladł. Uśmiech zniknął z jego twarzy, zastąpiony przez panikę. – Co? Co ty gadasz? Widziałem go... – Przestań – przerwałam mu stanowczo, głosem zimnym jak lód. – Widziałam, dokąd poszedłeś. Widziałam cię w oknie naprzeciwko. Klatka B, trzecie piętro. Jacek otworzył usta, żeby zaprzeczyć, wymyślić kolejne kłamstwo o koledze czy pomocy przy komputerze. Ale spojrzał w moje oczy i zrozumiał, że to koniec. Że szyba została rozbita. – Ewa, to nie tak... to skomplikowane – wydukał w końcu. – Nie, Jacek. To jest bardzo proste – odparłam, biorąc do ręki ścierkę z parapetu. – To jest prostsze niż mycie okien. Ty masz kochankę, a ja mam męża, który właśnie przestał nim być. Wyminęłam go i poszłam do sypialni spakować jego walizkę. Czułam rozrywający ból, ale też dziwną ulgę. Przynajmniej teraz widziałam wszystko wyraźnie. Bez smug, bez brudu, bez kłamstw. Ewa, 42 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Nie chciałem jechać na zjazd absolwentów, bo nie dorobiłem się nawet auta. Bałem się, że będę pośmiewiskiem” „Na naszą rocznicę żona wręczyła mi prezent, po którym opadła mi szczęka. Tak upokorzony nie czułem się jeszcze nigdy” „Bratowa zawsze mnie zapewniała, że zawsze mogę na nią liczyć. Gdy przyszło co do czego, zostałam sama jak palec”
„Pieniądze zepsuły moich rodziców. Gdy wbrew ich woli wyszłam za mąż za biednego mężczyznę, zerwali ze mną kontakt”
„Ślub tylko pogłębił antagonizmy między naszymi rodzinami. Rodzice dawali odczuć mojemu mężowi, że ich wychuchana córka popełniła mezalians, że uważają go za cwaniaka, który ożenił się dla pieniędzy. Poczułam się niezrozumiana i zlekceważona, i to przez własną rodzinę”.
Starannie przygotowywałam się do dziesiątej rocznicy ślubu. Zależało mi na tym, aby nasze święto wypadło bardzo uroczyście – tym bardziej że kiedy pobieraliśmy się z Arkiem, nikt nie dawał nam większych szans na długoletnie pożycie. Dosłownie wszyscy wtedy byli przeciwko nam. – Wychodzisz za niego? Naprawdę? – moje przyjaciółki nie kryły zdziwienia. – Przecież to nie ma prawa się udać. Pomyśl tylko: ty, dziewczyna z dobrego domu, i on… no, sorry, ale przecież jego rodzina to prawie patologia. Romansujecie sobie, ale po co zaraz się pobierać? – pytały jedna przez drugą. – Nie takiego męża dla ciebie chciałam! – matka zalewała się łzami, jakbym wychodziła za obcokrajowca i innowiercę na dokładkę. – Mogłabyś mieć każdego! Co ty w nim widzisz? Przekonasz się, jeszcze będziesz żałować – dodawała złowieszczo. – Córcia, zastanów się – apelował ojciec. – Nie pasujecie do siebie. On ze wsi, z ubogiej rodziny, nie zapewni ci statusu, do którego przywykłaś. Przemyśl to jeszcze, proszę… Nie mieli racji Arkadiusz rzeczywiście pochodzi z wielodzietnej, niezamożnej rodziny, ale była to rodzina kochająca i wspierająca. Co ważniejsze, Arek to najwspanialszy człowiek, jakiego poznałam. Od zawsze miał w sobie nieprzebrane pokłady dobroci i cierpliwości. Był ambitny i wiedziałam, że w każdej sytuacji mogę na niego liczyć. Nie raz, nie dwa przekonałam się, że jest odpowiedzialny, nigdy nie rzuca słów na wiatr, co obieca, to zrobi. Poznaliśmy się podczas jednej z międzyuczelnianych imprez studenckich i już wtedy zwróciłam uwagę na jego życzliwy stosunek do innych. Szybko staliśmy się parą i wtedy to jakoś nikomu nie przeszkadzało. Moja rodzina chętnie korzystała z usług Arka, który nigdy nie odmawiał pomocy, czy to przy remoncie, czy kiedy trzeba było coś naprawić. Dopiero gdy oznajmiliśmy, że się pobieramy, rozpętała się burza. Jakby się wszystkim uprzedzenia włączyły. Jego bliscy również nie byli zachwyceni naszymi planami matrymonialnymi. Wprawdzie swój