„Wigilia u teściów w pojedynkę wcale mi się nie uśmiechała, bo czułam się obca. Nie wiedziałam, jak mocno się zdziwię”
„Od kilku dni chodziłam poddenerwowana. Na myśl o zbliżającej się Wigilii czułam ścisk w żołądku. Nie było męża, nie miałam żadnego sojusznika przy stole, a jego rodzice i rodzeństwo potrafili być bezlitośni w subtelnych docinkach i dziwnie ciepłych uśmieszkach, które zawsze coś znaczyły. Siedzieć z nimi przy stole przez kilka godzin samotna jak palec? Nie tego chciałam w święta”.
Nigdy nie czułam się częścią rodziny mojego męża. Od początku traktowali mnie z chłodnym dystansem, jakby byłam tylko chwilowym dodatkiem, który zniknie szybciej, niż się pojawił. Każde nasze spotkanie niosło za sobą ukrytą krytykę i krzywe spojrzenia. Szczególnie trudne były święta, które zamiast jednoczyć, tylko uwypuklały podziały. Wigilia u teściów była coroczną próbą charakteru, na którą w tym roku miałam ochotę się nie stawić. Zwłaszcza że mój mąż wyjechał służbowo i nie mógł mi towarzyszyć. Czułam, że sama tam nie pasuję. I miałam rację, choć nie spodziewałam się, jak bardzo to spotkanie mnie zaskoczy. Jechałam w milczeniu Od kilku dni chodziłam poddenerwowana. Na myśl o zbliżającej się Wigilii czułam ścisk w żołądku. Nie było męża, nie miałam żadnego sojusznika przy stole, a jego rodzice i rodzeństwo potrafili być bezlitośni w subtelnych docinkach i dziwnie ciepłych uśmieszkach, które zawsze coś znaczyły. Siedzieć z nimi przy stole przez kilka godzin samotna jak palec? Nie tego chciałam w święta. Rozważałam, żeby się wymówić. Powiedzieć, że źle się czuję, że mam gorączkę, że boli mnie głowa. Przez chwilę nawet szukałam termometru, żeby udawać wiarygodnie. Ale potem pomyślałam, że jeśli nie pojadę, tylko dam im powód do plotek. Że się wywyższam, że nie szanuję rodziny. A najgorsze byłoby to, że może mój mąż uznałby, że nie próbuję wystarczająco. W końcu zaczęłam się szykować. Ubrałam prostą sukienkę, zrobiłam delikatny makijaż, zaplotłam włosy. Na zewnątrz było zimno, ale nie śnieżnie — taka typowa szarobura grudniowa pogoda. Wsiadłam do auta z poczuciem, że jadę na coś, czego chcę uniknąć, ale muszę to zrobić, żeby potem móc odetchnąć z ulgą. Droga była cicha, niemal symboliczna. Jechałam w milczeniu, z wyłączonym radiem. Myśli błądziły gdzieś pomiędzy wspomnieniami z zeszłych Wigilii, a lękiem, co tym razem się wydarzy. Może znowu usłyszę, że za mało się uśmiecham? Że jeszcze nie mamy dzieci? Albo że nie potrafię zrobić porządnego sernika. W głowie układałam już zdania obronne, ale wiedziałam, że to nie ma znaczenia. I tak mnie nie słuchali. Weszłam i po prostu... byłam Gdy zaparkowałam pod domem teściów, przez chwilę siedziałam w aucie, patrząc na znajomą elewację. Czułam, jak rośnie mi ciśnienie. Na zewnątrz widziałam już kilka innych samochodów — szwagier z rodziną musiał być w środku. Wzięłam głęboki oddech i wysiadłam, poprawiając płaszcz. Próbowałam się uśmiechnąć, choć ten uśmiech nie sięgał oczu. Drzwi otworzyła mi teściowa. Jej spojrzenie przesunęło się po mnie od góry do dołu, zanim powiedziała: — No, jesteś. Myślałam, że się rozmyślisz. — Dzień dobry — odpowiedziałam cicho i zdjęłam buty, starając się nie zostawić mokrych śladów na podłodze. W salonie pachniało barszczem i kapustą. Szwagierka już siedziała przy stole, rozmawiając żywo z teściem, a dzieci biegały wokół, głośno i bez opamiętania. Nikt mnie specjalnie nie powitał. Nikt nie zapytał, jak się czuję, jak radzę sobie bez męża. Weszłam i po prostu... byłam. Jak mebel, który zna swoje miejsce. — Usiądź tam, koło wazonu — rzuciła teściowa, wskazując mi krzesło na końcu stołu. Zajęłam je i czekałam, aż ktoś zacznie rozmowę. Cisza między mną a resztą była gęsta. Gdy próbowałam coś powiedzieć o pogodzie, szwagier wzruszył ramionami i wrócił do tematu remontu ich kuchni. Z każdą minutą czułam się bardziej obca. Miałam wrażenie, że wszyscy patrzą na mnie przez pryzmat mojej nieobecności: nie miałam dzieci, nie miałam nic, co można by pokazać. Byłam niewygodnym dodatkiem do rodzinnej układanki. I wtedy wydarzyło się coś, co wyrwało mnie z tej ciszy. Stałam jak zamurowana Nagle rozległo się pukanie do drzwi. Wszyscy spojrzeli zaskoczeni, bo o tej porze raczej nikt już nie przychodził. Teściowa wstała niechętnie, jakby ktoś zakłócił jej starannie zaplanowany wieczór. Poszłam za nią, ciekawa, kto to może być, chociaż głęboko w środku liczyłam, że może to jakiś cud i może mąż postanowił wrócić wcześniej? Drzwi otworzyły się, a za nimi stała starsza kobieta. Miała na sobie zbyt cienki płaszcz i plastikową siatkę w dłoni. Wyglądała na zmęczoną, ale uśmiechała się serdecznie. — Dobry wieczór... Przepraszam, że tak bez zapowiedzi. Ja tylko... Może mają państwo trochę ciepłego jedzenia? Wigilia, a ja... — urwała, jakby nie chciała się narzucać. Teściowa spojrzała na nią chłodno. — To nie jadłodajnia — powiedziała ostro. — Proszę iść gdzie indziej, my mamy rodzinę na głowie. Kobieta skinęła głową, jakby się tego spodziewała. Odwróciła się bez słowa i ruszyła w kierunku furtki. Stałam jak zamurowana. Nikt się nie odezwał, nikt nie zaprotestował. A we mnie coś się poruszyło. Odwróciłam się do teściowej. — Przepraszam, zaraz wracam. Złapałam płaszcz, kluczyki i wybiegłam za kobietą. Zatrzymałam ją przy bramce. — Proszę poczekać! Mam w samochodzie trochę jedzenia. Proszę wsiąść, zawiozę panią gdzieś, gdzie będzie ciepło. Albo... możemy wrócić razem. Ja też się dziś nie czuję częścią tej kolacji. Spojrzała na mnie uważnie, jakby próbowała rozpoznać, czy mówię szczerze. A potem kiwnęła głową. Weszłyśmy razem do środka W drodze powrotnej milczałyśmy. Jej dłonie trzęsły się z zimna, więc podałam jej termos z herbatą, który przypadkiem miałam w torbie. Wzięła go ostrożnie, jakby to był jakiś skarb. Zatrzymałam się przed domem teściów, a serce biło mi jak szalone. Miałam wrażenie, że właśnie robię coś, na co nikt nie dał mi zgody. I pewnie nie pochwalą mnie za to. Weszłyśmy razem do środka. W salonie rozmowy ucichły, a wszystkie oczy zwróciły się ku nam. Teść uniósł brwi, szwagierka opuściła widelec. — Co to ma znaczyć? — spytała teściowa, krzyżując ramiona na piersi. — To jest pani, która zapukała wcześniej. Zabrakło dla niej miejsca przy innych stołach. Myślę, że możemy zrobić jedno więcej — powiedziałam spokojnie, choć głos mi drżał. Zapanowała cisza. Przez kilka długich sekund nikt się nie ruszył. W końcu najmłodsza córka szwagra, może sześcioletnia, wstała i pociągnęła za rękaw matki. — Mamo, mogę usiąść z ciocią na jednym krześle, wtedy dla tej pani będzie miejsce. Szwagierka z trudem przełknęła ślinę, ale pokiwała głową. Teściowa nie powiedziała nic. Odwróciła się tylko i poszła do kuchni, jakby musiała ochłonąć. Usadziłam kobietę obok siebie. Przedstawiła się cicho jako Wanda. Jej spojrzenie było ciepłe i wdzięczne, jakby sama moja obecność coś dla niej znaczyła. A dla mnie jej obecność była ulgą. Bo po raz pierwszy od lat nie czułam się tu sama. Dom przestał być zimny Wanda jadła powoli, jakby każde danie było czymś świętym. Gdy podano pierogi z kapustą i grzybami, spojrzała na mnie z uśmiechem. — Kiedyś robiłam takie z moją mamą. Ręcznie lepiłyśmy dziesiątki sztuk. Teraz już nie mam z kim. Zachichotałam lekko. — Ja z kolei nigdy nie umiałam ich dobrze ulepić. Zawsze mi się rozwalały w wodzie. — Bo pewnie za dużo farszu dawałaś. — Mrugnęła do mnie. Siedziałyśmy tak i rozmawiałyśmy, jakbyśmy znały się od lat. W tle teściowa nakładała kolejne dania, ale już bez tego napięcia, które zwykle czułam. Może coś się w niej przełamało, a może po prostu pogodziła się z tym, że nie wszystko musi być pod linijkę. Nikt nie komentował obecności Wandy, nie zadawano niewygodnych pytań. Może ta cisza była formą akceptacji. Dzieci zaczęły biegać z opłatkami, składając sobie życzenia. Jedno z nich podeszło też do Wandy. Dziewczynka podała jej kawałek opłatka i powiedziała: — Życzę ci, żebyś miała swój dom. I żebyś nie była już nigdy sama. Wanda zacisnęła usta, a oczy jej się zaszkliły. — Dziękuję, maleńka. Tobie też życzę, żebyś zawsze czuła się kochana. Spojrzałam na tę scenę i poczułam, jak coś się we mnie rozluźnia. Nagle ten dom przestał być zimny. Już nie siedziałam gdzieś na końcu stołu jako gość z obowiązku. Siedziałam obok kogoś, kto też był przezroczysty. I razem stawałyśmy się widzialne. Uściskałyśmy się bez słów Po kolacji Wanda pomogła mi sprzątać naczynia. W kuchni było spokojniej niż przy stole — bez spojrzeń, bez komentarzy. Myłyśmy w ciszy, od czasu do czasu rzucając sobie porozumiewawcze uśmiechy. Czułam, że choć znam ją ledwie kilka godzin, było w niej coś znajomego, ciepłego, co przypominało mi zapomniane uczucie bezpieczeństwa. — Nie musiałaś tego robić, wiesz? — powiedziała cicho, wycierając ręce w fartuch. — Wiem. Ale chciałam. Spojrzała na mnie, a potem dodała: — Zrobiłaś więcej, niż mogłabyś sobie wyobrazić. Wróciłyśmy do salonu. Teściowa siedziała na fotelu, z herbatą w ręku. Gdy nas zobaczyła, poklepała wolne miejsce obok siebie. Usiadłam niepewnie. Po chwili odezwała się, nie patrząc na mnie bezpośrednio: — Ta kobieta... była potrzebna nam wszystkim. Może więcej takich Wigilii powinno być. To nie były przeprosiny. I nie oczekiwałam ich. Ale coś w tonie jej głosu było inne. Jakby zrozumiała, że życie nie składa się tylko z perfekcyjnie podanych dań i dobrze ułożonych serwetek. Gdy wychodziłam z Wandą na zewnątrz, zaczął sypać śnieg — pierwszy tej zimy. Odprowadziłam ją do przystanku, podałam jej termos i wełnianą czapkę, którą miałam w aucie na zapas. Uściskałyśmy się bez słów. Wróciłam do pustego domu, ale tej nocy nie czułam się samotna. Może dlatego, że po raz pierwszy wśród tych ludzi pozwoliłam sobie być sobą. I może chociaż na chwilę oni też to zrobili. Renata, 34 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: Znów czekały mnie święta w pracy. Gdy kolega zaproponował, by rzucić wszystko, nawet się nie zawahałam” „Syn pamięta o mnie tylko od święta. Zamiast zapytać, jak się mam, jedynie węszy, czy spisałem już jakiś testament" „Wygodnie mi w małżeństwie, ale strasznie nudno. W razie czego kochanka wystarczy mi za plan B”
„Wigilię jak co roku miałam spędzić sama. Nagła awaria sprawiła, że do wieczerzy zasiadłam z zagubionym wędrowcem”
„Wszystko zaczęło się dzień przed Wigilią, późnym popołudniem. Siedziałam właśnie przy stole, obierając buraki na barszcz, kiedy usłyszałam dziwne szuranie na korytarzu. Przez chwilę myślałam, że może dzieci sąsiadów bawią się na klatce, ale zaraz potem usłyszałam pukanie do drzwi: ostrożne, niemal nieśmiałe”.
