Świętowanie kobiecości czy manifestowanie poglądów? Dzień Kobiet to nie tylko miłe święto
Świętowanie kobiecości czy manifestowanie poglądów? Dzień Kobiet stał się symbolem walki o równość płac, praw i wolność wyboru. Tego dnia ulicami miast przechodzą manify, strajki i pochody organizowane przez kobiety.
Dzień Kobiet, czyli 8 marca, budzi sporo kontrowersji. Międzynarodowy Dzień Kobiet wielu kojarzy się z prezentami, kwiatami i laurkami. W sieci panowie szukają życzeń na Dzień Kobiet, prezentów dla dziewczyn i pomysłów na wieczór. W grę wchodzi oczywiście "babski" seans filmowy, a także nastrojowa muzyka. Ale czy w ogóle wiemy, dlaczego świętujemy 8 marca? Co wiemy o historii Dnia Kobiet? Dla jednych Dzień Kobiet to ukłon w stronę kobiecości, dla innych - komercyjne święto. W polskiej świadomości pokutuje przekonanie, że obchodzony 8 marca Międzynarodowy Dzień Kobiet to wymysł PRL-u, święto komunistów, które przywędrowało do nas ze Związku Radzieckiego. Mało kto jednak wie, że tak naprawdę święto to jest wyrazem szacunku dla kobiet, które zginęły w walce o równouprawnienie, a święto kobiet przywędrowało do nas z Ameryki. Dzień Kobiet - kobiety kobietom, a nie prezenty i życzenia 8 marca 1908 roku ponad 15 000 kobiet pracujących w przemyśle odzieżowym w Nowym Yorku podjęło strajk, domagając się zrównania wynagrodzenia z pensją męską (było to też upamiętnienie marszu z 1857 roku). W trakcie zamieszek 25 marca 1911 roku wybuchł pożar w fabryce Triangle Shirtwaist 25 marca 1911 roku. Bojący się rozgłosu właściciel zamknął swoje podwładne w środku, uniemożliwiając ucieczkę. Zginęło 129 kobiet: pracownic, imigrantek, kobiet, córek, żon. W 1910 roku w Kopenhadze ustanowiono obchodzony na całym świecie Międzynarodowy Dzień Kobiet, który służyć miał krzewieniu idei praw kobiet oraz budowaniu społecznego wsparcia dla powszechnych praw wyborczych dla kobiet - oficjalnie zaczęto świętować Dzień Kobiet. Dzień Kobiet współcześnie Świętować Dzień Kobiet poprzez życzenia i kwiaty, celebrować go przez pokazywanie zdjęć, przedstawiające niemal nagie kobiety, które rzekomo pragną podarunków, prezentów, to jak zapominanie o esencji i istocie tego dnia. Zewsząd widać plakaty z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet w ujęciu sprzedażowym: a to kolacja, a to romantyczna muzyka, a to spełnianie jej marzeń. W internecie panowie szukają filmów na Dzień Kobiet, które podkreślają rangę tego dnia i gloryfikują płeć piękną (np. popularny „Zapach kobiety” z 1992 roku). A co w Dzień Kobiet robią same kobiety? Niektóre wybierają się na warsztaty makijażu, seanse kobiecego kina, klubowe imprezy w gronie przyjaciółek, a niektóre... manifestują kobiecość dosłownie i w przenośni. Nie przez szpilki i koronki, nie przez układanie w wazonie tulipanów i nie przez czekanie na powrót męża. Po 110 latach, my, kobiety, wciąż strajkujemy i żądamy nieograniczania naszych praw i równouprawnienia, zwłaszcza w pracy. Międzynarodowy Dzień Kobiet w atmosferze feminizmu? Mimo że święto wywodzi się z założeń feminizmu, feministki go nie uznają. Chodzi o jego formułę, o której wspomniałam wyżej: wiele zaangażowanych politycznie i społecznie kobiet nie interesują kwiatki, czekoladki czy wypad do kina. Sens święta kobiet to walka o równouprawnienie. Na co dzień kobiety starają się być dobrymi matkami, pracownicami, przyjaciółkami, obywatelkami. Dzień Kobiet to pole do dyskusji o problemie dyskryminacji i przyszłości kobiet. Jak mówi art. 33 Konstytucji RP, kobiety mają prawo do równego wynagrodzenia i rozwoju, ale czy tak jest w praktyce? Czy faktycznie te prawa są równe? Na to każda z nas może sobie odpowiedzieć. W ostatnich latach bowiem dość mocno mówi się na temat tego, że wciąż zarabiamy mniej niż mężczyźni na tych samych stanowiskach. Mówi się też o prawie aborcyjnym i tym, że kobiety same powinny decydować o swoim ciele. Nie można też zapominać o równości w codziennym funkcjonowaniu - według badań przeprowadzonych w ramach akcji "Sukces pisany szminką" kobiety poświęcają na obowiązki domowe aż 40 procent dnia, natomiast mężczyźni zaledwie 26 procent. Dziewczyny, przecież to blisko połowa naszej codzienności! W Dzień Kobiet pamiętajmy zatem przede wszystkim, że kobiety nie pragną prezentów, kwiatów czy czekoladek, a pełni praw do decydowania o sobie. Rok rocznie 8 marca przypomina nam, że w tym temacie wciąż jest dużo do zrobienia. Artykuł pierwotnie opublikowany 8 marca 2018 roku. Czytaj także: Szpilki są symbolem nie tylko władzy. Mało kto wie, że kobiece buty to narzędzie społecznej kontroli Szminka to nie kaprys, czy chwilowa moda. Kolor ust niesie ze sobą ważny komunikat, którego nie warto lekceważyć Kolor i rodzaj kwiatów ma znaczenie: zobacz, jakie kwiaty na Dzień Kobiet podarować bliskiej osobie
„Po każdej wizycie teściowej mamy z mężem ciche dni. Latam koło niej jak służąca, a i tak nic jej nie pasuje”
„– To jest staruszka stojąca nad grobem, mogłabyś okazać jej trochę szacunku – powiedział mąż. Przypomniałam mu, że jego matka ma dopiero 70 lat i z pewnością jeszcze długo pożyje, a ja ją szanuję, tyle że kolejnej jej wizyty na dotychczasowych warunkach nie zniosę”.
Znowu kłótnia, znowu ciche dni… Tak jest po każdej wizycie mojej teściowej. Niestety, mama Rafała mieszka 100 km od naszego domu, dlatego jej przyjazd oznacza dwudziestoczterogodzinny serwis. Tym razem przyjechała na swoje urodziny. Mogłaby oczywiście zaprosić nas do siebie i sama coś upichcić, ale woli świętować u nas. To ja mam gotować, obsługiwać ją i jeszcze wymyślić program wizyty, żeby czuła się doceniona. Znowu. – Kupisz coś mamie, skarbie? Wiesz, że ja nie potrafię – na dwa dni przed przyjazdem matki mój mąż zwalił na mnie przykry obowiązek. Wie, że jestem miękka. Kupiłam. – Śliczny ten sweterek, tylko gdzie ja, stara baba, będę go nosić? – usłyszałam nutę rozczarowania w głosie teściowej, jak zwykle. Gdyby chodziło tylko o gotowanie i podawanie do stołu albo nietrafione – zdaniem matki – prezenty, machnęłabym ręką. Jednak jej przyjazd wiąże się z ciągłym przypominaniem mi, gdzie jest moje miejsce. Dzielnie to znosiłam Podczas wizyt teściowej w naszym domu przebywa także Adrian, starszy syn Rafała z pierwszego małżeństwa. Jest on oczkiem w głowie babci, która rozpieszcza dzieciaka ponad wszelką miarę. – Pstrąg?! – teściowa niemal krzyczy od wejścia. – No przecież wiesz, Izuniu, że Adrianek nie przepada za rybą. Teściowej nie obchodzi to, że jej młodszy wnuczek, Franio, ma specjalną dietę i że ja czasami nie daję rady gotować różnych dań, żeby zadowolić każdego z osobna. Tym bardziej że to przecież jej urodziny, a więc poza rybą są i przystawki, i zupa, i ciasto… No i babeczki! – Zawsze na urodziny piekę babeczki z kremem brulee. Pyszne, Adrianek je uwielbia, prawda, wnusiu? - Tylko że to już trzeci raz z rzędu, kiedy JA piekę te cholerne babeczki! – Izuniu, Adrianek nie ma widelczyka, przynieś, kochana – słyszę i trafia mnie szlag. – Niech sobie Adrianek sam przyniesie. Ma nóżki, a ja karmię Frania… Atmosfera gęstniała Tymczasem Adrianek siedzi, jakby przykleił się do krzesła. Mój mąż wreszcie łapie, o co chodzi: – Adrian, przynieś widelec i jeszcze włącz czajnik… Trzeba się napić herbaty, prawda, Izi? – nieoczekiwanie mój mąż wyczuł, że jego matka przesadziła, i robi się dla mnie miły. Popołudnie minęło w gęstej atmosferze. Teściowa z synem i starszym wnukiem wybrali się do parku, ale zaraz wrócili, bo zaczęło padać. Franek rozpłakał się, bo Adrian nie chciał budować z nim zamku z klocków. Mąż zasiadł ze starszym przy komputerze, teściowa udała się na drzemkę. A ja? No cóż. Pozmywałam po obiedzie, posprzątałam w salonie, przeczytałam Frankowi książeczkę, a wieczorem… Oczywiście zrobiłam kolację, pozmywałam, posprzątałam. Pościeliłam łóżka dla teściowej i Adriana. Gdy usiadłam, Franek zaczął marudzić, bo nikt nie chciał się z nim bawić. Trzy dni chodziłam jak w kieracie. Tuż przed wyjazdem teściowej dostałam strasznego bólu głowy. Wzięłam proszek, chciałam się zdrzemnąć, więc poprosiłam męża, żeby zajął się Frankiem. – Wezmę chłopaków na godzinę na rower – zaproponował Rafał, ale nigdzie nie poszli. – Jak to na rower? – teściowa zmarszczyła czoło. – A ja? Lepiej ze mną porozmawiaj, nigdy nie mamy okazji. Rafał bez szemrania zdjął buty, zamknął się z matką w małym pokoiku. Adrian wsadził nos w komputer, a Franek… Frankiem oczywiście zajęłam się ja. Teściowa wyjechała w kiepskim humorze. Zwierzyła się Rafałowi, że wyczuła w naszym domu napięcie. A to niedobrze dla dziecka… Wiadomo, dla którego dziecka. Pokłóciłam się mężem Bo nie dość, że non stop opiekuję się dwuletnim synkiem i prowadzę dom, by mój zapracowany mąż miał wszystko podane pod nos. Co weekend od piątku po południu do niedzieli wieczorem znoszę kaprysy dwunastoletniego pasierba, który „został pokrzywdzony przez los” – w domyśle przeze mnie, chociaż jego ojciec rozwiódł się, zanim mnie poznał. Do tego muszę obsługiwać wiecznie niezadowoloną ze mnie teściową. Każda jej wizyta oznacza dla mnie dodatkowe obowiązki i stres. Bo nie rozumiem, dlaczego matka męża kocha tylko jednego wnuka. Od drugiego, który zresztą garnie się do niej, opędza się jak od muchy. – Dlaczego nie widzi we mnie twojej partnerki, matki twojego syna, tylko kuchtę i służącą? Nigdy ze mną nie rozmawia, tylko wydaje mi polecenia – spytałam, ale mój mąż mnie nie zrozumiał. – No wiesz, raz od wielkiego dzwonu mogłabyś odpuścić sobie fochy i wykrzesać z siebie odrobinę radości, kiedy przyjeżdża moja matka – darł się. – To jest staruszka stojąca nad grobem, mogłabyś okazać jej trochę szacunku. Przypomniałam mu, że jego matka ma dopiero 70 lat i z pewnością jeszcze długo pożyje, a ja ją szanuję, tyle że kolejnej jej wizyty na dotychczasowych warunkach nie zniosę. Powiedziałam mężowi, że jeśli chce się widywać z matką w naszym domu, to niech nakłoni ją do zmiany nastawienia do mnie i do Franka. – To w takim razie będziemy musieli się rozstać, bo ja matce drzwi przed nosem nie zamknę – burknął. I co? Mam się poddać i do reszty znienawidzić teściową, czy walczyć o swoje, ryzykując, że zostanę sama? Iza, 28 lat Czytaj także: „Zrobiłem teściowej niespodziankę na Dzień Teściowej. Zamiast się cieszyć, od razu chciała pisać testament” „Zamiast w kochanka mąż nocą zmienia się w ryczący traktor. Marzę, by robić coś innego, niż zatykanie uszu” „Nigdy nie zapomnę tamtego Dnia Teściowej. Synowa pokazała, że jestem dla niej zerem, a ja nie będę żebrać o szacunek
„Przez teściową musieliśmy wziąć rozwód, ale nigdy nie przestaliśmy się kochać. Jej śmierć była dla nas drugą szansą”
„Nie umiałam zaakceptować faktu, że mąż rzucał wszystko, gdy tylko słyszał żądanie matki, by niezwłocznie przyjechać. W końcu zaczęłam myśleć, że Karolowi wcale na mnie nie zależy, że jest ze mną i dziećmi tylko z poczucia obowiązku”.
