„Córka napisała list do Mikołaja, a ja się załamałam. Nawet jeśli zrobiłabym wszystko, nie dam jej tego, czego pragnie”
„Wciąż noszę w sobie jej list. Nie schowałam go ani nie spaliłam. Leży w szufladzie obok zdjęć z wakacji, gdzie uśmiecha się on – jej tata, mój mąż, jej bohater. Kiedyś pokażę jej ten list, kiedy będzie gotowa. Pokażę jej, że marzenia nie zawsze się spełniają, ale to nie znaczy, że są nieważne”.
Grudzień zawsze był dla mnie czasem lekkiego chaosu, ale też radości – światełek, pieczenia pierników, pakowania prezentów i szukania pretekstów, by przytulić się do córki pod kocem. Od śmierci jej taty robiłam wszystko, by nie zabrakło jej ciepła. Nawet jeśli serce bolało, a portfel piszczał, ona miała mieć święta, które zapamięta na zawsze. W tym roku było podobnie, aż do dnia, gdy przyniosła ze szkoły złożoną na pół kartkę. Uśmiechała się, trzymając ją jak największy skarb. Nie spodziewałam się, że kilka zdań napisanych dziecięcym charakterem sprawi, że poczuję się całkowicie bezradna. Świąteczna gorączka W pracy ledwo dawałam radę – ostatnie tygodnie przed Bożym Narodzeniem to zawsze był armagedon. Wracałam do domu zmęczona, zmarznięta, ale z myślą, że muszę się uśmiechać. Dla niej. Dla mojej Mai. Mimo że czasami marzyłam tylko o tym, żeby położyć się na podłodze i leżeć w ciszy, patrząc w sufit. W tym roku obiecałam sobie, że nie dam się świątecznej presji. Miałyśmy być razem, robić wszystko powoli i bez stresu. W teorii brzmiało pięknie, w praktyce – jak zwykle, życie miało własny plan. – Mamo, dziś w szkole rysowaliśmy świętego Mikołaja! – zawołała Maja, gdy tylko przekroczyłam próg. Zanim zdążyłam zdjąć płaszcz, już ciągnęła mnie do swojego pokoju, pokazując mi obrazek, na którym uśmiechnięty Mikołaj trzymał worek pełen prezentów. Obok narysowała choinkę, nasz dom i siebie – z wielkimi oczami i uśmiechem od ucha do ucha. – Piękny, kochanie – powiedziałam i pocałowałam ją w czoło. – Widzę, że naprawdę wierzysz, że Mikołaj się postara w tym roku. – Bo napisałam do niego list – oznajmiła z dumą. – Pani powiedziała, że można. Uśmiechnęłam się tylko i zapytałam, co napisała. Pokręciła głową. – To tajemnica, ale zostawiłam go pod poduszką. Jak coś, to możesz mu przekazać, dobrze? Przytaknęłam, jak zawsze. Nie miałam wtedy pojęcia, że tej nocy, kiedy zajrzę pod jej poduszkę, zniknie mój spokój. Kartka była niepozorna Maja zasnęła szybko, wtulona w swoją ukochaną owcę-maskotkę, która pamiętała jeszcze czasy, kiedy miała ledwie trzy latka. Gdy upewniłam się, że oddycha spokojnie, wyciągnęłam z poduszki złożoną na cztery kartkę. Myślałam, że znajdę tam prośby o lalkę, puzzle, może jakieś słodycze. Przecież miała tylko siedem lat. Rozłożyłam ją powoli. Litery były nierówne, niektóre słowa przekreślone, poprawione. Czytałam i poczułam, jak świat lekko usuwa mi się spod stóp. Ona nie chciała zabawek. Chciała rzeczy, których nie można kupić. Poprosiła Mikołaja, by tata wrócił. Żeby znów grali razem w „statki”, żeby tulił ją do snu i czytał książki głosem pełnym śmiesznych akcentów. Pisała, że już była grzeczna, bardzo się starała, więc może Mikołaj da radę. Zakręciło mi się w głowie. Próbowałam przeczytać to jeszcze raz, spokojnie, ale łzy zacierały litery. Usiadłam na podłodze przy jej łóżku i patrzyłam na nią, śpiącą, spokojną. Dla niej to był tylko list. Dla mnie – najcięższy dowód, że mimo starań, nie potrafię jej dać tego, co najważniejsze. Zgasiłam lampkę, zostawiłam list z powrotem pod poduszką. Wyszłam do kuchni i nalałam sobie herbaty, ale nie wypiłam ani łyka. Zamiast tego siedziałam przy stole i patrzyłam w ciemność za oknem, szukając odpowiedzi, których nie miałam. Otworzyłam jej świat Następnego dnia próbowałam funkcjonować normalnie, ale coś we mnie drżało. Maja była jak zawsze pełna energii, opowiadała o tym, że w szkole będą robić ozdoby choinkowe i że chce, żebyśmy w tym roku kupiły prawdziwy świerk. Uśmiechałam się, kiwałam głową, przytulałam ją częściej niż zwykle. A potem zrobiłam coś, czego nie planowałam. Po kolacji usiadłyśmy razem na kanapie. Paliły się światełka, pachniało mandarynkami. Wzięłam głęboki oddech. – Maju, chciałabyś... porozmawiać ze mną o tacie? Spojrzała na mnie zaskoczona, ale nie uciekła wzrokiem. Przeciwnie – kiwnęła głową. – Czasem mi się śni – powiedziała cicho. – Że jesteśmy w parku i się śmiejemy. I że kupuje mi watę cukrową, choć zawsze mówił, że mam po niej klejące palce. Uśmiechnęłam się przez łzy. – Był cudowny – powiedziałam. – I bardzo cię kochał. – To czemu nie wraca? To pytanie zostało między nami. Nie odpowiedziałam. Przytuliłam ją mocno i tylko szepnęłam, że gdyby mógł, to wróciłby natychmiast. Tego wieczoru opowiadałam jej historie, których wcześniej nie słyszała. O tym, jak jej tata nie umiał robić naleśników, ale próbował przez trzy tygodnie. O tym, jak się bał pierwszej kąpieli, kiedy była noworodkiem. Śmiała się przez łzy. Ja też. Czułam, że to ważne. Że chociaż nie mogę jej dać jego obecności, mogę jej dać pamięć. A to też rodzaj prezentu, choć niewidzialny. Zbyt trudne pytania Kilka dni później Maja przyszła do mnie z notesem i długopisem. Usiadła na dywanie i patrzyła na mnie z powagą, jakiej nie spodziewałam się po siedmiolatce. – Mamo, a jak się umiera? Zaniemówiłam. Przez moment nie potrafiłam złapać oddechu. – Dlaczego pytasz? – zapytałam ostrożnie, siadając naprzeciwko niej. – Bo tata umarł, a ja nie wiem jak. Wszyscy mówią tylko, że „zasnął”, że „odszedł”. To nie jest odpowiedź. Patrzyłam na nią i nie wiedziałam, co powiedzieć. Przecież sama do końca nie rozumiałam śmierci. Nie chciałam jej okłamywać, ale nie wiedziałam też, jak mówić o bólu, który wciąż we mnie siedział. Szukałam w sobie słów, by móc jej to wytłumaczyć. W końcu zaczęłam mówić prosto z serca, a ona słuchała mnie z uważnością dorosłej osoby. Pokiwała głową i zapisała coś w notesie. – Co piszesz? – List do Mikołaja już wysłałam. Teraz piszę pytania do taty. Może jak będzie patrzył z nieba, to przeczyta. Nie odpowiedziałam. Tylko przyciągnęłam ją do siebie i mocno przytuliłam. Jej pytania były jak szpileczki – nie raniły gwałtownie, ale wbijały się powoli, zostawiając ślady, które piekły jeszcze długo. Wiedziałam, że nie wszystko jej wyjaśnię. Że pewnych braków nie da się niczym zasypać. Marzenia, których nie spełnię Zbliżała się Wigilia. W tym roku miałyśmy być same. Odmówiłam zaproszeń od siostry i mamy. Chciałam, żeby to były nasze święta – spokojne, bez tłumów, bez udawanych uśmiechów. Chociaż w środku czułam się jak stara bombka – krucha, z rysą przez środek. Maja była pełna entuzjazmu. Ubierałyśmy razem choinkę, piekłyśmy ciasteczka, słuchałyśmy kolęd. Na pierwszy rzut oka wyglądałyśmy jak idealna rodzina z reklamy. Tylko że w środku wciąż nosiłam ciężar jej listu. – Mamo, myślisz, że Mikołaj da radę spełnić wszystkie marzenia? – Myślę, że Mikołaj robi, co może – odpowiedziałam wymijająco, mieszając lukier w miseczce. – A jeśli czegoś nie może spełnić, to co? Zawahałam się, odłożyłam łyżkę. – To wtedy próbuje dać coś, co może choć trochę ukoić serduszko. Popatrzyła na mnie i chyba zrozumiała. Może nie wszystko, ale tyle, ile siedmiolatka jest w stanie pojąć. W Wigilię znalazła pod choinką nową książkę z dedykacją ode mnie i... taty. Napisałam kilka słów jego stylem, z jego poczuciem humoru. Zastanawiałam się długo, czy to nie przekroczenie granicy, ale gdy zobaczyłam, jak tuli książkę do siebie, zrozumiałam, że to był prezent nie z półki sklepowej, ale z głębi serca. Potem zatańczyłyśmy razem do kolędy, którą kiedyś nucił jej tata. Przez chwilę wydawało się, że znów jesteśmy we troje. W tym jednym, krótkim momencie marzenie było tuż obok. Nie wszystko można kupić Święta minęły cicho. Bez fajerwerków, bez zaskoczeń, ale też bez bólu, który zazwyczaj siadał mi na ramieniu jak cień. Maja wyglądała na spokojną. Nie pytała już o cuda, nie czekała z wypiekami na twarzy na coś niemożliwego. Zamiast tego siadała przy stole i rysowała naszą rodzinę – zawsze we troje. Wiem, że to, co jej dałam, nie wypełni pustki. Żadne słowa, książki, opowieści nie zastąpią obecności człowieka, którego kochała całym dziecięcym sercem. Wiem też, że nie wszystko musi być naprawione. Niektóre rzeczy wystarczy zaakceptować. Przyjąć jako część życia. Wciąż noszę w sobie jej list. Nie schowałam go ani nie spaliłam. Leży w szufladzie obok zdjęć z wakacji, gdzie uśmiecha się on – jej tata, mój mąż, jej bohater. Kiedyś pokażę jej ten list, kiedy będzie gotowa. Pokażę jej, że marzenia nie zawsze się spełniają, ale to nie znaczy, że są nieważne. Wręcz przeciwnie – czasem to właśnie one pokazują, jak bardzo kochamy. Dziś Maja znów mnie zaskoczyła. Przyszła i powiedziała: – Mamo, wiesz... Ja chyba trochę rozumiem, że nie wszystko się da dostać. Ale ty jesteś jak Mikołaj. Też robisz wszystko, co możesz. Nie odpowiedziałam. Tylko się uśmiechnęłam i przytuliłam ją tak mocno, jak tylko potrafiłam. Czasem najcenniejsze rzeczy nie mają ceny. I nie mieszczą się w żadnym papierze ozdobnym. Natalia, 34 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Teściowa oczernia mnie przed dziećmi, udając wrażliwą babcię. Nie musimy się tolerować, ale na to już nie pozwolę” „Gdy rodzice sprzedali dom, liczyłam, że i mi coś skapnie. Uznali jednak, że mam radzić sobie sama” „W mojej pracy harowałam za dwoje, a nikt tego nie doceniał. Patrzyłam, jak innych klepią po plecach za moje wysiłki”
„Prezentu od męża nie znalazłam pod choinką, ale za zamkniętymi drzwiami. Musiałam być przez ten rok bardzo grzeczna”
„Tego roku nie dostałam pod choinkę niczego, co można zapakować w papier i przewiązać wstążką. Nie znalazłam też niczego, co można położyć na półce, sfotografować, pochwalić się znajomym. A jednak to był najważniejszy prezent, jaki dostałam od niego od lat. Przypomniał mi, że miłość nie znika”.