Od dwunastu jestem wdową. Oba moje skarby wyfrunęły z gniazda już dawno: córka do Hiszpanii, syn do Norwegii. Wyemigrowali „za chlebem”, jak to się kiedyś mówiło. I choć oboje co roku zapewniają, że „w przyszłym roku na pewno się uda przylecieć”, ja już nie robię sobie wielkich nadziei. — Mamo, w przyszłym roku może uda się przylecieć — powiedziała mi kilka dni temu moja Ania przez telefon. Za nią, w tle, słyszałam dzieci krzyczące coś po hiszpańsku. — Wiem, kochanie. Rozumiem — odparłam spokojnie, bo przecież co miałam powiedzieć. Tak miało być i w te święta: samotny barszcz z uszkami, pierogi z kapustą i grzybami wyciągnięte z zamrażarki. Mały biały obrus na stole, jedno nakrycie i rozmowa przez Skype’a. Już się przyzwyczaiłam. Tak trochę. Pamiętam, jak wyglądały święta, kiedy jeszcze był Zbyszek, mój mąż. Kiedy dzieci były małe, a cały dom pachniał grzybami i tym jego ulubionym kompotem z suszu, który tylko on umiał dobrze zrobić. Wtedy stół się uginał, a śmiech dzieciaków mieszał się z trzaskiem ognia w kominku. Teraz… trwała teraz cisza. Czasem aż za głośna. „Może to i lepiej” — myślałam czasem. — „Mniej sprzątania, mniej gotowania. Cisza też jest jakaś… znajoma”. Nie narzekam. Mam zdrowie, książki, krzyżówki i codzienny spacer do sklepu po świeże bułki. Ludzie mówią, że jestem pogodna, że mam „mądre spojrzenie”. A ja po prostu nauczyłam się nie rozczulać nad sobą. Choć... czasem, wieczorami, gdy wszystko ucichnie, pozwalam sobie na tęsknotę za rozmową, za czyjąś obecnością, za pytaniami o to, jak spałam. W te święta nie spodziewałam się niczego innego. A jednak – los miał dla mnie zupełnie nowy plan. Zawsze byłam ostrożna Wszystko zaczęło się dzień przed Wigilią, późnym popołudniem. Siedziałam właśnie przy stole, obierając buraki na barszcz, kiedy usłyszałam dziwne szuranie na korytarzu. Przez chwilę myślałam, że może dzieci sąsiadów bawią się na klatce, ale zaraz potem usłyszałam pukanie do drzwi: ostrożne, niemal nieśmiałe. Otworzyłam, jeszcze z fartuszkiem zawiązanym w pasie. Przed progiem stał pan Jan z mieszkania na dole. Zawsze mijaliśmy się w milczeniu, czasem kiwał mi głową na dzień dobry, ale nigdy nie zamieniliśmy ze sobą więcej niż kilku słów. Teraz wyglądał, jakby dopiero wrócił z jakiejś dalekiej przeprawy. Buty całe mokre, kurtka przesiąknięta wodą, a twarz czerwona z zimna. — Przepraszam… wiem, że to niezręczne, ale ta woda… już nawet nie wiem, gdzie dzwonić — powiedział cicho, patrząc gdzieś obok mnie. Wychyliłam się i spojrzałam na schody. Woda sączyła się z sufitu, tworząc małą kałużę przed jego drzwiami. Zadrżałam na samą myśl o wilgoci, jaka musiała już panować u niego w mieszkaniu. — Chodź pan — powiedziałam i odsunęłam się, robiąc mu miejsce. — Herbata się robi. I proszę zdjąć buty, będzie cieplej. Zawahał się przez ułamek sekundy, ale wszedł. Zamknęłam drzwi i spojrzałam na niego raz jeszcze. Stał teraz nieco speszony, jak chłopiec wezwany do dyrektora. W kuchni zaparzyłam herbatę i postawiłam przed nim parującą szklankę. Siedział sztywno, nie bardzo wiedząc, co zrobić z rękami. — Dziękuję… Pani wybaczy, że tak… Ale zalało mi pół kuchni i łazienkę. Krany pozakręcałem, ale to chyba jakaś większa usterka. Mówiąc szczerze, trochę się pogubiłem — dodał z zakłopotanym uśmiechem. Pokiwałam głową. Sama nie wiedziałabym, co zrobić w takiej sytuacji. Chciałam coś powiedzieć, może uspokajającego, ale zanim zdążyłam, przyszła myśl, która mnie zatrzymała. Zawsze byłam ostrożna. Nie wpuszczałam do mieszkania obcych, nie pchałam się w cudze sprawy. A jednak coś mnie pchnęło, żeby otworzyć drzwi. Może ten wzrok, zmęczony i trochę nieobecny, przypomniał mi mojego męża, kiedy chorował. — Zostanie pan na chwilę. Może do wieczora. Zadzwonimy do administracji. Zobaczymy, co się da zrobić — powiedziałam, zaskakując samą siebie. — Nie chcę robić kłopotu… — Nie robi pan — ucięłam. — Trzeba sobie jakoś radzić. Zapadła cisza, w której usłyszałam dźwięk gotujących się buraków. Poszłam do kuchni, żeby zmniejszyć ogień, a kiedy wróciłam, pan Jan siedział już nieco swobodniej. W dłoniach trzymał szklankę, z której unosił się zapach malinowej herbaty. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że ta niezręczna wizyta zmieni coś więcej niż tylko moje plany na samotne święta. Dzień mijał powoli W Wigilię obudziłam się wcześniej niż zwykle. Na zewnątrz panowała mglista szarość, śnieg dopiero lekko pokrył chodniki. Pan Jan spał na rozkładanym fotelu w dużym pokoju, przykryty wełnianym kocem. Oddychał głęboko, spokojnie, jakby pierwszy raz od dawna mógł naprawdę odpocząć. Przez chwilę stałam w progu i patrzyłam na niego w ciszy, czując, że w tym obrazie jest coś dziwnie domowego. Dzień mijał powoli. Krzątałam się po kuchni, gotowałam, doprawiałam, rozmrażałam pierogi. Nie planowałam uczty, ale pomyślałam, że nie wypada postawić na stole byle czego. Przyzwoicie, skromnie — tak miało być. Gdy zbliżała się pora kolacji, wyjęłam z szafki biały obrus. Jeden. Taki sam od lat. Położyłam go ostrożnie na stole i wygładziłam dłońmi jego zagniecenia. Z pudełka wyjęłam serwetkę: jedną, bo więcej nie miałam. Wszystko było pojedyncze. Jedna miska barszczu, kilka pierogów, kawałek karpia kupionego wcześniej na promocji. Zwykle wystarczało. Ale teraz, kiedy spojrzałam na dwa nakrycia, coś mnie ścisnęło w żołądku. Niby mała rzecz, a jednak. Pan Jan przyszedł do kuchni tuż przed kolacją. Ubrany był schludnie, choć skromnie — wyprasowana koszula, marynarka, której rękawy były już trochę wytarte. Przyniósł ze sobą opłatek. — Pani Elżbieto… Nie wiedziałem, czy wypada, ale pomyślałem… no, Wigilia. Nie powinno być bez opłatka — powiedział z lekkim zakłopotaniem. — Dziękuję. To bardzo miłe – odparłam cicho, wyczuwając we własnym głosie pewną miękkość. Usiedliśmy naprzeciwko siebie. Przy stole nie było niezręczności — raczej coś, co przypominało ciszę między dwójką ludzi, którzy niczego nie muszą sobie udowadniać. — Pani syn… Paweł? — spytał Jan po chwili. — Miał rude włosy i zawsze zaczytywał się w Lemie? Spojrzałam na niego z zaskoczeniem. Przez moment nie byłam pewna, czy dobrze słyszałam. — Boże… tak, dokładnie. Jak pan pamięta? — Uczyłem go fizyki. Dawno temu, ale niektórych uczniów się nie zapomina. Poczułam, jak serce mi zadrżało. W głowie przelatywały obrazy: Paweł, zaczytany w książkach, z tą swoją burzą rudych loków, wiecznie zamyślony. Byłam pewna, że nikt już go takiego nie pamięta. A tu nagle siedzi przede mną człowiek, który znał go z czasów, gdy jeszcze nie był dorosły, nie wyjechał, nie zniknął z mojego życia. — Przy tym stole nagle poczułam, że nie jestem sama. Że ktoś pamięta mojego syna takiego, jakim był naprawdę — powiedziałam bardziej do siebie niż do niego. Nie odpowiedział, ale w jego oczach zobaczyłam coś, co przypominało zrozumienie. Jedliśmy w ciszy, przerywanej jedynie cichym brzękiem sztućców i ciepłem wspomnień. Pocałowaliśmy się w policzek Po kolacji nie od razu wstaliśmy od stołu. Pan Jan dolał mi kompotu z suszu, sam wypił jeszcze herbatę. Rozmawialiśmy długo: spokojnie, bez pośpiechu, jakby świat na zewnątrz przestał się liczyć. Opowiadał mi o swojej żonie. Zmarła pięć lat temu. Nie mieli dzieci. Mówił cicho, z jakimś rodzajem spokoju, który przychodzi dopiero wtedy, gdy ból zdąży osiąść w człowieku i stać się bardziej przytłumiony. — Ostatni raz dzieliłem się opłatkiem… chyba cztery lata temu — powiedział nagle, przerywając opowieść. Podałam mu kawałek. — To podzielmy się za te wszystkie lata, co minęły — odpowiedziałam. Pocałowaliśmy się w policzek, tak niepewnie, jakbyśmy się uczyli tego od nowa. Potem śmialiśmy się, wspominając dziecięce jasełka, święta w szkolnych klasach, pierwsze bożonarodzeniowe kolacje po przeprowadzce do tego bloku. Z każdym kolejnym słowem, spojrzeniem, czułam, jak coś się otwiera. Nie znałam tego człowieka, a jednak opowiadałam mu o rzeczach, których nie mówiłam nikomu od lat. Nie wiem, jak długo siedzieliśmy przy tym stole. Na koniec zgasiłam świece. Wystarczyła nam obecność Został jeszcze kilka dni. Powiedział, że nie chce wracać do chłodu i wilgoci, a ja nie potrafiłam odmówić. Rano razem robiliśmy zakupy, potem wspólnie gotowaliśmy. On kroił warzywa z dokładnością nauczyciela, ja tłumaczyłam, dlaczego do rosołu nie dodaje się liści laurowych. Wieczorami oglądaliśmy stare filmy. Czasem komentowaliśmy je, czasem milczeliśmy. Nie potrzebowaliśmy zbyt wielu słów. Wystarczyła nam obecność, ciepła herbata, dwie pary kapci pod stołem. W Sylwestra usmażyliśmy placki ziemniaczane i wypiliśmy po kieliszku wina. O północy złożyliśmy sobie życzenia, nieśmiało, prawie szeptem. Wyszliśmy na balkon. Ktoś odpalał petardy. Ja drżałam z zimna, a Jan narzucił mi na ramiona swój szalik. — Może nie potrzebujemy osobnych mieszkań do życia w samotności? — spytał nagle. Popatrzyłam na niego z zaskoczeniem. Nie śmiałam pytać, czy mówi poważnie. — A co powiedzą dzieci? — Że ich matka nie chce już być sama. I to chyba dobrze — odpowiedział. Długo tej nocy nie zasnęłam. Myśli krążyły mi po głowie, serce biło nierówno. Nie wiem, co przyniesie ten rok, ale pierwszy raz od dawna czekam na jutro. Jesteśmy razem codziennie Minęło kilka miesięcy. Wiosna przyszła powoli, nieśmiało. Teraz, gdy to piszę, Jan siedzi w dużym pokoju i rozwiązuje krzyżówkę. Czasem pyta mnie o hasło, czasem sam podpowiada. Mieszka piętro niżej, ale w praktyce… jesteśmy razem codziennie. Nie jesteśmy parą w tym sensie, który zna się powszechnie. Mamy swoje rytuały, swoje kąty, swoje przyzwyczajenia. Ale też mamy siebie. Jesteśmy dla siebie towarzyszami: w codzienności, w prostych sprawach, w ciszy. Święta, które miały być samotne, zmieniły bieg mojego życia. Nie przez cud, nie przez wielkie wydarzenie, a przez jedno zaproszenie, przez kubek herbaty, przez spojrzenie człowieka, który potrzebował pomocy. I przez to, że odważyłam się pomóc. Czasem patrzę wieczorem przez okno. W kuchni świeci się ciepłe światło. Jan często zostawia je zapalone, kiedy wie, że jeszcze szyję coś na maszynie albo czytam do późna. Takie drobiazgi. A jednak to właśnie one budują bliskość. Elżbieta, 71 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Za późno odkryłam, że przyjaciółka ma długi język i niewyparzoną buzię. Cała wieś huczy od plotek na mój temat” „Wybaczyłam mężowi zdradę dwa razy, trzeciego nie będzie. Muszę zachować chociaż jakieś resztki godności” „Byłam przekonana, że mamy idealne małżeństwo. Aż dostałam wiadomość od sekretarki męża z załącznikiem”
„Odkąd żona umarła, Wigilię spędzałem w samotności. Nagły dzwonek do drzwi sprawił, że tym razem miałem ją z kim dzielić”
„I wtedy zadzwonił dzwonek do drzwi. Z początku nawet nie drgnąłem. Pomyślałem, że ktoś pomylił piętra, może sąsiedzi od góry mają gości i ktoś się zawieruszył. Dzwonek zabrzmiał po raz drugi. Odsunąłem krzesło i powoli ruszyłem w stronę drzwi. Nie spodziewałem się nikogo. Nie miałem też nadziei, że to jedno z dzieci”.
Cisza. Taka, co wbija się w serce tak mocno, aż wszystko drży. Od pięciu lat nie potrafię już do końca jej znieść, a mimo to... co roku wraca. Zawsze dwudziestego czwartego grudnia. Dnia, w którym kiedyś budziłem się z radością, a teraz z ciężarem, który nie chce zejść z piersi. Jestem wdowcem, emerytem, ojcem dwójki dorosłych dzieci. Przez lata Wigilia była w naszym domu świętem z prawdziwego zdarzenia: dwanaście potraw, śpiewy, choinka do sufitu, a przede wszystkim — śmiech dzieci. Ich tupot na klatce schodowej, jak biegły do babci i dziadka. Moją żonę, Wandzię, kochały nad życie. Mnie chyba też, choć nigdy nie byłem wylewny. Ale byłem obecny. Zawsze byłem. W kuchni, z choinką, z prezentami, z talerzykami. Odkąd Wandzia odeszła, Wigilia nie jest już taka sama. Najpierw dzieci zaczęły przyjeżdżać rzadziej — raz nie mogły, bo urlop, raz, bo grypa u wnuka, raz, bo korki. A potem... po prostu przestały dzwonić. Nie mam do nich żalu. Próbuję nie mieć. One mają swoje życie, a ja mam wspomnienia. W tym roku... nikt nie zadzwonił ani nie napisał. Nie dostałem też kartki. A przecież kiedyś biły się o to, kto pierwszy przyjedzie. W tym roku nie wysłałem też żadnych życzeń. Jakoś nie miałem siły pisać: „Wesołych Świąt”, kiedy święta nie mają w sobie nic wesołego. Przygotowałem kolację, tak jak co roku. Zupę grzybową, a do tego jedna łyżka, jeden talerz, a obok niego opłatek. Przysiadłem. Włączyłem stare kolędy z płyt winylowych i siedziałem w ciszy. Jakby Wandzia nadal siedziała naprzeciwko mnie, a dzieci za chwilę miały wbiec z hałasem. Ale nikt nie przyszedł. Nadciągnęły tylko wspomnienia. Czasem myślę, że samotność to też gość, tyle że nikt go nie zaprasza. W progu stała młoda kobieta Czekałem jak co roku. Od rana krzątałem się po mieszkaniu, choć tak naprawdę nie było już czego sprzątać. Wszystko lśniło od wczoraj. Stół był nakryty: obrus, świeca, jedno nakrycie. Nawet wstawiłem świeże gałązki świerku do wazonu. Pachniało igliwiem, tak jak kiedyś, kiedy Wandzia rozwieszała łańcuchy z papieru, a dzieci biegały wokół niej, pytając, kiedy przyjdzie Mikołaj. Zegar w kuchni wybił osiemnastą. O tej porze dawniej zbieraliśmy się przy stole, a Wandzia wyciągała opłatek z białej koperty. Teraz tylko ja siedziałem. Przez chwilę słuchałem ciszy: tej gęstej, która otula wszystko, nawet myśli. Włączyłem kolędy, te najstarsze, które jeszcze nagraliśmy kiedyś na kasecie. Głos sprzed lat, trochę trzeszczało, ale znałem każdą nutę. Śpiewałem cicho, choć gardło miałem ściśnięte. I wtedy zadzwonił dzwonek do drzwi. Z początku nawet nie drgnąłem. Pomyślałem, że ktoś pomylił piętra, może sąsiedzi od góry mają gości i ktoś się zawieruszył. Dzwonek zabrzmiał po raz drugi. Odsunąłem krzesło i powoli ruszyłem w stronę drzwi. Nie spodziewałem się nikogo. Nie miałem też nadziei, że to jedno z dzieci. Ta myśl już dawno przestała przychodzić jako pierwsza. Kiedy otworzyłem, w progu stała młoda kobieta. Sąsiadka z dołu. W rękach trzymała miskę zawiniętą w ręcznik i opłatek w kopercie. Ręce jej się trzęsły, twarz była blada. — Przepraszam, że tak... Wiem, że pan jest sam. Pomyślałam, że może... że nie będzie pan miał nic przeciwko. Nie wiedziałem, co odpowiedzieć. Tylko odsunąłem się i skinąłem głową. — Wejdź, proszę. Stół... i tak jest pusty. Weszła niepewnie, jakby nie wiedziała, czy robi dobrze. Postawiła miskę na stole, wyjęła opłatek. — Przyniosłam zupę. Mama zawsze ją gotowała na Wigilię. Zmarła dziś rano. Nie mogłam być sama. Poczułem, jak wszystko we mnie cichnie. Usiadłem naprzeciwko niej i patrzyłem, jak nalewa zupę. Nie płakała, ale jej oczy mówiły wszystko. Nie tylko ja byłem samotny tego wieczoru. Samotność ma różne twarze, różne powody. I różne sposoby, by zapukać do drzwi. Dziękuję, że przyszłaś Zdjąłem z komody drugi talerz i postawiłem go naprzeciwko