Córka i syn obserwują, jak przekładam kolejne karty. Obok na kanapie siedzi mój mąż, obejmuje mnie ramieniem i jak ja przygląda się zdjęciom. Pierwsze kilkanaście stron albumu znamy na pamięć. Są tam zdjęcia z naszego pierwszego ślubu. Te dalsze nasze dzieci zrobiły zaledwie tydzień temu…. Jest na nich uwieczniony nasz drugi ślub. Skromniejszy niż tamten, w urzędzie stanu cywilnego. Tak, dzieci mają rację. Takiego albumu chyba nikt nie ma, bo my z Karolem pobraliśmy się ponownie po dwunastu latach rozłąki. – I jak, mamo? Podoba ci się? – pyta nieśmiało Konrad. Kinga daje mu znak, żeby nic nie mówił. Ona wie, że wzruszenie odebrało mi mowę. Patrzę na moje dzieci przez załzawione oczy i tylko kiwam głową. – Jest piękny, nikt takiego nie ma – odzywa się Karol łamiącym się głosem. Mój mąż tak jak ja nie umie opanować wzruszenia. Wszyscy czworo jesteśmy szczęśliwi, że tak to się skończyło. Byliśmy dla siebie idealni Kiedy się poznaliśmy, od początku było jasne, że jesteśmy dla siebie stworzeni. Dzieliliśmy pasje, mieliśmy podobne plany na przyszłość. Różnił nas jedynie temperament: ja – przebojowa ekstrawertyczka, Karol – wyważony pragmatyk ze skłonnością do refleksji. Przeciwności się przyciągają, czy więc można lepiej się dopasować? Ślub wzięliśmy zaraz po dyplomie, a nasze pierwsze wspólne gniazdko uwiliśmy w kawalerce odziedziczonej po ciotecznej babce Karola. Można powiedzieć, że jak na tamte czasy byliśmy wybrańcami losu. Poszczęściło nam się też z pracą. Mój mąż został na uczelni i mógł robić swój wymarzony doktorat. Ja trafiłam do firmy farmaceutycznej. Wszystko układało się po naszej myśli. Trzy lata po ślubie urodziły się nam bliźniaki, Konrad i młodsza od niego o 10 minut Kinga. Dzieci przewróciły nasz uporządkowany świat do góry nogami, ale dopiero wypadek, jakiemu uległa teściowa, zmienił nasze życie w istny koszmar. Spadła ze schodów i złamała nogę. Teściowa miała wypadek Był późny wieczór. Kąpaliśmy bliźniaki, które z powodu ząbkowania płakały na zmianę. Nagle zaczął dzwonić telefon. Raz, drugi, trzeci. Karol nie chciał zostawić mnie samej z dziećmi w łazience, ale wreszcie poszedł odebrać. Wrócił po kilku minutach blady jak ściana. – Jakaś pielęgniarka dzwoniła ze szpitala. Moja matka spadła ze schodów. Ma złamaną kość udową i nadgarstek, jest cała potłuczona… Muszę tam natychmiast jechać. Szybko dokończyliśmy kąpać dzieciaki, Karol ułożył je w łóżeczkach, a ja skompletowałam najpotrzebniejsze drobiazgi dla teściowej. Mąż, wychodząc, rzucił: „Teraz to się zacznie…”. Wtedy nie wiedziałam, co mogą znaczyć te słowa. Szybko się jednak przekonałam, że matka mojego męża jest w stanie zrujnować nam życie. Dopóki była w szpitalu, dawaliśmy sobie radę, chociaż Karol musiał odwiedzać ją codziennie i przesiadywać przy jej łóżku po kilka godzin. Potem teściowa trafiła na turnus rehabilitacyjny do Konstancina. Nie znaczyło to jednak, że mój mąż został zwolniony z codziennych odwiedzin u matki. Przeciwnie. Był jej potrzebny jeszcze bardziej, bo po ćwiczeniach babcia Lusia chciała być wożona wózkiem do tężni i po całej okolicy. Postawiła nasze życie na głowie Wyjazdy za miasto po pracy, godziny spędzane w autobusach, nieprzespane noce… To wszystko sprawiło, że po dwóch miesiącach mój mąż padał ze zmęczenia, mimo że zaczęły się wakacje i zajęć na uczelni miał zdecydowanie mniej niż w ciągu roku akademickiego. Naiwnie sądziłam, że powrót teściowej do domu, kiedy już całkiem dobrze zrosła jej się noga i znakomicie radziła sobie z jedną kulą, będzie oznaczał także powrót do naszej codziennej normalności. Niestety – pomyliłam się. Zażądała, aby Karol z nią zamieszkał. Moje argumenty, że wystarczy, jeśli będziemy odwiedzać ją dwa, trzy razy w tygodniu, robić jej zakupy, a nawet gotować posiłki, żeby nie musiała nadwerężać nogi, stojąc przy kuchni, nie spotkały się ze zrozumieniem teściowej. Szantażowała męża, że jeśli coś jej się stanie, to on będzie za to ponosił odpowiedzialność. – Nie martw się, kochanie, jakoś damy radę. To tylko na jakiś czas – uspokajał mnie mąż, pakując ubrania do torby. Męża widziałam rzadko Tak więc miałam męża dochodzącego: przyjeżdżał do domu dwa, trzy razy w tygodniu, nigdy nie nocował. Zabierał dzieci na spacer, pomagał mi zrobić zakupy i pędem ruszał przez miasto z powrotem do matki. Czasem nie zdążał przyjechać do domu, żeby mi pomóc, zobaczyć się z bliźniakami… A czasem po prostu widziałam, że słania się na nogach, więc zwalniałam go z wszelkich obowiązków. Praktycznie zostałam sama z dwójką maluchów i ogromnym balastem całkowitej odpowiedzialności za nie. Coraz rzadsze wizyty męża przestały sprawiać mi radość. Zaczęły się pretensje. Ja zarzucałam Karolowi, że zostawił mnie samą. On skarżył się, że stałam się obojętna na czułe gesty, że nie chciałam natychmiast wskakiwać z nim do łóżka, gdy tylko bliźniaki jakimś cudem zasnęły w ciągu dnia. Żeby związać koniec z końcem, zaczęłam udzielać korepetycji. Nie tak miało wyglądać nasze życie Po roku szarpaniny teściowa łaskawie pozwoliła Karolowi wrócić do domu. Był mi bardzo potrzebny. Dzieci nauczyły się już chodzić i pełno ich było wszędzie. Trudno było mi okiełznać to towarzystwo. Tym bardziej że starając się jakoś podreperować domowy budżet, przyjęłam trójkę uczniów na korepetycje z chemii. Nasze problemy finansowe były zresztą poważniejsze, niż myślałam, bo okazało się, że mój mąż, aby podołać wszystkim obowiązkom, musiał zrezygnować z dodatkowych godzin na innej uczelni. Nasze marzenia o spokojnym, szczęśliwym domu, o dzieciach wychowywanych w atmosferze ciepła i serdeczności legły w gruzach. Każdy dzień zaczynał się i kończył nerwowym pośpiechem. Wszystko było podporządkowane potrzebom teściowej, od wizyty u lekarza, przez zwyczajne pranie, sprzątanie, gotowanie, aż po zakup butów, płaszcza i stu innych rzeczy. Matka Karola przyzwyczaiła się, że syn stawia się na każde wezwanie i nie odpuszczała mu, mimo że była całkiem sprawna. Nie liczyły się kolejne choroby dzieci, mój powrót do pracy, zamknięte z powodu ospy przedszkole. Najważniejsza była wygoda teściowej Nie wiem, jak przetrwałam kolejne lata, zanim dzieci poszły do szkoły. Wiem tylko, że nasze małżeństwo chwiało się wtedy strasznie. Nie umiałam zaakceptować faktu, że mąż rzucał wszystko, gdy tylko słyszał żądanie matki, by niezwłocznie przyjechać. W końcu zaczęłam myśleć, że Karolowi wcale na mnie nie zależy, że jest ze mną i dziećmi tylko z poczucia obowiązku. Dopiero wiele lat później dotarło do mnie, że nie miałam racji. Dziesiąte urodziny bliźniaków odbywały się już w atmosferze otwartej wojny między nami. Mimo że mieliśmy lepsze warunki – po śmierci ojca wprowadziliśmy się do mieszkania po moich rodzicach – to życie nadal było dla mnie pasmem udręki. Owszem, widziałam, że i mojemu mężowi nie jest wcale dobrze, że miota się między matką a domem, ale liczyłam na to, że wreszcie się postawi. Tymczasem on zrobił coś odwrotnego. Miałam dość Gdy nadeszły wakacje, zamiast jechać ze mną i z dziećmi na dwa tygodnie w Bieszczady, zdecydował, że „dla świętego spokoju” odnowi teściowej mieszkanie. Na pewno nie o takim „świętym spokoju” myślał, bo wtedy ja powiedziałam: „Dosyć!”, i zaraz po powrocie złożyłam pozew o rozwód. Karol wyprowadził się jesienią do matki. W następne wakacje podzieliliśmy się dziećmi. Konrad pojechał z ojcem na Mazury, Kinga ze mną nad morze. Nasze wspólne życie całkiem przestało istnieć. Zbliżałam się do czterdziestki, kiedy poznałam Marka. Nasze pierwsze kontakty miały służbowy charakter, ale gdy po kilku spotkaniach w laboratorium firmy Marek zaprosił mnie na kolację, znów uwierzyłam, że życie może być piękne. Po wielu latach znów ktoś mnie adorował, zapraszał do teatru, otwierał przede mną drzwi, podawał płaszcz, dawał kwiaty… Znów byłam kobietą Spotykaliśmy się z Markiem prawie dwa lata. Podobał mi się: szarmancki, zaradny, stanowczy… Czar prysł jednak, gdy mój partner poprosił mnie o rękę i zaproponował, żebyśmy zamieszkali z jego matką. Zdziwiła go moja gwałtowna odmowa. Nawet nie chciałam tłumaczyć się ze swojej decyzji. Owszem, przeraziłam się, słysząc słowa: „moja matka”, ale nie to było najważniejsze. Nie wyobrażałam sobie wspólnego życia i nagle zdałam sobie sprawę, że tak naprawdę nic do niego nie czułam. To było wciąż tylko powierzchowne zauroczenie, na którym nie dałoby się zbudować nic trwałego. Wtedy po raz pierwszy od rozwodu pomyślałam, że nigdy nie przestałam kochać Karola. Że żaden inny mężczyzna nie był dla mnie choćby w części tak ważny jak ojciec moich dzieci. Znów byłam sama. Od córki widziałam, że Karol miał przelotny romans. Zdarzały mu się noce poza domem, ale nie myślał chyba o żadnym trwałym związku. Konrad nieraz rzucał niby od niechcenia, że tata chyba ma depresję z powodu samotności, bo zrobił się jakiś taki ponury. Teściowa zmarła – Mamo, babcia Lusia umarła – usłyszałam od syna pewnego wieczoru. – Dzwonił tata i prosił, żebyśmy z Kingą do niego przyjechali. – Oczywiście. Jedźcie. Pewnie trzeba mu pomóc… – zawahałam się, bo przez chwilę pomyślałam nawet, że to ja powinnam pomóc Karolowi pozałatwiać formalności, wybrać ubranie dla matki… Dopiero potem dotarło do mnie, że to nie jest już mój obowiązek. – Kinguś, musisz pomóc tacie – sama zadzwoniłam do córki, która uczyła się do egzaminu u koleżanki. Od tamtej chwili minęły cztery lata, a ja dokładnie pamiętam każdy szczegół. Nie zważając na nic, włączyłam się w sprawy pogrzebu. Za trumną teściowej szliśmy oboje. Mój były mąż przez całą drogę trzymał mnie za rękę. Potem spotkaliśmy się w domu jego matki. Widziałam, że był bardzo przygnębiony. Wieczorem syn odwiózł mnie do dom. Oboje byliśmy samotni – Mamo, ojciec jest strasznie samotny, wiesz? – spytał syn. – Ale nie dlatego, że babcia umarła. On w ogóle… nie może się pozbierać. Tęskni za tobą… – Tak, dziecko, rozumiem. Wracaj do niego. Nie martw się o mnie – poprosiłam. Coś jeszcze wspomniałam o tym, że ja oswoiłam się z samotnością i teraz to jego ojciec bardziej potrzebuje kogoś bliskiego przy sobie. Wtedy jednak nie mówiłam prawdy. Wcale nie było mi dobrze samej. Mimo że miałam dzieci przy sobie, samotność dokuczała mi strasznie. Bałam się, że tak już będzie przez resztę mojego życia. Teraz, słysząc wyznanie syna, poczułam, jak bardzo przez te wszystkie lata tęskniłam za Karolem. To prawda, miałam do niego żal, że nie przeciwstawił się teściowej. Że mniejszym złem było dla niego zostawienie rodziny niż przerwanie pępowiny łączącej go tak długo z matką. Nigdy jednak nie pogodziłam się z naszym rozstaniem. Jak dobrze, że rozumiały to nasze dzieci. Bez nich trudno byłoby mi pokonać niepewność, uwierzyć, że wciąż warto walczyć o szczęście. Zaczęliśmy się spotykać Niedługo potem zorganizowały imieniny męża, na które zostałam zaproszona. Kilka tygodni później pojechaliśmy we czwórkę na wycieczkę za miasto. Wiedziałam, że potrzeba czasu, aby wszystko naprawić, ale pragnęłam tego z całego serca. Czułam, że mój były mąż też tego pragnie. Zaczął regularnie dzwonić. Pytał mnie o zdrowie albo czy czegoś nie potrzebuję. Widywaliśmy się w czwórkę z okazji świąt, urodzin. A rok temu zaproponował kino. – Chętnie pójdę. To podobno niezły film – ucieszyłam się. Karol wybrał miejsca w ostatnim rzędzie. Film był o miłości, ale raczej nudny… W pewnej chwili, gdy na ekranie on całował ją, mój były mąż wziął mnie za rękę, pocałował w policzek, potem w usta i wyszeptał: – Wyjdź za mnie. Nasz ślub był cichutki. Tylko my, dwoje przyjaciół i dzieci jako nasi świadkowie. Szkoda, że przez zaborczość teściowej straciliśmy tyle czasu. Teraz nie mamy chwili do stracenia… Oboje o tym wiemy i niczego już nie popsujemy. Magdalena, 53 lata Czytaj także: „Mąż nie przestał być maminsynkiem nawet podczas rozwodu. Gdy zapadł wyrok, leciał wypłakać się w jej spódnicę” „Siostra zjawiła się na odczytanie testamentu, bo liczyła na kasę. Gdy usłyszałam, co dostanie, parsknęłam śmiechem” „Syn myśli, że jako wdowa potrzebuję opieki. Nie rozumie, że wreszcie moje życie jest słodkie jak lukrowane pączki”
„Przez 20 lat żona mówiła mi, jakie gacie mam nosić i co jeść. Gdy zmarła, zamiast tęsknoty poczułem ulgę”
„Włożyłem dżinsy, wygodną koszulę. Potem narzuciłem na ramiona ciemną marynarkę. Na koniec wyciągnąłem z szuflady zielony krawat w żółte grochy. Po śmierci żony nie musiałem go już ukrywać. Wyprałem, wyprasowałem, ale jakoś… nie było okazji. Aż do dziś. Założyłem go. Zerknąłem w lustro i uśmiechnąłem się. To byłem ja. Dawny ja”.