Święta od zawsze były dla mnie czasem refleksji i ciepła, ale też przewidywalnej rutyny. Z mężem jesteśmy razem od dziewięciu lat – tyle wystarczy, by znać się na pamięć, ale i zgubić gdzieś po drodze iskrę. Z roku na rok czułam, że między nami robi się ciszej. Nie chodziło o brak miłości, lecz o to, że wszystko stawało się zwykłe. Tego grudnia nie spodziewałam się niczego nadzwyczajnego. Tym bardziej nie oczekiwałam prezentu, który odwróci wszystko, co dotąd myślałam o nas dwojgu. Nie pod choinką go znalazłam, ale za drzwiami naszej sypialni. Ostatni dzień przed Wigilią Dzień przed Wigilią zawsze wyglądał podobnie – kuchnia pełna zapachów, hałas miksera, sterty papierów do pakowania prezentów i wieczne pytanie: „Gdzie są baterie?”. Tym razem jednak byłam dziwnie spokojna. Może to przez to, że wszystko przygotowałam wcześniej, a może przez to, jak dziwnie uważny był mój mąż od kilku dni. – Pamiętałaś o migdałach do kutii? – zapytał rano, całując mnie w czoło, zanim wciągnął płaszcz. – Są w szufladzie obok przypraw, tak jak mówiłeś – odpowiedziałam, uśmiechając się pod nosem. Nie zdarzało mu się przypominać o takich detalach. Był raczej typem od „to już jutro?” niż od planowania. Coś było na rzeczy, ale nie miałam czasu się nad tym zastanawiać. Zakupy, telefon od mamy, ciasto drożdżowe, które wyrosło za bardzo. A potem, gdy już myślałam, że dzień się kończy, zadzwonił do mnie z pytaniem: – Dasz radę być gotowa o dwudziestej? – zapytał z tajemniczym tonem. – Gotowa na co? – Po prostu bądź. I załóż coś, co lubisz, tylko dla siebie. Rozłączył się, zanim zdążyłam odpowiedzieć. Stałam w kuchni, w rękach trzymałam ściereczkę, a w głowie miałam tysiąc scenariuszy. Może kolacja? Może prezent wcześniej? Może coś nowego, coś jego? Zrobiło mi się ciepło na samą myśl, choć przecież znałam go od lat. Zazwyczaj wiedziałam, co planuje, zanim sam o tym pomyślał. Tego wieczoru jednak coś było inaczej. Czułam, że nie chodzi tylko o święta. Nie wiedziałam, o co chodzi O dziewiętnastej czterdzieści pięć stałam przed szafą w samej bieliźnie, z rozpuszczonymi włosami i dylematem godnym nastolatki przed pierwszą randką. Czarne body z koronką? Satynowa koszulka, którą kiedyś podarował mi na rocznicę? W końcu postawiłam na coś prostego, ale takiego, w czym czułam się kobieco – ciemnoczerwona halka i rozpinany sweter. Tylko dla mnie. Dokładnie tak, jak powiedział. Punkt dwudziesta usłyszałam dźwięk klucza w drzwiach. Weszłam do salonu i zamarłam na chwilę. Stał tam on – mój mąż – z bukietem amarylisów, których nigdy wcześniej mi nie kupił, i tym samym spojrzeniem, które pamiętałam z czasów, gdy dopiero się poznawaliśmy. – To nie było na liście świątecznych zakupów – powiedziałam z uśmiechem, wskazując na kwiaty. – A ja dzisiaj nie mam rzeczy z listy. Jestem tym, co zapomniałaś, że lubisz – odpowiedział, podając mi bukiet. Pocałował mnie w policzek, potem w szyję, spokojnie, z taką uwagą, jakby chciał sprawdzić, czy jeszcze potrafimy być tylko dla siebie. Pachniał cynamonem i chłodnym powietrzem z zewnątrz. Zaprosił mnie do sypialni, w której świeciły się świece. Nigdzie nie było prezentów. Żadnych ozdób. Tylko światło i zapach wanilii. – Dzisiaj to ty jesteś moim prezentem – szepnął, zamykając za nami drzwi. I nagle poczułam, jak wszystko, co znałam – rutyna, zmęczenie, ciche niedopowiedzenia – po prostu znika. Byliśmy tylko my. Inni niż dawniej, dojrzalsi, ale tak samo głodni tej bliskości, jak dziewięć lat temu. Sypialnia pachnie cynamonem Sypialnia wyglądała inaczej niż zwykle. Zniknęły z niej porozrzucane ubrania i ładowarki. Na komodzie paliły się świece, ich ciepłe światło drgało na ścianach. Pachniało cynamonem, wanilią i czymś jeszcze – czymś miękkim, znajomym, jak dotyk jego dłoni na moich plecach. Stanęłam w progu, nie mówiąc ani słowa. On był już przy łóżku, zdjął marynarkę i zawiesił ją starannie na krześle. Był spokojny, ale w jego ruchach czułam napięcie – to dobre, oczekujące, które miał, kiedy pierwszy raz mnie rozbierał. – Wszystko zaplanowałeś? – zapytałam, robiąc krok w jego stronę. – Tylko jedną rzecz – odpowiedział. – Żebyś poczuła się tak, jak wtedy, kiedy jeszcze się starałem. Nie zdążyłam odpowiedzieć. Zbliżył się i pocałował mnie powoli, tak jak kiedyś, bez pośpiechu. Znałam jego usta, a mimo to ten pocałunek był inny. Miał w sobie coś z niedopowiedzenia, coś z przeprosin i z pragnienia. Rozpiął mi sweter, jakby rozpakowywał najcenniejszy prezent. Leżąc obok niego, patrząc mu w oczy, pomyślałam, że przez ostatnie lata zgubiliśmy coś, co wciąż w nas było. Chodziło o to, że znowu byliśmy dla siebie ważni. Naprawdę. Tu i teraz. Cisza, która rozpala Po wszystkim nie było słów. I dobrze. Nie były potrzebne. Leżeliśmy pod kocem, w półmroku, każde z zamkniętymi oczami, ale czujni, obecni. Jego dłoń gładziła moje ramię w jednostajnym rytmie. Zwykle po takich chwilach zasypiał od razu, odwrócony na bok, odcięty. Tym razem zostało między nami coś więcej niż tylko ciepło ciała – była cisza, która nie przygniatała, tylko budowała. – Pamiętasz, jak się poznaliśmy? – zapytałam szeptem, nie otwierając oczu. – Pamiętam każdą minutę z tamtego dnia – odpowiedział, przysuwając się bliżej. – A pamiętasz, co mi powiedziałeś po naszej pierwszej wspólnej nocy? Uśmiechnął się lekko. – Że nie wiem, jakim cudem istniałaś, zanim cię spotkałem. Zaśmiałam się cicho. – Brzmiało to wtedy tak niewiarygodnie. – Bo było. A jednak było prawdziwe. Odwróciłam się twarzą do niego. Jego oczy były spokojne, bez śladu napięcia czy zmęczenia, które widziałam ostatnio zbyt często. Wyciągnął rękę i dotknął mojego policzka z taką delikatnością, że poczułam łzy pod powiekami. Nie ze smutku. Z ulgi. Może wcale się nie zgubiliśmy. Może po prostu życie przygłuszyło to, co w nas najlepsze. Teraz przypomniał mi, że wciąż możemy siebie wybierać. Nawet po tylu latach. – Co się zmieniło? – spytałam cicho. – Zrozumiałem, że nie chcę czekać na idealny moment. Chcę, żebyś wiedziała, że wciąż jesteś dla mnie najważniejsza. Nie tylko od święta. W tej ciszy czułam więcej niż przez całe tygodnie rozmów. I wiedziałam, że to nie koniec – to początek. Ranek bez słów Obudziłam się wcześnie, zanim światło zaczęło sączyć się przez zasłony. Leżałam w tym samym miejscu, w tym samym łóżku, ale wszystko wydawało się inne. Obok spał on – mój mąż, z twarzą spokojną, ramieniem luźno opartym na poduszce, jakby ostatnia noc również dla niego była czymś więcej niż tylko chwilą. Nie chciałam się ruszać. Nie chciałam, żeby cokolwiek zakłóciło ten spokój. Leżałam i wsłuchiwałam się w oddech, w ciszę domu, w bijące cicho serce – swoje i jego. Wtedy dotarło do mnie, że najcenniejszym prezentem, jaki mogłam dostać, był właśnie ten moment. Nie rzeczy, nie błyskotki pod choinką, nie słowa zapisane na kartkach. Tylko to jedno: że znowu byliśmy dla siebie obecni. Po chwili on się poruszył, otworzył oczy i spojrzał na mnie z uśmiechem, który znałam z innych czasów. Takim, który kiedyś sprawiał, że miękły mi kolana. – Dzień dobry, piękna – szepnął, przeciągając się lekko. – Dzień dobry – odpowiedziałam cicho, nie ruszając się spod kołdry. Przyciągnął mnie do siebie bez słowa. Pocałował w czoło, potem w dłoń. Wszystko było takie proste, a jednak pełne znaczenia. Tego ranka nie było potrzeby nic mówić. Wszystko, co ważne, wydarzyło się nocą – między dotykiem, spojrzeniem, oddechem. Zanim wstaliśmy, zanim zapach kawy rozlał się po domu, obiecałam sobie jedno: nie pozwolę już, byśmy się zgubili. Bo teraz wiedziałam, że wciąż możemy się odnajdywać – jeśli tylko chcemy. Przypomnieliśmy sobie dawne czasy Tego roku nie dostałam pod choinkę niczego, co można zapakować w papier i przewiązać wstążką. Nie znalazłam też niczego, co można położyć na półce, sfotografować, pochwalić się znajomym. A jednak to był najważniejszy prezent, jaki dostałam od niego od lat. Przypomniał mi, że miłość nie znika. Może się przykurzyć, może przycichnąć, może ustąpić miejsca zmęczeniu, obowiązkom i codzienności, ale nie znika tak po prostu. Wystarczy jeden gest. Jedna noc, w której znów spojrzymy na siebie jak kiedyś – z ciekawością, z czułością, z pragnieniem, które nie gaśnie, tylko czeka na odpowiedni moment. Nie chodziło tylko o seks. Chodziło o to, że tego wieczoru nie byliśmy dla siebie współlokatorami, rodzicami, współpracownikami w związku. Byliśmy dwojgiem ludzi, którzy wciąż potrafią siebie zaskoczyć. I którzy chcą. Zamknęłam oczy, leżąc na jego piersi, i pomyślałam, że to właśnie takie chwile składają się na szczęście. Nie wielkie słowa, nie spektakularne gesty, ale to, że ktoś o tobie myśli. Że planuje dla ciebie coś więcej niż rachunki i obowiązki. Że patrzy na ciebie tak, jakbyś była wszystkim, czego mu trzeba. To była tylko jedna noc. I aż jedna noc. Mam męża, który nauczył mnie, że prawdziwe prezenty nie zawsze mają metkę. Czasem mają smak cynamonu, dotyk znajomej dłoni i ciche „jesteś dla mnie wszystkim” bez użycia słów. Eliza, 36 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Oddałam obrączki do lombardu, żeby zrobić zakupy na święta. Było mi wstyd nawet przed mężem” „Wigilię spędzałam samotnie od lat. Aż pewnego dnia wzięłam ciasto i poszłam do sąsiada z naprzeciwka” „Pierwsza Wigilia u rodziców mojego chłopaka miała być nowym etapem w naszym związku. Okazało się, że to początek końca”
„Dałam synowej nauczkę, bo przez 10 lat traktowała mnie jak śmiecia. Teraz będzie mi się kłaniała w pas”
„– Wiem. I dlatego to robię – odpowiedziałam. – Nie chcę, żeby twoja żona rozporządzała moim życiem, moją własnością i moim wysiłkiem. Bo przez dziesięć lat patrzyłam, jak na mnie pluje, a ty udawałeś, że pada deszcz”.
Przez dziesięć długich lat znosiłam jej złośliwości, spojrzenia pełne pogardy i komentarze rzucane półgębkiem, jakbym była powietrzem. Moja synowa robiła wszystko, by dać mi do zrozumienia, że jestem tylko zbędnym dodatkiem do jej idealnego życia. Nie szanowała mnie, nie liczyła się z moim zdaniem, a moją obecność traktowała jak przykry obowiązek. Milczałam długo, dla dobra syna i wnuków, ale każda cierpliwość ma swój kres. Nie planowałam zemsty, ale los sam podsunął mi okazję. I kiedy już ją wykorzystałam, poczułam coś, czego nie czułam od lat – spokój i satysfakcję. Powitałam ją w rodzinie Pamiętam dzień, w którym mój syn przyprowadził ją po raz pierwszy do domu. Uśmiechała się z przesadną słodyczą, a ja już wtedy poczułam niepokój w sercu. Zbyt pewna siebie, zbyt roszczeniowa jak na kogoś, kto dopiero co wkraczał do naszej rodziny. Uścisk ręki miała jakby od niechcenia, spojrzenie chłodne, ledwo skinęła mi głową na powitanie. – To jest moja mama – powiedział syn, patrząc na nią z dumą. – Miło mi – odpowiedziała, ale zabrzmiało to tak, jakby mówiła „niech będzie”. Od tamtego dnia wiedziałam, że łatwo nie będzie. Myślałam jednak naiwnie, że z czasem się dotrzemy. Że pokażę jej, że nie jestem wścibską teściową, a kobietą, która ma dobre intencje. Głupia ja. Z biegiem miesięcy dawała mi do zrozumienia, że nie jestem mile widziana. Przestawiała mi rzeczy w moim własnym domu, kiedy wpadali z wizytą. Krytykowała potrawy, które robiłam na święta, mówiąc niby żartem: – Ach, ja to bym tak nie przyprawiła, ale może to kwestia pokolenia. Syn śmiał się wtedy, jakby nie słyszał, jak mnie obraża. A ja, żeby nie robić mu wstydu, łykałam te docinki jak gorzką herbatę. Dla dobra rodziny, powtarzałam sobie. Jednak uż wtedy zaczęłam zapisywać te wszystkie momenty w pamięci. Nie po to, by się użalać – tylko po to, by kiedyś… oddać. W każde święta to samo Boże Narodzenie. Czas rodzinnej bliskości, miłości i ciepła. Przynajmniej w teorii. U nas to zawsze był teatr pozorów. Ja szykowałam wszystko tygodniami – pierogi, bigos, serniki – żeby dla dzieci i wnuków było jak najlepiej. Ona przychodziła w ostatniej chwili, pachnąca drogimi perfumami, niosąc jedno ciasto ze sklepu i wiecznie z nosem zadartym do góry. – Ojej, pierogi z kapustą? Ja robię z kaczką i pomarańczą. Mój Filip za nimi przepada – rzuciła raz, kręcąc nosem nad tym, co kochał mój syn od dziecka. A mój Filip? Uśmiechał się nerwowo, próbując udobruchać żonę. Mnie nie bronił. Nie raz patrzyłam, jak spuszcza wzrok, kiedy ona mnie poniżała. Gdy poprosiłam, żeby dzieci usiadły spokojnie przy stole, przewróciła oczami: – No tak, w tym domu wszystko musi być po staremu, jak w muzeum. Te słowa bolały, ale zaciskałam zęby. Nie chciałam wybuchać przy wnukach. Potem siedziała z telefonem przy stole, odpowiadała półsłówkami, ignorowała moje pytania. A gdy wnuki podziękowały mi za prezenty, prychnęła pod nosem: – No tak, babcia znów przesadziła, jak co roku. Święta, zamiast być radością, stały się dla mnie koszmarem. Po każdym takim spotkaniu zamykałam się w swoim pokoju i obiecywałam sobie, że następnym razem już się nie dam, że coś powiem i się postawię. Ale znów przychodził Filip z wnukami… i znów milczałam. Patrzyłam i milczałam Nie byłam ślepa, choć oni najwyraźniej myśleli inaczej. Siedziałam sobie cicho, podawałam talerze, wycierałam buźki wnuków, ale obserwowałam. Widzi się więcej, kiedy się nie mówi. I ja widziałam. Jak ona pogardliwie patrzyła na moją starą kuchnię, jak wzdychała teatralnie, kiedy wspominałam coś z młodości, jak wciąż porównywała mnie do swojej matki. – U mojej mamusi to się wszystko błyszczy – rzuciła kiedyś, patrząc na moje firanki. – A jak piecze, to dom cały pachnie cynamonem, nie jakimś... no... – nie dokończyła, ale jej mina powiedziała wszystko. Nie byłam jej równa. Nie miałam nowoczesnego domu, nie jeździłam co roku na urlopy do Grecji. Nie miałam Instagramu ani samochodu z automatyczną skrzynią. Miałam tylko wspomnienia, wartości, które wpoiłam synowi i miłość do wnuków. I to próbowała mi odebrać. Coraz rzadziej pozwalała dzieciom do mnie przychodzić. Raz usłyszałam, jak mówiła do starszego wnuka: – Babcia to już nie ta liga, kochanie. Lepiej idźmy na pizzę, niż masz tam siedzieć i słuchać o tym, jak było „kiedyś”. Wciąż siedziałam cicho. Bo Filip był zakochany, bo dzieci nie chciałam w to mieszać, bo jeszcze miałam nadzieję, że z wiekiem jej przejdzie. Aż pewnego dnia, siedząc wieczorem przy herbacie, uświadomiłam sobie coś prostego i bolesnego: nie przejdzie. Ona mnie nie szanuje, bo myśli, że nie musi. Bo wie, że nigdy nie postawiłam granic. Tego wieczoru podjęłam decyzję. Cicho, bez świadków. Że jeśli kiedyś los da mi szansę, nie zawaham się. Nie mogłam zmarnować szansy Wszystko zaczęło się niewinnie. Filip przyszedł sam, co już samo w sobie było podejrzane. Bez niej, bez dzieci, bez