siebie. Nie używałem go od dawna. Zawsze tylko jeden, zawsze po tej samej stronie stołu. A teraz ten drugi wyglądał jak coś obcego, jak z innego życia. Ale był potrzebny. Sąsiadka siedziała cicho, z dłonią opartą o blat. Wciąż się nie rozpłakała, choć jej głos co jakiś czas łamał się, jakby za chwilę miał tego nie wytrzymać. Nalewała barszcz. Czułem jego zapach, taki znajomy, domowy. Nie powiedziała ani słowa przez dłuższą chwilę. Ja też milczałem. Tylko kolęda grała w tle, cicho i łagodnie. Podsunąłem jej opłatek. — Nie wiem, co się mówi w takich chwilach. Ale dziękuję, że przyszłaś. Wzięła ode mnie opłatek, bardzo delikatnie, jakby bała się, że się rozpadnie w dłoni. — Mama mówiła, że żadne miejsce nie powinno być puste przy stole. Dlatego przyszłam. Nie wiedziałem, co odpowiedzieć. Spojrzałem na ten drugi talerz. Wypełniony, potrzebny. I pomyślałem, że może Wandzia też by się uśmiechnęła. Zawsze mówiła, że nikt nie powinien być sam w Wigilię. — I dobrze zrobiłaś. Dobrze, że cię mam. Zupa parowała, ale nie ruszaliśmy jej od razu. Dziewczyna siedziała ze spuszczonym wzrokiem, a ja patrzyłem na jej dłonie, jakbym chciał z nich wyczytać historię. Młode, delikatne, ale drżące. Złożyliśmy życzenia. Opłatek rozpadł się między palcami. Nie mówiliśmy zbyt wiele. Tylko tyle, ile trzeba. Cisza między nami była inna niż ta sprzed godziny — mniej bolesna, łagodniejsza. Myślałem o Wandzi. O tym, jak siedzieliśmy razem przy tym samym stole, kiedy dzieci jeszcze chciały być blisko. Myślałem o córce, która nie przyjechała w tym roku ani w poprzednim. Ale też nie czułem gniewu. Strata boli zawsze, świeża czy dawna. Dziś siedzieliśmy we dwoje i przez chwilę nie bolało aż tak. Każdy coś stracił Po kolacji nie sprzątaliśmy od razu. Zostawiliśmy naczynia na stole, jakby to, co się wydarzyło, nie powinno jeszcze zniknąć. Kolędy cichły jedna po drugiej, a ja już dawno przestałem je słyszeć. Zamiast tego słuchałem jej oddechu, coraz płytszego, coraz bardziej urywanego. Siedzieliśmy tak chwilę, zanim zaczęła mówić: — Zasnęła cicho. Jakby nie chciała robić hałasu. Nawet nie płakałam. Dopiero teraz... Nie patrzyła na mnie. Mówiła do przestrzeni przed sobą, jakby tam właśnie siedziała jej matka. Kiwnąłem głową, ale nie odpowiedziałem od razu. Wiedziałem, że nie po to przyszła, by słuchać moich słów. — Moja żona też tak odeszła. W ciszy. Od tamtej pory nienawidzę grudnia. Powiedziałem to spokojnie, bez żalu, tak jakbym stwierdzał coś oczywistego. Grudzień był dla mnie miesiącem wspomnień. Wcześniej kojarzył się z choinką, zapachem pomarańczy, szuraniem papieru od prezentów, teraz z ciszą, samotnością i jednym nakryciem. Ale tego wieczoru było inaczej. Pierwszy raz od dawna. — Dziś… nie jest tak źle. Naprawdę. Dziękuję, panie Henryku. Uśmiechnąłem się, choć w gardle znów mnie ścisnęło. Nie dlatego, że powiedziała coś wzruszającego, po prostu zrozumiałem, jak wiele może znaczyć czyjaś obecność. Nawet jeśli przyszła niespodziewanie. Nawet jeśli to tylko jedna kolacja. Patrzyłem na nią i myślałem o tym, jak łatwo jest zamknąć się we własnym bólu, w przekonaniu, że nikt inny nie czuje podobnie. A przecież każdy coś stracił. Każdy niesie ze sobą jakiś cień. Tylko rzadko kiedy mamy odwagę, żeby go komuś pokazać. Może na tym polega prawdziwa Wigilia. Nie na dwunastu potrawach, nie na prezentach pod choinką, ale na tym, że ktoś siada naprzeciwko i nic nie mówi. A to wystarcza, by przez chwilę nie czuć się samemu. Nie czułem już ciężaru Poszła niedługo po dziesiątej. Zapakowała pusty termos i miskę, podziękowała jeszcze raz, już spokojniejszym głosem. Odprowadziłem ją do drzwi, a potem wróciłem do pokoju, który znów był pusty. Ale już nie taki sam. Zostawiła po sobie coś więcej niż puste naczynia. Zostawiła ślad. Nadzieję — może jeszcze nie całkiem ukształtowaną, ale wystarczającą, bym się nie położył z tym samym ciężarem co zwykle. Usiadłem przy stole. Nie sprzątałem od razu. Talerze stały, świeca jeszcze się tliła. Patrzyłem na nie i myślałem o przyszłym roku. Może nie będzie inny, ale może... Może warto znów wysłać kartki? Zadzwonić do córki. Albo, choć przygotować drugi talerz. Tak na wszelki wypadek. Nie było fajerwerków. Nie było wielkich słów, łez ani obietnic, ale coś się zmieniło. Pojawiła się myśl, że nawet jeśli samotność wraca co roku, to nie znaczy, że musi zostać na zawsze. Wstałem i zgasiłem świecę. Nie czułem już ciężaru. Czułem ciszę, ale nie tę pustą, nieprzeniknioną. Tylko tę, którą można dzielić z kimś, kto też ją zna. Nie wiedziałem, że można dzielić się samotnością i że to wystarczy, by przestać być samotnym. Henryk, 73 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W tym roku na Mikołajki mąż ani trochę się nie wysilił. Kupił mi zestaw kosmetyków w promocji i nawet nie zdjął ceny” „Mąż wręczył mi perfumy na mikołajki. Byłam wniebowzięta, dopóki nie odkryłam, że taki sam flakonik dał swojej kochance” „W dniu ślubu nakryłam narzeczonego na brudnych zabawach. Wesele się odbyło, ale bez tego bajeranta”
„Byłyśmy z siostrą samotne, więc Wigilię spędziłyśmy we dwójkę. Wieczerza była skromna, ale najprawdziwsza od lat”
„Zazwyczaj nie miała czasu. Zazwyczaj wszystko musiało być wcześniej umówione, zaplanowane. A teraz, tak po prostu? W starym płaszczu, bez makijażu, trochę jakby… przybita? Wpuściłam ją. W kuchni zrobiło się ciepło od czajnika i od jej obecności. Pachniało pomarańczami, bo dzieci jadły wcześniej”.
Nie wiem, jak to wszystko się rozpadło. Jeszcze parę lat temu miałam plan: prosty, uporządkowany, może nawet naiwny. Mąż, dwójka dzieci, praca, wakacje raz w roku, Wigilia przy jednym stole. Życie szybko sprowadziło mnie na ziemię. Teraz pracuję w osiedlowym sklepie na pół etatu, Marek od dwóch lat nie przysyła ani grosza alimentów, a dzieciom powtarzam, że „tak musi być”. Bo co mam im powiedzieć? Że mama nie daje rady? Przynajmniej nie mam już kredytów. To takie specjalne umiejętności samotnych matek: jak z jednego kurczaka zrobić trzy obiady, jak choinkę z zeszłego roku przystroić tak, żeby wyglądała jak nowa. Bombki po mamie, światełka z odzysku, czekoladowe Mikołaje z przeceny. Prezenty? Jak się uda, to Asia dostanie książkę z biblioteki w nowej okładce, a Michał drewniany samochodzik, który znalazłam na OLX-ie za pięć złotych. — Mamo, a kiedy ubierzemy choinkę? — zapytała ostatnio Asia, siedząc po turecku na wersalce. — Już niedługo, kochanie. Jak tylko skończę zmianę. Kasia, moja młodsza siostra, czasem pisze. Wysyła zdjęcia kawy, kwiatów, jakiejś nowej torebki. Nie mamy konfliktu — po prostu się oddaliłyśmy. Zakładam, że ona sobie radzi. Ona zawsze sobie radziła. Do świąt zostały niecałe dwa tygodnie. Nie mam planów, tylko prostą listę: barszcz, kilka pierogów, kompot z suszu. I cichy, głupi żal, że znowu wszystko zrobię sama. W jej oczach widziałam ulgę Kasia przyszła do mnie z własnej inicjatywy. Nie zapowiadała się wcześniej, po prostu zadzwoniła domofonem i powiedziała: — Hej, wpadłam na herbatę. Mogę wejść? Zaskoczyło mnie to. Zazwyczaj nie miała czasu. Zazwyczaj wszystko musiało być wcześniej umówione, zaplanowane. A teraz, tak po prostu? W starym płaszczu, bez makijażu, trochę jakby… przybita? Wpuściłam ją. W kuchni zrobiło się ciepło od czajnika i od jej obecności. Pachniało pomarańczami, bo dzieci jadły wcześniej. Kasia usiadła przy stole i przez chwilę nic nie mówiła. — Trochę jak u mamy — odezwała się w końcu. — Bo to jej stary obrus — powiedziałam cicho. — I te same światełka w oknie. Nic nowego. Zaczęłyśmy rozmawiać o świętach. Kurtuazyjnie. Że „co planujesz”, „a może coś razem”, „jak dzieci”. I nagle ona spuściła wzrok. — Magda… Ja nie mam pracy. Od września. Myślałam, że coś się znajdzie, ale… nie wyszło. I chyba nie będzie Wigilii u mnie. Zamarłam. Nie wiedziałam, co powiedzieć. Bo w mojej głowie brzmiało właśnie: „U mnie też nie będzie”. Ale nie od razu się przyznałam. Uśmiechnęłam się tylko lekko. — To może zrobimy jedną Wigilię? Wspólną. Żeby nikt nie musiał udawać, że wszystko gra. Spojrzała na mnie. W jej oczach widziałam ulgę. — A u ciebie… wszystko dobrze? Wzięłam głęboki oddech. — Nie. U mnie też jest kiepsko. I wtedy, po raz pierwszy od bardzo dawna, poczułam się mniej samotna. Popatrzyłyśmy na siebie Siedziałyśmy na podłodze w mojej kuchni. Zamiast przy stole — na zimnych kafelkach, z herbatą w kubkach po dzieciach. I z notesem, który kiedyś służył Asi do bazgrołów, a teraz miał stać się naszą listą świąteczną. — Mam mąkę, trochę cukru, cynamon i jedno opakowanie maku — wymieniała Kasia, patrząc w ekran telefonu. — Ja mam barszcz instant, opakowanie uszek i groch do kapusty. A! I suszone jabłka do kompotu — dorzuciłam. Zapisałyśmy wszystko, jakbyśmy planowały największą wyprawę świata. Każdy pieróg był decyzją. Każdy owoc do kompotu: luksusem. — A obrus? — zapytała Kasia. — Stary, ale biały. Ten od mamy. Ma kilka plam, ale… da się ukryć. — A świeczki? — Mam dwie. Od sąsiadki. Z resztek robione, ale ładne. Pachną goździkami. Popatrzyłyśmy na siebie i nagle parsknęłyśmy śmiechem. — Pamiętasz, jak mama piekła z nami pierniczki? — spytała Kasia, wycierając łzy. — I jak kazała nam czyścić paznokcie szczoteczką, „żeby nie wstyd było ciasta ugniatać”? — rzuciłam. Śmiałyśmy się, aż rozbolały nas brzuchy. Potem trochę płakałyśmy i trochę milczałyśmy. A potem przyszedł Michał, mój syn. — Ciocia, będziesz z nami na Wigilii? — zapytał, tuląc się do jej kolan. Kasia spojrzała na mnie z nieśmiałym uśmiechem. — Jeśli mogę. — Trzeba zapytać aniołka pod choinką — odpowiedział Michał poważnie. A ja pomyślałam, że to może być najbiedniejsza Wigilia w moim życiu… ale chyba też najbardziej prawdziwa. Nie tęskniłam za pełnym stołem W kuchni był chaos. Pachniało pierogami i barszczem. Asia kroiła ziemniaki na sałatkę jarzynową, bardziej je miażdżąc niż krojąc, ale nie miałam serca jej przerywać. Michał radośnie śpiewał „Przybieżeli do Betlejem”, zmieniając co drugie słowo, a Kasia właśnie próbowała uratować ciasto na piernik, które nie chciało się związać. — Może być zakalec, ale będzie z sercem — rzuciła, machając drewnianą łyżką. — Wszystko dzisiaj będzie z sercem — odpowiedziałam i nalałam nam po łyku kompotu z suszu. Ciepłego, lekko za słodkiego. Idealnego. Stół był przykryty poplamionym obrusem, ale same plamy zakryłyśmy talerzami i stroikiem z gałązek. Świeczki się paliły: te robione z resztek, nierówne, ale dające ciepłe światło. Kasia przyniosła stare figurki aniołków, które trzymała w pudełku po butach. Postawiłyśmy je obok siebie, jakby też były zaproszone. Prezenty były skromne. Asia dostała zeszyt w twardej oprawie i kolorowe długopisy — „Do pisania opowiadań, mamo!”. Michał rozpakował drewnianą ciuchcię, odnowioną przez Kasię. Ja od niej dostałam świecznik z masy solnej, a ona ode mnie… ciepły szalik, który dziergałam po nocach. I wtedy, przy kolędach z radia, przy tej całej biedzie, przy dzieciach, które śmiały się z opłatkiem w ustach, Kasia powiedziała cicho: — Nie pamiętam, kiedy ostatnio czułam się tak… na miejscu. A ja spojrzałam na nią, na dzieci, na nasze niedoskonałe święta i pomyślałam: Nie tęsknię za pełnym stołem. Tęskniłam za tym. Poczułam, że mam wybór Dwa dni po świętach siedziałyśmy z Kasią w kuchni, tym razem przy stole. Światełka nadal mrugały w oknie, ale dzieci bawiły się w drugim pokoju, a cisza była nowa, spokojna. Kasia mieszała herbatę w kubku, choć cukier już dawno się rozpuścił. — Myślałam, że wyjadę — powiedziała nagle. — Do Holandii. Znajoma obiecała, że pomoże z pracą. Pakowałam się już w głowie. Ale… po tych świętach nie jestem pewna, czy chcę. Spojrzałam na nią. Była blada, zmęczona, ale jakoś… ciepła. Inna. — Nie chcę znowu wszystkiego zaczynać od zera. Poza tym… może tu też mogę coś zacząć? — Znowu? — zapytałam ostrożnie. – Pamiętasz, jak kiedyś wynajmowałyśmy razem mieszkanie na studiach? Z łazienką, w której wiecznie kapał kran, i kuchnią, gdzie gotowałyśmy makaron na pięć sposobów? Parsknęłam śmiechem. — I z sąsiadem, który grał na trąbce o piątej rano? Jak miał dobry humor, to dawał „Sto lat” w wersji jazzowej. — No właśnie — powiedziała. — Może… znów spróbujemy razem? Nie na trąbce, ale… może wspólny dom? Choćby na chwilę? Poczułam, że robi mi się ciepło w środku. Ta myśl, nieplanowana, ale prawdziwa, była cudowna. — Może wszystko się jeszcze ułoży — powiedziałam cicho. — Może nie tak, jak planowałam… ale wystarczająco dobrze. Kasia się uśmiechnęła, a ja po raz pierwszy od dawna poczułam, że mam wybór. Dziś jest dobrze Choinka wciąż stała w rogu pokoju. Dzieci wieszały na niej papierowe gwiazdki, które dorobiły po świętach. Bombki poprzestawiały tysiąc razy. Aniołek z papieru zsunął się z czubka, ale nikt go nie poprawiał. Było dobrze tak, jak było. Kasia gotowała zupę w mojej kuchni, jakby mieszkała tu od zawsze. Michał biegał z Asią po pokoju z nowymi skarpetami na rękach — udawali, że to pacynki. Patrzyłam na nich i myślałam: Nie wiem, jak długo to potrwa, ale dziś jest dobrze. Wieczorem, kiedy dzieci już spały, usiadłam na kanapie i wzięłam do ręki zeszyt. Nie pisałam w nim od miesięcy. Leżał zakurzony w szufladzie, obok starych baterii i spinek do włosów. Teraz zapełniałam kolejne strony: „W tym roku nie było wielkiej kolacji. Nie było prezentów za pół pensji. Nie było nawet białych obrusów bez plam. Ale była Kasia. I dzieci. I kolędy z radia. I śmiech przy pierogach, które się nie chciały skleić. TO nie przetrwanie tych świąt było największym wyzwaniem, a przyznanie się, że nie daję rady. Że potrzebuję drugiego człowieka. Że nie muszę być zawsze silna. Może to właśnie są prawdziwe święta? Nie te z reklam i folderów reklamowych, tylko te, w których ktoś nalał ci herbaty i zapytał, czy naprawdę wszystko w porządku”. Zamknęłam zeszyt. Kasia właśnie wycierała talerze i nuciła pod nosem. Przez uchylone drzwi słychać było spokojny oddech dzieci. Może nie wszystko jest idealnie, ale chyba… nie musi takie być. Magda, 35 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Zastawiłam nasze obrączki ślubne, żeby zrobić zakupy na Boże Narodzenie. Teraz nie wiem, jak powiedzieć to mężowi” „Śmiałam się z siostry, że naiwnie wierzy w horoskopy i wróżby. Gdy się sprawdziły, przecierałam oczy ze zdumienia” „Na koncie mam miliony, na sobie ciuchy z lumpeksu. Udaję biedaka, żeby nie być dla nikogo bankomatem”
„Powiedziałam, że w tym roku nie dam rady zrobić Wigilii. Tego, jak zareaguje rodzina, w ogóle się nie spodziewałam”
„W sobotę otworzyłam okna, włączyłam radio i spojrzałam na swoje mieszkanie z nowej perspektywy. Nie było idealnie. Kurz na półkach, zacieki na lustrze, firanka od wewnątrz zbrązowiała od grzejnika. W innym roku dostałabym szału i już biegała ze ścierką. Teraz… wzięłam kubek herbaty i usiadłam na kanapie. Nie mam siły. I tyle”.
