Woreczek pełen kamieni

Późnym popołudniem Alicja poczuła nagle silny ból po prawej stronie brzucha. Dwie godziny wcześniej zjadła obiad i nic nie zapowiadało kłopotów. Dolegliwości były tak silne, że kobiecie zaczęło robić się słabo. Wezwany przez nią lekarz stwierdził, że przyczyną bólu jest najprawdopodobniej kolka żółciowa. Dał jej zastrzyk rozkurczowy, po którym ból rzeczywiście szybko minął. Dla Alicji informacja o tym, że w jej woreczku żółciowym mogą znajdować się kamienie, była ogromnym zaskoczeniem, bo nigdy wcześniej nie miała podobnych dolegliwości. Niestety, zlecone przez lekarza USG potwierdziło wstępną diagnozę.

Małe kamyki, duże kłopoty
Kamienie w pęcherzyku żółciowym (powszechnie zwanym woreczkiem) statystycznie częściej pojawiają się u kobiet niż u mężczyzn. Choroba może przez długi czas przebiegać bezobjawowo, a silny, trudny do zniesienia ból najczęściej pojawia się znienacka.
Jak rozpoznać kolkę żółciową?
- Ból zaczyna się zwykle po obfitych, tłustych posiłkach, a czasem po większym wysiłku fizycznym.
- Odczuwany jest w górnej części brzucha i promieniuje aż do prawej łopatki.
- Towarzyszą mu nudności i uczucie goryczy w ustach.

Najczęściej ból ustępuje samoistnie, by po jakimś czasie (nawet po kilku miesiącach) powrócić równie nieoczekiwanie, jak się pojawił. Skąd się bierze? Aby to wyjaśnić, proponujemy krótką lekcję anatomii. Pęcherzyk żółciowy ma kształt gruszkowaty i długość ok. 10 cm. Przylega do dolnej części wątroby, a przewody żółciowe łączą go z wątrobą, trzustką i dwunastnicą. W przerwach między posiłkami woreczek gromadzi i zagęszcza niezbędną do trawienia tłuszczów żółć, którą stale wytwarza wątroba. W kilka minut po posiłku zaczyna się kurczyć, przesyłając żółć do dwunastnicy. Niestety, zdarza się, że pęcherzyk nie opróżnia się całkowicie i część żółci w nim pozostaje. Jej zastój sprzyja powstawaniu kryształów (kamieni). Mogą one występować pojedynczo lub w większych ilościach, najmniejsze są jak ziarnko piasku, największe mają rozmiar orzecha włoskiego.
Uwaga! Tworzeniu się kryształów sprzyjają: nadwaga, zaburzenia przemiany materii, podwyższony poziom cholesterolu, skłonności genetyczne lub wady w budowie anatomicznej.

Pierwsze sygnały
Objawy obecności kamieni w woreczku żółciowym początkowo często mylone są ze zwykłą niestrawnością. Od czasu do czasu, zwłaszcza po tłustym posiłku, pojawiają się nudności, wzdęcia i niewielkie bóle brzucha z prawej strony. Do ataku tzw. kolki żółciowej dochodzi w momencie, gdy jeden z kamieni zatka ujście pęcherzyka żółciowego. Wtedy właśnie występuje silny ból i mdłości.
Co wówczas robić?
- Pomaga zastosowanie środka rozkurczowego (No-spa, Buscopan) i przyłożenie ciepłego termoforu.
- Przez jakiś czas (2–4 tygodnie) po każdym posiłku warto brać preparaty wspomagające wydzielanie żółci (np. Cholestil, Artecholin, Cholitol).
Jednak gdy ataki kolki powtarzają się, zawsze trzeba skontaktować się ze swoim lekarzem rodzinnym. Zleca on najczęściej wykonanie badania USG jamy brzusznej i na jego podstawie podejmuje decyzję o dalszym postępowaniu. Najczęściej proponuje usunięcie całego pęcherzyka wraz ze znajdującymi się w nim kamieniami.

Jednym cięciem
Okazuje się, że zabieg jest jedyną skuteczną metodą pozbycia się problemu. Podejmowano próby usuwania samych kryształów, jednak w ponad 50 proc. przypadków już po roku następował nawrót choroby. Przecięcie ściany pęcherzyka uniemożliwia mu bowiem późniejsze prawidłowe obkurczanie się, a to właśnie jest najczęstszą przyczyną zastoju żółci. Prowadzono również eksperymenty z rozbijaniem kamieni wewnątrz pęcherzyka falami ultradźwiękowymi. Zrezygnowano jednak z tej metody ze względu na zbyt duże ryzyko uszkodzenia przebiegających w pobliżu dużych naczyń krwionośnych. Jest też możliwe farmakologiczne rozpuszczanie niektórych typów kamieni, ale to leczenie kosztowne, długotrwałe i niosące ze sobą dużo skutków ubocznych. Dlatego taki sposób wykorzystuje się tylko wtedy, gdy nie można usunąć woreczka operacyjnie. W tej chwili w większości przypadków pęcherzyk żółciowy wycina się metodą laparoskopową.