sceptycyzm okazywali znacznie powściągliwiej, ale dawali mi odczuć, że traktują moją decyzję jak kaprys rozpieszczonej jedynaczki. Wiedziałam, że mama Arka wymarzyła sobie inną synową, taką, co ugotować i posprzątać potrafi, jednak – muszę przyznać – nigdy nie okazała mi jawnej niechęci. Ślub tylko pogłębił antagonizmy między naszymi rodzinami. Rodzice dawali odczuć mojemu mężowi, że ich wychuchana córka popełniła mezalians, że uważają go za cwaniaka, który ożenił się dla pieniędzy. Nie pomijali żadnej okazji, żeby mu dociąć, co oczywiście doprowadziło do ochłodzenia moich stosunków z rodziną. Arek ambitnie nie chciał korzystać z finansowej pomocy teściów, niechętnie uczestniczył w rodzinnych uroczystościach, choć oczywiście nie zabraniał mi na nie chodzić. Tyle że z czasem ja także straciłam ochotę na odwiedzanie rodzinnego domu. Denerwowały mnie spojrzenia mamy, gdy lustrowała moje nie najnowsze sukienki, i niby troskliwe uwagi taty, że „nie tak miało być”. Kiedy więc mi i Arkowi udało się znaleźć pracę w innym mieście, wyprowadziliśmy się bez żalu, a moje wizyty u rodziców stały się jeszcze rzadsze. Kiedy już do nich dochodziło, zdawkowo odpowiadałam na kąśliwe pytania i ignorowałam sugestie, że jeśli mi się znudzi bieda, to mogę powrócić na łono rodziny. Chciałam odnowić kontakt Mieli mnie za marnotrawną córkę i w ogóle ich nie obchodziło, że jestem szczęśliwa, że mój mąż dba o mnie i daje z siebie wszystko. A skoro tak, nie zwierzałam się im, że Arek skończył studia podyplomowe, że zaczęliśmy się budować, że powodzi nam się bardzo dobrze. Przez te dziesięć lat naszego małżeństwa moi rodzice nie odwiedzili mnie ani razu, zadowalając się jedynie zdawkowymi rozmowami telefonicznymi, których było mało. Rodzice praktycznie zerwali ze mną kontakt. Dlatego teraz, kiedy mieli się wreszcie pojawić na naszej rocznicy, zależało mi, żeby wszystko wypadło perfekcyjnie. Chciałam się przed nimi pochwalić wspaniałym, zaradnym mężem, ładnym domem, swoimi umiejętnościami kulinarnymi. To miał być dzień mojego triumfu, chwila pokazania wszystkim, że to oni się mylili, a nie ja. Ze zdwojonym wysiłkiem wzięłam się za upiększanie domu, dosadzanie kwiatów w skrzynkach, planowanie wyszukanego menu. Jednak ku mojemu wielkiemu zawodowi Arek nie włączył się w te przygotowania. Pytania o radę w sprawie planowanego przyjęcia kwitował krótko: – Jak zrobisz, tak będzie dobrze. Na prośby o pomoc wykręcał się nawałem pracy w firmie, i rzeczywiście bardzo późno wracał do domu. Nie poznawałam mojego męża, tak zawsze zaangażowanego w domowe sprawy. Nagle ze wszystkim zostałam sama. Denerwowałam się W przeddzień rocznicy i przyjazdu rodziców pokłóciliśmy się po raz pierwszy. Nerwy miałam napięte jak postronki. Martwiłam się, czy wszystko się uda i pójdzie zgodnie z moimi planami, więc kiedy Arek zapomniał przywieźć tort z cukierni, wybuchłam. – Nic cię nie obchodzi! – zmęczona całodziennym staniem przy garach reagowałam histerycznie. – Wszystko na mojej głowie! Prosiłam, przypominałam, a ty masz wszystko gdzieś! – Czemu tak krzyczysz? Przecież nic się nie stało… – próbował mnie uspokoić, jednak bezskutecznie. – Wiesz, jakie to dla mnie ważne… – rozszlochałam się jak dziecko. – Tak mi zależy, żeby rodzice zobaczyli, jak wspaniale nam się żyje… Arek zmrużył oczy. – Myślałem, że ważne jest dla ciebie po prostu to, że żyje nam się razem dobrze, a nie, żeby rodzice zobaczyli… – O rany, ty naprawdę nic nie rozumiesz! To jedyna szansa, żeby wreszcie przekonali się do ciebie! Do naszego małżeństwa. Żeby zrozumieli, że wychodząc za ciebie, podjęłam najlepszą w życiu decyzję… Wzruszył ramionami. – Skoro