Od ponad dziesięciu lat to u mnie odbywa się Wigilia. Nie dlatego, że marzyłam o roli gospodyni — po prostu tak wyszło. Mama za stara, brat bez warunków, kuzynka zawsze zajęta, a ja... przecież świetnie wszystko „ogarniam”. Ogarniam, owszem, ale po cichu płaczę. Mieszkam sama, pracuję jako recepcjonistka w klinice dentystycznej. Moja pensja starcza w sam raz, żeby zapłacić rachunki i kupić tańszy pasztet. Kręgosłup boli, odkąd całe święta spędzam nad zlewem. Pracy mam tyle, że w domu milknę, głównie z wycieńczenia. Rodzinę mam, choć czasem wydaje mi się, że tylko na papierze. Brat dzwoni raz na kwartał. Mama kocha… krytykując. Kuzynka z kolei potrafi rzucić: „Oj, Sabina, znowu przytyłaś?”, zanim powie „dzień dobry”. I tak co roku zakładam maskę i gotuję dwanaście potraw. Ale tym razem… nie dam rady. Nie mam siły — ani psychicznej, ani fizycznej. Boję się, że jak powiem „nie”, to usłyszę, że jestem samolubna. Ale jeszcze bardziej boję się, że jeśli znowu powiem „tak”, to po Wigilii będę ryczeć przez całe święta. — Nie wiem, jak im to powiem — rzuciłam dziś cicho do Grażyny z naprzeciwka. — Usłyszę pewnie, że jestem niewdzięczna. Grażyna spojrzała na mnie uważnie. — Może właśnie czas, żeby wreszcie ktoś zapytał, czego ty sama chcesz. Nie wiedziałam, co powiedzieć Telefon do brata odwlekałam przez cały tydzień. Leżałam wieczorami na kanapie z komórką w dłoni, patrzyłam w ekran i... odkładałam go na stolik. Bo co mam powiedzieć? Że nie dam rady? Że jego starsza siostra, która zawsze wszystko ogarniała, nagle nie ma siły? W końcu zadzwoniłam. Długo nie odbierał. Kiedy już usłyszałam jego głos, w gardle miałam kluchę. — Hej, Sabina! Co tam? — rzucił beztrosko. — Cześć... Słuchaj... Dzwonię w sprawie Wigilii. — No jasne — odpowiedział z entuzjazmem. — Jak zwykle, prawda? Co przynieść? — Właśnie nie — odparłam niepewnie. — W tym roku... ja nie dam rady zrobić Wigilii. Zapadła cisza. „Wiedziałam. Zaraz powie, że jestem niewdzięczna. Że mu psuję święta” — pomyślałam natychmiast. — Okej — odezwał się po chwili. — To my coś przygotujemy i przyjedziemy. — Co? — zapytałam zdziwiona. — No mówię, że damy radę. Gosia świetnie gotuje. Przywieziemy pierogi, barszcz, może sałatkę. Będziemy u ciebie, ale ty nic nie musisz. Nie wiedziałam, co powiedzieć. Siedziałam w szoku. Zawsze uważałam, że mój brat jest trochę... wygodnicki. A tu proszę. — Naprawdę ci to nie przeszkadza? — dopytałam z niedowierzaniem. — Sabina — zaśmiał się lekko. — Jesteś zmęczona, wiem. Trzeba było wcześniej mówić. Nikt nie oczekuje, że będziesz cyborgiem. Zrobiło mi się ciepło w środku. Po raz pierwszy od lat ktoś z mojej rodziny nie potraktował mojej słabości jak kaprysu. Może to jednak będzie inna Wigilia? Zakręciło mi się w głowie Po rozmowie z bratem poczułam coś dziwnego. Jakby ulgę, ale też i strach. Bo rozmowa z mamą to już inny kaliber. Mama nie zna pojęcia „nie dam rady”. Dla niej „zmęczenie” to wymówka, „brak sił” — histeria. Wybrałam właściwy numer i od razu zaczęłam chodzić po mieszkaniu, jakbym mogła uciec przed jej reakcją. — Sabinka! — ucieszyła się. — Już się chciałam przypomnieć w sprawie Wigilii. Masz już plan? Robisz śledzie jak w zeszłym roku? Zamknęłam oczy. Oddychaj — nakazałam sobie. — Mamo... nie będę robić Wigilii w tym roku. Między nami zapanowała napięta cisza. Wiedziałam, że mama coś kombinuje w myślach. Kalkuluje, co powiedzieć, żeby zabolało, ale nie za bardzo. — Co to znaczy, że nie robisz? — odezwała się wreszcie. — Po prostu... Praca, brak pieniędzy, nie mam siły. Naprawdę nie mam. Czuję się wypalona. Zamiast pretensji usłyszałam cichy westchnienie. — To ja ci pomogę. — Słucham? — Przyjdę wcześniej. Zrobimy razem. Nie musi być wszystko. Ważne, żebyśmy byli razem. — Naprawdę? — zapytałam, a głos mi zadrżał. — Bez wyrzutów? — Sabina, ile można udawać, że wszystko robisz sama? Zakręciło mi się w głowie. Te słowa... To chyba nie była mama, a jakaś inna kobieta. Ciepła, prawdziwa. — Mamo... dziękuję. — Nie dziękuj. Odpocznij. W końcu jesteś też czyjąś córką, nie tylko gospodynią. Rozłączyłam się i pierwszy raz od dawna... zaczęłam płakać. Zaniemówiłam W sobotę otworzyłam okna, włączyłam radio i spojrzałam na swoje mieszkanie z nowej perspektywy. Nie było idealnie. Kurz na półkach, zacieki na lustrze, firanka od wewnątrz zbrązowiała od grzejnika. W innym roku dostałabym szału i już biegała ze ścierką. Teraz… wzięłam kubek herbaty i usiadłam na kanapie. Nie mam siły. I tyle. W myślach już słyszałam, jak kuzynka parska śmiechem, oglądając moje nieperfekcyjne przygotowania. „Sabina, no weź, nawet okien nie umyłaś?” — pewnie rzuciłaby od progu. Wtedy zadzwonił telefon. — Cześć, tu Anka — odezwała się kuzynka. — Słyszałam od mamy, że nie robisz w tym roku Wigilii. Chcesz, żebym wpadła pomóc ze sprzątaniem? Zamrugałam. — Ty? Pomóc? — No, nie przesadzaj — zaśmiała się. — Mogę odkurzyć i ogarnąć kuchnię. Po co masz się zajeżdżać? Zaniemówiłam. Anka, ta sama, która kiedyś z dumą wypominała każdą niedociągniętą serwetkę, teraz proponuje pomoc? — Sabina, żyjesz? — usłyszałam. — Tak, tylko... jestem w szoku. — Może i powinnam częściej się odzywać, a nie tylko krytykować — rzuciła, jakby czytała mi w myślach. Po południu razem sprzątałyśmy kuchnię. Było zaskakująco zwyczajnie. Rozmawiałyśmy o niczym i o wszystkim. W pewnym momencie Anka zerknęła na mnie znad worka ze śmieciami. — Może czasem za dużo od siebie wymagasz? Stałam wtedy przy zlewie i nagle... popłynęły mi łzy. Tym razem nie z przemęczenia, a z ulgi. Nie zatrzymywałam ich. Nikt nie oceniał W Wigilię obudziłam się później niż zwykle. Pierwszy raz od lat nie nastawiłam budzika na szóstą. I pierwszy raz... nie miałam w sobie paniki. Nie było „muszę, muszę, muszę”. Tylko: „zobaczymy, co będzie”. O szesnastej usłyszałam domofon. — To my! — Głos brata brzmiał jak z radia: pogodny i beztroski. Wnieśli kilka toreb z jedzeniem. Pachniało grzybami, kapustą z grochem. A Gosia, jego żona, rzuciła: — Sabina, tylko barszcz zrobiłaś? Idealnie. Resztę mamy. Za chwilę przyszła mama, z sernikiem i z uśmiechem. — Ustaw talerze, resztą ja się zajmę — powiedziała, zdejmując płaszcz. Ostatnia pojawiła się Anka. — Stół już nakryty? — rzuciła, zdejmując buty. — Mam obrus i świeczki. Stałam w progu, patrząc, jak moi bliscy krzątają się po mojej kuchni. Jak się śmieją, podgrzewają pierogi, nalewają kompot. — Wy… naprawdę to wszystko dla mnie? — zapytałam cicho. Mama spojrzała na mnie czule. — Dla nas wszystkich, kochanie. Ale tak, trochę też dla ciebie. I wtedy to do mnie dotarło. Przez lata dźwigałam wszystko sama, bo bałam się poprosić o pomoc. Bałam się, że to słabość. A tymczasem... dopiero kiedy powiedziałam „nie dam rady”, oni przyszli. Usiedliśmy do stołu. Wcisnęłam się między mamę a kuzynkę. Wzięłam opłatek. Ale zanim cokolwiek powiedziałam – rozpłakałam się. Głośno. Bez hamulców. I nikt nie powiedział: „Nie płacz”. Nikt nie oceniał. Po prostu... byli przy mnie. Naprawdę nie jestem sama Po kolacji siedzieliśmy jeszcze długo przy stole. Świece już dopalały się powoli, dzieci kuzynki układały puzzle w kącie, a z głośników cicho leciały kolędy. Nikt się nie spieszył. Nikt nie zaganiał do zmywania. Było... spokojnie. Cicho i ciepło. Brat dolał sobie kompotu i rzucił: — Wiesz co, Sabina... może od przyszłego roku będziemy robić Wigilię na zmianę? Raz u ciebie, raz u nas? Spojrzałam na niego zaskoczona. On chyba mówił serio. Mama poprawiła okulary i dodała: — I nie musisz być zawsze taka silna. Serio. Widzimy, że już za dużo lat ciągniesz wszystko sama. Kuzynka zaśmiała się cicho. — No, jesteśmy rodziną, nie komisją oceniającą. A ja chyba wolę cię taką, trochę rozczochraną, niż spiętą jak przed maturą. Uśmiechnęłam się, zaskoczona, jak bardzo mi to wszystko pasuje. Czułam, jak gdzieś wewnątrz mnie pęka skorupa. Przez tyle lat myślałam, że muszę być silna. Że jak się rozpadnę, to wszystko się rozpadnie razem ze mną. A dziś... pozwoliłam sobie być słaba. I nic się nie rozpadło — przeciwnie, jakby się coś właśnie posklejało. Popatrzyłam po nich wszystkich: brat, który rozładowuje napięcia żartem, mama, która naprawdę się stara, Anka, która odkurzyła mój dywan i nie skomentowała jego koloru. Nawet dzieci, które podsunęły mi kawałek układanki do dokończenia. To nie była perfekcyjna Wigilia, ale miała w sobie prawdę. I chyba po raz pierwszy poczułam, że naprawdę nie jestem sama. Wytarłam łzy Po północy zrobiło się cicho. Wszyscy wyszli, dzieciaki ubrane w piżamy, mama z torbą pełną resztek, brat z ciastem zawiniętym w folię. Zostałam sama. W mieszkaniu pachniało kapustą, cynamonem i woskiem z wypalonych świec. Na stole leżał niedokończony opłatek, a na kanapie koc, którym kuzynka się przykryła, gdy drzemała po kolacji. Zaparzyłam sobie herbatę, usiadłam przy stole i spojrzałam na wszystko z nowej perspektywy. Nie było idealnie, ale było dobrze. I tak bardzo chciało mi się płakać. Po raz pierwszy od lat nie dźwigałam wszystkiego sama. I nagle poczułam żal. Że tak długo milczałam, że przez tyle lat nie mówiłam, że mi źle i że się boję. Że potrzebuję pomocy. Może to nie ich wina, że nie pomagali. Może po prostu nigdy im nie pozwoliłam? Patrzyłam na światełka choinki, na bałagan w kuchni, na kieliszki z resztką kompotu. I pomyślałam, że niczego już nie muszę udowadniać. Nie wiem, jak będzie za rok. Nie oczekuję cudów. Nie wierzę w bajkowe przemiany. Ale mam nadzieję, że już nigdy nie będę w tym wszystkim sama. Wytarłam łzy. Ciepłe. Inne. Takie, które przynoszą ulgę. I pierwszy raz od dawna, naprawdę głęboko, spokojnie odetchnęłam. Sabina, 43 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W mikołajki zrozumiałam, że dla męża jestem tylko kucharką. Żałuję, że 10 lat temu powiedziałam »tak« przed ołtarzem” „Teściowa stale kontroluje nasz domowy budżet. Nie mam zamiaru spowiadać się jej z każdej wydanej złotówki” „Dostałam sweter z reniferem na mikołajki. Mąż nawet w taki wyjątkowy dzień nie potrafił się postarać”
„Z ciężkim sercem namówiłam męża na Wigilię dla potrzebujących. Kiedy zobaczyłam radość w oczach dzieci, nie żałowałam”
„Wigilia. Ubrałam dzieci tak, jakbym naprawdę wierzyła, że mamy dokąd pójść. Natalia założyła bordową sukienkę, w której była rok temu na szkolnym jasełkach. Kacperkowi z trudem znalazłam czyste spodnie — jedna para miała dziurę, druga była za mała. Wybrałam te z dziurą, załatałam na szybko tak, by nie było widać”.