pośpiechu. Usiadł w kuchni, jak za dawnych lat, i spojrzał na mnie tak, jakby znowu miał piętnaście lat i zbił szybę u sąsiadki. – Mamo, mam do ciebie sprawę – zaczął i napił się herbaty. – Potrzebuję pomocy. Okazało się, że ona wpadła na kolejny „genialny” pomysł – chcą kupić większe mieszkanie. Ich wymarzone „M” kosztuje jednak więcej, niż dostali z banku. Brakuje im kilkudziesięciu tysięcy. Wpadli więc na pomysł, żeby sprzedać moją działkę. Tę, którą zapisał mi mój tata, i którą przez całe życie pielęgnowałam. Nie uprawiałam tam już warzyw, ale ziemia była moja. Mój spokój, moje miejsce. – Tylko przepisz ją na mnie, mamo. To formalność. Wszystko załatwię – mówił łagodnie. – Zależy nam. Nie powiedziałam od razu „nie”. Uśmiechnęłam się, podałam ciasto, zapytałam o dzieci. A w głowie miałam jedną myśl: to jest właśnie ta chwila. Następnego dnia umówiłam się z notariuszem. Nie po to, by przepisać działkę na syna. Po to, by zabezpieczyć ją na wypadek, gdyby coś mi się stało. I żeby to nie Filip ani jego żona ją dostali – tylko moje wnuki. Dzieci, które niczemu nie były winne. O wszystkim powiedziałam im tydzień później, patrząc im prosto w oczy. – Działka zostaje w rodzinie, ale nie w waszych rękach. Widziałam, jak zbielał. I wiedziałam, że to dopiero początek. Czas na moją zemstę Nie podnosiłam głosu. Nie płakałam. Siedziałam przy stole i spokojnie patrzyłam, jak Filip próbuje przetrawić to, co właśnie usłyszał. Że działka, którą miał już w głowie przekształconą na złotówki, została zapisana moim wnukom – z klauzulą, że nikt poza nimi nie może jej sprzedać. – Mamo, ale przecież... ja jestem twoim synem! – zająknął się. – Wiem. I dlatego to robię – odpowiedziałam. – Nie chcę, żeby twoja żona rozporządzała moim życiem, moją własnością i moim wysiłkiem. Bo przez dziesięć lat patrzyłam, jak na mnie pluje, a ty udawałeś, że pada deszcz. Tego dnia wyszli jak zbite psy. A trzy dni później do drzwi zapukała ona. Bez dzieci. W płaszczu, z miną, jakby wreszcie zrozumiała, że nie jestem staruszką od ciasta i opowieści, tylko kobietą, która zna swoją wartość. – Może byśmy porozmawiały? – zapytała, wciskając się do przedpokoju. – Źle zaczęłyśmy, ale... – Dziesięć lat to nie jest „zły początek” – przerwałam jej. – To cały rozdział. I ja właśnie napisałam zakończenie. – Przecież to tylko działka! – syknęła. – Dla ciebie może. Dla mnie to pamięć po ojcu, po mężu, po pracy moich rąk. I właśnie pokazałam ci, że nie jestem tą, z którą można pogrywać. Wyszła szybciej, niż przyszła. Od tamtej pory, kiedy się widzimy, mówi do mnie „pani Zosiu”. Oferuje pomoc przy zakupach. Przynosi dzieci pod sam próg, a nie każe im „lecieć do babci”. A ja? Wreszcie czuję się jak matka i babcia z szacunkiem, na jaki zasługuję. Teraz role się odwróciły Nie musiałam się mścić, nie musiałam krzyczeć ani wywoływać afer. Wystarczyło raz, ale zdecydowanie, postawić granicę. Pokazać, że mam godność i siłę, choć długo siedziałam cicho. To była najcichsza, a zarazem najgłośniejsza odpowiedź, jaką mogłam im dać. Po tej sprawie nasza relacja się zmieniła. Nie stałyśmy się przyjaciółkami – i nie chcę tego. Zbyt dużo upokorzenia musiałam przełknąć. Teraz, gdy się spotykamy, moja synowa nie odzywa się tonem protekcjonalnym. Nie wchodzi bez pukania do mojej kuchni, nie przestawia moich rzeczy. Mówi „dzień dobry” i „dziękuję”. Patrzy mi w oczy. Filip też się zmienił. Chyba zrozumiał, jak bardzo mnie zawiódł przez te lata. Zaczął dzwonić bez jej wiedzy. Zaprasza mnie na spacery z wnukami. Na imieniny przyszedł sam, z bukietem, jak kiedyś, gdy był jeszcze chłopcem. Nie, nie zrobiłam tego dla pieniędzy. Działka została zapisana wnukom nie po to, by ich skłócić z rodzicami, ale po to, by w rodzinie ktoś wreszcie uszanował moje wartości. Moje życie, mój trud, moją obecność. Nie żałuję ani jednej decyzji. Czasem trzeba po prostu przestać być miłą, żeby zacząć być zauważaną. I dziś, gdy odbieram telefon, a moja synowa mówi do mnie: – Dzień dobry, pani Zosiu, jak się pani czuje? – tylko się uśmiecham. Ona dobrze wie, że już nigdy mnie nie zlekceważy. Zofia, 66 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Teściowa oczernia mnie przed dziećmi, udając wrażliwą babcię. Nie musimy się tolerować, ale na to już nie pozwolę” „Gdy rodzice sprzedali dom, liczyłam, że i mi coś skapnie. Uznali jednak, że mam radzić sobie sama” „W mojej pracy harowałam za dwoje, a nikt tego nie doceniał. Patrzyłam, jak innych klepią po plecach za moje wysiłki”
„Synowa ma za nic wszystkie rodzinne tradycje. Wymyśliła, że na święta pakuje walizkę i rusza z moim synem na Kanary”
„Cały tydzień chodziłam rozdrażniona. Niby wiedziałam, że nie mam wpływu na decyzję syna, ale coś we mnie wrzało. Nie mogłam pojąć, jak można tak po prostu rzucić wszystko i uciec na plażę”.
Święta Bożego Narodzenia zawsze były dla mnie najważniejszym czasem w roku. Pachnąca choinka, wspólne pieczenie pierników, biały obrus, pod którym musi znaleźć się sianko – to wszystko tworzyło magię, którą pielęgnowałam od lat. W moim domu nie było miejsca na nowoczesne podejście czy odpoczynek od rodziny. Każdy wiedział, że Wigilia u nas to święto świętości – nie do ruszenia. Kiedy więc mój syn zadzwonił z wieścią, że oni w tym roku nie przyjadą, bo jego żona kupiła wycieczkę na Kanary, poczułam, jak coś mnie ściska w środku. I to nie była złość – to było rozczarowanie. Zaskoczyli mnie telefonem Siedziałam przy stole w kuchni i obierałam ziemniaki do zupy. Niedziela, godzina trzynasta, jak zawsze. W tle grało radio, w którym mówili już o zbliżających się świętach. Myślałam o tym, kiedy najlepiej upiec pierniki i czy obrus z zeszłego roku uda się doprać z czerwonego wina. I wtedy zadzwonił telefon. Na wyświetlaczu pojawiło się imię mojego syna – serce zabiło mi szybciej. – Cześć, mamo – powiedział zbyt pogodnym tonem. – Cześć, kochanie. Właśnie myślałam o świętach. Kiedy przyjedziecie? Może w tym roku pomożesz mi wnieść choinkę? Była chwila ciszy. – Właśnie o tym chciałem porozmawiać... – zaczął. – W tym roku nie będzie nas w Polsce. Zamarłam z nożem w ręku. – Jak to „nie będzie”? – No... Sonia kupiła wycieczkę. Na Kanary. All inclusive, tydzień. Mówi, że potrzebujemy odpoczynku, zmiany klimatu. – Na święta?! – nie mogłam uwierzyć. – Przecież zawsze byliście z nami! – No właśnie... Zawsze. A Sonia mówi, że to w końcu tylko kilka dni, że tradycje nie zając. Zrobiło mi się niedobrze. – I ty się na to zgodziłeś? – Mamo, nie rób scen. To tylko jeden raz. Tylko jeden raz. Jakby święta były jakąś grą, którą można pominąć. Otarłam ręce o fartuch i spojrzałam przez okno na szare, grudniowe niebo. – Róbcie, jak chcecie – powiedziałam chłodno. – Skoro Sonia ustala zasady, to nie mam nic do dodania. I się rozłączyłam. Nie ma miejsca na kompromis Cały tydzień chodziłam rozdrażniona. W sklepie nie mogłam się zdecydować, czy kupić karpia, w domu poprzestawiałam trzy razy meble w salonie, bo żadna wersja nie wydawała mi się wystarczająco świąteczna. Niby wiedziałam, że nie mam wpływu na decyzję syna, ale coś we mnie wrzało. Nie mogłam pojąć, jak można tak po prostu rzucić wszystko i uciec na plażę, kiedy w domu czekają bliscy, opłatek i kolędy. – Ona cię zmienia, Michał – powiedziałam do siebie, chociaż nikogo nie było w pokoju. – Zawsze byłeś rodzinnym chłopakiem. W sobotę zadzwoniłam do siostry, żeby się wygadać. – Wyobraź sobie, że Michał z Sonią lecą na Kanary na święta – wyrzuciłam z siebie. – Na Kanary? – zdziwiła się. – No cóż, teraz tak ludzie robią. Trochę odpocząć, złapać słońca. – A co z tradycją? Z mamą, która siedzi przy stole sama, bo synowa miała kaprys?! – No ale przecież nie będziesz sama. Wpadnie do ciebie Dorota z chłopakami. – Dorota wpadnie na godzinę. Michał miał być na Wigilię. Zawsze był. – Może przesadzasz – powiedziała cicho. – Oni też mają prawo żyć po swojemu. Nie odpowiedziałam. Czułam się, jakby to wszystko, co starałam się budować przez lata, właśnie rozsypywało się w pył. Moje dzieciństwo, moje starania jako matki, nasze wspólne wspomnienia. Sonia jednym biletem lotniczym zmiotła wszystko ze stołu. Święta na własnych warunkach W połowie grudnia zaczęłam się zastanawiać, czy w ogóle warto stroić choinkę. Co z tego, że będzie błyszczeć, skoro nikt na nią nie spojrzy tak jak Michał? Zawsze pomagał mi zawieszać te stare bombki – jeszcze po mojej mamie. Potem robił zdjęcia i mówił, że „u mamy to święta pachną dzieciństwem”. A teraz? Teraz miał wdychać słone morskie powietrze i popijać drinki z palemką. Na Facebooku Sonia wrzucała zdjęcia walizek, nowego stroju kąpielowego i wpisy w stylu: „Tym razem święta po mojemu!”. Ludzie komentowali, że im zazdroszczą, że świetny pomysł, że też tak by chcieli. Mnie zbierało się na mdłości. – Jakby im wszystkim odbiło – powiedziałam do kota, który wlazł mi na kolana. W pracy koleżanki rozmawiały o prezentach, ciastach, planach na Wigilię. Ja milczałam. Kiedy jedna z nich zapytała, czy znowu cała rodzina u mnie, pokręciłam głową. – Mój syn woli słońce od uszek z barszczem – powiedziałam, próbując się uśmiechnąć. Zbliżał się ostatni weekend przed świętami. W końcu się przemogłam i postawiłam choinkę. Sama. Bez Michała. Bez śmiechu, bez wspomnień. Tylko ja, puste mieszkanie i zapach sztucznej jodły. Na chwilę usiadłam na wersalce, patrząc na światełka, które migały bez entuzjazmu. – Tak wyglądają święta na własnych warunkach? – zapytałam sama siebie. – To nie są moje warunki. Ale może już nie o mnie chodziło. Przepis na samotność Wigilia nadeszła szybciej, niż myślałam. Dzień wcześniej upiekłam makowiec, z przyzwyczajenia. Barszcz gotował się na kuchence, pachniał jak zawsze, ale tego roku jego zapach nie miał dla mnie żadnej mocy. Zastanawiałam się, czy w ogóle rozkładać talerze. Finalnie postawiłam dwa – dla mnie i tego symbolicznego niespodziewanego gościa. Tylko że ja dobrze wiedziałam, że nikt dziś nie zapuka. Choinkowe lampki mrugały leniwie, a radio wygrywało kolędy, które zamiast wzruszać, przygniatały. Kot, jakby czując moją pustkę, nie schodził z parapetu. Nie dzwoniłam do Michała. Stwierdziłam, że jeśli jemu nie zależało, mnie też nie powinno. Około osiemnastej usiadłam przy stole. Patrzyłam w zupę, która stygnąc, odbijała blask świeczki. – Wesołych świąt – szepnęłam sama do siebie i wzięłam łyżkę barszczu, który smakował nijak. Telefon zadzwonił dopiero po dwudziestej. Spojrzałam – Michał. Odebrałam dopiero za trzecim razem. – Mamo... Wiem, że jesteś zła. – Nie jestem zła – odpowiedziałam sztywno. – Jestem rozczarowana. – Sonia nie zrozumiała. Myślała, że zrobimy coś innego, że... że to tylko raz. – A ty? Ty też tak myślisz? Po drugiej stronie była cisza. – Tęsknię – powiedział w końcu. – Patrzymy z balkonu na ocean. Ładnie, ale jakoś... nie czuję, że to święta. Uśmiechnęłam się smutno. – Nie martw się. Nauczyłam się właśnie przepisu na samotność. Nie polecam. Ostatnia szansa Pierwszy dzień świąt spędziłam w dresie, z kubkiem herbaty i starym albumem ze zdjęciami. Przeglądałam fotografie z Wigilii sprzed lat – Michał z burzą włosów, klejący pierogi ze mną przy kuchennym stole, jeszcze w piżamie. Mój mąż, nieżyjący od kilku lat, śmiejący się z nieudolnie udekorowanego piernika. Siedziałam tak godzinami, w tej mieszance wspomnień i samotności, gdy usłyszałam dźwięk wiadomości. Wracamy wcześniej. Będziemy jutro wieczorem. Mogę wpaść na herbatę? Przeczytałam raz, drugi, trzeci. Serce mi zadrżało. Nie odpisałam od razu. Nie chciałam, by myślał, że wystarczy jedno zdanie, by posklejać wszystko na nowo. Następnego dnia wieczorem ktoś zapukał. Michał stał w drzwiach z czerwonymi policzkami i torbą podróżną w ręku. Za nim Sonia, bez makijażu, z włosami zbitymi od podróży. – Cześć, mamo – powiedział cicho. – Mamy pierniki z Teneryfy. Nie smakują jak twoje, ale... – Wchodźcie – ucięłam i ustąpiłam z progu. Usiedliśmy w kuchni. Cicho, niezręcznie. Sonia spojrzała na mnie i powiedziała: – Myślałam, że święta to tylko atmosfera. Nie zrozumiałam, że dla ciebie to coś więcej. Skinęłam głową. – Atmosfera tworzy się dzięki ludziom, nie palmom – odpowiedziałam. Michał wziął moją dłoń i ścisnął lekko. – Chcemy to naprawić. Popatrzyłam na nich długo. Może to właśnie była ostatnia szansa, żeby zrozumieli, że święta to nie data w kalendarzu, ale serce domu, które nie bije, gdy nikt nie chce w nim być. Między palmami a pierogami Kilka dni po świętach Michał przyszedł sam. Przyniósł ze sobą reklamówkę mandarynek i paczkę kawy o egzotycznym zapachu. Usiadł przy kuchennym stole, dokładnie tam, gdzie zawsze siadał jako dziecko, i w milczeniu patrzył na resztki świątecznego stroika. – Mamo, nie chodziło o ciebie – powiedział w końcu. – Chciałem po prostu... coś innego. Może nie powinienem był. – To nie o mnie chodzi, Michał. Chodzi o to, że tak łatwo pozwalasz innym decydować, co dla ciebie ważne – odparłam spokojnie. – Zawsze myślałam, że to my, nasza rodzina, jesteśmy twoim fundamentem. A ty poleciałeś za kimś, kto nie rozumie, że korzenie mają znaczenie. Wzruszył ramionami, jakby chciał powiedzieć, że sam już nie wie, co jest dla niego ważne. Zrobiłam herbatę i postawiłam przed nim talerzyk z ostatnimi kawałkami makowca. – Masz jeszcze pierogi? – zapytał po chwili. Zaśmiałam się pod nosem. Otworzyłam zamrażalnik i wyjęłam kilka, które zostawiłam na czarną godzinę. Może właśnie ta nadeszła. Nie wiem, co będzie za rok. Może znowu pojadą na wakacje, może Sonia zorganizuje święta „po swojemu”. Wiem jedno – dom zawsze będzie czekał. Z zapachem barszczu, mrugającymi światełkami i makowcem, którego nikt nie potrafi upiec jak ja. Może kiedyś to zrozumieją, a może nie. Ja nie przestanę wierzyć, że między palmami a pierogami da się znaleźć miejsce na prawdziwe święta. Elżbieta, 72 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Teściowa oczernia mnie przed dziećmi, udając wrażliwą babcię. Nie musimy się tolerować, ale na to już nie pozwolę” „Gdy rodzice sprzedali dom, liczyłam, że i mi coś skapnie. Uznali jednak, że mam radzić sobie sama” „W mojej pracy harowałam za dwoje, a nikt tego nie doceniał. Patrzyłam, jak innych klepią po plecach za moje wysiłki”
„Chciałam zaprosić na Wigilię syna i synową, ale wstyd mi przed rodziną. Gadają bzdury, aż uszy więdną”
„Od tamtej pory każde rodzinne spotkanie to loteria. Albo Justyna przyjdzie i wszystko zdominuje swoimi teoriami, albo się obrazi, że ktoś się nie dość zachwycił jej nowym postem na Instagramie o tym, jak odblokowała czakrę gardła. Wiem, że mój syn ją kocha, ale ja już nie wiem, jak mam to znosić”.