nie zrobili tego przez tyle lat, to znaczy, że bardziej są przywiązani do własnych poglądów niż do ciebie. Ta uwaga, rzucona mimochodem, bardzo mnie zabolała. W duchu musiałam przyznać mężowi rację, jednak nie chciałam tego powiedzieć głośno. Wydawało mi się, że byłoby to nielojalnością wobec rodziców, których przecież kochałam. I którym chciałam zaimponować oraz udowodnić im, że Arek zasługuje na ich pełną akceptację, a nawet na przeprosiny. – Nie waż się tak mówić! – krzyknęłam rozgoryczona, i chcąc go ukarać, dodałam: – Dziś śpisz na kanapie. – Jak sobie życzysz – mruknął chłodno i poszedł do gościnnego pokoju. Ja długo nie mogłam zasnąć. Emocje wciąż mną targały. Jak on tak mógł? – zastanawiałam się, leżąc w skotłowanej pościeli. Wiedział, że bardzo mi zależy. Przecież to głównie o niego mi chodziło. Poczułam się niezrozumiana i zlekceważona, i to przez własnego męża. Najwidoczniej już się mną nie przejmuje. Może nawet już mnie kocha? Rozpłakałam się i wtuliłam twarz w poduszkę… Obudziłam się późno z bólem głowy i zaczerwienionymi oczami. Widok w lustrze mnie przeraził. Boże! Za trzy godziny przyjeżdżają rodzice, a ja wyglądam jak straszydło, mam jeszcze huk roboty i na dodatek nie wiem, jak zachowa się Arek. Byłam zła na męża Ta myśl sprawiła, że na nowo poczułam urazę do męża. Pognałam do kuchni, gdzie zastałam istne pobojowisko. Brudne naczynia, na blatach jakieś okruszki, na podłodze rozlana herbata… Zagotowałam się ze złości na widok Arka wchodzącego z bukietem róż. – Nie potrzebuję dodatkowych kwiatów! – wydarłam się jak przekupa. – Tylko pomocnego męża! Wyrwałam mu bukiet, połamałam i wyrzuciłam do śmieci. – Zamiast tego lepiej byś posprzątał i tort przywiózł! – kontynuowałam podniesionym, zrzędliwym tonem. Arek popatrzył na mnie z miną, jakby mu kosmici żonę podmienili. Powoli podszedł do sponiewieranych kwiatów, troskliwie je wyjął, włożył do słoika po ogórkach i ustawił przy swoim miejscu na stole. – Jak sobie chcesz – uśmiechnął się nagle łobuzersko. – Ale przypominam ci, kochanie, że to także moja rocznica… Te słowa i widok potarganych szklarniowych róż tkwiących w słoiku po korniszach wywołały we mnie nieoczekiwaną reakcję. Zaczęłam się śmiać jak szalona. Dotarło do mnie, jak fatalnie zachowywałam się przez ostatnie dni i jak wspaniałym mężczyzną jest mój mąż. – Przepraszam cię za wszystko! – powiedziałam i przytuliłam się do Arka. – Wybacz! Byłam okropna, ale to przez te nerwy… – kajałam się zawstydzona. – Wiem – pocałował mnie w policzek. – Raz na dziesięć lat może się nam zdarzyć awantura małżeńska. Ale pamiętaj – pogroził mi żartobliwie palcem – następna nie prędzej niż na dwudziestą rocznicę. Uśmiechnęłam się przez łzy. Nagle całe napięcie ze mnie opadło. Przestało się dla mnie liczyć, co pomyślą moi rodzice. Ważne było jedynie to, co my myślimy i czujemy my, ja i Arek. Agnieszka, 33 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Stare szpargały to jedyne, co zostało mi po zmarłym mężu. Córka chce, bym wyrzuciła pamiątkę po naszej pięknej miłości” „Gdy dostałam propozycję pracy marzeń, skakałam z radości. Wtedy partner kazał mi wybierać: albo on, albo kariera” „Pojechałam wiosną do sanatorium, by uciec od 4 ścian. Nie sądziłam, że czeka mnie tu coś więcej niż kąpiele w borowinie”
„Na Dzień Mężczyzny żona dała mi drogie perfumy, a potem zniknęła z moją kasą. Został mi tylko ten zapach i puste konto”
„Otwierałem szafy, jakbym liczył, że Marta nagle z nich wyjdzie i powie, że to wszystko było nieporozumieniem, ale szafa wciąż była w połowie pusta. Jej telefon nadal milczał. A konto bankowe nie zmieniało swojego stanu”.