Nie pamiętam, kiedy ostatni raz święta naprawdę były świętami. Takimi z zapachem pierników, blaskiem w oczach dzieci i stołem, przy którym nikt nie milczy z powodu pustki w lodówce. Może wtedy, gdy Kacper jeszcze nie mówił pełnymi zdaniami, a Natalia wierzyła, że Święty Mikołaj przylatuje na saniach naprawdę. W tym roku nie mieliśmy na nic. Ani na choinkę, ani na mandarynki, ani na głupią świeczkę w kształcie aniołka. W portfelu miałam 27 złotych i paragon za mleko. W szafce z kolei paczkę makaronu i puszkę groszku. Marek nie patrzył mi w oczy. Od miesięcy żył obok, ale nie ze mną. Wstawał, wychodził niby „szukać czegoś”, a wracał późno, z chłodem i beznadzieją. — Zrobimy coś z tymi świętami? — zapytałam któregoś wieczora, gdy dzieci już spały. — Z czym? — burknął. — Nie ma z czego. Patrzyłam na Natalię, jak godzinami wyklejała aniołki z waty, z tym samym skupieniem, co kiedyś ja, gdy byłam dzieckiem. Jak opowiadała bratu o tym, że w Wigilię wszystko się może zdarzyć. I że może znów zobaczą mamę śmiejącą się tak jak kiedyś. Nie mogłam patrzeć, jak robią sobie nadzieję. I jak my ich z tej nadziei okradamy. Wiedziałam, że nie zrobię pierogów, nie kupię prezentów, nie zaproszę gości. Ale mogłam zrobić jedno: oszukać ich, że to wszystko… jakoś się udało. I że magia naprawdę istnieje. Nawet jeśli trzeba ją udawać. Chyba już czuł Wiedziałam o tej wigilii już od tygodnia. Sąsiadka z parteru, ta, co zawsze mówi głośniej niż trzeba, opowiadała o niej na klatce. Że fundacja, że paczki, że każdy może przyjść, bez zapisów. Słuchałam, udając, że mnie nie obchodzi, ale każde jej słowo wbijało mi się w serce. Zastanawiałam się, co to za ludzie tam będą. Czy tacy jak my, czy może jeszcze bardziej bezdomni, brudni, tacy, przed którymi dzieci się chowa? Jak mielibyśmy tam wejść z dziećmi, udając, że to przypadkiem? Że to tak po drodze, że może się przysiądziemy, bo ciepło? W środę podjęłam decyzję. — Marek — zaczęłam wieczorem, stając w progu kuchni, gdzie siedział w ciemności. — Hm? — Nie mogę patrzeć, jak Natalia robi aniołki z waty, wiedząc, że nie dostanie nawet mandarynki. Westchnął. Nie zapytał, o co chodzi. Chyba już czuł. — To co mamy zrobić? — Tam, na świetlicy… organizują wigilię. Dla ludzi w potrzebie. Pójdźmy tam. Udajmy, że to przypadek. Długo nic nie mówił. Potem tylko przetarł twarz dłonią i rzucił: — Nie wiem, czy dam radę. Ale jeśli one mają się choć raz uśmiechnąć… dobrze. Wyszłam do łazienki i dopiero tam się rozpłakałam. Bo wiedziałam, że to nie bohaterstwo — to wstyd przebrany za odwagę. Ale nie miałam innego pomysłu, jak im dać święta. Zatkało mnie Wigilia. Ubrałam dzieci tak, jakbym naprawdę wierzyła, że mamy dokąd pójść. Natalia założyła bordową sukienkę, w której była rok temu na szkolnym jasełkach. Kacperkowi z trudem znalazłam czyste spodnie — jedna para miała dziurę, druga była za mała. Wybrałam te z dziurą, załatałam na szybko tak, by nie było widać. Marek wyprasował koszulę. Gdyby ktoś z zewnątrz spojrzał, może by pomyślał, że jesteśmy „normalną” rodziną, idącą do babci albo na pasterkę. Tylko że nie było babci, nie było pasterki, i nikt nas nigdzie nie zapraszał. — Idziemy na spacer — powiedziałam dzieciom, jakby to był plan dnia. — Ale dlaczego się tak wystroiliśmy na spacer? — zapytała Natalia, marszcząc brwi. — Po prostu... święta są. Nawet spacer może być wyjątkowy — odpowiedziałam z uśmiechem, który mnie bolał. — A będzie kolacja? — dopytywał Kacper, wpatrzony we mnie jak w ekran z bajką. — Zobaczymy, może będzie — rzucił Marek, zerkając w bok. Szliśmy wolno, jakby to rzeczywiście był spacer. Mijaliśmy okna rozświetlone lampkami, przez firanki widać było choinki, stoły, ludzi w świątecznych swetrach. W pewnym momencie Natalia przystanęła. — Mamo... a ty się cieszysz? Zatkało mnie. Złapałam ją za rękę. — A ty? — Jeszcze nie wiem — odpowiedziała i ruszyła dalej. Do świetlicy zostało sto metrów. Zaczęłam się modlić, żeby nikt nas nie rozpoznał. I żeby dzieci uwierzyły, że naprawdę... znaleźliśmy to miejsce przypadkiem. Paraliżował mnie wstyd Drzwi świetlicy były otwarte, ale światło bijące ze środka zdawało się niemal zderzać z grudniową ciemnością. Przez chwilę staliśmy przed wejściem, jakbyśmy się bali, że to pułapka, że ktoś zaraz nas cofnie i powie: „to nie dla was”. W środku było ciepło — nie tylko od kaloryferów, ale od barszczu, śmiechu dzieci, kolęd płynących cicho z głośników. Na stołach leżały białe obrusy, a na nich stały skromne, ale prawdziwe wigilijne dania: pierogi, śledzie, kompot z suszu. I ciastka. Prawdziwe ciastka. Kacper aż zapiszczał z zachwytu. — Mamo! Zobacz, tu są Mikołaje! Dwóch wolontariuszy w czerwonych czapkach rozdawało dzieciom paczki. A ja? Stałam jak wryta. Paraliżował mnie wstyd. Jakby zaraz ktoś miał mnie zdemaskować. Pokazać palcem. Ale wtedy podeszła do nas kobieta. — Wesołych Świąt! Cieszę się, że przyszliście — powiedziała z uśmiechem. — My… przechodziliśmy. Nie wiedzieliśmy, że… — zaczęłam, spuszczając wzrok. – I bardzo dobrze, że przechodziliście. Jest dla was miejsce — odparła, jakby wiedziała wszystko. — Siadajcie, zaraz coś przyniosę. Usiedliśmy. Natalia początkowo obserwowała wszystko w milczeniu, ale gdy Kacper dostał prezent, roześmiała się. Po raz pierwszy od tygodni. Rozpłakałam się dopiero przy barszczu. Tak po cichu. W ukryciu. Ale kiedy Marek dotknął mojej dłoni pod stołem, nie odsunęłam jej. Tego wieczoru nikt nas nie zapytał, dlaczego tu jesteśmy. Jakbyśmy naprawdę mieli tu prawo być. Dziś nie było cudów Wróciliśmy późno, choć świetlica była tylko kilka przecznic od bloku. Kacper zasnął w drodze, tuląc paczkę z prezentami, której nie pozwolił sobie odebrać nawet na chwilę. Marek niósł go na rękach, a Natalia szła obok mnie, milcząca. W mieszkaniu panował chłód, którego wcześniej nie czułam aż tak bardzo. W świetlicy było jasno, pachniało piernikiem, ludzie się śmiali. Tu było cicho, ciemno i… po naszemu. Tylko czy jeszcze było po co to wszystko utrzymywać? Ułożyliśmy dzieci do snu. Natalia pocałowała mnie w policzek, jakby nic się nie stało. Jakby uwierzyła, że to wszystko dzisiaj to był przypadek. Zasnęła szybko. Ja leżałam w łóżku w ciszy, wpatrzona w sufit, który znałam już na pamięć. Marek też milczał. Oddychał ciężko, jakby coś go przygniatało. — Myślisz, że się domyśliła? — spytałam cicho. — Natalia to mądra dziewczyna. Ale może po prostu chciała nam to dać. Tę godzinę spokoju — odpowiedział bez odwracania się. — Nie chcę, żeby myślała, że się poddaliśmy — powiedziałam. To zdanie bolało mnie najbardziej. Marek wtedy się obrócił. Jego twarz była dość daleko, ale usłyszałam to wyraźnie: — Nie poddaliśmy się. Poszliśmy tam. Razem. To też siła. Wciąż nie byłam pewna, czy to prawda, ale wyczułam w tym coś, co pozwoliło mi choć na chwilę zamknąć oczy. Dziś nie było cudów, ale dzieci zasnęły z pełnymi brzuchami. I nikt się nie kłócił. To wystarczyło. Nie jestem idealną matką Następnego dnia wstałam wcześniej niż zwykle. W kuchni pachniało kawą, choć kawy prawie nie było: ostatnia porcja, jaką zostawiłam „na czarną godzinę”. Może to była właśnie ta godzina. Marek siedział przy stole, w tej samej koszuli, co wczoraj, poplamionej barszczem. Nie mówił nic. Ja usiadłam naprzeciwko i patrzyliśmy na siebie przez chwilę. — Wiesz… nie myślałam, że będziemy kiedyś w takim miejscu — odezwałam się pierwsza. Głos mi zadrżał. — Ja też nie. Ale może lepiej być tam, niż w domu, udając, że wszystko jest dobrze — odpowiedział. To było jedno z najmądrzejszych zdań, jakie od niego usłyszałam. — Zawsze się bałam, że dzieci poczują wstyd. A dziś czuję, że dostały coś ważniejszego niż prezenty — stwierdziłam. Marek pokiwał głową. — Dostały nas. Razem. I to, że mimo wszystko nie zniknęliśmy. W pokoju dzieci Natalia czytała Kacprowi bajkę spokojnym, łagodnym głosem. Takim, jakiego nawet ja nie umiałam z siebie wykrzesać w ostatnich dniach. Patrzyłam na Marka, na nasze kuchenne kafelki, popękane od lat, na obrus, który pamiętał lepsze czasy. I po raz pierwszy od miesięcy pomyślałam, że nie jestem porażką. Nie jestem idealną matką. Nie mam pieniędzy, wypchanej lodówki ani świątecznego obrusu, ale mam coś więcej — odwagę, by powiedzieć dzieciom prawdę. I żeby nie uciekać. Wtedy wstyd nie zniknął. ale przestał być większy od miłości. Już nie przypadkiem W naszym życiu nic się nagle nie poprawiło. Nie przyszła wygrana na loterii, nikt nie zapukał do drzwi z koszem prezentów i propozycją pracy. Ale kilka dni po świętach Marek dostał telefon — zaproponowano mu tymczasowe zlecenie w magazynie. Trzy tygodnie pakowania paczek. Nie było to wiele, ale wystarczyło, by zapłacić czynsz i kupić mleko bez liczenia drobnych. Natalia znowu się uśmiechała. Kacper chodził po mieszkaniu z czapką Mikołaja i twierdził, że w przyszłym roku on będzie rozdawał prezenty. A ja? Ja zaczęłam robić porządki — te w domu i te w głowie. Pomyślałam, że jeśli za rok znów nie będzie nas stać na święta, to pójdziemy tam znowu, tylko nie będziemy już udawać. Bo nikt nas tam nie wyśmiał. Nikt nie patrzył z litością. Wszyscy przyszli tak samo — z dziećmi, ze zmęczeniem, z pragnieniem, by choć raz w roku nikt nie pytał: „Dlaczego nie ma karpia?”. Tam, w tej świetlicy, naprawdę nie było cudów. Był barszcz, kilka prezentów i ludzie, którzy rozumieli. Ale dla nas to był cud. I jeśli kiedyś znów zabraknie wszystkiego, pójdziemy tam znowu. Już nie przypadkiem. Wiola, 41 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Po rozwodzie mama zupełnie sobie nie radziła. Przygarnęłam ją i dziś nie mam ani prywatności, ani oszczędności” „Romans w pracy rozgrzał mnie w grudniu niczym zimowa herbata. Szkoda, że zabrakło happy endu jak w świątecznym filmie" „Mąż dostał 5000 zł premii świątecznej, a ja ją wydałam w godzinę. Modliłam się, by nic nie zauważył”
„W Wigilię nie spodziewałem się niczego więcej prócz samotności. Tymczasem przypadkiem odnalazłem rodzinne ciepło”
„— Bo nie jest wesołe. Ale nie szkodzi. Człowiek się przyzwyczaja. Do pustego stołu też. Najgorsze, że jak siadam, to ciągle chcę zapytać: Zosiu, gdzie dałaś serwetki?, a potem sobie przypominam, że przecież od czterech lat ich nie chowa. — Głos mi lekko zadrżał, więc szybko uciąłem. — Przepraszam. Jakoś się rozgadałem”
Nie wiem, kiedy to się stało. Kiedy dom, który kiedyś tętnił życiem, i rozmowami, a pachniał bigosem mojej Zosi, zamienił się w echo. Cisza bywa głośniejsza, niż człowiek potrafi znieść. Odkąd odeszła, mój świat przycichł. Nawet zegar na ścianie przestał tykać, jakby też nie miał już dla kogo. Jak co roku, 24 grudnia, siedzę przy stole, przy którym brakuje wszystkich. Mam dwoje dzieci. Dobre dzieci. Żyją za granicą — córka w Londynie, syn w Berlinie. Mają swoje sprawy, swoje dzieci, swoje święta. Dzwonią, oczywiście. Wysyłają życzenia przez telefon. „Tato, przykro nam, że nie możemy być w tym roku. Może w przyszłym?” — zawsze „może w przyszłym”. A ja za każdym razem mówię: „Nie martwcie się, wszystko u mnie dobrze”. Kłamię, choć w sumie… może to już nie kłamstwo, a przyzwyczajenie. Wstałem dziś o szóstej. Ugotowałem barszcz, usmażyłem karpia — tylko jedną porcję. Nawet uszka kupiłem w sklepie, chociaż Zosia by się obruszyła. Pół dnia błąkałem się po mieszkaniu, przestawiając rzeczy z miejsca na miejsce. W radio leciały kolędy, ale nic nie grało w środku. Około południa spojrzałem w lustro i pomyślałem: „Stefan, idź do fryzjera. Przynajmniej przy tym karpiu wyglądaj jak człowiek”. Może to głupie, ale zawsze przed Wigilią się strzygłem — taki rytuał, który pomagał udawać, że wszystko jest jak dawniej. Ubrałem się w marynarkę i ruszyłem do salonu na rogu. Tam pracuje Magda, młoda fryzjerka z ciepłym uśmiechem, która zawsze zapyta, jak się czuję, nawet jeśli wie, że odpowiedź będzie krótka. Tym razem nie spodziewałem się niczego innego. Ot, rutynowa wizyta, odrobina rozmowy i powrót do pustego mieszkania. Tylko że los, ten stary figlarz, postanowił tym razem napisać dla mnie zupełnie inny scenariusz. Pokręciłem głową, próbując się uśmiechnąć W salonie było ciepło i pachniało lakierem do włosów. Magda jak zwykle przywitała mnie z uśmiechem i zaprosiła na fotel. Miała na sobie bordowy fartuch i włosy spięte w niedbały kok, spod którego wysuwały się niesforne kosmyki. — Panie Stefanie, jak to dobrze pana widzieć. Świąteczna fryzura, co? — zagadnęła, zakładając mi pelerynkę na ramiona. — Tradycja. Nawet jak człowiek siedzi sam, to niech chociaż dobrze wygląda przy tym karpiu — mruknąłem. Zaczęła strzyc, a nożyczki stukały rytmicznie. Patrzyłem na siebie w lustrze i widziałem starego człowieka z siwymi brwiami i oczami, które kiedyś błyszczały radością. Teraz tylko odbijały światło. — Rodzina nie przyjeżdża? — spytała ostrożnie, jakby nie była pewna, czy ma prawo. — Gdzie tam. Dzieci za granicą. Córka wysłała zdjęcie choinki, syn dzwonił rano. Powiedzieli, że może za rok. A ja odpowiedziałem, że wszystko dobrze. Bo co miałem powiedzieć? — Wzruszyłem ramionami. Magda skupiła się na cieniowaniu włosów, ale widziałem kątem oka, jak marszczy czoło. — A u pana w domu... przygotowane już wszystko? — zapytała po chwili. — A jakże. Barszcz, karp, opłatek z zeszłego roku. Będzie mi towarzyszył. Taki jedyny gość — zażartowałem gorzko. — To nie brzmi wesoło — zauważyła cicho. — Bo nie jest wesołe. Ale nie szkodzi. Człowiek się przyzwyczaja. Do pustego stołu też. Najgorsze, że jak siadam, to ciągle chcę zapytać: „Zosiu, gdzie dałaś serwetki?”, a potem sobie przypominam, że przecież od czterech lat ich nie chowa. — Głos mi lekko zadrżał, więc szybko uciąłem. — Przepraszam. Jakoś się rozgadałem. Magda nic nie powiedziała. Odłożyła nożyczki, zdjęła pelerynkę z moich