Słownik

Lekarz medycyny pracy

Lekarz medycyny pracy zajmuje się opieką zdrowotną osób z danego środowiska pracy oraz profilaktyką chorób zawodowych, wczesnym wykrywaniem zagrożeń zdrowotnych w miejscu pracy oraz leczeniem pacjentów z tego środowiska. Medycyna pracy to multidyscyplinarna dziedzina medycyny, która ma ochronić pracujących przed szkodliwymi czynnikami środowiskowymi. Łączy wiele dziedzin, tj.: choroby wewnętrzne, prawo medyczne, epidemiologia, statystyka medyczna, psychologia i psychiatria, higiena pracy.

Rodzaj specjalizacji: podstawowa specjalność lekarska

Czas trwania specjalizacji: 5 lat

Czym zajmuje się lekarz medycyny pracy?

Do obowiązków lekarza medycyny pracy należy:

  • ocena zagrożeń zdrowotnych w miejscu pracy, określenie szkodliwych czynników środowiskowych (chemicznych, fizycznych, biologicznych, psychicznych),
  • profilaktyka zdrowotna w miejscu pracy, bezpieczeństwo miejsca pracy,
  • określanie optymalnych warunków pracy, obojętnych i bezpiecznych dla zdrowia, określenie potrzebnego w miejscu pracy odpowiedniego sprzętu, ubioru i wyposażenia ochronnego,
  • wczesne wykrywanie chorób zawodowych i parazawodowych,
  • leczenie chorób zawodowych,
  • prowadzenie rehabilitacji pracowników,
  • orzekanie o zdolności do pracy i wpływie czynników środowiskowych na stan zdrowia,
  • uczestnictwo w procesach dotyczących bezpieczeństwa miejsca pracy i zawodowego uszczerbku na zdrowiu,
  • prowadzenie programów promocji zdrowia w środowisku pracy.

Dziedziny medycyny pracy, które opanować musi lekarz medycyny pracy:

Higiena pracy i czynniki szkodliwe:

  • określenie toksycznych substancji chemicznych,
  • czynników fizycznych lub biologicznych w miejscu pracy,
  • określenie stężenia szkodliwego i bezpiecznego,
  • kontrola miejsca pracy,
  • ocena rakotwórczego wpływu środowiska pracy,
  • określenie potencjalnych trucizn obecnych w miejscu pracy,
  • wpływ miejsca pracy na płodność,
  • płód i rozwój potomstwa,
  • problem hałasu w miejscu pracy,
  • określenie obecności promieniowania (jonizującego, rentgenowskiego, nadfioletowego, podczerwonego, laserowego) w miejscu pracy i jego wpływ na zdrowie,
  • ocena wpływu pola elektromagnetycznego w miejscu pracy,
  • wpływ oświetlenia w miejscu pracy na stan zdrowia pracowników,
  • ocena szkodliwości pracy przy komputerach i monitorach na zdrowie.

Fizjologia pracy i ergonomia:

  • określanie zawodowych obciążeń fizycznych oraz czynników modyfikujących wydolność fizyczną,
  • określanie czynników wpływających na efektywność w miejscu pracy,
  • ocena mechanizmów powstawania zmęczenia oraz racjonalnego dysponowania czasem pracy,
  • organizacja miejsca pracy, ergonomia w miejscu pracy: pozycja ciała, przestrzeń pracy, otoczenie i klimat w miejscu pracy,
  • dostosowywanie miejsca pracy do aktualnego stanu zdrowia pracownika (ciąża, choroby, niepełnosprawność, wiek, płeć). 

Psychologia pracy:

  • ocena psychologicznego przygotowania do obejmowanego stanowiska,
  • ocena psychologicznych konsekwencji związanych z ergonomią pracy,
  • kontrola poziomu stresu, sposobów radzenia sobie z nim i jego wpływu na zdrowie,
  • ocena i modyfikacja czynników psychospołecznych wpływających na zdrowie w pracy.

Epidemiologia:

  • szacowanie zagrożeń zdrowotnych w miejscu pracy, epidemiologiczne ujęcie chorób zawodowych,
  • ocena zdrowotnego ryzyka zawodowego pracowników,
  • prowadzenie dokumentacji medycznej do badań epidemiologicznych w miejscu pracy,
  • prowadzenie statystyki chorób. 

Jakimi chorobami zajmuje się lekarz medycyny pracy?

Choroby sercowo-naczyniowe:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia rytmu i przewodzenia,
  • zawał serca,
  • zakrzepica żylna,
  • żylaki.  

Choroby układu oddechowego:

  • zakażenia dolnych i górnych dróg oddechowych, przewlekłe zapalenie oskrzeli,
  • zaburzenia oddychania i wymiany gazowej,
  • przewlekła obturacyjna choroba płuc – wpływ dymu tytoniowego i dymów przemysłowych,
  • nadwrażliwość oskrzeli (np. na pył, gazy obecne w miejscu pracy), zawodowa astma oskrzelowa,
  • choroby alergiczne płuc wywołane czynnikami zewnętrznymi: wata szklana, nawozy, odchody ptasie, płuco rolnika,
  • choroby śródmiąższowe płuc, rozedma płuc, zwłóknienie płuc,
  • zmiany w płucach powstałe po kontakcie z czynnikami chemicznymi, tj. metale ciężkie,
  • choroby ziarniniakowe płuc, w tym sarkoidoza,
  • pylice płuc: pylica krzemowa, węglowa, azbestowa, beryloza,
  • gruźlica płuc,
  • nowotwory płuc związane z miejscem pracy: w przebiegu pylicy azbestowej.