Przez ponad dwadzieścia lat o tym, jak wyglądam, decydowała moja żona. Ufałem jej, z góry uznając za garderobianą wyrocznię. Ale teraz Eli nie ma… Żona wiele zmieniła Tamtego dnia budzik poderwał mnie już przed ósmą. Otworzyłem oczy i zacząłem gapić się w sufit. Dlaczego zegarek zadzwonił tak wcześnie? Racja, spotkanie w sprawie pracy. Które to w ciągu ostatniego miesiąca? Chyba trzecie, cholera… Zwlokłem się z łóżka. Poszedłem do łazienki i piętnaście minut później zjawiłem się w kuchni. Jak zwykle zjadłem płatki śniadaniowe na mleku, jedną kanapkę z białym serem i na koniec wypiłem filiżankę kawy. Do takiego śniadania przyzwyczaiła mnie żona. Kiedyś wolałem jajecznicę na boczku… No cóż, cholesterol. Pomaszerowałem do pokoju, gdzie na krześle leżał przygotowany garnitur. Spojrzałem na niego i pomyślałem, że czasy dobrze ubranych facetów minęły już bezpowrotnie. Jakiś czas temu w telewizji widziałem reklamę, w której dyrektor jakiejś firmy miał na sobie porwane dżinsy i wygniecioną flanelową koszulę. Najwyraźniej jego żoną nie była kobieta podobna do Elżuni. Spojrzałem na zegarek. Miałem jeszcze godzinę. I zadałem sobie pytanie, czy znowu czeka mnie rozczarowanie. Za każdym razem szedłem na rozmowę o pracę z coraz mniejszym entuzjazmem. Szukałem pracy Byłem dobrym fachowcem i wiedziałem, ile jestem wart. A jednak minął rok, a ja bezskutecznie chodziłem od firmy do firmy. Znajomi podpowiadali, żebym zaczął się starać o przyśpieszoną emeryturę. Tylko że ja miałem jeszcze wiele pomysłów do zrealizowania. Nie chciałem siedzieć w domu, podlewać kwiatków i czekać na wieczór, by pójść do klubu pograć z kolegami w brydża. Otworzyłem szufladę z krawatami. Eleganckie, w paski, gładkie… No i ten zielony w żółte grochy. Mój wyrzut sumienia. Odprysk szaleństw młodości. Za czasów żony ukryty był w pudełku z narzędziami w garażu. „Pilnuje twojej duszy i pewnego dnia ją uwolni. A wtedy odetchniesz” – powiedział mój przyjaciel, kiedy pokazałem mu, gdzie trzymam mój odlotowy krawat. Niedługo potem przyjaciel zniknął z domowych kręgów, bo jakoś nie mógł dogadać się z Elżunią. Dotknąłem krawata. Wciąż była w nim magia. Nie wyrzuciłem go Kiedy studiowałem, na uniwersytecie był wykładowca, którego znakiem rozpoznawczym była mucha w grochy. Nosił ją codziennie. Po tylu latach nie pamiętam jej kolorystyki ani nawet, czy to była ciągle ta sama mucha, czy kilka podobnych. Pamiętam jednak, że strasznie mi się to podobało – może nie tyle mucha jako taka, ile grochy pod brodą. Podczas jakiegoś rajdu po praskich sklepach, w czasie praktyk zawodowych w ówczesnej Czechosłowacji, w oczy rzucił mi się zielony krawat w żółte groszki. I poczułem się tak, jakbym znalazł drugą połówkę duszy. To był mój przyjaciel, wyrażał to, kim jestem. Przez niemal trzy lata nosiłem go do wszystkiego. Że nie było to eleganckie? Że bardziej pasowałby do klauna niż architekta? Zupełnie mnie to nie ruszało. Szedłem przez życie przebojem, a mój krawat mi kibicował. No ale w końcu zawsze nadchodzi dzień, kiedy trzeba zdradzić szalonego przyjaciela młodości na rzecz Tego, Co Wypada. Miałem odebrać nagrodę za projekt i moja ówczesna dziewczyna uznała, że czas najwyższy, bym kupił sobie prawdziwy garnitur. Potem szef biura też napomknął, że może pożyczy mi jakiś normalny „zwis męski prosty”, więc uznałem, że no dobra, życie polega na kompromisach. Wybraliśmy się do sklepu z odzieżą męską. Żonę poznałem w sklepie z ciuchami Tam Ania wybrała mi garnitur, do niego koszulę, krawat. Ekspedientka, młoda ładna dziewczyna, coraz bardziej krzywiła się na to, co mówiła moja dziewczyna. W końcu najwyraźniej nie wytrzymała. – Proszę mi wybaczyć, ale ten garnitur nie leży na panu dobrze. Zaszewki są za nisko, a rękaw za krótki. No i ten kolor. Idzie pan na pogrzeb? Poza tym do pana włosów i cery ten byłby idealny. Jeśli pan pozwoli… Podała mi ciemnogranatowy garnitur z miękkiej wełny. Włożyłem go. Jak na mnie szyty. I rzeczywiście, kolor był doskonały. Ekspedientka poprawiła mi klapy, przesunęła dłońmi po moich ramionach, a ja utonąłem w jej zielonych oczach. – Naprawdę? – usłyszałem z boku syk Ani, ale jakoś mało mnie obszedł. Nawet nie zauważyłem, kiedy wyszła, trzaskając za sobą drzwiami. Na wręczenie nagród poszedłem z Elżunią, ową ekspedientką. I od tamtej pory byliśmy już razem. Moja żona była ekspertem od ubioru. To ona kupowała mi ubrania i tworzyła zestawy. Każdego rana akceptowała to, co wkładałem. Dzięki niej stałem się najlepiej ubranym facetem w firmie, a czasy swetra i krawata w grochy odeszły w niepamięć. Zmieniła mi nie tylko garderobę Pamiętam, raz Elżunia przeglądała moją garderobę, wyrzucając wszystko to, co – jak twierdziła – do mnie nie pasowało. W pewnej chwili wzięła krawat w dwa palce, jakby był zakażony, i podała mi go do wyrzucenia. Nie zdobyłem się na taką zdradę. Zapakowałem go do pudełka i schowałem w garażu, w skrzynce z narzędziami. Tam moja żona nigdy nie zaglądała. Można powiedzieć, że Ela mnie stworzyła. Uporządkowała nie tylko garderobę, ale i dietę, finanse, ścieżkę kariery. Wiedziała, jak powinienem wyglądać, jak się zachowywać i co mówić, by dostać to, co chcę… i co ona chce. Szalone wzloty i upadki skończyły się, w nerwowe dotąd życie wniknął spokój i przewidywalność. Już nie rzucałem się z architektoniczną motyką na słońce, próbując zadziwić świat swoimi śmiałymi pomysłami. Robiłem to, czego ode mnie oczekiwano. No i dopiero wtedy zacząłem awansować, zarabiać. Byłem… zadowolony. Kochałem tę kobietę i niczego więcej nie było mi trzeba. I tylko czasami, kiedy w garażu natykałem się na pudełko z krawatem, otwierałem je, by choć mój przyjaciel zaczerpnął świeżego powietrza. Zostałem wdowcem Potem tak samo nagle, jak pojawiła się w moim życiu, Ela odeszła. Tętniak. Po dwudziestu latach zostałem sam. Ale nadal szedłem utartymi ścieżkami wyglądu, diety i zachowania. Aż dwa lata temu firma, w której pracowałem, splajtowała. Od roku szukałem nowej roboty, niestety, bez powodzenia. Czasy się zmieniły. Moje spotkania niemal zawsze miały mniej więcej podobny przebieg. Przychodziłem do biura, gdzie siedziało kilku podobnych do mnie facetów w doskonale skrojonych garniturach. Kiedy już miały zacząć się rozmowy kwalifikacyjne, wbiegał zdyszany młodzieniec w stroju, na który moja Elżunia nawet nie chciałaby spojrzeć. Fuknęłaby pod nosem, że byle jaki ubiór wskazuje, że mamy otaczających nas ludzi w głębokiej pogardzie. Ową zaś myśl kończyła zdaniem: „Jak cię widzą, tak cię piszą”. Ale chyba nie w tych czasach, gdyż na wakujące miejsce wybierany był zawsze taki rozchełstany młody człowiek, a ja wraz z wymuskaną resztą odchodziłem z kwitkiem. Byłem już tym zmęczony Gdzieś w głębi rodził się bunt. I kiedy sięgałem po spodnie od garnituru, coś się we mnie odmieniło. Dość. Dlaczego ja tak się napinam? Za jakie grzechy? Ja nie muszę, tylko chcę jeszcze pracować. Spojrzałem złym wzrokiem na marynarkę. – Nic z tego. Zostajesz na wieszaku. Włożyłem dżinsy, wygodną koszulę. Potem narzuciłem na ramiona ciemną marynarkę. Na koniec wyciągnąłem z szuflady zielony krawat w żółte grochy. Po śmierci żony nie musiałem go już ukrywać. Wyprałem, wyprasowałem, ale jakoś… nie było okazji. Aż do dziś. Założyłem go. Zerknąłem w lustro i uśmiechnąłem się. To byłem ja. Dawny ja. „Prawdziwy ja” – coś we mnie szepnęło. Pół godziny później wszedłem do poczekalni, gdzie siedziało już sześciu wygarniturowanych facetów w moim wieku. No i jeden młody człowiek w „artystycznie” podartych dżinsach. Potem jak zwykle były testy i rozmowa kwalifikacyjna. Tym razem wypełniałem rubryki ankiet na kompletnym luzie. Zupełnie jakbym miał dwadzieścia pięć lat, a przed sobą cały ocean możliwości. Byłem dobrej myśli Godzinę później zostałem poproszony o pozostanie na korytarzu wraz z młodym facetem, który patrzył na mnie wilkiem, jakbym ukradł mu z szafy jego ulubione spodnie. Komisja rekrutacyjna składała się z dwóch kobiet w średnim wieku – jedna z nich była szefową – i mężczyzny z piętnaście lat ode mnie młodszego. – Do drugiego etapu przeszedł tylko pan i czekający na korytarzu konkurent – powiedziała dyrektorka.– Ma pan nad tym młodym człowiekiem przewagę wiedzy i doświadczenia. Tylko że w naszej firmie potrzeba jeszcze odrobiny szaleństwa. Połączona z nią wiedza dałaby nam pewność… Sam pan rozumie. – Jasne – wzruszyłem ramionami. – Najwyraźniej sądzicie, że facet w moim wieku po powrocie do domu już tylko popija piwko i słucha rozgłośni, gdzie nadawane są msze święte. – No niekoniecznie – roześmiała się. – Pyta pani, czy stać mnie na coś szalonego? – sięgnąłem do kieszeni i wyciągnąłem krawat. – Przyjechałem w nim do waszej firmy, ale uznałem przed wejściem, że mogę się wam wydać zbyt ekstrawagancki, więc schowałem go do kieszeni. – Widziałam pana z okna biura – roześmiała się druga kobieta. – Zawsze bywa pan tak odważny? – Zawsze – skłamałem z luzackim spokojem; chociaż w pewnym sensie była to prawda, teraz. No i co? Dostałem tę pracę. Dzięki krawatowi w żółte grochy. I temu, że byłem sobą. Mariusz, 56 lat Czytaj także: „Złota rada teściowej uratowała moje małżeństwo. Nigdy nie sądziłam, że ta jędza ma jednak jakieś ciepłe uczucia” „Mówiłam, że idę do pracy, a przesiadywałam w kawiarni. Na 4 godziny teściowa może przejąć opiekę nad wnuczkiem” „Cały rok odkładałam na ferie dla dzieci, a one wyśmiały moje plany. Wolały swój komputer, ale wzięłam je podstępem”
„Syn myślał, że będę go sponsorować przez całe życie. Gdy odmówiłam kolejnej pożyczki, przestał być miły”
„Zaczęłam robić synowi wymówki, że traktuje mnie jak bankomat, nie potrafi kontrolować swoich finansów i żyje ponad stan. Witkowi puściły nerwy i krzyczał, że jestem egoistką i nie chcę się dzielić niczym z rodziną. Ja też podniosłam głos. Padło wiele mocnych słów”.