Minęło już trochę czasu, a ja wciąż pamiętam zapach tamtych perfum. Stały na półce w łazience jeszcze długo po tym, jak ona zniknęła. Długo wmawiałem sobie, że wszystko da się wytłumaczyć. Że za chwilę zadzwoni, że wróci. Dopiero później zrozumiałem, że prezent z 10 marca nie był początkiem czegoś dobrego. Był pożegnaniem, którego wtedy nie potrafiłem rozpoznać. Dzień wydawał się wyjątkowy 10 marca wróciłem z pracy trochę wcześniej niż zwykle. W klatce schodowej pachniało świeżo upieczonym ciastem od sąsiadki z parteru, a w mieszkaniu panowała cisza. Już miałem zdjąć kurtkę, gdy z kuchni wychyliła się Marta. – Jesteś! – powiedziała z uśmiechem, który od razu mnie zaskoczył. Ostatnio między nami bywało raczej chłodno. Nie kłóciliśmy się, ale też niewiele rozmawialiśmy. Każde z nas żyło trochę obok drugiego. – Dzisiaj Dzień Mężczyzny – dodała i wyciągnęła rękę za plecy. – Mam coś dla ciebie. – Serio? – zaśmiałem się. – Myślałem, że takie święta to tylko pretekst do żartów w pracy. Podała mi niewielkie pudełko owinięte w szary papier. – Otwórz. W środku były perfumy. Elegancka, ciężka butelka z ciemnego szkła. Przez chwilę tylko na nią patrzyłem. – Marta… one musiały kosztować majątek. – Nie przesadzaj – machnęła ręką. – Chciałam zrobić ci przyjemność. Podszedłem i objąłem ją w pasie. Poczułem znajomy zapach jej szamponu. – Dziękuję – powiedziałem. – Sprawdź, jak pachną – zachęciła. Psiknąłem raz na nadgarstek. Zapach był głęboki, trochę drzewny, zupełnie inny niż te, których zwykle używałem. – Pasują do ciebie – stwierdziła cicho. Dziwnie na mnie patrzyła. Jakby próbowała zapamiętać każdy szczegół. Żona dziwnie się zachowywała Wieczór minął spokojnie. Zjedliśmy kolację, rozmawialiśmy o drobiazgach. O pracy, o tym, że sąsiad z góry znowu remontuje łazienkę. W pewnym momencie Marta zapytała: – Jesteś szczęśliwy? Uniósłem brwi. – Skąd takie pytanie? Wzruszyła ramionami. – Tak po prostu. – Jasne, że jestem – odpowiedziałem. – A ty? Na chwilę odwróciła wzrok w stronę okna. – Staram się – powiedziała po chwili. Potem nagle wstała i zaczęła zbierać talerze. – Zostaw, ja to zrobię – zaproponowałem. – Nie, dziś ja – uśmiechnęła się. Była tego wieczoru niezwykle czuła. Usiadła obok mnie na kanapie, oparła głowę na moim ramieniu. Dawno tak nie było. – Pamiętasz naszą pierwszą wycieczkę nad jezioro? – zapytała nagle. – Tę, kiedy zgubiliśmy drogę? Zaśmiała się. – Właśnie tę. Rozmawialiśmy jeszcze długo. O starych historiach, o ludziach, których dawno nie widzieliśmy. Kilka razy łapałem się na tym, że Marta patrzy na mnie w dziwny sposób. Jak ktoś, kto chce coś powiedzieć, ale nie potrafi. Kiedy w końcu poszliśmy spać, przytuliła się do mnie mocniej niż zwykle. – Dziękuję, że jesteś – szepnęła. – Zawsze byłem – odpowiedziałem zaspany. Przez chwilę miałem wrażenie, że chce coś dodać, ale nic nie powiedziała. Rano obudziłem się pierwszy. Marta jeszcze spała, odwrócona do mnie plecami. Na stoliku nocnym stała butelka perfum. Psiknąłem odrobinę w powietrze. Zapach od razu wypełnił pokój. Nie miałem wtedy pojęcia, że to będzie ostatni poranek, kiedy widzę ją w naszym łóżku. Zaniepokoiłem się Następnego dnia wróciłem do domu późnym popołudniem. Już na klatce schodowej miałem dziwne wrażenie, że coś jest nie tak. Zwykle Marta o tej porze krzątała się w kuchni, a przez drzwi było słychać radio albo stukot garnków. Tym razem panowała cisza. Otworzyłem drzwi i zawołałem: – Marta? Już jestem. Nikt nie odpowiedział. Zdjąłem buty i zajrzałem do kuchni. Na blacie stał tylko kubek po herbacie. W zlewie nie było ani jednego talerza. – Marta? – powtórzyłem głośniej. Przeszedłem do salonu. Kanapa była idealnie równa, koc starannie złożony. Jakby nikt tam nie siedział od wielu godzin. Serce