ramion i przez chwilę tylko patrzyła mi w oczy, jakby widziała coś więcej niż fryzurę. — Panie Stefanie — odezwała się w końcu. — Niech pan nie siedzi jutro sam w mieszkaniu. Zaskoczony spojrzałem na nią, nie wiedząc, co powiedzieć. — Proszę przyjść do nas. Ja, mój mąż, dzieciaki, mama… Zrobimy miejsce przy stole. Zje pan z nami kolację. Naprawdę. Tylko proszę nie mówić, że będzie pan zawadzał. Pokręciłem głową, próbując się uśmiechnąć, ale poczułem, że robi mi się gorąco na twarzy. — Dziękuję, ale nie chcę przeszkadzać. To wasze święta, wasza rodzina. — Właśnie dlatego. Bo święta są po to, żeby nikt nie był sam. Proszę się zastanowić. Jak pan zmieni zdanie, to wie pan, gdzie mieszkamy. — Uśmiechnęła się delikatnie i wręczyła mi kartkę z adresem. Wyszedłem na ulicę z lekkim zawstydzeniem i tą kartką w kieszeni. Szło się trudno, bo coś zaczęło mnie uwierać w sercu. Nie byłem przyzwyczajony do zaproszeń. Do ciepła też już chyba nie. Usłyszałem śmiech Dzień później chodziłem po mieszkaniu przez godzinę, próbując się czymś zająć. Włączyłem radio, potem je wyłączyłem. Spojrzałem na karpia — leżał samotnie na półmisku, jakby i on czekał na kogoś, kto nie przyjdzie. Usiadłem na chwilę, ale nie potrafiłem usiedzieć. W końcu sięgnąłem po tę kartkę, którą dała mi Magda, i długo się jej przyglądałem, jakby sama miała mi powiedzieć, co zrobić. Wstałem. Przeszedłem do pokoju, otworzyłem szufladę i wyciągnąłem pudełko z małą, drewnianą choinką, którą kiedyś zrobiłem dla Zosi. Przez lata stała na komodzie, teraz leżała zapomniana. Wziąłem ją do ręki, odkurzyłem delikatnie palcami. Potem owinąłem w papier i zapakowałem do reklamówki. Szło się ciężko, bo w głowie kotłowały się myśli. Czy nie przesadzam? Czy nie będę wyglądał, jakbym się narzucał? Może Magda powiedziała to z uprzejmości? Ale nogi same mnie prowadziły. Zatrzymałem się przed drzwiami ich domu, zawahałem się, a potem zapukałem. Otworzyła dzieciarnia. Chłopak w bluzie z kapturem i dziewczynka z kokardką we włosach. — Mamaaa! — zawołała dziewczynka do środka. — Dziadek Stefan przyszedł! Usłyszałem śmiech i tupot. Po chwili w drzwiach stanęła Magda, cała rozpromieniona. — Panie Stefanie, tak się cieszę, że pan jednak przyszedł! Proszę, proszę, wchodzić. Już tu dzieci z panem powieszą płaszcz. Kuba, pomóż panu! Zanim zdążyłem cokolwiek powiedzieć, byłem już bez kurtki i otoczony przez dzieci, które zaczęły mnie wypytywać o wszystko. Jak się nazywam, czy mam wnuki, czy umiem robić drewniane aniołki. Czułem się trochę jak w zoo, ale z każdą kolejną minutą napięcie zaczynało puszczać. W salonie pachniało piernikiem i kapustą z grzybami. Stół był już nakryty, a przy nim siedziała seniorka z zawadiackim spojrzeniem. — No, w końcu ktoś porządny przy stole, a nie tylko ten mój zięć — rzuciła, wpatrując się we mnie z uśmiechem. — Dzień dobry — powiedziałem, lekko się kłaniając. — Tomek jestem. — Rękę podał mi wysoki facet z brodą. — Pan musi być ten słynny Stefan. Magda mówiła, że złote ręce pan ma. Podałem mu reklamówkę. — To tak z wdzięczności. Choinka. Sam zrobiłem. Może się przyda. — Patrzcie dzieciaki, dziadek Stefan przyniósł prezent! — zawołał Tomek. — Dla dziadka Stefana — przeczytała na głos dziewczynka, Oliwia, trzymając w rękach laurkę, którą wyjęła spod stołu. — Bo Magda powiedziała, że przyjdzie pan, i kazała narysować. To ja narysowałam — dodała z dumą. Wziąłem rysunek. Przedstawiał mnie przy stole, z uśmiechniętymi dziećmi dookoła. Ogarnęło mnie wzruszenie. — Dziękuję... — wydusiłem, nie wiedząc, co powiedzieć. — Proszę nie dziękować, tylko siadać. Kompot z suszu zaraz się skończy! — rzuciła pani Janina i poklepała krzesło obok siebie. Usiadłem. Patrzyłem na ten dom, tę rodzinę, ten stół i czułem, że coś się we mnie budzi. Jakaś gruba warstwa samotności, którą nosiłem w sercu, zaczynała się kruszyć. Tylko skinąłem głową Siedzieliśmy przy stole, który aż się uginał od jedzenia. Wszyscy mówili naraz: dzieci opowiadały, co dostały w szkole od Mikołaja, a pani Janina wspominała, jak kiedyś trzeba było stać w kolejce po pomarańcze. Magda krążyła między kuchnią a stołem, co chwilę dolewając kompotu albo poprawiając serwetki, chociaż wszystko było już idealnie. — Panie Stefanie, to prawda, że miał pan własną stolarnię? — spytał Tomek, podając mi pierogi. — Prawda. Czterdzieści dwa lata. Stół, przy którym siedzimy, też mógłbym zrobić, tylko teraz już trochę oczy słabsze — odpowiedziałem z lekkim uśmiechem. — A ja bym chciała taki domek dla lalek! — krzyknęła Oliwia. — Z prawdziwymi oknami! — I łóżkiem! — dodał Kuba. Roześmiałem się. Nie pamiętałem, kiedy ostatni raz dzieci mówiły coś do mnie z taką ekscytacją. Pani Janina zaczęła nucić kolędę i po chwili wszyscy do niej dołączyli. Ja też, chociaż głos mi drżał. Magda podeszła do mnie, objęła ramieniem i nic nie mówiła, tylko była. Tyle wystarczyło. Na koniec, kiedy już miałem zbierać się do wyjścia, Magda podeszła do kredensu, wyjęła dodatkowy talerz i położyła go obok mojego miejsca. — To dla pani Zosi — powiedziała cicho. — Skoro pan jest z nami, to ona też powinna być. Nie odpowiedziałem. Tylko skinąłem głową i po raz pierwszy od lat poczułem, że ktoś zrozumiał więcej, niż powiedziałem. Zamknąłem oczy Wróciłem do domu późnym wieczorem. Cicho było jak zawsze, ale tym razem nie bolało tak bardzo. Położyłem torbę na komodzie, zdjąłem płaszcz i usiadłem przy stole. W półmroku czekała na mnie paczka od dzieci — przysłali ją kilka dni wcześniej. Otworzyłem ją powoli, jakby z obowiązku. W środku była koszula, pudełko czekoladek i kartka z napisem: „Wesołych Świąt, tato”. Przeczytałem, odłożyłem i nic nie poczułem. Sięgnąłem za to po rysunek, który dostałem od Oliwii. Przedstawiał mnie z uśmiechem, wśród ludzi, z którymi dziś siedziałem przy stole. Położyłem go obok zdjęcia Zosi. Patrzyła z niego ciepło, jak zawsze. — Zobacz, kochanie, jednak ktoś mnie dziś zaprosił — powiedziałem szeptem, jakby miała mnie usłyszeć. Zamknąłem oczy i przez chwilę nie byłem sam. W sercu zrobiło się cieplej, lżej, tak, jakby ten wieczór w końcu coś naprawił. Nie wszystko, ale choć część. Zrozumiałem, że człowiek może mieć dzieci, które kocha, ale to nie zawsze one będą blisko, gdy najbardziej potrzeba. Czasem bliżej są ci, którzy nie muszą, ale chcą. I to wystarczy, by poczuć się znów potrzebnym. Stefan, 76 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Przygotowałam paczki dla biednych dzieci na święta. Mąż od razu się zezłościł, że marnuję jego pieniądze” „Uwagi teściowej puszczałam mimo uszu. Gdy jednak stwierdziła, że źle wychowuję syna, przestałam gryźć się w język” „Zięć miał pretensje, bo dałam wnukom tylko po 100 zł w kopercie na święta. Uznał, że jestem skąpa”
„Zajęcia z rękodzieła miały mi urozmaicić dzień na starość. Spotkałem tam kogoś, kto obudził moje serce z głębokiego snu”
„Znów rozległ się śmiech, ktoś rzucił, że to zdanie powinno wisieć na ścianie, a ja poczułem coś, czego dawno nie czułem. Byłem zauważony. Nie jako tło, nie jako ktoś przypadkowy, tylko jako uczestnik rozmowy, która miała sens. Pilnowałem się jednak, żeby nie wyjść na tego, który za bardzo się stara. Odpowiadałem spokojnie, z ironią, którą znałem i lubiłem”.
Zima zawsze mnie rozbrajała. Nie w sensie romantycznym: żadnych sań, rumieńców ani skrzypiącego śniegu pod butami. Raczej w tym bardziej przyziemnym: dni ciągną się jak niedzielne kazanie, a cisza w mieszkaniu robi się gęsta, lepka, prawie słyszalna. Nauczyłem się już, że czas nie płynie, tylko się rozlewa. Od rana do południa mierzę go kolejnymi serwisami informacyjnymi w radiu. O siódmej jeszcze coś mnie obchodzi, o dwunastej już tylko kiwam głową, a o dziewiętnastej wyłączam, bo i tak wiem, że świat beze mnie da sobie radę. Mieszkam sam. Inteligentnie, jak lubię o tym myśleć, choć prawda jest mniej elegancka: po prostu zostałem sam i nauczyłem się to racjonalizować. Kubek zawsze stoi tam, gdzie go zostawiłem. Nikt nie przestawia książek. Nikt nie pyta, czemu znów jem kolację o dziesiątej. Tyle że czasem, zwłaszcza zimą, zaczynam mieć wrażenie, że żyję obok ludzi, a nie między nimi. Decyzja o zapisaniu się do domu kultury przyszła nagle, w środku popołudnia, gdy przyłapałem się na tym, że rozmawiam z czajnikiem. — No dawaj, zagotuj się wreszcie — mruknąłem do niego, a on, złośliwy drań, bulgotał dalej, bez pośpiechu. „Zajęcia z rękodzieła – edycja zimowa” — to brzmiało jak żart, ale kliknąłem. Z nudy, z ciekawości, a może i z potrzeby zobaczenia czyjejś twarzy, która nie będzie odbiciem w lustrze. Pierwszego dnia w domu kultury uderzył mnie zapach herbaty i czegoś jeszcze — może kleju, może starego drewna. Stoły przykryte ceratą, krzesła pamiętające inne dekady, gwar rozmów. Usiadłem niepewnie, czując się jak uczeń, który przyszedł do złej klasy. Wtedy ją zobaczyłem. Lucyna siedziała naprzeciwko, wyprostowana, elegancka, z tym spojrzeniem, które od razu sprawia, że człowiek też od razu prostuje plecy. Popatrzyła na moje puste ręce i uniosła brew. — Pan też haftuje w myślach, czy igłę pan zgubił po drodze? Uśmiechnąłem się, zanim zdążyłem pomyśleć. — Zawsze uważałem, że najlepsze rzeczy robi się bez przygotowania — odpowiedziałem. — To świetnie — rzuciła. — Życie też rzadko daje instrukcję. I tak, zupełnie mimochodem, przestałem być tylko obok. Ktoś z grupy parsknął śmiechem Usiadłem obok Lucyny na kolejnych zajęciach trochę przypadkiem, a trochę z premedytacją. Krzesło stało wolne, a ja uznałem, że jeśli już zdecydowałem się wyjść z domu, to nie będę udawał, że wszystko jedno, gdzie siadam. Miała przed sobą starannie rozłożone nici i wyglądała, jakby dokładnie wiedziała, co robi, nawet jeśli jeszcze nie zaczęła. Ja rozkładałem swoje przybory wolniej, z tą ostrożnością człowieka, który nie chce się przyznać, że nie do końca wie, od czego zacząć. — Proszę tylko nie brać zielonej — rzuciła, nie podnosząc wzroku. — Ona zawsze wygląda niewinnie, a potem wszystko psuje. — Zielona? — Spojrzałem na nią. — Myślałem, że to kolor nadziei. — W życiu, owszem. W hafcie to sabotaż — odpowiedziała i wreszcie na mnie spojrzała. Ktoś z grupy parsknął śmiechem, ktoś inny dorzucił komentarz o artystycznej wolności, a prowadząca pokręciła głową z pobłażaniem. Atmosfera zrobiła się lżejsza, jakbyśmy wszyscy dostali sygnał, że tu wolno się nie traktować zbyt serio. Zauważyłem, że ludzie zaczęli przysłuchiwać się naszej wymianie zdań, jakby była częścią programu. — Pan też tak w życiu wybiera kolory? — zapytała Lucyna. — Na chybił trafił? — Raczej ostrożnie — odpowiedziałem. — Mam tendencję do unikania rzeczy, które kłują. — To błąd — powiedziała spokojnie. — Najbardziej trzeba uważać na to, co przestaje kłuć. Wtedy człowiek się przywiązuje. Znów rozległ się śmiech, ktoś rzucił, że to zdanie powinno wisieć na ścianie, a ja poczułem coś, czego dawno nie czułem. Byłem zauważony. Nie jako tło, nie jako ktoś przypadkowy, tylko jako uczestnik rozmowy, która miała sens. Pilnowałem się jednak, żeby nie wyjść na tego, który za bardzo się stara. Odpowiadałem spokojnie, z ironią, którą znałem i lubiłem. W środku analizowałem każde jej słowo, zastanawiając się, czy tak po prostu mówi do wszystkich, czy to było skierowane do mnie. Nie znalazłem odpowiedzi, ale pierwszy raz od dawna nie przeszkadzało mi to, że czegoś nie wiem. Poczułem lekki niepokój To, że zaczęliśmy wychodzić poza dom kultury, stało się bez wielkich ustaleń. Po prostu któregoś dnia Lucyna założyła płaszcz, spojrzała na mnie i powiedziała, że w galerii niedaleko otworzyli wystawę, której nikt nie rozumie, więc warto ją zobaczyć. Uznałem, że to wystarczający powód. Szliśmy wolno, bo chodniki były śliskie, a miasto wyglądało, jakby ktoś celowo przygasił światła. Zima nie była tu tłem, tylko pełnoprawnym uczestnikiem spaceru. Wystawa okazała się cicha i jasna, pełna ludzi stojących z rękami założonymi na plecach. Lucyna nachyliła się do mnie i powiedziała półgłosem, że najbardziej ceni sztukę, przy której nie trzeba udawać zachwytu. Odpowiedziałem, że ja z kolei nie ufam dziełom, które od razu wszystko tłumaczą. Spojrzała na mnie z uznaniem, a potem przez dłuższą chwilę staliśmy w milczeniu. Cisza nie była ciężka — raczej wygodna, jakby każde z nas miało gdzie się w niej ulokować. Po takich wieczorach zaczynałem zauważać, że planuję dni inaczej. Sprawdzałem, czy mamy zajęcia, czy może gdzieś pójdziemy, choć na głos nazywałem to zwykłym wyjściem. Podczas jednego z wieczorów poezji rozmawialiśmy o słowach, które są zbędne, i o ludziach, którzy nie są. Lucyna stwierdziła, że z wiekiem coraz mniej ma cierpliwości do jednych i coraz więcej czułości dla drugich. Przytaknąłem, choć w środku poczułem lekki niepokój. Zastanawiałem się, czy ja jestem dla niej tylko kimś od rozmów, czy czymś więcej, czego jeszcze nie umiałem nazwać. Dotknęliśmy jakiejś granicy Z czasem zauważyłem, że żarty Lucyny przestały być dla mnie tylko błyskotliwymi uwagami rzuconymi w przestrzeń. Zaczęły coś znaczyć, a ja łapałem się na tym, że wracałem do nich myślami długo po zajęciach. Kiedy opowiadała o kimś z dawnych znajomych albo wspominała wieczór spędzony w innym gronie, pojawiał się we mnie nieprzyjemny skurcz. Nie nazwałbym tego zazdrością — raczej czymś wstydliwym, czego nie chciałem w sobie widzieć. Na jednych z zajęć atmosfera była bardziej nerwowa. Ktoś się spóźnił, ktoś inny głośno narzekał, a ja byłem zmęczony po nieudanym dniu. Lucyna rzuciła w żartach, że niektórzy przychodzą tu chyba tylko po to, żeby mieć alibi na samotność. Uśmiechnęła się, ale poczułem, jakby słowa trafiły we mnie celniej, niż powinny. Odpowiedziałem chłodniej, niż planowałem, sugerując, że nie każdy ma potrzebę