Syn traktował mnie jak kasę zapomogową. Dzwonił tylko wtedy, kiedy potrzebował gotówki. I dopóki nie odmawiałam, był miły. Gdzieś czytałam, że najbardziej depresyjnym dniem w roku jest tak zwany „blue monday”, czyli ostatni poniedziałek ostatniego pełnego tygodnia stycznia. Naukowcy wyliczyli, że to właśnie wtedy mieszkańcy naszej półkuli są najbardziej przygnębieni. Wpływ na to rzekomo mają trzy okoliczności. Po pierwsze, mamy świadomość niedotrzymania obietnic noworocznych, po drugie, dzień jest krótki, a słońca mało – jak to w styczniu, a po trzecie, kończą się właśnie terminy spłaty pożyczek, które wzięliśmy na miesiąc przed świętami. Obserwując mojego syna pod koniec stycznia, doszłam do wniosku, że coś w tej teorii musi być. – Witek, coś ty ostatnio taki zgaszony? – zapytałam, kiedy po raz kolejny wpadłam do niego i jego rodziny, i przywitały mnie grobowe miny syna oraz synowej. – W pracy masz kłopoty? A może chory jesteś? – Nie, tylko wie mama – westchnął – ciężko nam finansowo… Poczułam niepokój Wiedziałam, co się zaraz zacznie. Proszenie o pieniądze. Sławka, moja synowa, ile by nie miała, wszystko zawsze wydawała, a Witek nie umiał jej odmawiać. Często pod koniec miesiąca syn przychodził do mnie i z zażenowaniem pytał, czy mogę im pożyczyć parę stówek do pierwszego. Zawsze mówił „pożyczyć”, ale nigdy nie oddawał… Okazało się, że chodzi o kredyt gotówkowy. Młodzi wzięli go przed świętami, żeby było na jedzenie i prezenty dla dzieci. Zdziwiłam się. – Po co braliście pożyczkę? Przecież, Wituś, dałam ci tysiąc złotych jeszcze na początku grudnia, żebyście mieli na te święta! Synowa spojrzała na mnie spod oka, jakby chciała mi wytknąć, że dałam tak mało i jeszcze się dziwię. Żyli ponad stan Tylko bąknął coś o nartach dla Joasi i nowej zmywarce, bo stara to już grat. No tak, obóz zimowy wnuczki rzeczywiście musiał kosztować, a zaliczkę trzeba było wpłacić jeszcze w starym roku – przypomniałam sobie. Nie zrozumiałam natomiast, po co kupować dziesięciolatce nowe narty, z których i tak za rok wyrośnie, zamiast wypożyczyć je za ułamek ceny? A ta zmywarka? – Zepsuła się? – spytałam. – Nie, jeszcze nie, ale to kwestia czasu – Sławka zrobiła zbolałą minę. Poczułam, że gotuję się w środku. Zawsze słyszałam to samo. Że coś trzeba wymienić, bo stare zaraz się zepsuje. W ubiegłym roku synowa w ten sposób przepuściła ponad dwa tysiące na nową pralkę, bo stara nie miała jakiegoś tam programu, którego Sława bardzo potrzebowała. A jak poszli po pralkę, to kupili też nowoczesny ekspres do kawy. Starałam się unikać tematu ich najnowszych zobowiązań, ale i tak dowiedziałam się, że od stycznia muszą płacić raty po kilkaset złotych miesięcznie. Nie uległam jednak i nie poratowałam dzieci sugerowaną kwotą. Musiałam pomyśleć o sobie Już w domu zaczęłam się łamać. Witek był moim jedynym synem, a Joasia i Wojtek jedynymi wnukami. „Jak się tak zastanowić, to na co mam wydawać pieniądze, jeśli nie na rodzinę?” – dumałam. Kiedy więc tydzień później Witek ponownie wymamrotał prośbę o pożyczkę, dałam mu dwieście złotych, mówiąc, że to ten jeden jedyny raz i resztę rat musi spłacić sam. Niedługo potem bardzo źle się poczułam. Coś z sercem. Byłam u swojego lekarza i okazało się, że musi zmienić mi leki. Te nowe kosztowały kilka razy więcej niż dotychczasowe, czyli fortunę. W dodatku okazało się, że powinnam wykonać serię badań, na które NFZ mógł mnie zapisać dopiero za dziewięć miesięcy. – Niedobrze. Ważne, żeby to było jak najszybciej – pokręcił głową lekarz, kiedy znowu do niego przyszłam. – Mogę pani dać adres prywatnej kliniki, gdzie zapisy są praktycznie na już, tyle że oczywiście trzeba się liczyć z kosztami. Wzięłam telefon do tej kliniki i kilka godzin później siedziałam nad kartką z notatkami. Wypisałam na niej wszystkie ceny badań i konsultacji u specjalistów, do których wysłał mnie mój pan doktor. Wyszło sporo. Westchnęłam, ale uznałam, że nie mam wyjścia. Właśnie na takie okoliczności założyłam konto oszczędnościowe i regularnie je zasilałam. Byłam zła na syna Jeszcze nie zdążyłam wykonać pierwszego badania, kiedy zadzwonił Witek. Znowu zaczął się użalać, że Sławka nie ma pracy, a tu dwoje dzieci, dom, kredyty do spłacenia… Zdziwiła mnie ta liczba mnoga i pociągnęłam syna za język. Okazało się, że poza pożyczką gotówkową na święta, Sławka wzięła też meble kuchenne na raty. A jeszcze wcześniej – o czym mi nie powiedzieli – syn i synowa kupili komputer dla Wojtka, chociaż w domu był już laptop Witka. Oczywiście w jakiejś niezwykle korzystnej promocji, grzech było nie skorzystać… Najbardziej się zdenerwowałam, słysząc o tych meblach do kuchni. A co było złego w starych? – No wiesz, one miały już dziesięć lat – niemal usłyszałam, jak syn wzrusza ramionami. Nigdy nie podważał decyzji żony. – Stół się rozchwiał, fronty szafek wyblakły. A w tym nowym salonie meblowym wszystko nam wygodnie rozłożyli na raty. Zero procent! – Ale te raty trzeba potem spłacać! – krzyknęłam. – A komputer? Po co dwunastolatkowi własny komputer? Nie może korzystać z twojego? – Mamo, nie ma sensu się tak unosić – zaczął mnie uspokajać. – Jak mama nie ma z czego nam pożyczyć, to trudno. Weźmiemy kredyt konsolidacyjny i jakoś damy radę. Ja tylko chciałem powiedzieć, co u mnie. Wyraźnie słyszałam przekąs w jego głosie, kiedy mówił to: „jeśli mama nie ma z czego pożyczyć”. Ciągle brakowało im kasy Nigdy nie robiłam tajemnicy z posiadania rachunku oszczędnościowego, przeciwnie, często o tym wspominałam, z nadzieją, że może podchwycą pomysł i zamiast wydawać ponad miarę, zaczną wreszcie oszczędzać. Nie sądziłam jednak, że Witek traktuje moje konto jak swoje! Sytuacja w rodzinie stała się napięta. Kiedy dzwoniłam do syna, nie słyszałam nic poza użalaniem się nad ich „dramatyczną sytuacją”. Synowa ciągle mówiła o wydatkach i przebąkiwała o tym, że za chwilę nie będą mieć na chleb. Nikt nie pytał, co z moim zdrowiem. Witek i Sławka odnosili się do mnie uprzejmie, ale z dystansem, dzieci odpowiadały monosylabami. powiedział, że po mnie przyjedzie Raz się złamałam. Kiedy okazało się, że mają zaległości w spółdzielni, dałam im pięćset złotych. – Dzięki, ratuje nam mama życie! – syn rozjaśnił się na twarzy i ucałował mnie w oba policzki. Sławka od razu stała się towarzyska i zainteresowała się, co mówi lekarz o moim sercu. Do końca wizyty cała rodzina była dla mnie niezwykle miła. Nawet dzieci siedziały ze mną przy stole, zamiast, jak zwykle, grać na komputerze czy telefonie. Mimo woli pomyślałam, że wygląda to tak, jakbym kupowała sobie ich serdeczność… Nie miałam chwili spokoju Zbliżał się termin moich badań. Lekarz odradził mi samodzielny powrót do domu, bo zdarzają się też zasłabnięcia. Chciałam więc poprosić syna, żeby po mnie przyjechał dzień po zabiegu. On jednak zaoferował mi podwiezienie w obie strony. Ucieszyłam się, bo ostatnio miałam uczucie, że niezbyt go obchodzę. A tu proszę, jaka miła niespodzianka! – Nie musisz ze mną iść na izbę przyjęć, to pewnie będzie długo trwało – powiedziałam już pod szpitalem.– Zadzwonię do ciebie, jak już będę po zabiegu. – No właśnie, a propos dzwonienia… – nerwowo potarł dłonią po karku. – Miałem dzwonić już parę dni temu… No bo potem to mama może się źle czuć, potrzebować spokoju i nie chciałbym mamy niepokoić Poczułam, że rośnie mi ciśnienie. Kiedy w końcu zmusiłam go, żeby powiedział, o co mu chodzi, z wrażenia omal nie klapnęłam na chodnik. Okazało się, że znowu muszę im pożyczyć pieniądze. Syn bardzo się sumitował, ale w końcu wykrztusił, że praktycznie cała jego pensja znikała już koło połowy miesiąca, bo musiał spłacać zaciągnięte długi. Sławka poszła skonsolidować ich pożyczki w „jedną niską ratę”, ale wyszło na jaw, że ta jedna rata to oszczędność raptem dwudziestu dwóch złotych. A oni spłacali – jak niechętnie wyznał mi Witek – blisko półtora tysiąca! No i potem niewiele już zostawało na bieżące wydatki, a przecież jeść trzeba. Nie miałam siły tego komentować. Powiedziałam, że pomyślę. Miałam czas na przemyślenia I dotrzymałam słowa. W szpitalu czekałam na badanie kilkanaście godzin. Na czczo, w łóżku. Nie miałam książki, a telewizor w sali nie działał, miałam więc czas na rozmyślania. Także o tym, że ani syn, ani nikt z jego rodziny nie zadzwonił do mnie wieczorem, choćby po to, żeby podtrzymać mnie na duchu przed porannym zabiegiem. O tym, że tak naprawdę to nigdy do mnie nie dzwonili, żeby zapytać, co u mnie. Koronarografia sama w sobie nie była bolesna, ale potem w miejscu wprowadzenia cewnika zrobił mi się bolesny krwiak. Do tego czułam przez kilka godzin ból w piersi i strasznie się bałam, że coś poszło nie tak. Uspokajały mnie pacjentki z sali i pielęgniarki. Do końca dnia zerkałam co chwila na telefon, ale nie zadzwonił ani razu. No tak, przecież powiedziałam, że to ja zadzwonię… Byłam tak zła i rozżalona na syna, że ostatecznie tego nie zrobiłam. Wychodząc ze szpitala, wezwałam taksówkę, dopłaciłam też kierowcy, żeby wniósł mi torbę po schodach. Położyłam się do łóżka, ciągle myśląc o tym, co poszło źle w moich relacjach z synem. Odwiedził mnie z wnukiem Zadzwonił o dwudziestej trzeciej z pytaniem, kiedy ma po mnie przyjechać do szpitala, bo chyba już po zabiegu. Zdziwił się, że od dawna jestem w domu. Wtedy do mnie dotarło, jak niewiele uwagi poświęcił całej tej sprawie. Nie wiedział nawet, kiedy są wypisy ze szpitala! Następnego dnia przyjechał do mnie z Wojtkiem. Przywieźli mi kwiaty, starali się być mili. Wiedziałam, dlaczego. Witek potrzebował pieniędzy. Unikałam jego wzroku, skupiając się na rozmowie z wnukiem. On w niczym mi nie zawinił. Chociaż przecież też mógł zadzwonić do babci, prawda? – Nie mogłem – odparł, kiedy go zapytałam, dlaczego nie zadzwonił. – Mam nowy telefon i nie skopiowały mi się kontakty. Chciałam powiedzieć, że przecież tata ma mój numer, kiedy nagle coś mnie olśniło. – Jak to nowy telefon?! – No, nowy. Tacie skończyła się poprzednia umowa, więc mu wymienili aparat. No i tata wziął ten nowy, a mnie oddał stary. – Zaraz… – mruknęłam, bo nie spodobało mi się to. – A nie można było dalej używać starych aparatów, a tego nowego sprzedać i od ręki zarobić na nim kilkaset złotych? – Babcia, to smartfon! – roześmiał się wnuk. – Jakbyśmy go sprzedali, to za jakieś tysiąc dwieście! Au! No co, tato? Co ja takiego powiedziałem…? Reszty rozmowy Wojtek już nie usłyszał, bo ojciec wysłał go do auta. Właściwie nie była to już rozmowa, tylko kłótnia. Pokłóciliśmy się Zaczęłam robić synowi wymówki, że traktuje mnie jak bankomat, nie potrafi kontrolować swoich finansów i żyje ponad stan. Witkowi puściły nerwy i krzyczał, że jestem egoistką i nie chcę się dzielić niczym z rodziną. Ja też podniosłam głos. Padło wiele mocnych słów. Kazałam synowi wziąć odpowiedzialność za swoje zobowiązania, a przede wszystkim porozmawiać poważnie z żoną o wydawaniu pieniędzy. Nazwałam go małym chłopcem, który chce, żeby inni płacili za niego rachunki. Wyszedł wzburzony. Przez okno widziałam, jak trzaska drzwiami samochodu. Byłam pewna, że to koniec, że właśnie zerwała się moja więź z jedynym dzieckiem… Bardzo się zdziwiłam, kiedy następnego dnia Witold jednak do mnie zadzwonił. Nadal mówił obrażonym głosem, ale pytał, czy czegoś nie potrzebuję. Chciał wysłać Wojtka, żeby mi zrobił zakupy. Poprosiłam o to. Przez jakiś czas odwiedzał mnie tylko Wojtek, czasem z siostrą. Witek tylko dzwonił i pytał, co u mnie. Ale chyba uniósł się honorem, bo już nigdy nie wspomniał o pożyczce ani o swoich kłopotach finansowych. Nasze kontakty są nieco chłodne, ale przecież zawsze tak było. Ocieplały się tylko, kiedy wyjmowałam portfel. Nie wiem, jak on i Sławka dali sobie radę z tymi wszystkimi ratami i rachunkami. Może sprzedali coś z domu, może syn znalazł dodatkowe źródło zarobku. Co ciekawe, mam wrażenie, że od kiedy zapowiedziałam synowi, że nie pożyczę mu ani grosza więcej, naprawdę wziął się w garść z finansami. Może to właśnie był błąd, że spłacałam jego długi? Teraz już jestem pewna, że rodzice, owszem, powinni swoje dzieci bezwarunkowo kochać, ale nie bezwarunkowo finansować! Marianna, 60 lat Czytaj także: „Bogaty mąż był ideałem, dopóki nie zachorował. Może jestem tchórzem, ale nie będę niańczyć starego dziada” „Małżeństwo przyjaciółki się sypało, a to ja podkopywałam ich związek. Jej mąż lepiej wyglądałby w moich ramionach” „Moja synowa jest wredna i leniwa. Powinna się wstydzić tego, jak mnie potraktowała po wyjściu ze szpitala”