zaczęło mi bić szybciej. Wyjąłem telefon i zadzwoniłem do niej. Po kilku sygnałach włączyła się poczta. – Dziwne… – mruknąłem pod nosem. Poszedłem do sypialni. Dopiero tam zauważyłem pierwszą rzecz, która mnie zaniepokoiła naprawdę. Szafa była uchylona. Otworzyłem ją szerzej i przez chwilę tylko patrzyłem. Połowa półek była pusta. Nie było jej ulubionego płaszcza, nie było kilku sukienek, które wisiały tam od lat. – Marta…? – powiedziałem cicho, jakby miała nagle wyjść z łazienki. Żona zostawiła mi wiadomość Wtedy zobaczyłem kopertę na komodzie. Moje imię było napisane jej charakterem pisma. Usiadłem na łóżku i przez chwilę obracałem kopertę w dłoniach. Nagle zrobiło mi się gorąco. – To jakiś żart… – powiedziałem sam do siebie. W końcu ją otworzyłem. Inormacja była krótka. „Kamil, wiem, że to dla ciebie będzie trudne. Dla mnie też było. Od dawna czuję, że nasze życie przestało być prawdziwe. Próbowałam jeszcze przez chwilę udawać, że wszystko jest dobrze. Wczorajszy prezent był chyba ostatnią rzeczą, którą mogłam dla ciebie zrobić bez poczucia ciężaru na sercu. Nie potrafię już dłużej zostać. Proszę, nie szukaj mnie. Marta.” Przeczytałem to raz. Potem drugi. I trzeci. – Co to ma znaczyć… – szepnąłem. Wstałem gwałtownie i znowu zadzwoniłem. Telefon znów milczał. Zabrała wszystkie pieniądze Wtedy przypomniałem sobie coś jeszcze. Otworzyłem aplikację bankową w telefonie. Przez chwilę ekran się ładował. A potem zobaczyłem saldo. Zero. Patrzyłem na liczby, które jeszcze wczoraj wyglądały zupełnie inaczej. – Nie… to niemożliwe… Sprawdziłem historię operacji. Kilka dużych przelewów wykonanych rano. Rano. Czyli wtedy, kiedy jeszcze spałem. Usiadłem ciężko przy stole w kuchni. W głowie wciąż miałem jej słowa z poprzedniego wieczoru. „Jesteś szczęśliwy?” Wstałem powoli i poszedłem do łazienki. Na półce stała butelka perfum, które mi dała. Wziąłem ją do ręki i nacisnąłem atomizer. Zapach natychmiast rozszedł się w powietrzu. Ten sam, który czułem wczoraj wieczorem, kiedy siedziała obok mnie na kanapie. Nagle przypomniałem sobie jej spojrzenie. To, jak długo na mnie patrzyła. Jakby próbowała zapamiętać mnie na przyszłość. – To dlatego… – powiedziałem cicho. Perfumy były na pożegnanie. Stałem tak jeszcze chwilę, trzymając butelkę w dłoni, a w mieszkaniu panowała taka cisza, jakby ktoś zabrał z niego całe życie. Dopiero wtedy dotarło do mnie, że wczorajszy wieczór był prawdopodobnie ostatnią normalną rozmową, jaką z nią odbyłem. A ja niczego nie zauważyłem. Byłem w szoku Przez pierwsze dni chodziłem po mieszkaniu jak ktoś, kto zgubił drogę we własnym domu. Otwierałem szafy, jakbym liczył, że Marta nagle z nich wyjdzie i powie, że to wszystko było nieporozumieniem, ale szafa wciąż była w połowie pusta. Jej telefon nadal milczał. A konto bankowe nie zmieniało swojego stanu. Kilka razy próbowałem jeszcze dzwonić. Za każdym razem kończyło się tak samo. W końcu przestałem. Najtrudniejsze były wieczory. Siadałem na kanapie i automatycznie spoglądałem na miejsce obok siebie. Przez lata Marta zawsze siedziała właśnie tam, z nogami podwiniętymi pod kocem. Pewnego dnia zadzwoniła moja siostra. – Jak się trzymasz? – zapytała ostrożnie. – W porządku – skłamałem. Chwilę milczała. – Słuchaj… może przyjedziesz do mnie na kilka dni? Zmienisz otoczenie. – Nie teraz – odpowiedziałem. – Muszę ogarnąć kilka spraw. Nie powiedziałem jej wtedy o wszystkim. O pustym koncie, o liście, o tym, że wciąż nie rozumiem, kiedy właściwie Marta przestała być częścią mojego życia. Któregoś wieczoru znowu stanąłem w łazience przed półką. Perfumy, które mi podarowała, nadal tam stały. Wziąłem butelkę do ręki. – Dlaczego po prostu nie powiedziałaś? – zapytałem cicho, choć wiedziałem, że nikt nie