Zbliżały się święta, a mnie coraz bardziej ściskało w żołądku. Co roku marzyłam, żeby w Wigilię zebrać całą rodzinę przy jednym stole, ale odkąd mój syn ożenił się z tą... no właśnie, z tą synową, wszystko się pokomplikowało. Ludzie gadają takie głupoty, że aż mi wstyd zaprosić ich razem z nią. A najgorsze, że te plotki nie biorą się z powietrza – ona naprawdę potrafi palnąć coś takiego, że wszyscy patrzą po sobie z przerażeniem. I ja wtedy siedzę i udaję, że wszystko jest w porządku. Choć nic nie jest w porządku. Z czym do ludzi? – No weź, mamo, przecież to tylko Wigilia – powiedział do mnie Kuba przez telefon, jakby nie rozumiał, że dla mnie to coś więcej niż karp na stole. Miałam właśnie ręce w cieście na pierogi, a serce jak z ołowiu. Bo co ja mam powiedzieć rodzinie, kiedy moja synowa znowu zacznie swoje rewelacje? Jak co roku. W zeszłym święta oznajmiła, że gluten to „wynalazek szatana” i odmówiła jedzenia opłatka, tłumacząc, że nie je plastiku. – Mamo, nie przesadzaj – dodał jeszcze mój syn, jakby to wszystko było normalne. A ja? Ja już nie wiem, jak mam ich bronić przed resztą rodziny. Moja siostra Halina, ta co to wszystko zawsze wie lepiej, siedzi potem i komentuje pod nosem: – No, no, ciekawe skąd się urwała ta twoja synowa... A moja wnuczka, Ola, pyta szeptem przy barszczu: – Babciu, czy ciocia naprawdę wierzy w magiczną moc kakao? I co ja mam powiedzieć? Przecież nie będę się na Wigilii kłócić. – W tym roku może przyjdziecie tylko wy, bez Justyny? – rzuciłam nieśmiało do Kuby. Cisza. Po chwili odezwał się chłodno: – Albo razem, albo wcale. No i masz babo placek. Z jednej strony matka, co chce mieć dzieci przy stole. Z drugiej – synowa, która opowiada takie androny, że aż boli. A ja? Ja jestem w środku. I próbuję to wszystko jakoś spiąć, żeby nikt się nie obraził. Wszystko zaczęło się od wesela Z perspektywy czasu widzę, że powinnam była się zorientować już na weselu. Bo to nie było takie zwykłe wesele. Justyna nie chciała kościoła, bo instytucja religijna wspiera patriarchat. Kazała Kubie zorganizować ślub w lesie, wśród sosen, z jakimś duchowym przewodnikiem, który miał na głowie wianek z gałęzi. Serio, gałęzi. – Dziecko, może chociaż normalna sukienka? – spytałam, kiedy przyjechała po mnie w dniu ślubu. – To sukienka rytualna, z naturalnego lnu, szyta ręcznie przez kobietę z Bieszczad – odpowiedziała, jakby mówiła o czymś oczywistym. Siedziałam potem na tym ślubie, otulona kocem (bo było pięć stopni), słuchałam bębnów i śpiewów kręgu kobiet i czułam, że coś się we mnie łamie. Kuba stał obok niej jak zahipnotyzowany, a ja tylko modliłam się, żeby chociaż na weselu był rosół. Nie było. Była kuchnia alternatywna – pasztet z ciecierzycy, gryczane naleśniki i tort bez cukru. Moja mama, która przyjechała specjalnie z Podlasia, spytała cicho: – A to wy do tych... witarianów się zapisaliście? Od tamtej pory każde rodzinne spotkanie to loteria. Albo Justyna przyjdzie i wszystko zdominuje swoimi teoriami, albo się obrazi, że ktoś się nie dość zachwycił jej nowym postem na Instagramie o tym, jak odblokowała czakrę gardła. Wiem, że mój syn ją kocha, ale ja już nie wiem, jak mam to znosić. Z każdą imprezą gorzej Halina mówi, że ja jestem zbyt uległa. Że jakbym raz porządnie trzasnęła pięścią w stół, to by się ta synowa nauczyła, ale ja tak nie umiem. Zresztą próbowałam. Raz. To było na imieninach mojej siostry, pół roku po ślubie Kuby. Justyna przyszła boso, z psem, bo pies to członek rodziny. W mieszkaniu Haliny. Gdy tylko weszła, zaczęła dopytywać, czy podłoga była myta środkami bez parabenów, bo ona ma alergię. Potem usiadła do stołu i zanim ktokolwiek zdążył się napić, zaczęła swój monolog: o tym, że sól to biała śmierć, że dzieci powinno się prowadzić tylko metodą Montessori, a kuchnia staropolska to przestarzałe eksperymenty. Halina się nie odezwała. Patrzyła tylko na mnie i czekała. Wzięłam głęboki oddech i powiedziałam: – Justynko, może chociaż dziś damy sobie spokój z teoriami? Zrobiła wielkie oczy. Kuba spojrzał na mnie jakbym jej właśnie wymierzyła policzek. A potem wstał i powiedział: – Jeżeli mama nie akceptuje mojej żony, to może nie powinniśmy tu być. Wyszli. Tak po prostu. Wśród milczenia i zaskoczonych spojrzeń. A ja siedziałam jak głupia, ze ściśniętym gardłem. I tak, Halina miała rację. Tyle że od tej pory, każde kolejne spotkanie rodzinne to już nie było to samo. Zamiast ciepła – chłód. Zamiast śmiechu – ostrożne spojrzenia. A teraz mam ich zaprosić na Wigilię? W towarzystwie tych wszystkich, którzy wciąż pamiętają tamtą scenę? Wigilijny test nerwów Z każdym dniem grudnia robiło mi się ciężej na duszy. Mikołajki minęły bez echa, bo Kuba się nie odezwał. Wysyłałam mu wiadomości, ale odpowiadał krótko i bez entuzjazmu. Justyna pewnie miała już kolejny powód, żeby się na mnie obrazić. W końcu zadzwoniłam. Odebrała ona. – Tak? – usłyszałam ten chłodny ton, od którego zawsze przechodził mnie dreszcz. – Chciałam zaprosić was na Wigilię – powiedziałam najspokojniej jak umiałam. – A czy będzie tam twoja siostra, ta, która śmieje się z moich przekonań? – zapytała z miejsca, jakby czekała na sygnał do ataku. – Będzie, jak co roku, ale nikt nie zamierza się z nikogo śmiać – próbowałam załagodzić. – Przepraszam, ale nie zamierzam spędzać świąt w atmosferze pogardy. Kuba też nie – powiedziała i się rozłączyła. Tego samego wieczoru zadzwonił Kuba. – Mamo, nie chodzi o ciebie, ale Justynie jest naprawdę ciężko wśród ludzi, którzy jej nie akceptują. Może spotkamy się innym razem? – Jakim? Po świętach? W lutym? W przyszłe wakacje? – zapytałam z goryczą. – Synu, to jest Wigilia. Czy naprawdę nie da się choć raz zasiąść razem? – Kiedyś się dało. Teraz już nie. Każdy mówi, że chce pokoju, a wszyscy mają przygotowane armaty. Rozłączył się. A ja siedziałam w kuchni, wśród przyprawionych śledzi i lepiących się od mąki rąk, i czułam, że coś się skończyło. Coś, czego nie potrafię już uratować sama. Kogo witać, a kogo żegnać – I co, przyjdą w końcu czy nie? – zapytała Halina, kiedy przyszła dzień wcześniej pomóc mi ubrać choinkę. – Nie wiem – odpowiedziałam, odwracając wzrok. – Na razie cisza. Spojrzała na mnie z politowaniem. – Przecież dobrze wiesz, że nie przyjdą. Szkoda ci tylko przyznać przed samą sobą. Nie odpowiedziałam. Zamiast tego zawiesiłam bombkę, tę z aniołkiem, którą Kuba zrobił w przedszkolu. Kiedyś śmiał się, że wygląda jak mutant, ale nie pozwalał mi jej wyrzucić. Zawsze wieszał ją sam. W tym roku została mi w rękach. W Wigilię stół uginał się od jedzenia. Usiedliśmy: ja, Halina, jej mąż, brat z żoną. Rozmawialiśmy, jedliśmy, śpiewaliśmy kolędy, ale coś wisiało w powietrzu. Brakowało ich. Kuby. I choćby tej całej Justyny – też. W pewnym momencie drzwi się uchyliły. Zerwałam się z krzesła jak poparzona. – To tylko ja, Grażyna z dołu – powiedziała sąsiadka. – Przyszłam z opłatkiem. Skłamałabym, gdybym powiedziała, że nie poczułam ulgi, gdy znów zapadła cisza. Bo z jednej strony czekałam, z drugiej – bałam się, że wejdą i znowu wszystko się posypie. Gdy wszyscy wyszli, usiadłam sama przy choince. Patrzyłam na migoczące światełka i ten przeklęty aniołek. I nie wiedziałam, kogo tak naprawdę tęsknię bardziej – mojego syna czy tego, kim był, zanim dał się komuś całkowicie pochłonąć. Gorzki smak świąt Nie zadzwonił ani w pierwszy, ani w drugi dzień świąt. Wysłał tylko zdjęcie – małego stolika, na którym stała wegańska sałatka, świeczka i kubek z napisem „miłość i światło”. Pod spodem: „Wesołych Świąt, mamo. Jesteśmy w zgodzie ze sobą. Mam nadzieję, że i ty też”. Ze sobą. A co z nami? Z rodziną, którą kiedyś tworzyliśmy? Usiadłam w kuchni, przy pustym talerzu, który od lat czekał na niespodziewanego gościa. W tym roku liczyłam, że to będzie właśnie Kuba. Że przyjdzie mimo wszystko, bez niej nawet, i powie: „Mamo, może po prostu zjemy razem karpia?”. Nie przyszedł, bo najwyraźniej nie miał już do czego. Halina mówi, że trzeba się pogodzić, że dzieci idą swoją drogą i nie ma co się zadręczać. Ale to nie tak. Chodzi o to, że on nie odszedł, tylko dał się wyciągnąć z naszego świata w taki sposób, że już nie chce wracać. A ja nie umiem być matką tylko przez MMS-y. Wieczorem zadzwoniła do mnie Ola, wnuczka. Powiedziała, że gdy dorośnie, to zawsze będzie przychodzić do mnie na Wigilię, nawet jeśli będzie musiała przyjechać z końca świata. I że mam nie smucić. Nie wiem. Może. A może to już naprawdę koniec. Czasem człowiek traci rodzinę, nawet gdy wszyscy żyją. Usiadłam jeszcze raz pod choinką. I zanim zgasiłam światełka, pomyślałam jedno: jeśli za rok znowu będę lepić pierogi sama, to zrobię ich o połowę mniej. Zofia, 63 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Teściowa oczernia mnie przed dziećmi, udając wrażliwą babcię. Nie musimy się tolerować, ale na to już nie pozwolę” „Gdy rodzice sprzedali dom, liczyłam, że i mi coś skapnie. Uznali jednak, że mam radzić sobie sama” „W mojej pracy harowałam za dwoje, a nikt tego nie doceniał. Patrzyłam, jak innych klepią po plecach za moje wysiłki”
„Mój mąż zniknął w Wigilię, bo dorabiał jako Mikołaj. Faktycznie się przebierał, ale jego strój był niecodzienny”
„Stałam w przedpokoju jak wryta. On po prostu przeszedł obok mnie, zniknął za drzwiami łazienki i puścił wodę w kranie. Jakby nic się nie wydarzyło. Jakby nie zostawił mnie samej w Wigilię. Jakby jego milczenie przez cały wieczór było czymś normalnym”.