„Syn nie zamierzał dorosnąć, więc dostał nauczkę. Koniec z czyszczeniem naszego portfela i lodówki”
„Janusz z dumą dorzucał 200 złotych do rodzinnego budżetu, co według niego zapewniało godziwe życie. Nic bym nie mówił, gdyby nie zrobił się przy okazji strasznie roszczeniowy. Obiady na życzenie, szynka tylko jednego gatunku, bo inne nie smakują… Byliśmy z żoną jak jego służba”.
Jasne, bardzo kocham swojego syna, ale nie aż tak bardzo, aby podporządkowywać mu całe swoje życie. Tym bardziej że chłopak ma już 25 lat. Ależ ja byłem dumny z narodzin syna! Oczywiście, do samego rozwiązania utrzymywałem, że ucieszę się z każdego dziecka, byle przyszło na świat zdrowe, ale to było tylko takie gadanie. Syn przepełniał mnie radością: oto pojawił się ktoś, komu przekażę wszystkie życiowe umiejętności. A teraz nawet nie wiem, jakie by to miały być te męskie sprawności – przecież do dzisiaj nie umiem wymienić cieknącej uszczelki w kranie, a do zawieszania półek wzywam fachowca. Z perspektywy czasu wydaje mi się, że ambicja wychowania potomka rodzaju męskiego jest zupełnie chora. Nie dane nam było mieć już więcej dzieci, więc nie mam, że tak się wyrażę, materiału porównawczego, ale jako ojciec Janusza nigdy się nie spisałem. Może moje wyobrażenia o ojcostwie przerosły rzeczywistość, a może to ja nie dorosłem do rzeczywistości… Syn lubił robić na złość Janusz był zawsze bardzo żywym dzieckiem – był tak ruchliwy, że nie nadążałem za nim fizycznie ani psychicznie. Nikt zresztą nie nadążał, co było naprawdę stresujące. Po jakimś czasie stwierdzono u niego ADHD, ale w niczym to nie zmieniło sytuacji. Samo przebywanie z tym dzieciakiem w jednym pokoju powodowało u mnie rozstrój nerwowy objawiający się najczęściej bólami brzucha. Odnosiłem wrażenie, że młody skupia się głównie na tym, żeby mnie prowokować i, mimo upływu lat, nic się w tej kwestii nie zmieniło. Stawiał mnie w sytuacjach, których zawsze starałem się unikać: otwartych konfrontacji. Musiałem podnieść głos albo wręcz szarpać się z maluchem, by wyegzekwować jakikolwiek posłuch. To nie leżało w mojej naturze – czułem się mocno niekomfortowo w roli dyktatora. Żona przymykała oko Magda, moja żona, miała lepszy kontakt z synem, choć moim zdaniem wynikało to z większego pobłażania jego roszczeniom. – Nie ma się co upierać przy drobiazgach, kochanie – tłumaczyła, kiedy zarzucałem jej niekonsekwencję w wychowaniu. – Najważniejsze, żeby wszyscy byli zadowoleni. – Uniknęliśmy jednej awantury – upierałem się przy swoim. – Ale to się zemści w przyszłości, zobaczysz. – Nie mam już sił do walki o byle pierdołę. Wierzę, że kiedy Januszek dorośnie i stanie się bardziej rozumny, jego zachowanie się zmieni. Tak przecież twierdzą lekarze, no nie? Moim zdaniem na dobre to nie miało prawa wyjść, ale nie chciałem się kłócić. Janusz rósł i, rzeczywiście, trochę bardziej się kontrolował. Nadal miał problemy z utrzymaniem dłuższej koncentracji, ale przynajmniej próbował. Podstawówkę w każdym razie przebrnął, choć kosztowało go to trochę wysiłku, a nas nerwów. W gimnazjum było wyraźnie lepiej i z każdym rokiem się poprawiało. Kiedy poszedł do średniej szkoły, zrobił się z niego całkiem fajny i inteligentny chłopak. W końcu kontakt z nim przestał być stresujący, tyle że wolał się już zadawać z rówieśnikami niż ze mną. To nic złego i świadczyło raczej o normalnym rozwoju, ale i niewątpliwa złośliwość losu, bo był to jedyny czas, kiedy mogliśmy się zbliżyć. Wcześniejsze lata, kiedy normalnie powinno się budować więzi, jawiły mi się jako totalne znużenie, przed którym uciekałem, kiedy tylko nadarzała się okazja. Nie wiem, czy powinienem siebie za to winić, ale nie miałem siły na nic więcej. – Nigdy tak naprawdę go nie lubiłeś – zarzuciła mi niedawno Magda. – Wiem, że go kochasz jako rodzic, ale to nie to samo. Nie wiem, może nie to samo. Syn wciąż był lekkomyślny Kiedy nasz syn wydoroślał… Nie, źle to ująłem. Kiedy w wieku dwudziestu czterech lat podjął decyzję o kolejnej zmianie kierunku studiów, pierwszy raz głośno powiedziałem: Nie! – Jeśli zamierzasz studiować przez resztę swojego życia, do czego, oczywiście, masz prawo, musisz zacząć sam się utrzymywać – oznajmiłem. – W twoim wieku… – Tak, tak – przerwał mi podniesionym tonem. – Znam na pamięć historię o bohaterstwie waszego pokolenia. Jeżeli nie mogę się kształcić w kierunku, który mnie interesuje, rzucam te studia i idę do roboty. Zadowolony? Trudno powiedzieć, żebym skakał z radości, ale uważałem, że pora najwyższa, by Janusz poznał smak prawdziwego życia. Trochę pracy jeszcze nikomu nie zaszkodziło, a wysiłek włożony w zarobienie paru groszy powinien go nauczyć szacunku do pieniędzy. I tak najwyraźniej interesował go tylko sam proces studiowania, a nie zdobycie jakichkolwiek kwalifikacji, zaś na podobne fanaberie byliśmy stanowczo za mało majętni. Wrócił więc znów do rodzinnego domu. Żadna praca mu nie pasowała Przyjął się do pracy w magazynie, potem objął stanowisko kasjera w supermarkecie. To jednak wciąż nie było to, więc przez trzy miesiące szukał następnego zajęcia. Dostał posadę u znajomego w barze, ale się z nim pokłócił, i poszedł do biura pracy po kolejną ofertę. O ile się nie mylę, został kierowcą samochodu dostawczego, bo zaczął bardzo wcześnie wstawać. Narzekał przy tym, że nie może się wyspać w mieszkaniu, w którym do późna w nocy toczy się życie. No cóż, żona pracowała w domu i rzeczywiście najlepiej jej się pisało nocą, ale żeby to przeszkadzało komuś, kto leży w drugim pokoju? Mnie w każdym razie nie wadziło, za to budziły mnie późne powroty Janusza z sobotnich imprez. Widać było wyraźnie, że nawzajem działamy sobie na nerwy. Rozumiałem, że młody człowiek ma zupełnie inny rytm dnia, inne priorytety, inne rozrywki, ale wkurzało mnie, że on wciąż oczekuje naszych ustępstw. Lubił na nas żerować – Nie chciałbyś się wyprowadzić do domu po babci? – zaproponowałem kiedyś synowi. – Miałbyś większy luz i niezależność. – Do tej rudery na zadupiu? – oburzył się. – Co niby miałbym tam robić? Daj spokój, ojciec, sprzedajcie to wreszcie jakiemuś frajerowi. Taki był plan, ale jakoś nie mogliśmy znaleźć dobrego kupca. Może za dużo chcieliśmy, próbując uzyskać sumę pozwalającą na kupno kawalerki dla syna w mieście? Póki co, mieszkaliśmy razem i wszystko wskazywało na to, że Janusz jest jedynym beneficjentem tego układu. Jako członek klasy robotniczej uważał, że nikt nie ma prawa żądać od niego wysiłku fizycznego po fajrancie, w związku z czym obowiązek utrzymania czystości w mieszkaniu spadał na resztę towarzystwa, czyli na mnie i Magdę. Zapełnianie lodówki też. Janusz z dumą dorzucał 200 złotych do rodzinnego budżetu, co według niego zapewniało godziwe życie. Nic bym nie mówił, gdyby nie zrobił się przy okazji strasznie roszczeniowy. Obiady na życzenie, szynka tylko jednego gatunku, bo inne nie smakują… Byliśmy z żoną jak jego służba. – Nie przesadzaj – mówiła Madzia, wyjmując kolejną partię pączków z wrzącego oleju. – Jestem jego matką i nic mi się nie stanie, jeśli czasami nasmażę pączków. Wiesz przecież, jak je lubi. – Kobieto! – próbowałem jej uzmysłowić rzeczywisty stan. – Wczoraj piekłaś jego ulubiony pasztet, a w czwartek do późna siedziałaś przy sałatce jarzynowej. Nie wspomnę, że sama zmywasz naczynia po tych wykwintnych posiłkach, a on w tym czasie toczy bitwy na ekranie komputera. Pora przeciąć pępowinę, mówię ci. Chciałem coś zrobić – Chcesz go wyrzucić z mieszkania? – spytała. – Jestem tym też zmęczona, wierz mi, ale przecież on za swoją pensję nie jest w stanie niczego wynająć, nie mówiąc o reszcie wydatków. Jeśli nie on, to może… my? Miała rację, Janusz nie podołałby takim finansowym obciążeniom, choć gdyby zdecydował się w końcu na poważny związek ze swoją dziewczyną, byłoby im łatwiej. No i moglibyśmy im trochę pomóc na początku. – Poważny związek? – prychał Janusz z pogardą. – Kto dziś wchodzi w takie układy? Dobrze jest, jak jest, tata. Pewnie. Oboje wiszą na utrzymaniu rodziców, a jak mają ochotę trochę się poprzytulać, spotykają się u jednego lub drugiego. Nawet się nie krępują! Dla mnie to nie do przyjęcia. Albo się chce z kimś być i robi wszystko, żeby razem zamieszkać i dzielić się sobą na co dzień, albo się nie zawraca dupy dziewczynie. Pora wziąć odpowiedzialność za siebie. Magda nigdy się nie przyznała, ale wspólne mieszkanie z Januszem też nie wychodziło jej na zdrowie. Zalegała z materiałami do wydawnictwa, bo wypracowany rozkład dnia co rusz ulegał zmianie i ciężko jej się było skoncentrować na pracy. Byłem zdenerwowany Przestaliśmy zapraszać gości, bo nagle mieszkanie zrobiło się zbyt małe. Niewiele też wychodziliśmy, bo żona zawsze miała coś pilniejszego do roboty w domu. Nasze życie zaczynało przypominać dwudziestoczterogodzinną obsługę hotelową, skoncentrowaną na jednym gościu. Znowu odezwały się bóle brzucha i byłem kłębkiem nerwów, gotowym wybuchnąć z byle powodu. Nawet Magdzie coraz trudniej przychodziło ukryć irytację i zmęczenie. Sytuacja, w której tkwiliśmy, wydawała się nie do rozwiązania, ale chodził mi po głowie pewien plan i byłem coraz bardziej zdeterminowany, by wreszcie go zrealizować. – Dość tego, moja droga – powiedziałem któregoś dnia. – Pora się rozstać z dzieckiem i nacieszyć się dla odmiany własnym życiem. – Rozmawialiśmy o tym – zmęczonym głosem przerwała Magda. – Nie wyrzucimy chłopaka na bruk. – Nie wyrzucimy – zgodziłem się. – Sami się wyprowadzimy, bo Januszowi za bardzo się tu podoba, by się wyniósł z własnej woli. Rozpuściliśmy smarkacza jak dziadowski bicz. Zrobiliśmy to, naprawdę. Syn był w szoku To znaczy opuściliśmy nasze stare mieszkanie. Oczywiście, przekonanie do tego pomysłu Magdy zajęło mi trochę czasu i nie wylądowaliśmy na bruku, tylko w domku po teściowej pod miastem, ale udało nam się i przyznam, że miałem z tego nielichą satysfakcję. Dla mnie trzydzieści kilometrów dzielących mnie od zakładu pracy nie stanowiło problemu, bo w miejskich korkach i tak traciłem godzinę na dojazd. Żona zyskała spokój potrzebny przy pisaniu, a syn… Na początku nie dowierzał w to, co się dzieje. Potem, kiedy już został sam w mieszkaniu, które musiał utrzymać, spanikował. To była dla niego wielka lekcja. Dzwonił po kilka razy w ciągu dnia, żebyśmy przestali się wygłupiać i wrócili, a kiedy dotarło do niego, że nasza decyzja jest nieodwołalna, wziął się w końcu w garść. Sam gotuje i sprząta po sobie, choć raz na tydzień jego matka nie wytrzymuje i przyjeżdża pomóc. Opanował obsługę pralki i odkurzacza, no i rzecz najważniejsza: chyba myśli o poproszeniu swojej dziewczyny o rękę. Tego się nie spodziewałem, mam tylko nadzieję, że jak urodzi im się dziecko, nie będą chcieli obarczyć nas jego wychowaniem. Zastrzegłem już, że ja się na to nie piszę. Niech Janusz pokaże teraz, co potrafi, i niech mój wnuk nauczy go tego, czego ja jako ojciec nie potrafiłem. Tomasz, 55 lat Czytaj także: „Córka zmieniła mi życie w piekło. Gdy zachorowałam, zamykała mnie w domu i porzucała na pastwę losu” „Moja dziewczyna była aniołem w ludzkiej skórze. Gdy już nacieszyłem oczy, odkryłem jej fatalną wadę” „Przyjaciółka miała zadatki na starą pannę. Wystarczyła jedna randka z finałem w sypialni, żeby zaczęła zadzierać nosa”