odpowie. Psiknąłem odrobinę na nadgarstek. Zapach był dokładnie taki sam jak tamtego dnia. Wtedy zrozumiałem coś, czego wcześniej nie chciałem przyjąć do wiadomości. Tamten wieczór nie był nagłym pomysłem. Ona planowała to od dawna. Uśmiech przy kolacji. Wspomnienia z dawnych lat. Pytanie o szczęście. A potem ten prezent. To wszystko było jej sposobem, żeby odejść bez kłótni, bez scen. Żeby zostawić za sobą coś miłego zamiast ciężkich słów. Kilka tygodni później zamknąłem nasze wspólne konto i zacząłem porządkować dokumenty. Spakowałem też część jej rzeczy, które zostały. Nie z gniewu. Po prostu z poczucia, że pewien rozdział naprawdę się skończył. Perfum jednak nie wyrzuciłem. Kamil, 41 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Nie chciałem jechać na zjazd absolwentów, bo nie dorobiłem się nawet auta. Bałem się, że będę pośmiewiskiem” „Na naszą rocznicę żona wręczyła mi prezent, po którym opadła mi szczęka. Tak upokorzony nie czułem się jeszcze nigdy” „Bratowa zawsze mnie zapewniała, że zawsze mogę na nią liczyć. Gdy przyszło co do czego, zostałam sama jak palec”
„Na Dzień Mężczyzny żona zrobiła mi niespodziankę. Dała mi prezent, który zmienił nasze życie na zawsze”
„Patrzyłem w sufit i próbowałem uporządkować myśli. Dziecko. Słowo, które dla wielu ludzi było powodem do radości, dla mnie od lat oznaczało coś zupełnie innego. Odpowiedzialność, której nigdy nie chciałem brać”.
Dzień Mężczyzny nigdy nie był dla mnie szczególnie ważny. Zwykle kończył się życzeniami od kolegów z pracy i śmiesznym kubkiem od żony. W tamtym roku było jednak inaczej. Kiedy wróciłem do domu, Marta czekała w kuchni z dziwnie poważną miną i małym pudełkiem w dłoni. Myślałem, że to kolejny drobiazg. Nie miałem pojęcia, że za chwilę świat, który układałem sobie przez lata, zacznie się chwiać. To była ogromna niespodzianka Wszedłem do mieszkania trochę zmęczony po pracy. Zdjąłem kurtkę i od razu poczułem zapach świeżej herbaty. – Wszystkiego najlepszego z okazji Dnia Mężczyzny – powiedziała Marta z uśmiechem, opierając się o blat kuchenny. – Dziękuję. Co tym razem? Skarpetki czy kubek? – zażartowałem. – Nic z tych rzeczy. Wyciągnęła rękę. Na dłoni trzymała małe pudełko przewiązane cienką wstążką. – Otwórz. Usiadłem przy stole i powoli rozwiązałem kokardkę. W środku była mała, plastikowa rzecz. Najpierw nawet nie zrozumiałem, na co patrzę. – Marta… – zmarszczyłem brwi. Dopiero po chwili dotarło do mnie, że to test ciążowy. Spojrzałem na nią. Stała nieruchomo, jakby wstrzymała oddech. – To żart? – zapytałem. – Nie. – Marta… – Wiem, co powiesz – przerwała mi cicho. – Ale chciałam, żebyś się dowiedział właśnie dziś. Byłem zły na żonę Czułem, jak w gardle robi mi się sucho. Odłożyłem test na stół tak ostrożnie. – Przecież… rozmawialiśmy o tym – powiedziałem powoli. – Wiele razy. – Rozmawialiśmy. – I wiedziałaś, że ja nie chcę mieć dzieci. W kuchni zrobiło się cicho. Z ulicy dobiegał odgłos przejeżdżającego autobusu. Marta usiadła naprzeciwko mnie. – Wiem. – Więc dlaczego… – urwałem, wskazując ręką na test. – Bo czasem życie nie układa się według planu. Pokręciłem głową. – Nie, Marta. My mieliśmy plan. Pamiętałem tę rozmowę sprzed kilku lat, jeszcze przed ślubem. Siedzieliśmy wtedy na ławce nad rzeką. – Ja naprawdę nie czuję się człowiekiem, który powinien być ojcem – powiedziałem wtedy. – Rozumiem – odpowiedziała spokojnie. – Jesteś zła? – zapytała Marta cicho. Westchnąłem ciężko. – Nie wiem. Wstałem od stołu i podszedłem do okna. Na parkingu ktoś właśnie zamykał samochód. – Kiedy się dowiedziałaś? – zapytałem. – Dwa dni temu. – I przez dwa dni nic nie mówiłaś? – Chciałam znaleźć odpowiedni moment. Odwróciłem się do niej. – Dzień Mężczyzny uznałaś za odpowiedni moment? Na jej twarzy