Wigilia zawsze była dla mnie najważniejszym dniem w roku. Nieważne, czy padał śnieg, czy deszcz – starałam się stworzyć w naszym mieszkaniu atmosferę ciepła, bliskości i zapachu pierników. Przez dwanaście lat małżeństwa nigdy nie spędziliśmy tego dnia osobno. Tym bardziej nie rozumiałam, dlaczego w tym roku mąż po prostu zniknął. Bez słowa, bez wyjaśnień. Telefon milczał, a jego talerz z barszczem stygnął. Początkowo myślałam, że coś mu się stało, że może miał wypadek. Prawda, którą odkryłam kilka dni później, była o wiele bardziej... zaskakująca. I bolesna. Wigilia bez kolęd Wszystko było gotowe. Stół przykryty białym obrusem, dwanaście potraw ustawionych w równych odstępach, świece zapalone. Nawet sianko pod opłatkiem – drobiazg, który zawsze rozczulał mojego męża – czekało na swoją chwilę. Usiadłam na kanapie, zerkałam na zegarek co kilka minut i próbowałam nie denerwować się na zapas. Osiemnasta minęła, dziewiętnasta, a jego nadal nie było. – Może utknął w korku – próbowałam mówić sobie na głos, choć nikt tego nie słyszał. Wysłałam mu trzy wiadomości. Zadzwoniłam pięć razy. Bez odpowiedzi. W końcu wzięłam płaszcz i zeszłam na dół, wypatrując przez szybę jego znajomego auta. Nic. Żadnego znaku. Przez chwilę miałam ochotę pójść do sąsiadki, tej starszej pani spod czwórki, która zawsze zapraszała samotnych na kolację, ale przecież nie byłam samotna. Przynajmniej w teorii. Wróciłam do mieszkania i usiadłam przy stole. Sama. Spojrzałam na puste krzesło naprzeciwko, na talerz, który przygotowałam specjalnie dla niego – z jego ulubionym barszczem z uszkami. Wzięłam do ręki opłatek, ale odłożyłam go zaraz z powrotem. Bez niego to wszystko nie miało sensu. Gdy wskazówki przekroczyły dwudziestą drugą, zrozumiałam, że tej Wigilii nie będzie. Nie w takim znaczeniu, jakim ją znałam. Pochowałam jedzenie do lodówki i zgasiłam światła. W salonie zostawiłam tylko lampki na choince. Migotały w ciszy, której nie potrafiłam już znieść. Czerwony płaszcz w bagażniku Następnego dnia rano obudziłam się wcześnie, chociaż spałam może trzy godziny. Miałam wrażenie, że ciało odpoczywało, ale umysł wciąż szukał odpowiedzi. Gdzie on był? Dlaczego nie wrócił? Może jednak coś się stało? Może powinno się zgłosić jego zaginięcie? Wyszłam na balkon i wtedy zauważyłam jego auto. Stało na naszym miejscu parkingowym, jakby nigdy nic. Pobiegłam w kapciach na dół, nie przejmując się zimnem. Drzwi nie były zamknięte na klucz. W środku nie było nikogo. Kluczyki leżały na siedzeniu. Przez szybę widziałam coś czerwonego wystającego z bagażnika. Otworzyłam go. Płaszcz. Czerwony, długi, z białymi futrzanymi wykończeniami. Obok niego sztuczna broda i czapka z pomponem. Strój Mikołaja. Przez moment się zaśmiałam. Może poszedł rozdać prezenty dzieciakom? Tylko czemu nic nie powiedział? Zawahałam się, ale zabrałam rzeczy do mieszkania. Położyłam wszystko na kanapie i przez chwilę patrzyłam, jak absurdalnie wygląda ta scena – choinka, puste talerze i strój świętego Mikołaja. Włączyłam jego telefon, który był w kieszeni płaszcza. Wyłączony. Żadnych nowych powiadomień. Żadnych odpowiedzi na moje wiadomości. O siedemnastej wrócił. Wszedł, jakby wracał z zakupów, nie patrząc mi w oczy. – Gdzie byłeś? – zapytałam od razu. – Miałem zlecenie – rzucił krótko i przeszedł obok mnie do łazienki. Zamiast prezentu – rozczarowanie Stałam w przedpokoju jak wryta. On po prostu przeszedł obok mnie, zniknął za drzwiami łazienki i puścił wodę w kranie. Jakby nic się nie wydarzyło. Jakby nie zostawił mnie samej w Wigilię. Jakby jego milczenie przez cały wieczór było czymś normalnym. – Możesz mi chociaż powiedzieć, gdzie byłeś? – zapytałam jeszcze raz, gdy wyszedł, wycierając twarz ręcznikiem. – Pracowałem. Dorabiałem jako Mikołaj. Mówiłem ci, że w tym roku krucho z kasą. – Nie, nie mówiłeś. A nawet jeśli, to Wigilia? Serio? – głos mi zadrżał. – Całą noc? Bez słowa? – Zlecenie było dobrze płatne. I nie trwało całą noc. Potem... po prostu nie chciało mi się wracać. – Nie chciało ci się wracać? – powtórzyłam, czując, że coś mnie w środku ściska. – Wiesz, że siedziałam tu sama, martwiąc się, czy żyjesz? Wzruszył ramionami. – Przesadzasz. To tylko jeden wieczór. – Tylko jeden wieczór?! – podniosłam głos. – Wigilia to dla ciebie „tylko jeden wieczór”? Spojrzał na mnie jak na osobę, której nie rozumie. Jakbym mówiła w obcym języku. – Nie rozumiem, o co ci chodzi. Zrobiłem to dla nas. Parę stówek ekstra. Chciałam zapytać o strój, który miałam teraz za plecami, ale nie wiedziałam, czy chcę usłyszeć, co naprawdę robił. W jego oczach nie było cienia skruchy. Tylko obojętność. A może coś jeszcze, czego wtedy jeszcze nie umiałam nazwać. Ślady brokatu i szminki Dopiero trzeciego dnia po Wigilii odważyłam się ponownie sięgnąć po ten nieszczęsny strój. Coś mnie tknęło. Może to była kobieca intuicja, może zwykłe niedowierzanie. Miałam poczucie, że w jego historii coś się nie klei. Wzięłam płaszcz do łazienki i zaczęłam oglądać dokładnie – kieszenie, mankiety, kołnierz. W jednej z kieszeni znalazłam paragon za taksówkę – godzina 01:37, adres końcowy: ulica, której nie znałam. Na kołnierzu przy futerku połyskiwał brokat. Niby nic nadzwyczajnego, ale znałam swojego męża – nie chodził na imprezy, nie miał znajomych, którzy byliby w stanie go brokatem ozdobić. Zaschnięta plama szminki na wewnętrznej stronie brody Mikołaja dopełniła reszty. Usiadłam na brzegu wanny i patrzyłam na ten cyrkowy kostium, jakby miał mi coś powiedzieć. Próbowałam układać sobie w głowie scenariusze, w których to wszystko miałoby sens, ale każdy prowadził w jedno miejsce: on nie był u żadnych dzieci, nie rozdawał prezentów maluchom. Strój Mikołaja był tylko pretekstem. Wieczorem zapytałam o tę ulicę. Powiedział, że to dom klientki, która zamówiła „atrakcyjniejszą wersję Mikołaja”. – Jaką wersję? – zapytałam ostro. – No... bardziej rozrywkową – odparł, jakby to była rzecz całkowicie normalna. Nie potrafiłam odpowiedzieć. Nagle to wszystko wydało mi się żałosne. I ja też – że próbuję to zrozumieć. Samotność w duecie Od tamtej rozmowy w mieszkaniu było cicho. Nie kłóciliśmy się, ale też nie rozmawialiśmy. Mijaliśmy się w kuchni, łazience, w przedpokoju, jakbyśmy byli gośćmi w cudzym domu. On zachowywał się, jakby wszystko było już załatwione – jakby jego wersja wydarzeń wystarczyła. Nie przeprosił, nie próbował tłumaczyć się bardziej. Tylko raz zapytał, czy robię obiad. Odpowiedziałam, że nie jestem głodna. Nawet nie zapytał dlaczego. W sylwestra poszedł spać o dwudziestej trzeciej. Powiedział, że nie ma nastroju. Ja nie miałam już siły się łudzić. Siedziałam na kanapie, w piżamie, z kubkiem herbaty i patrzyłam w ekran telewizora, gdzie obcy ludzie odliczali ostatnie sekundy starego roku. Nowy rok przyszedł cicho. Bez życzeń, bez toastu, bez pocałunku. Leżeliśmy w jednym łóżku, ale tak naprawdę każdy z nas był osobno. Zaczęłam obserwować go bardziej uważnie. Widziałam, że często patrzy w telefon, że wychodzi niby po zakupy, a wraca bez siatki. Zaczął nosić wodę po goleniu, której wcześniej nie znosił. Uśmiechał się do ekranu, kiedy myślał, że nie patrzę. Nie chciałam być tą kobietą, która przekopuje wiadomości męża, ale też nie chciałam być tą, która żyje w kłamstwie. Kiedy zostawił telefon na stole i poszedł do łazienki, wzięłam go. Przeszukałam galerię, historię połączeń, aplikacje. W jednej z nich – tej z różowym logo – były wiadomości, których nie chciałam czytać. Zdjęcia, których nie dało się zapomnieć. Odpowiedź, której nie chciałam Nie zrobiłam awantury. Nie wyrzuciłam mu rzeczy przez okno, nie rozbiłam telefonu o ścianę. Po prostu usiadłam przy stole i czekałam, aż wyjdzie z łazienki. Gdy mnie zobaczył z jego telefonem w ręku, przez ułamek sekundy coś mignęło mu w oczach – może strach, może wstyd. Ale nie zaprzeczał. Nie udawał. Usiadł naprzeciwko i powiedział: – Wiedziałem, że to znajdziesz. – Dlaczego? – zapytałam cicho. Wzruszył ramionami, jakby to była najtrudniejsza i jednocześnie najprostsza odpowiedź. – Sam nie wiem. Poczułem, że czegoś mi brakuje. Że jestem gdzieś obok swojego życia. I ktoś mi dał poczucie... że znowu coś znaczę. – A ja? My? – zapytałam, choć znałam odpowiedź. – Ty jesteś... wszystkim, co dobre i znane. Tylko że ja... chyba nie jestem już tym samym facetem. Siedzieliśmy tak jeszcze chwilę. W ciszy. W jego słowach nie było nienawiści, tylko rezygnacja. Może siebie też nie lubił. Może zgubił się dużo wcześniej, zanim założył ten czerwony płaszcz. Nie kłóciliśmy się. Tydzień później się wyprowadził. Zabrał kilka rzeczy, zostawił resztę. Przestałam go śledzić, nie sprawdzałam, z kim pisze. Odpuszczenie przyszło powoli, ale przyszło. Bo choć serce pękało, wiedziałam, że nie jestem winna jego zagubieniu. Nie mogłam być wszystkim, skoro on sam nie wiedział, kim jest. Ewa, 37 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Teściowa oczernia mnie przed dziećmi, udając wrażliwą babcię. Nie musimy się tolerować, ale na to już nie pozwolę” „Gdy rodzice sprzedali dom, liczyłam, że i mi coś skapnie. Uznali jednak, że mam radzić sobie sama” „W mojej pracy harowałam za dwoje, a nikt tego nie doceniał. Patrzyłam, jak innych klepią po plecach za moje wysiłki”
„Synowa zrobiła z nas darmowe opiekunki, a z naszego domu przytułek dla wnuków. Na kilka lat zapomniała, że jest matką”
„Czasem chłopcy zostawali z nami dłużej. Bo Kamila miała kolację biznesową, a Marcin wracał w nocy, bo ktoś niespodziewanie musiał przedłużyć delegację. Dla sześćdziesięciolatków i starszych ludzi takie tempo to nie sprint – to maraton z przeszkodami”.