tłumaczenia się ze swojego życia. — Widzę, że dziś ostrożniej dobierasz słowa — powiedziała, unosząc brew. — Czasem żart przestaje być niewinny — odparłem. Zapadła krótka cisza. Grupa udawała, że zajmuje się swoją pracą, ale czułem na sobie spojrzenia. Lucyna skinęła głową, jakby przyjęła do wiadomości coś ważnego, a potem odsunęła się o pół krzesła. Reszta zajęć minęła spokojnie, ale między nami pojawił się dystans, którego wcześniej nie było. Wracając do domu, analizowałem każde zdanie, każde spojrzenie. Zastanawiałem się, czy to ja przesadziłem, czy po prostu dotknęliśmy jakiejś granicy. Bałem się, że nazwanie czegokolwiek na głos mogłoby wszystko popsuć, a jednocześnie coraz trudniej było udawać, że to tylko towarzystwo do rozmów. Poczułem ulgę Spacer po zajęciach był dłuższy niż zwykle, choć trasa się nie zmieniła. Śnieg skrzypiał pod butami, a ja czułem, że jeśli teraz nie powiem tego, co chodzi mi po głowie od kilku dni, to już nie powiem nigdy. Lucyna szła obok, ręce miała w kieszeniach płaszcza, a spojrzenie skierowane przed siebie. Nie wyglądała na zdystansowaną — raczej na skupioną, jakby coś rozważała. Zatrzymałem się przy skrzyżowaniu i powiedziałem, że chciałbym coś zaproponować, zanim znów schowamy się każdy w swoim życiu. Spojrzała na mnie uważnie, bez ironii, którą tak dobrze znałem. — Może zamiast wspólnego haftowania, spróbujemy wspólnego gotowania? — zapytałem, starając się, by głos mi nie zadrżał. Przez chwilę milczała. Ta chwila była gęsta od myśli, które nie chciały się uporządkować. W końcu uśmiechnęła się lekko. — Pod jednym warunkiem — odpowiedziała. — Zakupy robimy razem, a nie tak, że jedno bierze na siebie wszystko. Poczułem ulgę, ale też coś więcej. Jej odpowiedź nie była ani ucieczką, ani deklaracją — raczej zaproszeniem do rozmowy o tym, jak się dzielić. Zaczęliśmy mówić o prostych sprawach, o tym, kto co potrafi, a czego nie znosi robić. Zorientowałem się, że ta rozmowa dotyczy nie tylko jedzenia, lecz także codzienności, która wymaga uwagi i obecności. Kiedy rozstaliśmy się tego wieczoru, pojąłem, że zrobiliśmy krok, który zmienia perspektywę. Nie czułem już napięcia związanego z niewiedzą, tylko głęboki spokój, który brał się z odwagi. Zaczęła słuchać moich wahań Nie było momentu, w którym mogłem powiedzieć: teraz jesteśmy razem. Nic się nie zatrzasnęło ani nie otworzyło z hukiem. Po prostu któregoś dnia ustaliliśmy, że spotkamy się wcześniej, bo trzeba coś przygotować, a innym razem, że przełożymy wyjście, bo jedno z nas było zwyczajnie zmęczone. W tych drobnych decyzjach ukrywało się więcej znaczenia niż w jakiejkolwiek deklaracji. Z czasem pojawiły się listy spraw do zrobienia, ustalenia, kto czym się zajmie, i rozmowy, które nie zawsze były lekkie. Oboje mieliśmy swoje przyzwyczajenia i swoje granice, a ich zderzenie bywało niewygodne. Nie uciekaliśmy jednak od tego. Czułem, że odpowiedzialność nie jest ciężarem, jeśli nie dźwiga się jej samemu. Czasem siedzieliśmy obok siebie w ciszy, każdy zajęty czymś innym, a ja miałem wrażenie, że to właśnie jest bliskość. Lucyna potrafiła powiedzieć wprost, gdy coś jej nie odpowiadało, a ja uczyłem się nie brać tego za atak. Ona z kolei zaczęła słuchać moich wahań, nawet tych, których nie potrafiłem jasno nazwać. Nie wiedziałem, dokąd to wszystko prowadzi. Nadal nie wiem. Pierwszy raz od dawna nie traktowałem tej niewiedzy jak zagrożenia. Zamiast tego była przestrzenią, w której można się poruszać — ostrożnie, ale razem. I to wystarczało, żeby zimowe dni przestały być tylko czymś do przetrwania. Stefan, 67 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Mój chłopak był sztywny jak mrożony karp. Cokolwiek robiłam, nie mogłam wykrzesać z niego iskry” „Przed świętami ujrzałam męża w objęciach innej. Zrozumiałam, że mój związek się sypie jak poświąteczna choinka w salonie” „Mąż dał mi w Wigilię rajstopy z kiosku i przecenioną czekoladę. W święta zrozumiałam, że nie chcę już tak żyć”
„To małżeństwo od dawna było farsą. W zimę mąż nagle się obudził, zebrał swoje zabawki i zostawił mnie samą z dziećmi”
„Odwrócił się, jakby chciał coś dodać. Mówił o zmęczeniu, o tym, że się pogubił, że nie wie, kiedy to się stało. Słuchałam, ale bardziej siebie niż jego. Wiedziałam, że ten moment był tylko kwestią czasu. Patrzyłam, jak idzie do sypialni i wyciąga torbę. Dzieci były w drugim pokoju. Jeszcze nie wiedziały”.
Zimą wszystko widać wyraźniej: kurz na półkach, pęknięcia na ścianach i to, co od dawna było tylko ledwo wyczuwalne, nagle zaczyna bić po oczach. W naszej kuchni zawsze było chłodno, ale tej zimy przeciąg stał się czymś więcej niż niedogodnością. Nie było miejsca w mieszkaniu, w którym nie ciągnąłby po odsłoniętych nogach czy plecach. Wstaję codziennie o szóstej. Nie dlatego, że muszę, dzieci przecież jeszcze śpią, tylko dlatego, że cisza o tej porze jest najbezpieczniejsza. Parzę kawę, staję w oknie i automatycznie sprawdzam, czy znowu niedomknięte. Zawsze jest. Kamil mówił, że „trzeba będzie to zrobić”, ale jak zwykle nie było kiedy. Jak zwykle zrobię to ja. Albo przyzwyczaję się do zimna. Od jedenastu lat jesteśmy razem. To długo. Wystarczająco długo, żeby przestać liczyć wspólne wieczory, a zacząć liczyć obowiązki. Dzieci, pranie, zakupy, przedszkole, kolacje. Kiedyś myślałam, że to etap. Że jak dzieci podrosną, to wróci coś między nami. Teraz już nie wiem, co właściwie miałoby wrócić. Kamil pojawia się w domu coraz później albo wcale. Albo wraca tylko ciałem, zostawia buty w przedpokoju i ciszę w salonie. Czasem rzucam w biegu: — Musiałem dłużej zostać. Albo ja pytam: — Zjesz coś? — Zjadłem w pracy. I to by było na tyle. Bez kłótni. Bez przepychanek. Jakbyśmy oboje uznali, że szkoda energii na coś, co i tak się nie zmieni. Wieczorami, kiedy dzieci już śpią, siedzę w kuchni i słucham, jak w oknie świszczy wiatr. Myślę wtedy, że od dawna wszystko trzyma się na mnie — dom, dzieci, spokój. Nawet cisza jest moja. Jeszcze nie wiedziały Niedziela była ciężka od samego rana. Nie wydarzyło się nic konkretnego, a mimo to powietrze w domu miało w sobie coś gęstego, jakby od dawna czekało na jedno zdanie. Dzieci kręciły się po mieszkaniu bez większego entuzjazmu, bardziej z przyzwyczajenia niż z radości. Norbert bawił się na dywanie, Ania oglądała bajkę, a ja robiłam obiad, chociaż nikt wyraźnie nie był głodny. W kuchni było zimno. Stałam przy blacie w swetrze, czując, jak od okna ciągnie po plecach. Przez chwilę pomyślałam, że mogłabym coś z tym zrobić, ale odłożyłam to na później, jak wszystko inne. Kamil siedział przy stole i patrzył w telefon. Nie udawał, że jest zajęty. Po prostu tam był. — Długo jeszcze? — zapytał bez podnoszenia wzroku. — Zaraz — odpowiedziałam spokojnie. Zjedliśmy razem, choć bez rozmów. Dzieci coś opowiadały, ale każde z nas reagowało osobno, jakbyśmy byli dwiema różnymi wyspami połączonymi tylko ich głosami. Po obiedzie Kamil wstał, podszedł do okna i przez chwilę stał tyłem do mnie. Wtedy powiedział to cicho, bez przygotowania: — Nie daję rady. Myślałem, że będzie inaczej. Wytarłam ręce w ścierkę i spojrzałam na niego. Nie poczułam szoku. Byłam na to gotowa. — Ja też tak myślałam — powiedziałam. — Ale wzięłam to na siebie. Odwrócił się, jakby chciał coś dodać. Mówił o zmęczeniu, o tym, że się pogubił, że nie wie, kiedy to się stało. Słuchałam, ale bardziej siebie niż jego. Wiedziałam, że ten moment był tylko kwestią czasu. Patrzyłam, jak idzie do sypialni i wyciąga torbę. Dzieci były w drugim pokoju. Jeszcze nie wiedziały. Popatrzyłam na niego bez gniewu Dzieci zasnęły szybciej niż zwykle, jakby ten dzień również je zmęczył. Zamknęłam drzwi do ich pokoi i przez chwilę stałam na korytarzu, słuchając równych oddechów. To był ten moment, kiedy wszystko powinno się zatrzymać, a jednak wiedziałam, że nic się nie cofnie. W salonie paliła się tylko jedna lampka, a Kamil klęczał przy torbie, układając rzeczy bez pośpiechu. Patrzyłam, co wkłada. Kilka koszulek, ładowarka, szczoteczka. Nie zabrał wielu rzeczy. Zostawił te, które i tak od dawna należały bardziej do mnie niż do niego. Nie zapytał, czy czegoś nie potrzebuję. Ja też nie zapytałam, dokąd jedzie. To nie miało już znaczenia. — Dzieci śpią — powiedziałam cicho, choć wiedział. Skinął głową. Przez chwilę pomyślałam, że może coś jeszcze powie, że zatrzyma się w drzwiach, że o coś zapyta. Zamiast tego podniósł torbę i podszedł do wyjścia. Stanął jeszcze na sekundę, jakby przypomniał sobie coś ważnego. — Jakby coś, dzwoń. Popatrzyłam na niego bez gniewu, bez żalu, bardziej z uczuciem końca długiego dyżuru. — Nie będę. Nie odpowiedział. Otworzył drzwi i wyszedł, zamykając je za sobą cicho, jakby bał się obudzić dzieci. Stałam jeszcze chwilę w przedpokoju, czując, jak cisza rozlewa się po mieszkaniu. Nie była pusta, a ciężka i znajoma. Wiedziałam, że to nie moja siła, tylko zmęczenie, które nie pozwoliło mi go zatrzymać. Chciałam tylko, żeby przestało wiać Wróciłam do kuchni, jakbym robiła to setki razy wcześniej. Ten sam ruch, ten sam krok, to samo światło nad blatem. Zimno było bardziej wyraźne niż przed chwilą, jakby jego wyjście coś odsunęło i nic już nie zatrzymywało powietrza przy oknie. Usiadłam na krześle i przez dłuższą chwilę nie robiłam nic. Słyszałam w głowie jego głos, urywany, pozbawiony pewności. Nie daję rady. Myślałem, że będzie inaczej. Te zdania wracały, ale już bez niego. Nie miały adresata. Zostały tu, razem ze mną. Wstałam i sięgnęłam po taśmę z szuflady. Leżała tam od dawna, odłożona na później, jak wiele innych drobiazgów, które czekały, aż ktoś się nimi zajmie. Podeszłam do okna i zaczęłam zaklejać szczelinę, powoli, dokładnie. Ręce mi się nie trzęsły, nie czułam gniewu. Skupiłam się, jakby ten jeden gest był teraz najważniejszy. Nie naprawiałam niczego więcej. Nie przywracałam tego, co się rozpadło. Chciałam tylko, żeby przestało wiać. Żeby dało się tu stać bez uczucia, że coś ciągle ucieka. Dopiero wtedy dotarło do mnie, że nie ma już żadnego „my”. Byłam ja i dzieci. I to musiało wystarczyć. Kiedy skończyłam, spojrzałam na okno. Wyglądało zwyczajnie — tak jak wszystko, co zostaje po decyzjach, które zmieniają całe życie. Oparłam się o blat i wzięłam głęboki oddech. Po prostu to zaakceptowałam. Siedziałam z nimi przy stole Zajrzałam do pokojów dzieci jeszcze raz, chociaż wiedziałam, że śpią. Ania była odkryta, więc poprawiłam kołdrę i pogładziłam ją po włosach. Norbert leżał zwinięty w kłębek, z twarzą spokojną, nieświadomą niczego. Przez chwilę pomyślałam, że dobrze, że tego nie widziały. Że ich świat na razie mógł zostać nienaruszony. Wróciłam do kuchni i zaczęłam szykować kolację, mimo że była późna pora. Ręce same wiedziały, co robić. Chleb, masło, coś prostego, bez zastanawiania się. Włączyłam małe światło nad blatem, to, którego zwykle używałam wieczorami, kiedy nie chciałam budzić całego domu. Czułam zmęczenie, ale nie pozwoliłam mu się rozlać. Dzieci musiały zjeść, nawet jeśli jadłyby półprzytomne. — Zjesz jeszcze? — zapytałam cicho, kiedy Norbert przyszedł do kuchni, zaspany, z potarganymi włosami. — Tylko trochę — odpowiedział. Postawiłam talerz na stole. Ania przyszła chwilę później. — Chcesz herbaty? — zapytałam. Skinęła głową. Nie pytali, gdzie jest ojciec. Może jeszcze nie zauważyli. Może uznali, że wróci później, jak zwykle. Nie poprawiałam ich wyobrażeń. Tego wieczoru nie miałam siły na tłumaczenia. Siedziałam z nimi przy stole, obserwując, jak jedzą. Rozmawiali o drobiazgach, o bajce, o jutrzejszym dniu. Odpowiadałam, uśmiechałam się wtedy, kiedy trzeba było. Czułam, jak normalność przykrywa wszystko inne, jak cienka warstwa, ale wystarczająca, żeby przetrwać noc. To nie było bohaterstwo Po kolacji dzieci wróciły do łóżek bez protestów. Zgasiłam światła w ich pokojach i zamknęłam drzwi, zostawiając szczeliny takie, jak zawsze. W salonie było cicho. Usiadłam na kanapie, ale po chwili wstałam, bo nie potrafiłam tam zostać. Każde miejsce przypominało o tym, że coś się skończyło, choć jeszcze wczoraj wyglądało tak samo. W kuchni było już cieplej. Okno nie przepuszczało powietrza, ale myśli nadal krążyły. Usiadłam przy stole i patrzyłam na swoje dłonie. Nie były ani szczególnie silne, ani wyjątkowe. Były po prostu zmęczone. Wiedziałam, że jutro wstanę jak zwykle. Obudzę dzieci, przygotuję im śniadanie, zaprowadzę je do przedszkola. Że będę robić to samo, tylko bez niego. Nie idealizowałam ani siebie, ani Kamila. Każde z nas ponosiło swoją część odpowiedzialności. On nie umiał zostać, ja nauczyłam się dźwigać. To nie było bohaterstwo. Po prostu trwałam. Zostałam jeszcze chwilę w ciszy, aż poczułam, że powieki mi ciążą. Zgasiłam światło i poszłam do sypialni. Położyłam się po swojej stronie łóżka, choć już nie miało to znaczenia. Wiedziałam jedno: życie nie czeka, aż ktoś będzie gotowy. Monika, 36 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Przy lepieniu pierogów na Wigilię teściowa zachowała się jak burak. Wreszcie powiedziałam jej o 1 zdanie za dużo” „Docinki teściowej przed świętami były ostre niczym igły choinki. Na siłę chce mi udowodnić, że żadna za mnie pani domu” „Gdy piekłam pierniczki, usłyszałam rozmowę męża z inną kobietą. Od razu święta przestały mnie cieszyć”
„To była Wigilia ekspresowa. Skończyła się szybciej niż się zaczęła, bo kochana mamusia w pełni pokazała, na co ją stać”
„Wiedziałam, że coś się święci, kiedy mama zapytała z przekąsem, czy naprawdę muszę przyprowadzać Jacka. To było trzy dni przed Wigilią. Odpowiedziałam, że jesteśmy razem już ponad rok i choć nie mieszkamy jeszcze razem, to chyba naturalne, że chcę go wprowadzić do rodziny. Mama przewróciła oczami i mruknęła coś o tym jego sposobie bycia”.