Choroby układu pokarmowego:

  • choroba refluksowa przełyku,
  • zapalenie błony śluzowej żołądka, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego,
  • choroby jelit: zapalenie jelit,
  • biegunki ostre i przewlekłe,
  • alergia pokarmowa,
  • zespół złego wchłaniania,
  • nowotwory przewodu pokarmowego, które mogą mieć związek z wykonywanym zawodem lub miejscem pracy: rak przełyku, rak jelita grubego,
  • choroby trzustki: zapalenie trzustki, rak trzustki,
  • choroby wątroby: toksyczne uszkodzenie wątroby, wirusowe zapalanie wątroby, marskość wątroby, nowotwory wątroby,
  • choroby dróg żółciowych: zapalenie pęcherzyka żółciowego, kamica dróg żółciowych, rak pęcherzyka żółciowego.

Układ moczowy:

  • zakażenia układu moczowego, w tym zapalenie pęcherza moczowego, śródmiąższowe zapalenie nerek
  • kłębuszkowe zapalenie nerek,
  • kamica nerek,
  • niewydolność nerek, wyrównana, wymagająca dializoterapii lub przeszczepu nerek,
  • nefropatie,
  • rak nerki.

Układ dokrewny:

  • nadwaga i otyłość,
  • cukrzyca, hipoglikemia polekowa, kwasica i śpiączka cukrzycowa,
  • choroby tarczycy: wole tarczycy, niedoczynność tarczycy, nadczynność tarczycy, choroba Gravesa i Basedowa, choroba Hashimoto, wole guzowate nadczynne, rak tarczycy,
  • nadczynność i niedoczynność przytarczyc,
  • niedoczynność i nadczynność przysadki, choroby podwzgórza,
  • nadczynność i niedoczynność kory nadnerczy,
  • guz chromochłonny.

Choroby hematologiczne:

  • niedokrwistość,
  • nowotwory krwi wywołane szkodliwymi czynnikami obecnymi w miejscu pracy: białaczki, chłoniaki, agranulocytoza, limfocytoza, limfocytopenia,
  • skazy krwotoczne,
  • szpiczak mnogi.

Choroby skóry i choroby alergiczne:

  • atopia,
  • alergiczny nieżyt nosa,
  • alergia skórna na czynniki chemiczne (np. lateks, pierwiastki ciężkie, nikiel, jod, substancje chemiczne), fizyczne (podrażnienia, zimno),
  • pyłkowica,
  • alergiczny wyprysk kontaktowy,
  • pokrzywka i obrzęk naczyniowy,
  • atopowe zapalenie skóry,
  • nowotwory skóry: raki, mięśniaki, czerniak.

Choroby układu ruchu:

  • osteoporoza i osteopenia,
  • choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa,
  • reumatoidalne zapalenia stawów,
  • toczeń rumieniowaty układowy, 
  • twardzina układowa, 
  • zapalenie wielomięśniowe i skórno-mięśniowe, 
  • zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa,
  • odczynowe zapalenie stawów.

Choroby zakaźne:

  • wirusowe zapalenie wątroby (A, B, C)
  • biegunka zakaźna: wirusy (rotawirus, adenowirus), bakteryjne (salmonellozy, dur brzuszny i paradury, czerwonka, cholera),
  • inne choroby zakaźne: grypa, mononukleoza zakaźna, zakażenie wirusem cytomegalii, zakażenie HIV i AIDS, toksoplazmoza.

Choroby układu nerwowego:

  • zespół rzekomonerwicowy,
  • zespół encefalopatyczny (encefalopatia),
  • zespół polineuropatyczny (polineuropatia),
  • uszkodzenie nerwów obwodowych specyficzne dla danego sposobu pracy: zespół cieśni nadgarstka, zespół rowka nerwu łokciowego, łokieć tenisisty, łokieć golfisty.

Choroby narządu wzroku:

  • chemiczne (metale ciężkie, rozpuszczalniki, gazy żrące), termiczne, fizyczne (promieniowanie jonizujące, ultrafioletowe, podczerwone, pola elektromagnetyczne, lasery) lub biologiczne uszkodzenia oka,
  • urazy gałki ocznej, ciało obce w gałce ocznej,
  • wady refrakcji związane z przeciążeniem oczu: krótkowzroczność, bliskowzroczność, przedwczesna starczowzroczność,
  • zaćma zawodowa: popromienna, hutnicza, elektryczna.

Choroby uszu i narządu słuchu:

  • zawodowe uszkodzenie słuchu: niedosłuch, głuchota,
  • niedosłuch odbiorczy, przewodzeniowy i mieszany
  • głuchota: starcza, przedwczesna,
  • uszkodzenie słuchu związane z: hałasem, działaniem czynników fizycznych,
  • zawroty głowy.

Zaburzenia mowy i choroby narządu głosu:

  • przewlekła chrypka,
  • utrata głosu,
  • zmiana głosu,
  • nowotwór krtani.

Zatrucia zawodowe:

  • zatrucia substancjami nieorganicznymi: metale, fosfor, fluor, gazy toksyczne,
  • zatrucia substancjami organicznymi: węglowodory łańcuchowe i chlorowane,
  • zatrucia węglowodorami pierścieniowymi,
  • zatrucia pestycydami
  • zatrucia środkami żrącymi.

Czy do lekarza medycyny pracy potrzebne jest skierowanie?

Do lekarza medycyny pracy potrzebne jest skierowanie.


Chcesz wiedzieć więcej na temat chorób? Czytaj zdrowie.wieszjak.polki.pl

Chcesz porozmawiać na temat zdrowia i profilaktyki chorób? Wejdź na commed.polki.pl

Szukasz lekarza lub placówki medycznej? Skorzystaj w wyszukiwarki rynekmedyczny.polki.pl