Opieka nad wnukami to coś więcej niż tylko przyjemność z bycia potrzebnym. To codzienny wysiłek, który wymaga też cierpliwości i energii, o jakiej czasem młodzi zapominają. A gdy się starzejemy, ta energia zaczyna się kurczyć. Każdy krok staje się cięższy, każdy hałas w domu trochę głośniejszy. Dzieci, które kiedyś wydawały się takie urocze, potrafią być… wykańczające. Ich krzyk, śmiech i tupot nóg rozbrzmiewa w naszym domu jak echo, które nie chce zniknąć. Doszły nam nowe obowiązki Mój syn Marcin wraz z żoną Kamilą niedawno przenieśli się z mieszkania na drugim końcu miasta do apartamentu zaledwie kilka przecznic stąd. To miało być wygodne i praktyczne – dom blisko dziadków i niedaleko szkoły. Z początku byłem tym nawet podekscytowany. W końcu, pomyślałem, będę mógł widywać wnuków częściej. Jednak rzeczywistość szybko okazała się bardziej wymagająca niż moje romantyczne wyobrażenia. Marcin praktycznie non stop był w trasie. Miał duże projekty, ważne kontrakty, był potrzebny tam i ówdzie. Słyszałem to codziennie przy śniadaniu i przy pożegnaniu w przedpokoju. Kamila z kolei poświęcała się swojej firmie tak bardzo, że często nie było jej w domu nawet wtedy, kiedy fizycznie w nim była. Ciągłe telefony, pilne wiadomości i nieustające spotkania. Jej rytm dnia przypominał pracę w call center. W tym wszystkim byli Filip i Kuba – nasi wnukowie. Nie mieli na to wpływu, nie znali naszego zmęczenia, nie rozumieli przyczyn, dla których ich rodzice byli ciągle zajęci. Dla nich świat był miejscem pełnym możliwości i zabawy, a my… musieliśmy każdego popołudnia okiełznać ich energię. Tylko że byliśmy ludźmi, których organizmy nie były już przystosowane do tak intensywnej aktywności. Opieka nad nimi spadła na nas Z początku, gdy odbieraliśmy ich ze szkoły albo przychodzili od razu po lekcjach, było miło. Przygotowywaliśmy wspólnie obiad, siadaliśmy przy stole i rozmawialiśmy o ich przygodach w szkole. Były żarty, śmiechy, rysunki rozrzucone na blacie stołu i pełne miski ich ulubionych dań. – Dziadku, opowiesz mi jeszcze raz o tym, kiedy byłeś w górach? – dopytywał Filip, z błyskiem w oczach. – A potem pokażesz mi, jak się robi papierowe samoloty? – wołał Kuba, już biegając po kuchni i trzepocząc rękami jak skrzydłami. Ewa, moja żona, śmiała się wtedy i mówiła, że mamy w domu dwa małe tornada. I przez chwilę to było urocze. Ale życie – jak to życie – ma to do siebie, że idealne obrazki szybko się kończą. Czasem chłopcy zostawali z nami dłużej. Bo Kamila miała kolację biznesową, a Marcin wracał w nocy, bo ktoś niespodziewanie musiał przedłużyć delegację. I wtedy dom wypełniał się ich śmiechem i krzykiem od rana do późnego wieczora. Dla sześćdziesięciolatków i starszych ludzi takie tempo to nie sprint – to maraton z przeszkodami. I choć kochaliśmy wnuków nad życie, organizm powoli przestawał nadążać. Bywało, że jedno z nas chodziło do kuchni zrobić kanapki, a to drugie starało się nadążać za chłopcami, kiedy rzucali się z poduszkami i udawali, że to walka smoków. Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie fakt, że zdrowie Ewy zaczęło szwankować coraz częściej. Kilka lat wcześniej miała problemy z sercem. Lekarze mówili, że wszystko powinno wrócić do normy, ale życie udowodniło nam, że „powinno” i „jest” to dwie różne rzeczy. Ewa nie czuła się najlepiej Czułem to – w tym, jak oddycha ciężko po spacerze, w tym, jak powoli się porusza, jak mówi cicho, jakby bała się, że głośniejsze słowa mogą odebrać jej resztki sił. Starała się ukrywać to przed innymi, ale ja znałem każdy jej gest, każdy sygnał, który wysyłała. Wiedziałem, kiedy ma słabszy dzień, kiedy tylko udaje, że dobrze się czuje, a kiedy naprawdę potrzebuje odpoczynku. – Może dziś ja zajmę się chłopcami, a ty odpoczywaj? – proponowałem czasem. – Nie, razem damy radę – odpowiadała. – Nie zostawię cię z nimi samego. Jesteśmy drużyną. Byliśmy drużyną przez całe nasze życie. Wspieraliśmy się w chorobie, w kłopotach, w radościach i smutkach. Jednak nawet najlepsi zawodnicy potrzebują chwili oddechu. A my… powoli traciliśmy siły. Wtedy zaczęły się poważniejsze problemy. Ewa, przygotowując kisiel dla chłopców, po prostu ze zmęczenia osunęła się na podłogę. Filip i Kuba patrzyli na nią z szeroko otwartymi oczami. Nie wiedzieli, co się dzieje, tylko czuli, że ta nagła cisza jest złowieszcza. – Babcia? – zapytał niepewnie Filip. – Zadzwońmy po pomoc! – krzyknął Kuba i wciąż trzymał telefon w dłoni, niepewny, jak wprowadzić numer. Ja podbiegłem, uklęknąłem obok Ewy. W oczach chłopców pojawił się strach, którego nigdy wcześniej nie widziałem. Wezwaliśmy pomoc, próbując przez telefon przekazać jak najwięcej informacji. Każda sekunda była jak wieczność. To już dla nas zbyt dużo W szpitalu lekarze potwierdzili moje obawy. Przemęczenie. Siedziałem na korytarzu, patrząc na białe ściany i słysząc tylko kroki pielęgniarek. Wtedy dotarło do mnie, jak bardzo nasze życie się zmieniło. – Musicie zwolnić tempo – usłyszałem głos lekarza. – Obciąża to serce pani Ewy. Wiem, że opiekujecie się wnukami, ale nie możecie tego robić ponad swoje siły! Te słowa nie tylko uderzyły mnie z pełną mocą, a syn i synowa stwierdzili, że to nic poważnego. Kamila przyszła dopiero trzy dni po wypisie Ewy do domu. Wpadła jak burza – wystrojona, z uśmiechem na twarzy i bukietem kwiatów w ręce. – Mamusiu! Jak dobrze wyglądasz! – powiedziała i nachyliła się do Ewy, robiąc zdjęcie telefonem. – Chłopcy się stęsknili. Już nie mogą się doczekać krupniku! Kiedy to usłyszałem, aż mnie zatkało. – Kamila… – zacząłem ostrożnie. – Lekarze zalecili Ewie odpoczynek. Zero stresu, wysiłku... – Oj, tatuś! Przecież to tylko dzieci. A poza tym będzie wam milej, jak z wami pobędą. Wyszedłem na balkon, żeby nie powiedzieć czegoś, czego bym potem żałował. Przez trzy tygodnie po wypisie Ewy dzieci do nas nie przychodziły. Kamila wynajęła opiekunkę, zorganizowała grafik. I wtedy poczuliśmy, czym jest spokój. Wnuki mają rodziców Ewa powoli dochodziła do siebie. Nauczyła się znowu drzemać w ciągu dnia, czytała, rozwiązywała krzyżówki. Ja zacząłem codziennie gotować, odkryłem nawet, że nie jestem taki zły w robieniu klusek śląskich. Wieczorami siadaliśmy razem i rozmawialiśmy, pierwszy raz od miesięcy – o starych filmach, o wspomnieniach z wakacji, o tym, co będziemy robić, jak już będzie naprawdę dobrze. Bałem się jednak, że Kamila znów wróci do starych nawyków. I miałem rację. Pewnego popołudnia wpadła znów bez uprzedzenia. – Jutro dzieci po szkole wpadną na krupnik, ok? – rzuciła z uśmiechem, jakby nic się nie stało. Spojrzałem na Ewę. Milczała. Jej oczy mówiły wszystko. Była rozczarowana, zmęczona, zraniona. I wtedy podjąłem decyzję, której nie planowałem – ale wiedziałem, że zrobię to teraz albo nigdy. Zadzwoniłem do starego przyjaciela, który miał domek nad morzem. Zapytałem go o termin, o szczegóły. Na szczęście – miał wolne. – Pakuj się, Ewa – powiedziałem wieczorem. – Jutro jedziemy nad morze. Musisz naprawdę odpocząć. Ostatni raz przyjęliśmy chłopców. Przytuliliśmy ich, wspólnie zjedliśmy pizzę, zamiast gotować obiad. Opowiedzieliśmy im o wyjeździe. Na chwilę się zasmucili, ale kiedy obiecaliśmy przywieźć najładniejsze muszelki, rozpromienili się. – Będziecie dzwonić? – zapytał Kuba. – Codziennie przed snem – odpowiedziałem. Wieczorem zaprowadziłem ich do domu. Kamila patrzyła na mnie z niedowierzaniem. – Jak to? Wyjeżdżacie na miesiąc? – Tak. Musimy. I możemy – powiedziałem spokojnie. – Ewa musi dojść do siebie. – To chyba żart? Kto zajmie się dziećmi? – Ich matka. Czyli ty – odpowiedziałem cicho, ale stanowczo. Zamknąłem za sobą drzwi i poczułem ulgę. Nad morzem Ewa odzyskała spokój. Spacery po plaży, herbata z cytryną na tarasie, rozmowy bez pośpiechu. Zaczęła się znowu śmiać – tym swoim cichym, prawdziwym śmiechem. Czułem, że powoli wraca do życia. A ja… czułem, że ją odzyskuję. Po powrocie Kamila była już inna. Nie wiem, czy to strach, czy refleksja, ale zaczęła rozkładać swoje obowiązki inaczej. Częściej była z chłopcami. Nas zaczęła traktować z szacunkiem, a nie jak darmowych opiekunów. Dziś znów jesteśmy po prostu dziadkami. Takimi, którzy pieką ciastka i uczą robić latawce. I nikt już nie oczekuje, że będziemy żyli ich życiem. Stefan, 63 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Nie mówiłam córce o ojcu, bo nie było o czym. Wtedy siostra jednym zdaniem doprowadziła ją do płaczu” „Myślałem, że odzyskam dawną miłość. Okazało się, że ta, którą kocham, jest teraz narzeczoną mojego brata” „Szwagierka nie mogła znieść, że nam się powodzi. Gdy ona wciąż mieszkała z mamusią, my z mężem budowaliśmy swój dom”
„Na Nowy Rok dostałem od swojej kobiety rogi. Po wszystkim bezczelnie myślała, że nadal będę jej bankomatem”
„Po tej wizycie zaczęła pisać. Najpierw neutralnie – jak się czuję, czy wszystko w porządku. Potem bardziej ckliwie. Że tęskni, że źle sypia, że życie u niego to nie bajka, a raczej tania telenowela. Że on jej nie rozumie, że wylicza każde zakupy, że nie traktuje jej poważnie. Że u mnie było inaczej”.
Nie byłem święty, ale zawsze uważałem, że uczciwość między dwojgiem ludzi to podstawa. Zwłaszcza jeśli przez kilka lat dzieli się z kimś dom, pieniądze i łóżko. Życie z Sylwią miało swoje wzloty i upadki, ale nigdy nie przypuszczałem, że w noc sylwestrową zostanę wystawiony na pośmiewisko. Kiedy wznosiłem toast z sąsiadami, ona całowała się z jakimś przyjezdnym typem na tyłach bloku. Gdyby chociaż miała odwagę się przyznać... A potem myślała, że wszystko będzie po staremu. Że nadal będę płacił rachunki i udawał, że nic się nie stało. Naiwność nie zna granic. Sylwester wszystko zmienił Nie przepadam za hucznymi imprezami. Głośna muzyka, tańce do rana, tłumy pijanych ludzi – nigdy mnie to nie bawiło. Sylwia wręcz przeciwnie. Dla niej każda okazja była dobra, by założyć kieckę z cekinami, wyciągnąć szpilki z szafy i błyszczeć. Zawsze mówiła, że Sylwester trzeba świętować z przytupem, „bo jak zaczniesz rok, taki on będzie”. Ja wolałem zacząć go na spokojnie. Dlatego w tym roku, tak jak w poprzednich dwóch, zgodziliśmy się na kompromis – domówka u sąsiadów z klatki obok. Trochę ludzi, dużo jedzenia, zero tłoku i można było wrócić do domu w kapciach. Nie podejrzewałem, że ta noc będzie ostatnią, jaką spędzimy razem. Sylwia była w szampańskim nastroju od samego rana. Co chwilę poprawiała makijaż, sprawdzała w lustrze, czy sukienka dobrze leży, a mnie co rusz poganiała, żebym się ogarnął. Trochę mnie to bawiło, trochę drażniło, ale starałem się nie psuć jej humoru. W końcu miał to być tylko jeden wieczór. W połowie imprezy straciłem ją z oczu. Myślałem, że poszła pogadać z sąsiadkami albo zadzwonić do matki, jak to miała w zwyczaju. Kiedy wybijała północ, podszedłem do okna z kieliszkiem w dłoni, gotów do toastu. Wtedy go zobaczyłem. Ona – jego ręce na jej biodrach, jej usta przy jego szyi. Stali za śmietnikiem. Nie kryli się specjalnie. Kieliszek wypadł mi z ręki. Jak mam się zachować? Nie zrobiłem awantury. Nie wyskoczyłem za nimi, nie zrzuciłem z balkonu pustej butelki po szampanie, choć przez chwilę bardzo chciałem. Stałem jak idiota, z rękami opartymi o parapet i patrzyłem, jak moja kobieta ociera się o jakiegoś typa. Po chwili wróciła, jak gdyby nigdy nic. Policzki miała zaróżowione, włosy potargane, ale zgrywała niewiniątko. – Zimno na dworze jak w psiarni – rzuciła, śmiejąc się i poprawiając sukienkę. – Masz może jeszcze trochę szampana? Podałem jej kieliszek bez słowa. Wziąłem głęboki oddech. W środku wszystko się we mnie gotowało, ale postanowiłem zagrać to po swojemu. – Dobrze się bawiłaś na dworze? – zapytałem cicho, patrząc jej prosto w oczy. Znieruchomiała na sekundę. Tylko jedną. Potem już znowu była w roli. Uśmiech, teatralne uniesienie brwi. – Co ty gadasz? Wyszłam tylko na papierosa. Przecież wiesz, że u Doroty nie palą. – Sama? – No pewnie. A z kim niby? Milczałem. Upiła łyk szampana, po czym mruknęła: – Nie psuj mi nocy, dobra? To Sylwester. Przez chwilę myślałem, że może jednak się przesłyszałem, że to był ktoś inny. Może jakieś durne żarty sąsiadów. Chciałem w to wierzyć. Aż dwa dni później zobaczyłem zdjęcie. Ona i ten sam facet. Ramię w ramię, przytuleni, uśmiechnięci. Ktoś wrzucił je na Facebooka z podpisem: „Najlepszy sylwester ever”. Mój dom to nie hotel Kiedy wróciła z pracy po Nowym Roku, czekałem na nią w kuchni. Światło było zgaszone, siedziałem przy stole z laptopem otwartym na zdjęciu. Nie powiedziałem nic, po prostu odwróciłem ekran w jej stronę. Zatrzymała się w progu i przez moment patrzyła na monitor bez słowa. Potem westchnęła ciężko, jakby właśnie dowiedziała się, że znowu trzeba iść do pracy w sobotę. – No i co z tego? – zapytała, zdejmując buty. – Przecież to nic nie znaczyło. – Aha – rzuciłem. – Czyli całowanie się z obcym facetem w sylwestra, za moimi plecami, „nic nie znaczyło”? Wzruszyła ramionami. – Wypiłam. On był miły. Ty stałeś z tymi swoimi smutasami, jakbyś przyszedł na stypę, a nie na imprezę. Byłam znudzona. – Znudziłaś się naszym związkiem, to trzeba było pogadać, a nie wchodzić mu na kolana – syknąłem, wstając. – I nie mów mi, że to tylko jeden raz. – A jakby był więcej niż jeden, to co? Co byś zrobił? Wyrzucił mnie z mieszkania? Popatrzyłem na nią z niedowierzaniem. Głos miała pewny, butny. Wiedziała, że to ja płacę rachunki, że samochód i lodówka są na moje nazwisko. Przez lata, kiedy ona kombinowała z fuchami i zmianami pracy, ja trzymałem ten dom na powierzchni. – Zróbmy sobie przerwę – rzuciła jeszcze. – Potrzebuję przestrzeni. – Przestrzeń masz od dziś – powiedziałem spokojnie. – Tylko nie tutaj. Wynoś się. Czego ona jeszcze chce? Wyniosła się następnego dnia. Zabrała dwie walizki, kilka pudeł z kosmetykami, trochę mebli. Nawet nie zapytała, czy może. Po prostu poinformowała, że wpadnie po resztę jak się ogarnie. Ja tylko skinąłem głową. Niczego nie niszczyłem, nie wyrzucałem jej rzeczy przez balkon. Nie robiłem scen. Ale zamieniłem zamek w drzwiach. Chciałem mieć spokój. Myślałem, że zniknie na dobre. Że pójdzie w tango z tym swoim „miłym” i będzie miała to, czego szukała. A