Jak zrobić pierwszy krok do poczucia własnej wartości?

Radość/fot. Fotolia fot. Fotolia
Poczucie własnej wartości decyduje o jakości życia człowieka. Skąd bierze się poczucie własnej wartości i jak można je wzmocnić? Jak rozpoznać osobę z niskim poczuciem własnej wartości? Jak ćwiczyć wiarę w siebie?
Radość/fot. Fotolia fot. Fotolia

Wszystko zaczyna się w dzieciństwie

Poczucie wartości jest nierzadko powodem problemów natury psychologicznej – trudność w związkach, relacjach z ludźmi, w powstawaniu lęku, agresji, autoagresji, zależności od innych, uzależnień, zaburzeń odżywania, perfekcjonizmu, chronicznego niezadowolenia z życia. Jednak wyjaśnienie, że przyczyną naszych problemów jest brak poczucia własnej wartości, nie daje zbyt wielkiego pola do odpowiedzi na pytanie, jak je zwiększyć.

Nie na wiele też przydaje się wiedza, że poczucie to kształtuje się w dzieciństwie w relacji z rodzicami. Jest to wartościowa wskazówka dla obecnych rodziców małych dzieci, ale dla kogoś, kto jako dorosłych chce poczuć swoją wartość, jest to mało użyteczna wiedza.

W każdej rodzinie można znaleźć coś w zachowaniach rodziców, co mogło przyczynić się do braku poczucia własnej wartości dorosłego człowieka. Często są to rzeczywiste zaniedbania czy błędy, ale bez względu na to, jak to ocenimy, nie mamy możliwości zmiany tego, co już się stało. Chociaż poczucie wartości kształtuje się w dzieciństwie w relacji z rodzicami, to – na szczęście – buduje się ono przez całe życie i jako dorośli sami stajemy się odpowiedzialni za swój rozwój.

Co zatem zrobić, aby mieć wyższe poczucie własnej wartości?

Jak zwykle w takich przypadkach, gdy pytamy o sposób na coś („co robić?”, „jak sobie poradzić?”), musimy najpierw odpowiedzieć sobie bardzo dokładnie na pytanie, jaki ma być efekt „tego robienia”, o jakie właśnie pytamy.

Odpowiedź w rodzaju „będę mieć poczucie wartości” jest zbyt ogólna do tego, aby móc znaleźć drogę dojścia do takiego celu. Czym jest dla Ciebie poczucie własnej wartości, co się musi zmienić w Twojej codzienności, co by pokazało Ci, że masz go teraz więcej?

Jak można rozumieć poczucie własnej wartości?

N. Branden, doktor psychologii, terapeuta i filozof, autor „Psychology of Self-Esteem” stworzył następującą definicję poczucia własnej wartości: „Poczucie własnej wartości to skłonność do doświadczania siebie jako osoby kompetentnej w zakresie stawiania czoła wyzwaniom przynoszonym przez życie, a także zasługującej na szczęście”.

Ta definicja pozwala wyraźnie oddzielić to, co jest poczuciem własnej wartości, od tego, co jest tylko chwilowym, dość powierzchownym zadowoleniem z siebie.

Osoba o niskim poczuciu własnej wartości będzie czasem czuć się silniej, bezpieczniej i bardziej wartościowo. Zazwyczaj jest to związane z jakimiś zewnętrznymi okolicznościami, np. czyjąś pochwałą, zainteresowaniem, sukcesem. Są to jednak odczucia krótkotrwałe, ponieważ w głębi siebie osoba taka czuje się jak oszust. Czuje, że dostaje coś, co jej się w zasadzie nie należy.

W definicji tej przede wszystkim rzuca się w oczy to, co jest początkiem budowania poczucia własnej wartości: doświadczanie siebie jako osoby.

Ludzie z niskim poczuciem wartości zadziwiająco mało wiedzą na swój temat. Kiedy się rozmawia z taką osobą, można odnieść wrażenie, że lepiej orientuje się ona w życiu otaczających go ludzi niż w swoim własnym.

Są to osoby, które na pytanie „co u ciebie słychać?” odpowiadają: „mój mąż przestał pić” albo „dzieci skończyły studia”, albo „już nie daję rady, bo ten chce tego, tamten potrzebuje tego, a jeszcze ktoś inny musi mieć tamto”. Łatwiej im opowiadać o tym, czego chcą, potrzebują, myślą i przeżywają inni niż oni sami.

Rozmawiając z taką osobą, można odnieść wrażenie, że jest przezroczysta, że w relacjach z innymi w ogóle jej nie ma jako osoby, która również ma jakieś pragnienia, myśli i emocje i one wcale nie muszą współgrać z tym, co przeżywają inni wokół niej.

Dlatego jeśli chcesz zbudować swoje poczucie wartości, zacznij od tego, aby zacząć traktować siebie jako osobę. Kogoś, kto – chociaż żyje z innymi – jest od nich osobny.

Zacznij więc od poznania siebie.

Zobacz też: Typy osobowości

Jak poznać siebie?

A poznawanie siebie zacznij od poczucia siebie w tym momencie – wsłuchania się w swój oddech, w odczucia, jakie płyną z Twojego ciała.

Dokończ lub przerwij na chwilę lekturę i poświęć dwie minuty na to, aby dokładnie poczuć siebie. Jak ułożone jest Twoje ciało, czy jest ci wygodnie, które miejsca w Twoim ciele są napięte… poczuj te miejsca, które mają styczność z podłożem i poczuj świadomie nacisk jakie Ty wywierasz na nie. Zwiększ ten nacisk, oprzyj się silniej – jakie zmiany czujesz? Wracaj do tego ćwiczenia w różnych momentach, kiedy masz dwie–trzy minuty czasu, gdy czekasz na przystanku, gdy jedziesz tramwajem, gdy czekasz aż włączy się komputer albo zagotuje woda na herbatę.

W ciągu dnia masz bardzo dużo momentów, w których Twoja uwaga może zwrócić się ku Twojemu ciału, ku Twoim odczuciom i możesz zacząć budować większą świadomość siebie.

To jest pierwszy krok ku wyższemu poczuciu wartości, ale nie ostatni. Ważne, by pamiętać, że afirmacje nie działają. Dopóki nie czujesz siebie jako osoby, nie możesz też poczuć tego, że możesz radzić sobie z życiem i że zasługujesz na dobro w postaci szczęścia, miłości, powodzenia i akceptacji.

Jeśli będziesz tylko powtarzać sobie „jestem wspaniała” albo „jestem super facetem”, nie uwierzysz w to, nie odniesiesz tego do własnej osoby, ponieważ brakuje Ci świadomości siebie.

Dlatego przez następny tydzień zacznij ćwiczyć się w czuciu swojego ciała, oddechu, w uświadamianiu sobie, że jesteś osobą, odrębną od tego, co Cię otacza.

 Autor: Elżbieta Kalinowska.

Zobacz też: Dlaczego chcę, a nie mogę, czyli jak osiągnąć szczęście?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Redakcja poleca

REKLAMA