pojawił się cień uśmiechu. – Pomyślałam, że to będzie symboliczne. Ona się cieszyła, ja nie umiałem Nie odpowiedziałem. W mojej głowie pojawiały się obrazy, których nigdy wcześniej tam nie było: małe łóżeczko, zabawki na podłodze, płacz w środku nocy. Zawsze powtarzałem, że to nie dla mnie. – Powiedz coś – poprosiła Marta. Usiadłem z powrotem przy stole. – Co ty czujesz? – zapytałem. Na chwilę spuściła wzrok. – Strach. I radość jednocześnie. – A jeśli ja nie będę umiał się z tego cieszyć? Podniosła na mnie oczy. – To będziemy się tego uczyć razem. Milczałem dłuższą chwilę. – A jeśli nie chcę się tego uczyć? – powiedziałem w końcu. Tym razem to ona długo nie odpowiadała. W końcu powiedziała bardzo spokojnie: – Wtedy będziemy musieli zdecydować, co dalej z nami. Po raz pierwszy od wielu lat poczułem, że coś w naszym małżeństwie naprawdę może się zmienić. I nie miałem pojęcia, czy jestem na to gotowy. Nie chciałem być ojcem Tej nocy długo nie mogłem zasnąć. Marta leżała obok mnie cicho, odwrócona plecami. Zwykle przed snem jeszcze chwilę rozmawialiśmy, ale tym razem między nami była tylko ciężka cisza. Patrzyłem w sufit i próbowałem uporządkować myśli. Dziecko. Słowo, które dla wielu ludzi było powodem do radości, dla mnie od lat oznaczało coś zupełnie innego. Odpowiedzialność, której nigdy nie chciałem brać. Strach, że nie będę potrafił być kimś, na kim można polegać. Rano wstałem wcześniej niż Marta. W kuchni zaparzyłem kawę i usiadłem przy stole. Ten sam stół, przy którym dzień wcześniej zobaczyłem test. Usłyszałem ciche kroki. – Nie śpisz? – zapytała Marta. – Już nie. Usiadła naprzeciwko mnie. Miała na sobie sweter, który zawsze zakładała w chłodne poranki. – Myślałam, że wyjdziesz wcześniej do pracy – powiedziała. – Też tak myślałem. Przez chwilę oboje milczeliśmy. – Nadal jesteś zły? – zapytała w końcu. – Nie chodzi o złość. – To o co? Zastanowiłem się chwilę. – O to, że całe życie wyobrażałem sobie inaczej. Byłem szczery Marta skinęła głową. – Wiem. – Naprawdę wiesz? Podniosła na mnie spokojne spojrzenie. – Tak. Bo pamiętam każdą naszą rozmowę o tym. Westchnąłem. – To dlaczego nie jesteś na mnie zła? – A powinnam? – Większość ludzi byłaby. Marta przez chwilę mieszała łyżeczką w kubku z herbatą. – Może trochę się bałam, że zareagujesz właśnie tak – przyznała. – Czyli jednak liczyłaś, że się ucieszę. – Liczyłam, że spróbujesz to zrozumieć. Pokręciłem głową. – Marta, ja nawet nie wiem, czy potrafię być ojcem. – Nikt tego nie wie na początku. – Nie, ty nie rozumiesz. Przesunąłem dłonią po czole. – Mój ojciec też nie wiedział. W kuchni zrobiło się jeszcze ciszej. Marta spojrzała na mnie uważnie. – Rzadko o nim mówisz. – Bo nie ma o czym. Pamiętałem go głównie jako człowieka, który zawsze był gdzieś indziej. Fizycznie obecny, ale myślami daleko. Rozmowy z nim przypominały rozmowy z kimś, kto tylko czeka, aż skończysz mówić. – Zawsze bałem się, że będę taki sam – powiedziałem cicho. Mam mądrą żonę Marta długo milczała. W końcu wstała i podeszła do mnie. Oparła dłonie o stół. – Posłuchaj mnie uważnie – powiedziała spokojnie. Spojrzałem na nią. – Ty nie jesteś swoim ojcem. – Skąd wiesz? – Bo ty się martwisz, czy będziesz dobrym ojcem. Nie odpowiedziałem. – Człowiek, który się nad tym zastanawia, już jest o krok dalej niż ktoś, kto w ogóle o tym nie myśli – dodała. Pokręciłem głową. – To nie takie proste. – Wiem. Przez chwilę patrzyliśmy na siebie w milczeniu. – A jeśli powiem ci coś jeszcze? – zapytała nagle. – Co takiego? Usiadła z powrotem na krześle. – Wczoraj byłam u mojej siostry. – I? – Opowiedziałam jej o wszystkim. – I co powiedziała? Na twarzy Marty pojawił się lekki uśmiech. – Że jesteś najbardziej upartym człowiekiem, jakiego zna. – To bardzo miłe. – Ale