„Na emeryturze myślałam, że zostanę żoną rolnika. Dałam się nabrać, bo on szukał tylko naiwnej baby z kasą i parobka”
– Chciałabym, żebyś mi oddał pieniądze – powiedziałam cicho. – Jakie pieniądze? – Jak to jakie? Te, które włożyłam w remont twojego domu. – Włożyłaś, bo chciałaś. Możesz tu mieszkać i ze wszystkiego korzystać, nikt cię nie wyrzuca. Ja pieniędzy nie mam.
Sądziłam, że w Adamie odnalazłam bratnią duszę, partnera na stare lata… On widział to inaczej. Ale na pewno byłam mu potrzebna. Adama poznałam na wczasach w Łebie. Wybrałam się nad morze zaraz po przejściu na emeryturę. Od lat nigdzie nie wyjeżdżałam. Po śmierci męża sama wychowywałam dwie córki. Zawsze brakowało mi pieniędzy, a jeśli już jakieś były, wydawałam je na dzieci. Dla siebie było mi żal. Odkąd dziewczyny poszły na swoje, zaczęłam z kolei oszczędzać. Postanowiłam, że muszę mieć parę groszy odłożonych na czarną godzinę. Dopiero kiedy znalazłam się na emeryturze, postanowiłam zrobić coś tylko dla siebie. Pierwszy tydzień spędziłam na spacerach, zwiedzaniu okolicy i czytaniu książek. Poznałam go nad morzem Pewnego dnia w kawiarni przysiadł się do mnie mężczyzna, mniej więcej w moim wieku, szczupły i zadbany. Zaczęliśmy rozmawiać, poszliśmy na długi spacer plażą. Adam był miły, opowiadał o sobie i równie chętnie słuchał tego, co ja miałam do powiedzenia. Już nie pamiętałam, kiedy tak miło spędziłam popołudnie, od śmierci męża nikogo nie miałam. Tego wieczoru, kiedy znalazłam się już w swoim pokoju, przebiegła mi przez głowę myśl, że może jeszcze mogłabym się z kimś związać, że może mogłabym ułożyć sobie życie. W sumie nie byłam jeszcze taka stara… Tamtego lata zaczęliśmy się z Adamem spotykać, chodziliśmy na obiady, na spacery, dużo rozmawialiśmy, nawet ze dwa razy wybraliśmy się wieczorem na tańce. Wydawało mi się wtedy, że go dobrze poznałam. Przed wyjazdem wymieniliśmy się numerami telefonów i umówiliśmy się, że Adam przyjedzie mnie odwiedzić. Był wdowcem, dzieci z żoną nie mieli, mieszkał samotnie na wsi, gdzie prowadził niewielkie gospodarstwo ogrodnicze – pomidory pod folią i jakieś tam inne warzywa. Nie znałam się na tym, od urodzenia mieszkałam w mieście. Czułam się samotna Kiedy przyjechał do mnie po raz pierwszy, wynajął sobie pokój w hotelu. Jednak następnym razem zapytał, czy mógłby zatrzymać się u mnie. Zgodziłam się. Przy trzecich odwiedzinach wspomniał, że może teraz ja przyjechałabym do niego, albo może w ogóle zamieszkałabym z nim na wsi. W pierwszej chwili byłam zszokowana tą propozycją. – Adam, przecież ja nigdy nie mieszkałam na wsi! – zaoponowałam. – Może warto spróbować. Cisza, spokój, świeże powietrze. Pracowalibyśmy sobie razem i odpoczywali razem, we dwoje zawsze łatwiej. – Może i łatwiej, ale ja nie mam pojęcia o pracy w gospodarstwie. – Wszystko ci pokażę, wszystkiego nauczę. Przemyśl to, Marysiu, proszę. Zaczęłam się zastanawiać nad jego słowami, ale kiedy dziś o tym myślę, wychodzi mi, że zachowałam się gorzej niż naiwna nastolatka. Byłam samotna, to fakt, czułam się z tym źle, to następny fakt. Potrzebowałam kogoś bliskiego, kogoś, na kim mogłabym się wesprzeć, komu mogłabym się pożalić albo choćby z nim pogadać. Dlatego się zgodziłam. Mieszkania nie sprzedam Kiedy jednak Adam zaczął mnie namawiać, abym sprzedała swoje mieszkanie, przestraszyłam się. Zadzwoniłam do córki, a moja Agnieszka za głowę się złapała. – Mamuś, nie rób tego. Chcesz mieszkać z tym panem, dobrze, ale nie pozbywaj się mieszkania. – Ale wiesz, córciu… – zaczęłam tłumaczyć – ja będę na wsi, a czynsz i tak trzeba płacić. – Mamo – przerwała mi gwałtownie – to wynajmij to mieszkanie. Adam nie był zadowolony z takiego obrotu sprawy, próbował tego po sobie nie pokazać, ale widziałam. – Po co zamierzasz je trzymać? – zapytał kiedyś. – Wzięlibyśmy… to znaczy, chciałem powiedzieć, wzięłabyś za nie trochę pieniędzy. Ja jednak podjęłam decyzję, że nie będę pozbywać się mieszkania, i wynajęłam je. Sprzedałam tylko przed wyjazdem trochę biżuterii, nie chciałam być bez grosza. Adam mieszka na końcu wsi, do centrum, do ryneczku ze sklepami, kościołem i szkołą jest od niego dość daleko. Miał skromne warunki Domek ma mały, czysty i zadbany, ale więcej niż skromny. Jak przyjechałam, nie było łazienki ani toalety. Brakowało również centralnego ogrzewania. Paliło się w węglowej kuchni, a ja nie miałam pojęcia, jak się to robi. Gaz, owszem, był, ale z butli, więc trzeba było go oszczędzać. Wstawaliśmy bardzo wcześnie i zbieraliśmy pieczarki, które Adam uprawiał. Latem było zbieranie pomidorów w tunelach, potem papryki. Adam jeździł gdzieś dostawczym samochodem wszystko to sprzedawać, a ja gotowałam wtedy obiad i zajmowałam się ogrodem. Właściwie to siedziałam na tym końcu świata i nie oglądałam ludzi. O przyjemnościach, które Adam mi obiecywał, mogłam pomarzyć. Poznałam tylko dwie najbliższe sąsiadki, lecz niewiele miałyśmy wspólnych tematów. Kilka razy przebiegło mi przez myśl, żeby się spakować i wyjechać. Mieszkanie wynajęłam jednak na rok, nie miałam gdzie się podziać. Zasponsorowałam łazienkę Jesienią zaczęłam rozmawiać z Adamem na temat łazienki i ogrzewania. – Jak my tu będziemy żyli zimą? Kto to widział, żeby do toalety biegać za stodołę – żaliłam się.. – Mojej żonie to nie przeszkadzało – zaperzył się. – Zresztą, skąd mam wziąć na to fundusze? – dodał. – No przecież sprzedałeś mnóstwo pomidorów i pieczarki. I maliny przecież były – przypomniałam mu. – To wcale nie było dużo. Poza tym muszę mieć pieniądze na nasiona, nawozy, wszystko kosztuje. – To ja ci pożyczę pieniądze – zaproponowałam w końcu. – Tylko zróbmy tę łazienkę w mieszkaniu. – Jeśli cię na to stać… Wyjęłam oszczędności z banku, kupiliśmy wyposażenie do łazienki. Adam wynajął fachowców. Podciągnęli wodę i z części spiżarni zrobili łazienkę. Założyli także centralne ogrzewanie i teraz, kiedy paliło się pod kuchnią, grzały się również kaloryfery w obu pokojach. Byłam zachwycona, nie zastanawiałam się ani przez moment, że to wszystko za moje pieniądze. Cieszyłam się jak dziecko, że teraz już będzie wspaniale. Niestety, nie było. Adam znikał na całe wieczory, a ja siedziałam sama przed telewizorem. Kiedy pytałam gdzie był, twierdził, że załatwiał sprawy, podpisywał umowy na warzywa. W końcu pożaliłam się córkom przez telefon. – Wracaj do domu, mamo – usłyszałam. – Po co ty tam siedzisz? – Mieszkanie wynajęłam przecież, nie bardzo mam gdzie mieszkać… –To wypowiedz najem, a na razie przyjedź do mnie – zaproponowała bez namysłu Agnieszka. – Zobaczę, córciu, zastanowię się. Nie chciałam przyznawać się córkom, że wszystkie swoje oszczędności włożyłam w remont domu Adama. Wstydziłam się własnej naiwności i głupoty. Postanowiłam zapytać, kiedy mi odda. – Żartujesz sobie – usłyszałam w odpowiedzi. – Zrobiliśmy to wszystko na twoje życzenie, mnie na takie wydatki nie byłoby stać. – Ale przecież umawialiśmy się, że to tylko pożyczka… – Zobaczymy, jakie będą w tym roku ceny warzyw – odparł. Chciałam wracać do siebie No więc czekaliśmy. Jednak następnego lata, nieprzyzwyczajona do pracy na wsi, zaczęłam chorować. Zaczął mi wysiadać kręgosłup, zaczęły boleć mnie stawy. Lekarz w miasteczku stwierdził kategorycznie: – Powinna pani o siebie zadbać. Potrzebny pani odpoczynek, zabiegi rehabilitacyjne, może sanatorium. Adam tylko się zdenerwował, kiedy mu o tym powiedziałam. – Przecież sam nie będę wszystkiego robił w gospodarstwie! Zwlekałam kilka dni, aż w końcu podjęłam decyzję. – Adam, ja chcę wracać do siebie. – To wracaj – odpowiedział burkliwie, nawet na mnie nie patrząc. Łzy stanęły mi w oczach, chociaż już dawno wiedziałam, że mu ma mnie nie zależy. – Chciałabym, żebyś mi oddał pieniądze – powiedziałam cicho. – Jakie pieniądze? – Jak to jakie? Te, które włożyłam w remont twojego domu. – Włożyłaś, bo chciałaś. Możesz tu mieszkać i ze wszystkiego korzystać, nikt cię nie wyrzuca. Ja pieniędzy nie mam. Nie będę żoną takiego rolnika Jeszcze tego samego wieczoru spakowałam swoje rzeczy. Rano poszłam pieszo na autobus. Nie miałam ochoty nawet żegnać się z Adamem. W Lublinie zatrzymałam się na trochę u koleżanki. Moi lokatorzy obiecali, że w ciągu dwóch miesięcy się wyprowadzą. – Dziękuję ci, Agnieszko, że nie pozwoliłaś mi sprzedać mieszkania – powiedziałam córce. Poleciałam do niej do Londynu na te dwa miesiące. Odpoczęłam, pozajmowałam się wnukami, ale bardzo się cieszyłam, kiedy wracałam do siebie, do swojej kuchni, do swojej kanapy w salonie i swojego łóżka w sypialni. Zostałam, co prawda, bez oszczędności i bez biżuterii, ze skromniutką emeryturą, ale na szczęście nadal miałam własny kąt. I właściwie do nikogo nie mogę mieć pretensji, sama jestem sobie winna. Mogłabym iść do sądu, ale nie mam nawet żadnego dokumentu, że pożyczyłam Adamowi te pieniądze. Już nigdy nie będę układać sobie życia, niech lepiej zostanie, jak jest. Maria, 64 lata Czytaj także: „Matka ciągle wydaje na nowe ciuchy, a potem płacze, że nie ma na czynsz. Nawet komornik nie przemówił jej do rozsądku” „Przez dzieci i wnuki straciłam męża. Nie miałam czasu o niego dbać, więc na starość ktoś inny gotuje mu rosołek” „Córka chce dostawać 800 zł kieszonkowego jak koleżanki. Obraża się, że przez nas mówią, że jest biedna”
„Synowa urodziła mi wnuka i postradała zmysły. Wywaliła mojego synka z domu, bo ponoć nie potrzebuje dwójki dzieci”
„Jestem matką, więc mam prawo doradzić jedynemu synowi. A nawet i synowej, która postąpiła głupio. No bo żeby od razu wyrzucać chłopa z domu?”.