Wigilia to w mojej rodzinie święto pełne tradycji: jest opłatek, dwanaście potraw, kolędy i obowiązkowe wspólne zdjęcie przy choince. Tak przynajmniej wygląda to w teorii. W praktyce od kilku lat napięcie czuć już od rana. Ktoś zapomni o maku do kutii, ktoś inny obrazi się za niewysłane życzenia, a potem wystarczy jedno nieprzemyślane zdanie przy barszczu, by atmosfera zrobiła się gęsta. W tym roku było jednak inaczej. Szybciej. Głośniej. I dosłownie — krócej. Wigilia zakończyła się po trzydziestu minutach. Zanim zdołaliśmy spróbować wszystkich dań, padły słowa, których nie da się cofnąć. Uśmiechnął się niepewnie Wiedziałam, że coś się święci, kiedy mama zapytała z przekąsem, czy naprawdę muszę przyprowadzać Jacka. To było trzy dni przed Wigilią. Odpowiedziałam, że jesteśmy razem już ponad rok i choć nie mieszkamy jeszcze razem, to chyba naturalne, że chcę go wprowadzić do rodziny. Mama przewróciła oczami i mruknęła coś o tym jego sposobie bycia. Tato oczywiście nie miał nic przeciwko, jak zwykle. On trzymał się z daleka od konfliktów — siedział cicho, chyba tylko dla świętego spokoju. Kiedy w Wigilię przyszliśmy razem, mama nie podała mu ręki. Uśmiechnęła się chłodno i od razu zapytała, czy zdjął buty, bo nie chce mieć błota w salonie. Jacek spojrzał na mnie pytająco, a ja udawałam, że tego nie zauważyłam. Weszliśmy do jadalni, gdzie stał nakryty stół. Mama spojrzała na zastawę i skrzywiła się. — Jest trzynaście talerzy — rzuciła do babci, która akurat wnosiła barszcz. — No to dobrze, bo jesteśmy w trzynaście osób — odpowiedziała babcia. — Nie, bo on chyba nie powinien tu siedzieć. — Mama spojrzała w stronę Jacka. Zrobiło się cicho. Jacek uśmiechnął się niepewnie, a ja poczułam, jak coś zaciska mi się w żołądku. Babcia szybko podała talerze, próbując rozładować atmosferę. Ale nikt się nie odezwał. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że to dopiero początek. Słowa uwięzły mi w gardle Zaczęliśmy od zupy. Mama nalała barszcz z uszkami, podając go każdemu z wyraźną przesadą — jakby każdy talerz był ostatnim. Gdy dotarła do Jacka, odstawiła miskę z takim impetem, że trochę zupy chlapnęło mu na mankiet. Oboje udaliśmy, że tego nie zauważyliśmy. Babcia coś nuciła pod nosem, a dziadek próbował zacząć kolędę, ale nikt się nie przyłączył. — No i jak wam tam idzie? — zapytała mama, celując wzrokiem we mnie i Jacka. — Mieszkacie już razem? — Jeszcze nie — odpowiedziałam. — Aha. No bo wiecie, teraz to takie modne — powiedziała, zerkając na tatę. — Najpierw wspólne święta, potem wspólne rachunki, a na koniec... wspólne rozczarowania. Jacek spojrzał na mnie, a potem na mamę. — Może nie każde rozczarowanie da się przewidzieć — powiedział spokojnie. – A może niektórych da się uniknąć, jeśli człowiek nie nosi w sobie jadu. W tym momencie łyżka spadła babci na stół. Tata westchnął, a mama odchyliła się na krześle. — Przepraszam bardzo? — zapytała lodowato. — Po prostu mówię, że Wigilia to chyba nie czas na uszczypliwości — dodał Jacek. — To może niech pan nie uczy mnie, kiedy i jak mam się odzywać — odpowiedziała, już zupełnie tracąc maskę grzeczności. Chciałam coś powiedzieć, ale słowa uwięzły mi w gardle. Talerz z barszczem wystygł, zanim zdążyłam go dokończyć. Wstałam od stołu Po barszczu przyszła pora na rybę. Babcia jak zwykle smażyła ją od rana, cała kuchnia przesiąkła tym zapachem. Kiedy wniosła półmisek, mama zaczęła układać porcje na talerze. Robiła to ostentacyjnie, jakby każdy kawałek ważył tonę. Przysunęła talerz do Jacka, patrząc mu prosto w oczy. — Mam nadzieję, że nie jest pan uczulony na dorsza. Karp się w tym roku nie udał, jak niektórym związki. — Mamo! — powiedziałam ostro, ale ona tylko wzruszyła ramionami. — Co? Żartuję przecież. Święta są — rzuciła, ale jej uśmiech nie dotarł do oczu. — Ja nie mam uczulenia — odpowiedział spokojnie Jacek — tylko alergię na pasywno-agresywne komentarze. Tym razem to dziadek odłożył sztućce. Każdy przy stole czuł napięcie. Nawet dzieci przestały bawić się opłatkami. — To może lepiej, żebyś nie wpychał się w rodzinne święta, skoro ci przeszkadza — powiedziała mama. — Jeszcze się zakrztusisz atmosferą. Wstałam od stołu. — Dosyć. Albo przestaniesz, albo wychodzimy. — No to wyjdźcie, droga wolna — odpowiedziała, wciąż siedząc. Jacek też się podniósł. Babcia patrzyła na nas z bólem, a tata coś mówił, ale nie słuchaliśmy. Przeszliśmy do przedpokoju, a ja zaczęłam zakładać płaszcz. Wtedy usłyszeliśmy trzaśnięcie talerza — ktoś zbił porcelanę. — Czy wyście powariowali?! — krzyknęła babcia. I tak, w ciszy, skończyła się część rybna Wigilii. Odwróciła się na pięcie Zatrzymaliśmy się w przedpokoju. Jacek spojrzał na mnie pytająco, ale jeszcze nie miałam siły powiedzieć nic więcej. Mama wyszła z jadalni i stanęła w drzwiach, jakby chciała dopilnować, żebyśmy na pewno opuścili dom. — Zawsze robisz dramaty, odkąd byłaś mała — powiedziała z lodowatym spokojem. — Pamiętasz, jak płakałaś, bo nie dostałaś lalki? Teraz znowu łzy, tylko że o faceta. — To nie o Jacka chodzi — odpowiedziałam, walcząc z emocjami. — Chodzi o to, że od lat nie potrafisz niczego zaakceptować. Ani moich decyzji, ani moich wyborów. — Bo są niedojrzałe. Tak samo jak ty. Święta to nie czas na zapraszanie byle kogo. — To nie jest byle kto! — wtrąciłam ostro. — On traktuje mnie lepiej niż ktokolwiek w tej rodzinie kiedykolwiek mnie traktował! W tle usłyszałam, jak babcia próbuje uciszyć dzieci, które zaczęły się wiercić i płakać. Tata starał się wrócić do stołu i coś tam mówił do dziadka, ale atmosfera była już nie do uratowania. Mama pokręciła głową i odwróciła się na pięcie. — No to idźcie. Tylko nie dzwoń po mnie, jak znowu się rozczarujesz — rzuciła przez ramię. Jacek złapał mnie za rękę. Drżałam, ale nie ze złości, tylko z żalu. Przez chwilę myślałam, że może jednak wrócimy, spróbujemy jeszcze raz. Może babcia znajdzie sposób, żeby nas posadzić przy stole. Ale wystarczyło spojrzenie mamy, by wiedzieć, że nie będzie drugiej próby. — Idziemy — powiedział cicho Jacek. I wyszliśmy. Pojechaliśmy do niego Na klatce schodowej pachniało kapustą z grzybami. Z mieszkań dobiegały śmiechy, kolędy, odgłosy sztućców stukających o talerze. Nasza Wigilia skończyła się, zanim zdążyłam spróbować pierogów, które lepiłam z babcią dwa dni wcześniej. Schodziliśmy po schodach w ciszy. Kiedy wyszliśmy na zewnątrz, zimne powietrze uderzyło mnie w twarz, jakby chciało mnie otrzeźwić. Zatrzymałam się na chwilę. — Może nie powinniśmy wychodzić... — powiedziałam cicho. — Może powinnam po prostu to zignorować. Jacek spojrzał na mnie uważnie, ale nie było w nim złości, tylko smutek. — A może po prostu nie powinnaś musieć nic ignorować — odpowiedział spokojnie. Szliśmy powoli w stronę jego auta. Śnieg skrzypiał pod butami. Nagle przypomniałam sobie, jak jeszcze tydzień wcześniej wyobrażałam sobie tę Wigilię. Myślałam, że będzie pierwsza z nim, w pełni „nasza”, że wszyscy go zaakceptują, że może nawet mama się przełamie. Nic z tego się nie wydarzyło. Zatrzymaliśmy się przy samochodzie. Jacek otworzył drzwi, ale ja jeszcze nie wsiadłam. — Zawsze miałam nadzieję, że kiedyś ona mnie po prostu... przyjmie taką, jaka jestem. Bez komentarzy. Bez wiecznych aluzji. — Wiesz, co myślę? Że ty wciąż próbujesz zasłużyć na coś, czego ona od dawna nie chce ci dać. A to nie twoja wina. Wsiadłam do auta i zapięłam pas. Pojechaliśmy do niego. W mieszkaniu czekał jeszcze kompot z suszu, który zrobiłam rano i przyniosłam w termosie „na wszelki wypadek”. Wypiliśmy go przy świeczce. I to była nasza Wigilia. Znałam ją zbyt dobrze Następnego dnia rano obudziłam się wcześniej niż zwykle. Jacek jeszcze spał, przykryty kołdrą po uszy. Siedziałam przy oknie, patrząc na zasypane podwórko. Cisza w mieszkaniu była zupełnie inna niż ta przy wigilijnym stole — spokojna, nieprzytłaczająca. Mój telefon leżał na szafce nocnej. W końcu po niego sięgnęłam. Dwie nieodebrane wiadomości — od babci. Obie krótkie: „Szkoda, że tak wyszło” i „Zupa była dobra, ale bez was smutno”. Mama nie napisała nic. I raczej nie napisze. Znałam ją zbyt dobrze. Uważała, że to ja mam zrobić pierwszy krok. Zawsze ja. Zamiast odpisywać, napisałam tylko do babci, że ją kocham i że dziękuję za wszystko. I że pierogi wyszły genialnie, nawet na zimno. Potem wstawiłam wodę na herbatę i wyjęłam z lodówki ostatni kawałek makowca. Święta trwały dalej, tylko już bez tamtej presji, bez tych, którzy każą mi być kimś innym. Jacek obudził się, przeciągnął i spojrzał na mnie pytająco. — Jak się czujesz? — Dziwnie spokojnie — odpowiedziałam. — Jakby wszystko się rozbiło, ale nic się nie zawaliło. Podał mi kubek herbaty i objął mnie ramieniem. — Może czasem trzeba pozwolić się rozbić, żeby coś w końcu poskładać po swojemu. I może właśnie taka miała być ta Wigilia: krótka, trudna, ale prawdziwa. Bez kolęd, bez opłatka. Z ciszą, która po raz pierwszy nie bolała. Weronika, 29 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „W święta u dzieci czułam się jak piąte koło u wozu. Wolę spędzić Wigilię sama, niż być przestawiana jak stary mebel” „Z nudów poszłam na potańcówkę dla seniorów. Nigdy w życiu nie sądziłam, że spotkam na niej miłość z dawnych lat” „Teściowa krytykuje moje potrawy wigilijne, a sama umie zrobić tylko pierogi z paczki i barszcz z torebki. Mam jej dość”