ja pozbieram się, jakoś ułożę życie na nowo. Mijały tygodnie. Cisza. Żadnych wiadomości, żadnych prób kontaktu. Aż do momentu, kiedy pojawiła się przed moimi drzwiami z plastikowym pojemnikiem w dłoniach. – Zrobiłam gołąbki. Wiem, że lubisz – powiedziała, jakbyśmy się pokłócili o pilot do telewizora, a nie o zdradę. Zamurowało mnie. Stała, uśmiechnięta, z kokiem na głowie i paznokciami zrobionymi jak zawsze – perfekcyjnie. Jakby nic się nie stało. Jakby jej nieobecność była tylko chwilowym epizodem, po którym wszystko wraca na swoje miejsce. – Sylwia, czego ty chcesz? – zapytałem cicho. – Pogadać. Zjeść coś. Być może... wrócić. U ciebie jest spokojnie. Tam, gdzie teraz jestem, wszystko się sypie. On nie taki, jak myślałam. Popatrzyłem na nią, potem na gołąbki. – Wiesz co? Weź je sobie. Albo daj temu swojemu księciuniowi. Ja już się najadłem. Twoich kłamstw. Zamknąłem drzwi. Tylko naiwni wierzą w powroty Po tej wizycie zaczęła pisać. Najpierw neutralnie – jak się czuję, czy wszystko w porządku. Potem bardziej ckliwie. Że tęskni, że źle sypia, że życie u niego to nie bajka, a raczej tania telenowela. Że on jej nie rozumie, że wylicza każde zakupy, że nie traktuje jej poważnie. Że u mnie było inaczej. Że przy mnie czuła się bezpieczna. Nie odpisałem. Nie dlatego, że chciałem się bawić w ciche dni. Po prostu zrozumiałem, że nie jestem już tym facetem, który latami znosił jej humory, kredyty na kosmetyczki i wieczne „pożycz mi pięć stów, oddam za tydzień”. Coś się we mnie przestawiło. Byłem zmęczony. Zmęczony tym, że byłem dla niej jak bankomat z funkcją tulenia, kiedy miała gorszy dzień. Tydzień później zjawiła się znowu. Tym razem bez pojemnika, ale za to z oczami pełnymi łez i wiatrem w głowie. – Popełniłam błąd – wyszeptała. – On tylko udawał, że mu zależy. Myślałam, że mnie kocha. A on tylko szukał darmowej rozrywki. Gdy mu powiedziałam, że chcę wrócić, wyśmiał mnie. Stałem w drzwiach z założonymi rękami. – A do mnie wracasz, bo wiesz, że mam stałą pracę i pełną lodówkę, tak? Zamilkła. To milczenie powiedziało wszystko. – Sylwia, powiem ci jedno. Nie wraca się tam, gdzie spaliło się mosty. I nie myli się miłości z wygodą. Znowu zamknąłem drzwi. Tym razem na dobre. Czas się rozliczyć Minęło kilka miesięcy. Czas zrobił swoje – rany się nieco zabliźniły, emocje opadły, a ja wróciłem do życia, które może nie było spektakularne, ale było moje. Nikt nie kręcił się po mieszkaniu z wiecznym fochem, nie znikały mi z konta pieniądze, nikt nie przewracał oczami, gdy włączałem ulubiony film. Samotność nie jest taka straszna, kiedy masz święty spokój. Z Sylwią nie miałem już żadnego kontaktu. Słyszałem tylko od wspólnych znajomych, że po rozstaniu z tamtym typem wróciła na stare śmieci – czyli do matki. Podobno próbowała znaleźć kogoś nowego, ale nikt nie chciał się pakować w życie z kobietą, która nie umiała postawić się na własnych nogach. I kto by pomyślał – dziewczyna, która kiedyś potrafiła rzucić tekstem „ja to zawsze umiem się ustawić”, została sama, z walizką ciuchów i wspomnieniami. Nie żywię do niej już złości. Prawdę mówiąc, bardziej mi jej szkoda niż cokolwiek innego. Może gdyby potrafiła docenić to, co miała, nie skończyłaby w punkcie wyjścia. Może gdyby choć raz zapytała mnie, czego ja chcę, jak ja się czuję… Ale nie. Ona potrzebowała sponsora, nie partnera. A ja w końcu zrozumiałem, że nie muszę być nikim więcej niż sobą. I że miłość bez szacunku to jak kredyt bez pokrycia – prędzej czy później wszystko się sypnie. Dziś patrzę na to z dystansem. Może kiedyś kogoś poznam. A może nie. Tak czy inaczej – przynajmniej nie jestem już gościem, który trzyma kogoś przy sobie tylko portfelem. Andrzej, 42 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Gdy piekłam pierniczki, usłyszałam rozmowę męża z inną kobietą. Od razu święta przestały mnie cieszyć” „W prezencie od dzieci dostałam wyjazd do sanatorium. Wzbraniałam się, ale zimowy kulig od razu roztopił moje serce” „Siostra ma prawie 40 lat, a nadal żyje na garnuszku rodziców. Nie wiem, kiedy się w końcu weźmie za jakąś robotę”
„Wróciłam z Norwegii, by poczuć magię świąt. Zamiast tego rodzina dała mi odczuć chłód, zazdrość i niechęć”
„– A ja? Ja się nie liczyłam? – Ty byłaś gdzieś tam. W obcym kraju. Wysyłałaś kartki, pieniądze raz czy dwa. Ale ciebie tu nie było. Nie widziałaś, jak siedziałam przy jego łóżku. Jak milczałam, bo nie miałam już słów”.
Po dziesięciu latach wróciłam do Polski. Samolot wylądował wśród śniegu, a ja poczułam chłód nie tylko na zewnątrz. Dom rodzinny wyglądał znajomo, ale zimno – jakby zatrzymał się w czasie. Norwegia dała mi spokój, ale nie zapełniła pustki. Tęskniłam. Za czymś, co może nigdy nie istniało. Teraz jestem tu, w przedpokoju pełnym ciszy, z walizką i sercem pełnym sprzecznych emocji. Mama przyjęła mnie chłodno, Krzysiek rzucił kilka zdań. Nikt się nie wzruszył. Może nie powinnam była wracać. Ale coś muszę zrozumieć. I usłyszeć. Nawet jeśli będzie bolało. Stare rany – Weź te rękawiczki, bo ci palce odmarzną – powiedziała matka i rzuciła je na komodę, nawet nie patrząc w moją stronę. – Nie trzeba – mruknęłam, ale i tak je zgarnęłam, wciąż zmarznięta po przylocie. – Po opłatek idę – Krzysiek podrapał się po karku i spojrzał na mnie spod czapki. – Sklep jeszcze otwarty. Mama mówiła, żebyśmy poszli razem. Skrzywiłam się, ale nic nie powiedziałam. Założyłam kurtkę i ruszyłam za nim. Śnieg skrzypiał pod butami. Milczeliśmy przez dobrych kilka minut. Dopiero kiedy minęliśmy zniczowy kiosk i przystanek autobusowy, Krzysiek się odezwał. – Fajnie, że wróciłaś. Zabrzmiało to jakby wcale nie było fajnie. – Tak, miło z twojej strony. Po dziesięciu latach. – Tato do końca na ciebie czekał – powiedział cicho. Stanęłam jak wryta. Miałam ochotę się roześmiać. Zimno szczypało w policzki, a on mi teraz wyjeżdża z ojcem. – A ty co? Siedziałeś mu na karku jak pies. Nie dawałeś mu oddychać. Wszystko chciałeś mu załatwić, wszystko wiedzieć lepiej. – Ale byłem. A ty? Jakbyś umarła razem z nim – powiedział beznamiętnie. Poczułam, jak coś mnie ściska w gardle. – Czasem myślę, że lepiej by było, gdybym nie była stąd – wyrzuciłam z siebie, zanim zdążyłam się ugryźć w język. Zamarł. Zbladł. Spojrzał na mnie tak, jakby właśnie powiedziałam coś, czego powiedzieć nie powinnam. – Co? – Nic – rzuciłam szybko. – Nieważne. Chodźmy już. Szliśmy dalej w ciszy, ale ja już wiedziałam, że to jedno zdanie… to, co powiedziałam… coś w nim poruszyło. Zbyt mocno. Nie wyglądał na urażonego. Raczej… przestraszonego? W sklepie Krzysiek poszedł po opłatek, a ja zostałam przy lodówce z mlekiem. Patrzyłam w półki, ale widziałam tylko jego twarz. Bladą. Spiętą. Jakby przez moment przestał być tym samym Krzyśkiem, który zawsze wszystko miał pod kontrolą. Jakby czegoś się bał. Po powrocie do domu rzuciłam rękawiczki na komodę i zamknęłam się w pokoju po ojcu. Wciąż pachniało jego wodą po goleniu. Usiadłam na jego starym fotelu, oparłam głowę o zagłówek i zamknęłam oczy. „Dlaczego zareagował tak dziwnie?” – myślałam. – „To jedno zdanie… Jakby coś wiedział. Albo coś przede mną ukrywał.” Pytania bez odpowiedzi – Co mu powiedziałaś? – zapytałam bez zapowiedzi, stając w drzwiach kuchni. Matka nie odwróciła się od garnka. Mieszała barszcz, jakby wszystko inne nie miało znaczenia. – Komu? – Krzyśkowi. Co mu powiedziałaś, że aż zbladł, kiedy wspomniałam, że lepiej by było, gdybym nie była częścią tej rodziny? – Nie dramatyzuj – odpowiedziała spokojnie, zbyt spokojnie. – Jesteś przewrażliwiona, jak zwykle. – Czyli nic nowego – uśmiechnęłam się gorzko. – Zawsze to ja miałam problem. Nigdy nie ty. Odwróciła się. W oczach miała cień zmęczenia, ale twarz wciąż była kamienna. – Zawsze szukałaś winnych wszędzie, tylko nie w sobie. Teraz też? – Może dlatego, że przez całe życie czułam się tu obca – powiedziałam ostro. – Jakbym była dodatkiem. Kimś przypadkowym. Zamilkła. Łyżka zatrzymała się w garnku. Tylko przez chwilę. Potem znowu zaczęła mieszać. – Wymyślasz – mruknęła. – Wracasz po tylu latach i szukasz dziury w całym. – Bo coś tu nie gra. Krzysiek się czegoś boi, ty udajesz, że nic się nie dzieje... Ale coś się wydarzyło, prawda? Wzruszyła ramionami. – Święta są. Zamiast się kłócić, może byś pomogła? Stałam jeszcze chwilę. Potem po prostu wyszłam. Nie dowiedziałam się niczego, ale jej cisza mówiła więcej niż słowa. Prawda na Wigilii Stół wyglądał jak z obrazka – białe talerze, czerwone serwetki, świece, sianko pod obrusem. A mimo to było zimno. Nie w powietrzu. W ludziach. Siedzieliśmy jak obcy. Krzysiek skubał pieroga, matka patrzyła w talerz. Ja odliczałam minuty do końca tej szopki. – Może... życzenia? – zaproponowałam cicho. Matka kiwnęła głową, ale nie wstała. Podała opłatek, jakby podawała rachunek. Wymieniliśmy grzeczności. Żadne „kocham cię”, żadnych łez. Tylko formułki. Po chwili zniknęłam do łazienki, ale zboczyłam do kuchni po chusteczki. Wtedy to usłyszałam. – ...musiałaś to załatwić teraz? W święta? – Krzysiek. – Lepiej teraz, niż potem. I tak miało być dla niego – głos matki. – Ale mogła się dowiedzieć inaczej... Weszłam bez pukania. – O, nie. Nie kończcie rozmowy. Chcecie to powiedzieć głośno, czy mam was dalej podsłuchiwać? Oboje zamilkli. – Co miało być dla niego? – zapytałam. – O czym mówicie? Matka zacięła usta. – To nie twój interes. – A jednak! – krzyknęłam. – Rodzinny dom, ziemia, wszystko! Przekazałaś to Krzyśkowi, prawda? – Zdecydowałam, bo wiedziałam, że nie wrócisz – odparła lodowato. – To była jej decyzja – dodał Krzysiek cicho. – Ja tylko się zgodziłem. Poczułam, jak ziemia usuwa mi się spod nóg. – Ukradliście coś, co mi się należało – wyszeptałam. Historia, która bolała Usiadła przy stole z kubkiem herbaty. W kuchni było cicho, jakby nawet czajnik bał się syczeć za głośno. Ja stałam oparta o framugę, ramiona skrzyżowane. – Chcesz wiedzieć prawdę? – zapytała matka beznamiętnym tonem. – Przecież po to wróciłam – odpowiedziałam. Westchnęła. Spojrzała na mnie po raz pierwszy od dawna naprawdę uważnie. – Po śmierci ojca wszystko mi się zawaliło. Zawsze był tym, który łagodził, tłumaczył, trzymał nas razem. Kiedy odszedł, zostałam sama. Krzysiek nie zostawił mnie ani na dzień. – A ja? Ja się nie liczyłam? – Ty byłaś gdzieś tam. W obcym kraju. Wysyłałaś kartki, pieniądze raz czy dwa. Ale ciebie tu nie było. Nie widziałaś, jak siedziałam przy jego łóżku. Jak milczałam, bo nie miałam już słów. Zacisnęłam dłonie w pięści. – Więc sprzedałaś mnie za jego obecność? Za spokój? – Nie mów tak. Po prostu... z Krzyśkiem umiałam się dogadać. Z tobą... nigdy nie wiedziałam, jak rozmawiać. – Bo nigdy nie próbowałaś – powiedziałam cicho. – Nie widzisz, że to nie chodzi tylko o dom i działkę? Spojrzała na mnie z czymś w rodzaju żalu. Ale zaraz znowu spoważniała. – Może kiedyś zrozumiesz. Albo i nie. Czasem trzeba wybrać to, co mniej boli. Odeszłam bez słowa. Nie płakałam. Już nie. Moja ostatnia przystań – Tylko uważaj, żeby nie wybić się o te schody, zimno jak diabli – powiedział wujek Roman, otwierając drzwi w grubym swetrze i wełnianych skarpetach. Nie mówiłam nic. Zamiast tego po prostu go przytuliłam. Chyba za długo. – Oj, dziewczyno... – westchnął i wpuścił mnie do środka. – Siadaj, zrobię herbaty. Rum też mam, jak trzeba. Siedzieliśmy przy stole. Opowiedziałam mu wszystko. Od lotniska, przez święta, po kuchenną rozmowę z matką. Nie przerywał. Tylko dolewał herbaty i kiwał głową. – Wiesz... ja to widziałem. Od zawsze. Że coś u was jest nie tak – mruknął w końcu. – Twój ojciec próbował to prostować, ale jak odszedł... Krystyna została sama ze swoim chłodem. – A ja? – zapytałam. – Co ja mam teraz zrobić? Roman wzruszył ramionami. – Twoja matka się nie zmieni. Ale ty możesz. Zamilkłam. Herbata parzyła w język. – A ja myślałam, że wrócę i odzyskam dom – powiedziałam w końcu. – Rodzinę. – Dom to nie ściany. To ludzie, którzy cię chcą. Którzy na ciebie czekają. – Chyba przyszedł czas, by zbudować swój – powiedziałam wolno. – Gdzieś indziej. Po swojemu. Roman uśmiechnął się po raz pierwszy tej nocy. – No. Teraz mówisz jak człowiek. Wszystko będzie po mojemu Hotelowe okno z widokiem na parking i latarnię. Śnieg padał coraz gęściej, przykrywając wszystko świeżą warstwą ciszy. Siedziałam w fotelu, owinięta w koc, z kubkiem letniej już herbaty. W telefonie migotał ekran wiadomości. Pisałam długo, a potem skasowałam. W końcu wysłałam jedno zdanie: Dziękuję za wszystko. Nie wrócę. Nie liczyłam na odpowiedź. I rzeczywiście – nie przyszła żadna. Odłożyłam telefon. Popatrzyłam w śnieg. W Norwegii też padało. Tam nauczyłam się ciszy, chodzenia własnymi ścieżkami. Ale nie zamknęłam wtedy przeszłości. Teraz ją zobaczyłam. Całą. Lodowatą, poszarpaną, nieidealną. Zrozumiałam, że nie wszyscy muszą się zmienić. Nie każdą relację da się naprawić. Ale ja mogę się wyprostować. Pójść dalej. Wujek Roman dał mi coś, czego nie spodziewałam się znaleźć w tym mieście – potwierdzenie, że nie zwariowałam. Że to nie ja zawsze byłam problemem. A może nawet jeśli byłam – to mam prawo zacząć inaczej. Jutro wrócę do Oslo. Znajdę nowe mieszkanie, może psa. Zasadzę coś w doniczce. Może w końcu kupię porządny czajnik. Zaczynam od siebie. Nie od mamy. Nie od brata. Od Weroniki. Po raz pierwszy od lat nie chciałam wracać do przeszłości. Chciałam iść. Przed siebie. I śnieg padał dalej. Weronika, 36 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Z dobroci serca wyprawiłam Wigilię dla samotnych. Chciałam pomóc, a zostałam bez grosza przy duszy i o suchym chlebie” „Bratowa powiedziała, że nie zaprosi mnie na święta, dopóki nie oddam długu. To ma być rodzina?” „Przed świętami ujrzałam męża w objęciach innej. Zrozumiałam, że mój związek się sypie jak poświąteczna choinka w salonie”
„Na imprezie sylwestrowej zjawiła się kochanica mojego męża. Nie zrobiłam awantury, zaplanowałam z nią zemstę”
„Spotkałyśmy się następnego dnia. To ja zadzwoniłam. Sama nie wiem, po co. Może z ciekawości. Może z desperacji. A może dlatego, że czasem kobieta potrzebuje rozmowy… nawet jeśli z drugą kobietą, która właśnie roztrzaskała jej życie w drobny mak”.