Dobrze, że mamy psa, bo już czułabym się w tym domu całkiem osamotniona, a tak przynajmniej Mamba zawsze jest chętna do wspólnego obejrzenia filmu. Byle się obok na kanapie uwalić, to może być nawet komedia romantyczna. – Wiesz, Jarek – powiedziałam mężowi. – Mnie się zdaje, że ona wyjątkowo lubi Hugh Granta. Za każdym razem, gdy facet pojawi się na ekranie, Mamba się oblizuje. Jarek tylko postukał się w czoło, że niby projektuję na biedną sukę swoje odczucia. A w ogóle, mam szczęście: co by było, jakbyśmy te dwa lata temu zdecydowali się jednak na psa? Który samiec zniósłby długo takiego mięczaka w pobliżu? Jasne, jakbyśmy mieli psa, niewątpliwie robiłby razem ze ślubnym nieustające porządki w skrzynkach ze sprzętem wędkarskim! Było już przed jedenastą, gdy ktoś zadzwonił do drzwi. Spojrzeliśmy z Jarkiem po sobie: ki diabeł, o tej godzinie? W końcu poszliśmy razem otworzyć, ostatecznie, jakby to byli jacyś złoczyńcy, w kupie raźniej, nie? – Rafał? – mąż stał w progu osłupiały i gapił się na naszego syna. Dobrze, że Mamba przyleciała z radosnym wizgiem się przywitać, bo sądząc po minie Jarka, postalibyśmy na klatce jeszcze z pół godzinki. Czy to naprawdę takie dziwne, gdy żonaty syn odwiedza rodziców, nawet o nietypowej porze? Najważniejsze, że cały i zdrowy, odetchnęłam. Nikt go nie pobił, pomocy nie szuka, na zrozpaczonego nie wygląda, czyli z Dagmarą i synkiem też w porządku. Tylko dlaczego ma neseserek, wyjeżdża gdzieś? – Mogę się dzisiaj u was przespać? – zapytał, przestępując próg. Mąż się skrzywił, chyba mu się ten pomysł nie podobał. I zapytał, czy Dagmara nie będzie się martwić, jeśli Rafek nie wróci na noc do domu. – Mam ci się zwierzać z życia osobistego, tato? – wzruszył syn ramionami ze złością. – Wiesz, my z mamą też miewamy życie osobiste – mąż podrapał się po karku zafrasowany. – Ale pewnie nie zauważyłeś, bo nie łazimy spać po ludziach. Tylko do jutra, Rafek. To mówiąc, wrócił do swoich wędkarskich pierdół. Chłopak był głodny, więc szybko naszykowałam kilka kanapek, które pochłonął w mgnieniu oka. Nie dopytywałam o nic, chociaż czułam, że syn z synową musieli się poprztykać. Znając Rafała, wiedziałam, że wcześniej czy później się wyżali, choć niekoniecznie w obecności ojca. I rzeczywiście rano, zanim pojechał do firmy, przyznał się, że żona wyrzuciła go z domu. Ponoć, kiedy wrócił z treningu, bo dwa razy w tygodniu chodzi po pracy pograć w piłkę, czekała już na niego w przedpokoju spakowana walizka. – Ale przecież musiała podać jakiś powód. Nie robi się takich rzeczy, ot tak, z marszu… – Taaa – prychnął Rafek. – Podobno wciąż żyję jak kawaler i nie ma ze mnie żadnego pożytku. – Zresztą Daga świruje w zasadzie, odkąd młody się urodził! – dodał. – Siedzi w domu dopiero trzy miesiące, a już zapomniała, jak to jest, gdy się pracuje – oburzał się. – Przecież ja muszę gdzieś odreagować stres, nie mogę tylko krążyć na linii praca–dom. Nie jestem robotem! Pojechał wreszcie do firmy, a ja zostałam sam na sam ze smutną konstatacją, że choćby nie wiem jak opóźniał się wiek wchodzenia w związki małżeńskie, człowiek zawsze okazuje się niegotowy… Kiedy wyszłam za Jarka, miałam dwadzieścia dwa lata, on był rok starszy. Byliśmy w sobie zakochani jak wariaci, a jednak kiedy na świecie pojawił się Rafek, miewaliśmy cholernie ciężkie dni. Nikt lepiej ode mnie nie wie, że dom z niemowlęciem to istna wieża Babel – nagle nie można się dogadać w żadnym języku. Bywałam załamana, rozżalona, wściekła jak osa, ale nigdy, przenigdy nie przyszło mi do głowy, żeby spakować chłopu walizkę! Co trzeba mieć w głowie, żeby tak postąpić? Trzeba myśleć przede wszystkim o dobru dziecka, które potrzebuje obojga rodziców. Należy wypracować kompromis! Rozmawiałam po południu na ten temat z mężem, ale on widział sprawy z innej strony: przede wszystkim nie miałam nigdy powodu, by zareagować jak Dagmara, bo on natychmiast po robocie gnał do domu, żeby mi pomóc. Nie łaził na żadne treningi, nie przesiadywał po knajpach z kolegami. Jak nam szło, tak nam szło, ale przynajmniej mieliśmy pewność, że żadne nie wykręca się od obowiązków i nie żąda specjalnych praw. Żachnęłam się, bo też co to za porównanie? Niby jakie pokusy czyhały na Jarka te trzydzieści lat temu? Spojrzał na mnie dziwnie i stwierdził, że zawsze mógł iść na piwo. Byli tacy, którym wystarczała i taka rozrywka. A tak w ogóle, ma wrażenie, że próbuję Rafała usprawiedliwiać i obciążyć winą Dagmarę. Nie idź tą drogą, Danka, bo zostaniesz teściową z kawałów – pocałował mnie w policzek. – I może w końcu zjedzmy obiad, zamiast rozwiązywać cudze problemy, co? Głodny jestem jak wilk. – To nie poczekamy na Rafała? – zdziwiłam się. – A powinniśmy? Chyba już pojedzie z firmy prosto do siebie, nie? Ileż można pielęgnować królewską urazę? Jakoś wcale nie byłam tego taka pewna i, jak się okazało, słusznie, bo ledwo nalałam zupy na talerze, syn zadzwonił do drzwi. Widziałam po minie Jarka, że wcale mu się to nie podoba i aż się skuliłam w przeczuciu awantury. Mąż potrafi być taki zasadniczy! Katastrofa wisiała w powietrzu i ledwo skończyliśmy jeść, temat wypłynął na wokandę za sprawą Rafka, który najwyraźniej nie mógł znieść presji. Zapytał mnie, czy przypadkiem Dagmara nie dzwoniła. – A dlaczegóż to twoja żona miałaby dzwonić do mamy? – zainteresował się Jarek z błyskiem w oku. – To mama jej ślubowała miłość, wierność i uczciwość? – Bo może było jej głupio, że zachowała się jak kretynka i chciała, żeby mama wstawiła się w jej sprawie? – odpowiedział Rafał pytaniem. – Nikt się nie będzie za nikim wstawiał, synu – powiedział Jarek. – Po prostu wrócisz do swojej rodziny i sam rozwiążesz swoje problemy. Dzisiaj. Zaraz po obiedzie. Teraz i Rafek się wkurzył. Zaczął nam zarzucać, że jesteśmy wobec niego nielojalni, i nie wiadomo dlaczego stajemy w konflikcie po stronie Dagmary. Tymczasem powinniśmy mu pomóc: dlaczego po prostu nie może na razie pomieszkać z nami? Niech Dagmara sama zobaczy, że bez niego nie da sobie rady, i już. Naprawdę nie wydaje nam się, że powinna dostać nauczkę? – Przecież mnie wyrzuciła! – Rzeczywiście byłoby miło, jakby zadzwoniła i… – zaczęłam. – Nie mieszamy się w cudze sprawy, Danka – przerwał mi Jarek. – Dorośli ludzie sami rozwiązują problemy. Sytuacja się zmieni, jeśli Dagmara z Rafkiem przyjdą tu razem i poproszą o radę – walnął pięścią w stół, aż podskoczyłam. – A teraz zabieraj mi się stąd, człowieku, i wracaj do żony i syna! Rafał zebrał powoli swoje rzeczy i wyszedł Stanęłam przy oknie i patrzyłam, jak idzie ulicą, taki samotny i zagubiony. Czułam się tak, jakby opuszczał nas na zawsze, i może faktycznie tak było? Po cóż miałby w końcu przychodzić, skoro nie może na nas liczyć? – Nie becz, Danka – Jarek położył mi dłoń na ramieniu. – To nie jest zły chłopak, tylko jakoś długo dorasta – stwierdził, po czym wrócił do stołu. – Wiem, że nie jest zły – burknęłam. – Czemu go wyrzuciłeś? – Dla równowagi w przyrodzie – mąż wzruszył ramionami. – Dagmary rodzice są za granicą, czemu on ma korzystać z ulg, skoro ona nie może? Jest mi naprawdę przykro, mało tego, czuję, że zachowałam się jak wyrodna matka, pozwalając, by mąż wyprosił syna z rodzinnego domu. Niby wiem, że młodzi powinni sami rozwiązywać swoje problemy, ale czy to się uda, skoro synowa już na początku sięga po takie drastyczne metody jak pakowanie walizki? Może powinnam z nią porozmawiać, wyjaśnić, że to nie jest żadna metoda, bo zamiast uzdrawiać sytuację i tworzyć pomost dla porozumienia, niszczy więź? W końcu Jarek sam zauważył, że Dagmara nie może liczyć na rodziców i ich rady… Danuta, 62 lata Czytaj także: „Mój mąż był zbyt skapciały, by myśleć o figlach. A we mnie drzemało tyle energii, że musiałam dać jej ujście” „Gdy poznałam prawdę o swoim mężu, to zarządziłam ewakuację. Nie będę brała na siebie jego błędów przeszłości” „Po stracie żony zaszyłem się w leśnej chacie. Z dala od ludzi chciałem na nowo ułożyć swoje życie”
„Chodzę w dziurawych rajstopach i rozklejonych butach, by córce żyło się lepiej. Sponsoruję ją, bo taka już moja dola”
„Asia to moja jedynaczka, wychuchane dziecko. Chciałam, by miała lepsze życie niż, ja, piąta córka w biednej rodzinie”.