powiedziała też coś jeszcze. – Co? Marta spojrzała mi prosto w oczy. – Że kiedy kilka miesięcy temu odwiedziliśmy ją i jej syn biegał po ogrodzie… ty bawiłeś się z nim prawie godzinę. Przypomniałem sobie tamten dzień Mały Staś ciągnął mnie za rękaw, pokazując swoje plastikowe samochody. – To był tylko jeden dzień – mruknąłem. – A on przez tydzień potem mówił, że jesteś jego ulubionym wujkiem. Nie wiedziałem, co odpowiedzieć. Marta wzięła głęboki oddech. – Nie oczekuję, że nagle będziesz skakał z radości – powiedziała. – Ale chciałabym, żebyś przynajmniej dał temu szansę. Patrzyłem na kubek z kawą. Była już zupełnie zimna. – Nie wiem, czy potrafię – powiedziałem w końcu. – A czy potrafisz spróbować? To pytanie zostało ze mną na długo. Bo pierwszy raz od wczoraj poczułem, że może problem nie polegał na tym, że nie chcę być ojcem. Może problem polegał na tym, że przez całe życie bałem się nim zostać. Przestałem się bać Przez kolejne dni temat dziecka właściwie nie wracał. Marta nie naciskała, a ja nie wiedziałem, co powiedzieć. Funkcjonowaliśmy obok siebie trochę ostrożniej niż zwykle, jakby każde z nas uważało, żeby nie nadepnąć na coś kruchego. Pewnego popołudnia wróciłem z pracy wcześniej niż zazwyczaj. W mieszkaniu panowała cisza. – Marta? – zawołałem. – W sypialni. Kiedy wszedłem, siedziała na łóżku z notesem na kolanach. – Co robisz? – zapytałem. Szybko zamknęła notes. – Nic takiego. – Pokaż. – Nie. – Marta. Westchnęła i podała mi zeszyt. Na pierwszej stronie był tytuł napisany starannym pismem: „Pomysły na imiona”. Spojrzałem na nią zdziwiony. – Już? Wzruszyła lekko ramionami. – Musiałam czymś zająć głowę. Przewróciłem kilka stron. Były tam różne imiona, niektóre podkreślone, inne przekreślone. – To twoje ulubione? – zapytałem. – Nie wszystkie. Usiadłem obok niej na łóżku. – A które najbardziej? Marta wskazała jedno z nich. – To. Przeczytałem je w ciszy. Potem zamknąłem zeszyt. Zwierzyłem się żonie – Wiesz… – zacząłem powoli. – Kiedy byłem mały, mój ojciec prawie nigdy nie przychodził na szkolne występy. Marta spojrzała na mnie uważnie. – Pamiętam jeden taki dzień – ciągnąłem dalej. – Stałem na scenie i ciągle patrzyłem w stronę drzwi. Myślałem, że może jednak przyjdzie. – Przykro mi – powiedziała cicho. – Wtedy obiecałem sobie jedną rzecz. – Jaką? – Że jeśli kiedyś będę miał dziecko, nie zrobię mu czegoś takiego. W pokoju zrobiło się bardzo cicho. – Czyli jednak kiedyś o tym myślałeś – zauważyła Marta. Uśmiechnąłem się lekko. – Chyba tylko przez chwilę. Przez moment oboje milczeliśmy. Potem Marta zapytała bardzo ostrożnie: – Czy to znaczy, że trochę zmieniłeś zdanie? Zastanowiłem się. – Nadal się boję – przyznałem. – Ja też. – Naprawdę? – Oczywiście. Przecież nigdy wcześniej tego nie robiłam. Parsknąłem cicho śmiechem. To był pierwszy raz od kilku dni. Spojrzałem na jej brzuch, który na razie w ogóle się nie zmienił. A jednak nagle wydawał się ważniejszy niż wszystko inne. – Marta – powiedziałem. – Tak? – Jeśli mamy przez to przejść… to chciałbym spróbować zrobić to dobrze. Przez sekundę patrzyła na mnie, jakby nie była pewna, czy dobrze usłyszała. – Naprawdę? – Naprawdę. Nagle przytuliła mnie tak mocno, że aż się zachwiałem. – Dziękuję – szepnęła. – Jeszcze mi nie dziękuj – zaśmiałem się. – Nawet nie wiem, jak zmienia się pieluchy. – Nauczymy się. Paweł, 34 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Nie chciałem jechać na zjazd absolwentów, bo nie dorobiłem się nawet auta. Bałem się, że będę pośmiewiskiem” „Na naszą rocznicę żona wręczyła mi prezent, po którym opadła mi szczęka. Tak upokorzony nie czułem się jeszcze nigdy” „Bratowa zawsze mnie zapewniała, że zawsze mogę na nią liczyć. Gdy przyszło co do czego, zostałam sama jak palec”