W sylwestra wszystko miało być jak z bajki. Suknia od krawcowej, makijaż u kosmetyczki, drogie wino i bal w hotelu, do którego nie tak łatwo się dostać bez zaproszenia. Mąż od tygodni zapewniał, że to będzie wyjątkowy wieczór, że zasłużyłam, żeby poczuć się jak królowa. Wierzyłam mu. Może właśnie dlatego tak bardzo zabolało, gdy zegar wybił północ, a ja zobaczyłam, jak na salę wchodzi ona – jego kochanka. W czerwonej sukience, z uśmiechem na twarzy. Świat zawirował. Wiedziałam, że nic już nie będzie takie samo. Tylko jeszcze nie wiedziałam, jak bardzo. Bal, który miał wszystko zmienić Gdy tego wieczoru stałam przed lustrem, poprawiając fryzurę, miałam w sobie coś z dziecka, które czeka na świętego Mikołaja. Głupia radość, trochę nerwów, ogromne oczekiwania. Od tygodni żyłam tym wyjściem. Mąż, Wojtek, co chwilę rzucał, że się cieszy, że dobrze, że wreszcie spędzimy czas tylko we dwoje. Ostatnie miesiące były trudne – praca, dzieci, obowiązki – ale wierzyłam, że ta noc nas do siebie zbliży. – Wyglądasz zjawiskowo – powiedział, gdy wyszłam z łazienki. Uśmiechnęłam się. Po tylu latach małżeństwa rzadko słyszałam takie rzeczy. A jednak potrafił jeszcze sprawić, że serce mi mocniej zabiło. W hotelu było jak z filmu – czerwone dywany, złote żyrandole, muzyka na żywo, kelnerzy w białych rękawiczkach. Przy stoliku, do którego nas zaprowadzono, czekali znajomi z pracy Wojtka. Uśmiechałam się, rozmawiałam, popijałam prosecco, ale cały czas czułam jego dłoń na swoim kolanie. Czułość, jakiej nie było od dawna. O północy wszyscy wyszli na balkon. Fajerwerki błyszczały na niebie, ludzie całowali się i składali sobie życzenia. Przez chwilę naprawdę wierzyłam, że zaczynamy nowy, lepszy rozdział. Wróciliśmy na salę. I wtedy… zobaczyłam ją. Stała przy wejściu. W czerwonej sukni, z długimi nogami i spojrzeniem, którego nie zapomnę do końca życia. Patrzyła wprost na mojego męża. A on zbladł. Jakby zobaczył ducha. Nieproszony gość Wojtek zamarł. Trzymał mnie za rękę, ale nagle jego dłoń zrobiła się zimna i sztywna jak drewno. Patrzył na nią bez słowa, a ja – choć jeszcze nie wiedziałam, kim jest – już czułam, że ta kobieta przyszła tu po coś więcej niż tylko kieliszek szampana. – Kochanie, kto to? – zapytałam cicho, z wymuszonym uśmiechem. – Nikt. Pomyliłem ją z kimś – odpowiedział zbyt szybko. Nie kupiłam tego. Znam Wojtka na wylot. Umie kłamać, jak każdy facet, ale tylko wtedy, kiedy nie jest zaskoczony. A on teraz wyglądał jak złapany na gorącym uczynku. Ona podeszła powoli, stukając obcasami o marmurową posadzkę. Zatrzymała się przy naszym stoliku. Spojrzała najpierw na mnie, potem na Wojtka. Uśmiechnęła się. Bez cienia wstydu. – Witaj, Wojtku – powiedziała słodko, jakby właśnie wpadła do niego na kawę. Zamarło całe towarzystwo. Nikt się nie odzywał. Tylko Wojtek wstał i wydukał: – Sandra, proszę… nie tutaj… – A czemu nie? Myślałam, że się ucieszysz, że przyszłam. Tak ładnie mówiłeś, że wszystko będzie inaczej w nowym roku – rzuciła i spojrzała na mnie z politowaniem. – Ach, to pewnie twoja żona? Wstałam. Nie wiedziałam, co zrobię – krzyknę, uderzę go, rzucę kieliszkiem? Ale nie zrobiłam nic. Po prostu wyszłam. Zostawiłam ich tam, podziwiających sztuczne niebo i własne gierki. W głowie dudniło mi tylko jedno zdanie: „Nie tutaj” – a więc znał ją. I miał coś do ukrycia. Twarzą w twarz z prawdą Zamknęłam się w łazience przy hotelowym foyer i przez długą chwilę wpatrywałam się w swoje odbicie. Makijaż trzymał się zaskakująco dobrze, tylko usta miałam blade jak kreda. W kącikach oczu czułam pieczenie, ale jeszcze nie płakałam. Nie chciałam. Jeszcze nie. Jakby łzy były jakimś przyzwoleniem, że to się dzieje naprawdę. W końcu zapukał do drzwi. Wojtek. – Proszę cię, porozmawiajmy – odezwał się przez drewno. – To nie tak, jak myślisz. – Zawsze tak mówicie – wysyczałam. – Kłamcy. Zawsze to „nie tak”. – Ona przyszła bez zaproszenia. To była przelotna sprawa, skończyłem to. Przysięgam, nie wiem, czemu tu przyszła… Otworzyłam drzwi gwałtownie, z impetem. Stał zgarbiony, z oczami wbitymi we wzór na mojej sukience. Nagle wyglądał starzej. Żałośnie. – Spałeś z nią? – zapytałam. Zawahał się tylko sekundę. I wtedy wiedziałam. – Tak – powiedział cicho. Wyszłam z łazienki bez słowa. Weszłam na salę balową. Ona wciąż tam była, z kieliszkiem w dłoni, w samym centrum uwagi. Kilka osób z ciekawością zerkało na mnie. – Sandra, prawda? – zapytałam lodowatym tonem. Odwróciła się, jakby to było spotkanie towarzyskie. – Masz tupet – dodałam. – Naprawdę sądziłaś, że staniesz tutaj, przede mną, i wygrasz? – Nie przyszłam wygrać – odpowiedziała spokojnie. – Przyszłam, bo on kazał mi zniknąć. A ja nie lubię, jak ktoś zamyka mi drzwi. Szczególnie, gdy nie wszystko jest jeszcze zamknięte. Układ między rywalkami Spotkałyśmy się następnego dnia. To ja zadzwoniłam. Sama nie wiem, po co. Może z ciekawości. Może z desperacji. A może dlatego, że czasem kobieta potrzebuje rozmowy… nawet jeśli z drugą kobietą, która właśnie roztrzaskała jej życie w drobny mak. – Pomyślałam, że wolisz kawę niż szampana – powiedziałam, gdy przyszła do tej samej kawiarni, w której Wojtek oświadczył mi się dziesięć lat temu. Usiadła naprzeciwko, elegancka, spokojna. Nie była ani wulgarna, ani nachalna. To właśnie było najgorsze – nie wyglądała na kogoś, kto rozbija małżeństwa. Tylko na kogoś, kto po prostu bierze to, czego chce. – Chciałam ci wyjaśnić… – zaczęła. – Nie musisz – przerwałam. – Mnie to nie interesuje. Wiem już, że spałaś z moim mężem. Ale chcę wiedzieć jedno: dlaczego zrobiłaś tę scenę na balu? – Bo mnie zostawił – odpowiedziała z nutą goryczy. – Obiecywał, że się rozwiedzie. Że wasz związek to już tylko formalność. A potem nagle zamilkł. Chciałam tylko, żeby przestał się wymigiwać. Żebyś wiedziała, z kim masz do czynienia. Zamieszałam łyżeczką w kawie. Przez chwilę milczałyśmy. – On cię zostawił? – zapytałam z niedowierzaniem. – Oczywiście. Jak tylko zorientował się, że robię się niewygodna. Wtedy wpadł mi do głowy pomysł. Absurdalny, ale prosty. – Chcesz się zemścić? Podniosła na mnie wzrok. A ja uśmiechnęłam się niebezpiecznie. – Bo ja tak. I chyba mogłybyśmy sobie pomóc. Nasz wspólny przeciwnik Planowałyśmy wszystko przez kilka tygodni. Spotykałyśmy się w różnych miejscach – raz u mnie w aucie, raz u niej w mieszkaniu. Dwie kobiety, które jeszcze niedawno miały powód, by się nienawidzić, teraz pracowały razem. Dziwne, jak szybko potrafią się porozumieć osoby skrzywdzone przez tego samego mężczyznę. – Nie chodzi o to, żeby go zniszczyć – mówiłam. – Chcę tylko, żeby wreszcie ktoś postawił mu lustro przed twarzą. Sandra kiwała głową. Ona też już nie była tą samą kobietą z czerwonej sukni. Bez makijażu, w dresie, z włosami w kucyku wyglądała zwyczajnie. Może właśnie wtedy poczułam do niej pierwszy raz coś na kształt… sympatii? Zaczęłyśmy od prostych rzeczy. Fałszywe profile w mediach społecznościowych, przez które wysyłałyśmy mu niewinne wiadomości – flirty, zdjęcia, drobne prowokacje. Potem krótka notka anonimowa do jego szefa, sugerująca, że ma problemy z etyką w miejscu pracy. Wszystko subtelne, bez przesady, ale skuteczne. Wojtek zaczął się gubić, nerwowo reagować. Przestawał panować nad sytuacją – a to był jego żywioł. – Najbardziej się boi, że straci twarz – powiedziała Sandra, przeglądając jego firmowy newsletter. – To cały on. Tchórz, który udaje lwa. Nie czułam wyrzutów sumienia. Wojtek nigdy nie pomyślał o mnie, gdy uprawiał seks z inną. Nie pomyślał o dzieciach. O tym, co zostawi za sobą. A teraz pierwszy raz w życiu nie miał kontroli. I to bolało go bardziej niż jakakolwiek zdrada. Nawet o tym nie śniłam Wojtek długo nie wiedział, skąd spadają na niego te wszystkie „przypadki”. Kto wypuścił zdjęcie jego samochodu zaparkowanego pod mieszkaniem Sandry. Kto wysłał do działu HR kopię jego maila do podwładnej z dwuznacznym żartem. Kto dodał nową recenzję w Google, opisując go jako „mistrza w składaniu obietnic bez pokrycia, również w życiu prywatnym”. Nie zrobiliśmy nic nielegalnego. Nic, co dałoby się nam zarzucić. Ale wystarczyło, żeby jego zbudowany z perfekcji wizerunek zaczął się kruszyć. Na koniec zostawiłyśmy mu prezent. Białą kopertę, którą znalazł w skrzynce. W środku zdjęcie – ja i Sandra, obie uśmiechnięte, z kieliszkami prosecco, podpisane: „Od dwóch kobiet, które przestały się bać. Dziękujemy za inspirację.” Potem przestałyśmy się kontaktować. Nie było już takiej potrzeby. Nie zostałyśmy przyjaciółkami. Za dużo między nami przeszło. Ale przez chwilę tworzyłyśmy coś w rodzaju niepisanego sojuszu – dwóch kobiet, które postanowiły nie pozwolić, żeby facet dalej rozgrywał ich życie. Czy wróciłam do Wojtka? Nie. Odszedł sam. A ja nie zatrzymałam go nawet na moment. I nigdy nie czułam się silniejsza. Nie wiem, czy Sandra znów się z kimś związała. Nie pytałam. Ja zaczęłam wszystko od nowa – powoli, po swojemu, z dziećmi, z pracą, z wolnością. Sylwester, który miał być końcem świata, okazał się początkiem. Może nawet nieświadomie dostałam najlepszy prezent: siebie. Izabela, 41 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: „Z dobroci serca wyprawiłam Wigilię dla samotnych. Chciałam pomóc, a zostałam bez grosza przy duszy i o suchym chlebie” „Bratowa powiedziała, że nie zaprosi mnie na święta, dopóki nie oddam długu. To ma być rodzina?” „Przed świętami ujrzałam męża w objęciach innej. Zrozumiałam, że mój związek się sypie jak poświąteczna choinka w salonie”