Asia to moja jedynaczka, wychuchane dziecko. Chciałam, by miała lepsze życie niż, ja, piąta córka w biednej rodzinie. Wiecznie chodziłam w podartych butach i jadłam chleb z cukrem. Powtarzałam sobie, że jak będę matką, to zadbam o swoje dziecko i będzie miało dosłownie wszystko, nawet kosztem moich wygód. Starałam się jak mało kto. Odkładałam każdy grosz, zanim się jeszcze urodziła. Janek nie był tak skory do oszczędzania, ale kiedy likwidowali zakład pracy i szukał roboty poczuł, że możemy mieć bardzo trudno wysłać w świat dziecko, by mogło się uczyć, mieć kąt w dużym mieście, dobrą pracę. Więc też zaczął ciułać. A Asia była najzdolniejsza w klasie. Prymuska. Moje oczko w głowie i duma. Łożyłam pieniądze na jej nauczanie poza lekcjami. Był niemiecki, angielski, nawet przez chwilę hiszpański, bo niedaleko otworzyła się Biedronka i pomyślałam, że może mogłaby w tej hiszpańskiej firmie załapać się na kierownicze stanowisko. A z językiem to prościej! Córka zapałała miłością do języków obcych, a ja pękałam z dumy gdy słyszałam, jak z jej pokoju dochodzą słowa w różnych językach z głośników. Ja nic nie rozumiałam, ale wiedziałam, że Asia chce dostać się na studia lingwistyczne w stolicy. Nie rozumie ile to pieniędzy! Nie patrzyłam na koszty, bo sama odejmowałam sobie od ust, by było na nauczycieli czy nowe buty, a także stancję w Warszawie. Asia nie mogła pójść jak kocmołuch! Miała zresztą nieprzeciętny zmysł i gust: potrafiła wybrać piękne buty czy ubrania (najdroższe najczęściej). Czasem zamawiała jakieś paczki przez internet i ja musiałam to opłacać, bo jak tu odesłać listonosza z kwitkiem? Uznawałam, że to są potrzebne rzeczy i sama odwlekałam a to kupno obrusa, a to zasłon. Nie chciałam szaleć, cerowałam rajstopy, łatałam bluzki. By było dla Asi. Ale czy ona dostrzegła moje poświęcenie? Dostała się na studia! Tylko inny rodzic studentki zrozumie, jakie koszty ciągną za sobą studia dzienne. Asia była na trzecim roku, a ja podliczyłam, że za pieniądze, które jej wysyłaliśmy, moglibyśmy wymienić samochód. Nasza Skoda miała swoje lata i klekotała jak stara pralka. Ale co tam – mogę przecież jeździć rowerem, prawda? Asia czasem dzwoniła do mnie żalić się na życie w stolicy. – Mamo, chciałabym się zabawić, wyjść do ludzi, poznać kogoś... A nie mogę! – Dlaczego córciu, korzystaj! Tylko pamiętaj, że starasz się o stypendium – odparłam. – Musiałabyś mnie poratować jakimś kieszonkowym... Tu nawet woda kosztuje w barze 5 zł jak nie więcej. Głupio mi tak... Asia prosiła mnie o pożyczki regularnie. Nazywam to pożyczkami, bo obiecała, że jak zacznie pracować, to odda nam pieniądze. Ale kiedy to miało nastąpić? Miała 22 lata i była na trzecim roku studiów lingwistycznych. Miałam nadzieję, że podłapie jakąś pracę, choćby i 200 zł jak wpadnie, toby nas odciążyło. Ostatnio chodziła jak struta, próbowałam wydusić z niej jakieś informacje. Może chłopak? Może przyjaciółka jej zaszła za skórę? My z Jankiem wychudliśmy, ale odkładaliśmy na bilet na pociąg, by ją odwiedzić. Naszykowałam weki, dżemy, sałatki w słoikach, by Asia miała co jeść. Wsiedliśmy do pociągu z torbami, upoceni jak myszy, bo samochód już nie wytrzymałby 300 km trasy. Jak to rzucasz studia?! Gdy dotarliśmy na miejsce, mieliśmy klucz i weszliśmy, by zrobić naszej pilnej studentce niespodziankę. Była godzina 13.00, więc Asia miała zajęcia. Tak myśleliśmy! Asia leżała w łóżku, obok papierosy, butelki, chipsy, jedzenie a wynos. Mało mi ręce nie opadły. To ona nie gotuje, tylko wydaje pieniądze na obce jedzenie?! Czego ja ją uczyłam? – Asia, bój się Boga, co z Tobą?! – zawołałam od progu. – Mama? Tata? Co wy tu robicie? – Czemu nie jesteś na zajęciach? – Ja... ja już nie chodzę na zajęcia. Jakby mnie piorun jasny trafił. – Ja chcę odkryć co naprawdę chcę robić w życiu... Ostatnio dużo spaceruję... Nie wiem, czy chcę być tłumaczem! – A kim do jasnej cholery?! Całe lata łożymy na ciebie pieniądze i twoją edukację – odezwał się nagle Janek. – Matka sobie flaki wypruwa, ja pracuje na zmiany w fabryce, a ty po trzech latach studiów tuż przed dyplomem chcesz tylko doić od nas pieniądze na zastanawianie się, co chcesz w życiu robić?! Pakuj się i do domu! Dość tych ceregieli! – Ja już wzięłam dziekankę! Nic nie poradzę, nie chodzę na studia od miesięcy! – zawołała rozpłakana. Nagle zadzwonił błyszczący telefon. Nowiutki. – Skąd masz ten telefon? To z pieniędzy, które ode mnie pożyczasz, by mieć na tzw. życie? Tak cię wychowałam? – zawołałam roztrzęsiona. – Dość tego. Znajdziesz pracę u nas na wsi. A może w miasteczku. Przez rok będziesz dawać korki i udzielać prywatnych lekcji, by oddać nam pieniądze. Choć nigdy nie zwrócisz całości. A na pewno nie wiem, kiedy ci wybaczymy – załkałam na koniec. Asia zaczęła się pakować i razem wróciliśmy w milczeniu do domu. Kocham córkę ponad wszystko, ale nigdy nie doceniała trudu, z jakim ją wychowujemy i utrzymujemy. Ile można doić od rodziców? Chcemy też móc zjeść choć raz coś dobrego, a nie odmawiać sobie, by było na dziecko. Właśnie, dziecko. Wspomniałam, że Asia jest w ciąży?... Zofia, 57 lat Czytaj także: „Na imprezie firmowej zintegrowałam się z diabelsko przystojnym facetem. Gdy usłyszałam, kim jest, uciekłam ze wstydu” „Kumpel stracił głowę dla paniusi, która wskakiwała do łóżka dyrektorom. Życie dało mu nauczkę” „Ukochany zrobił kochance dziecko, a ja wierzyłam, że jest niewinny. Przecież to nie jego wina, że wrobiła go w dziecko”
„Synowa wychowuje mojego wnuka na pantoflarza. Chucha i dmucha na dzieciaka, jakby był zrobiony z porcelany”
„ Jasiu, nie biegaj, bo się spocisz… Nie skacz, bo się przewrócisz… Nie wychodź na deszcz… Ta Anka robi z mojego wnuka mięczaka!”.
Nie ma nic gorszego niż wtrącająca się teściowa, więc gdy mój syn się żenił, obiecałam sobie, że choć przyjmuję młodych pod swój dach, to nie będę wściubiać nosa w ich sprawy. Nie chciałam uchodzić za heterę rodem z dowcipów. Ale teraz muszę zmienić taktykę. Nie mogę przecież pozwolić na to, by synowa dalej krzywdziła mojego wnuka. Anka jest jak porcelanowa laleczka Delikatna i krucha. I tak się zachowuje. Mówi cicho, stąpa bardzo ostrożnie, jakby wszędzie czaiło się jakieś wielkie niebezpieczeństwo. Nie ma żadnych zainteresowań, nie uprawia sportu, nawet na głupim rowerze nie umie jeździć. W naszej rodzinie wszyscy zawsze spędzali czas aktywnie, organizowaliśmy piesze wycieczki po górach, wyprawy do lasu, nad jezioro. A ona? Gdyby mogła, toby się chyba w ogóle z domu nie ruszała. Tylko w wakacje jeździ nad morze. Leży wtedy na plaży pod parasolem wysmarowana kremem z najwyższym filtrem i nawet nóg w wodzie nie zamoczy, choćby upał był nie do zniesienia. W sumie nawet bym się jej nie czepiała, niech sobie tak żyje. Zwłaszcza że poza tym ma dobre serce, nieźle gotuje, dba o porządek. No i mój syn kocha ją do szaleństwa, choć do dziś nie potrafię zrozumieć, jak można było zakochać się w takiej mimozie. Ale nie mogę już patrzeć obojętnie, jak chowa Jasia. Robi z niego ciepłe kluchy! A niechby nawet nogę złamał „Jasiu, nie biegaj, bo się spocisz”, „Jasiu nie graj w piłkę, bo nogę zwichniesz”, „Nie kąp się, bo woda za zimna”, „Nie wychodź na deszcz, bo się przeziębisz”, „Nie skacz”. I tak dalej, i tak dalej… Wiecznie go strofuje, przed czymś przestrzega, czegoś zabrania, bo uważa za szkodliwe lub niebezpieczne. Słuchać już tego nie mogę! Biedny Jasiek ma już siedem lat, a nawet prawdziwych przyjaciół nie ma, bo Anka od razu po szkole zabiera go do domu. I mały cały wolny czas spędza w czterech ścianach, oglądając bajeczki dla maluchów. Na dodatek zauważyłam, że jest strachliwy. Boi się ciemności, burzy. Wszystkiego! Któregoś dnia zabrałam go na działkę do moich przyjaciół. Uciekał z krzykiem na widok małego pająka w rogu pokoju. Gdyby miał trzy latka, może bym to zrozumiała. Ale taki duży chłopak? Olek w jego wieku to pająki łapał i przez lupę oglądał. Taki był ciekawski. A Jasia pół godziny musiałam przytulać, uspokajać, nim przestał płakać. Kiedy znów przybiegł do nas pies sąsiada zza płotu, to mały schował się w domku, choć tłumaczyłam mu, że Bary to bardzo łagodny zwierzak i uwielbia bawić się z dziećmi. Jestem tym załamana. Jaki wyrośnie z niego mężczyzna? Lękliwy? Zniewieściały? Rozmawiałam o tym z synem Chciałam go namówić, by spędzał więcej czasu z Jasiem, pokazał mu, jak powinien zachowywać się facet. Pograł z nim w piłkę, zabrał na basen, trochę się z nim poboksował, żeby chłopak nabrał krzepy i pewności siebie. Niestety, Olek nie ma na to czasu. Na razie tylko on pracuje i musi brać dodatkowe zlecenia, by utrzymać rodzinę. Do domu przychodzi właściwie tylko po to, by się przespać i przebrać. Nawet w weekendy często go nie ma. Prosiłam więc, by chociaż spróbował jakoś wpłynąć na żonę, wytłumaczył jej, że nie może tak trzymać dziecka pod kloszem, że przez jej nadopiekuńczość Jasiek nie będzie w stanie w przyszłości zmierzyć się z najmniejszym nawet problemem, bo będzie myślał, że życie jest usłane różami. Próbował, ale nic z tego nie wyszło. Anka nie dała się przekonać. Stwierdziła podobno, że nie mam racji, że jest dobrą, troskliwą mamą, która dba o bezpieczeństwo swojego dziecka. Ba, nawet zeszła do mnie na dół i powiedziała tym swoim cichym, ale stanowczym głosem, żebym się nie wtrącała w jej metody wychowawcze. Bo teraz czasy są inne niż kiedyś i ona najlepiej wie, co dla Jasia jest dobre i bezpieczne. Nie zamierzam jej posłuchać. Nie mogę. Nie chcę, żeby mój wnuk wyrósł na maminsynka. Właśnie dlatego, że czasy są inne i w dzisiejszym świecie nie ma miejsca dla słabeuszy. Choćby więc Anka nawet głośno protestowała, zamierzam zapisać wnuka na zajęcia sportowe. A w zimie zabrać go w góry i nauczyć jeździć na nartach. Choć do ferii jeszcze daleko, już zarezerwowałam pokój w pensjonacie w Bukowinie Tatrzańskiej. Niech się zmęczy, spoci, a nawet nogę złamie. Zrobię z niego mężczyznę! Janina, 62 lata Czytaj także: „Córka mnie dręczy, bo chce znać biologicznego ojca. Trudno mi się przyznać, że potraktował mnie jak worek na śmieci” „Gdy ja opiekowałam się dziećmi, mąż ciężko pracował. Tak bardzo, że po 16 latach zapukał do drzwi owoc jego harówki” „Zamiast zajmować się wnukami, karmię gołębie w domu starców. Tak po latach poświęceń odpłacili mi się synowie”