POLECAMY

Czerniak! Coraz większe zagrożenie

Rak ten szczególnie upodobał sobie pieprzyki i inne znamiona barwnikowe. Bierzemy je pod lupę!

/ 6 miesięcy temu
Czerniak! Coraz większe zagrożenie fot. Fotolia

W Polsce co roku wykrywa się 3 tys. nowych przypadków czerniaka, czyli złośliwego nowotworu skóry. Niestety, ta liczba podwaja się co 10 lat. I choćby dlatego konieczne trzeba znać objawy czerniaka. Podpowiadamy, na zwrócić uwagę oglądając znamiona.

Piękna opalenizna jest ciągle modna. Ale nadmierne hołdowanie owej modzie – np. wyjazdy do tropików, leżenie latem plackiem na plaży, częste korzystanie z solarium – może się tragicznie zakończyć. Efektem bywa bowiem nowotwór złośliwy skóry, czyli czerniak. Wywodzi się z melanocytów, czyli komórek wytwarzających barwnik zwany melaniną, który sprawia, że skóra ciemnieje w kontakcie z promieniowaniem UV.

Niebezpieczne promieniowanie UV

Nasza skóra składa się z 3 warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Emitowane przez słońce, jak i lampy solaryjne promienie UVB docierają do naskórka i jego dolnych warstw, zaś UVA – aż do dolnych partii skóry właściwej. Jeśli przesadzamy z opalaniem (także w solarium) może dojść do uszkodzenia DNA komórek i powstania złośliwych nowotworów skóry – w tym czerniaków. Ryzyko zachorowania na czerniaka po oparzeniu w solarium wzrasta aż siedmiokrotnie!

Czerniak a znamiona

Czerniak najczęściej rozwija się w obrębie znamion skórnych, ale może również atakować błony śluzowe (np. ust, nosa), tkanki gałki ocznej oraz skórę niezmienioną (tzn. gdzie nie ma znamion). Okazuje się również, że nawet najmniejsze znamiona i pieprzyki mogą się zamienić w czerniaka pod wpływem hormonów ciążowych.

Jak wygląda czerniak

Dermatolog ocenia zmiany barwnikowe według tzw. klucza ABCDE. Poszczególne litery tego skrótu to pierwsze litery nazw cech w języku angielskim, które należą do pierwszych niepokojących objawów czerniaka. Jeśli zaobserwujesz którąkolwiek z poniższych cech w swoim znamieniu – zgłoś się jak najszybciej do lekarza.

  • A – asymetria (z ang. asymmetry). Prawidłowe znamię powinno być symetryczne. Niepokojące jest, gdy nagle któraś jego część zaczyna się rozrastać.
  • B – brzeg (z ang. border). Powinien być równy i odcinać się wyraźnie od jaśniejszej skóry. Niepokojące jest, gdy brzeg jest rozmyty, niewyraźny, postrzępiony, poprzerastany.
  • C – kolor (z ang. colour). Znamię nieszkodliwe jest jednobarwne, jednolite. Niepokojące jest, gdy wyodrębniają się 3-4 kolory, np. od jasnego beżu po brąz, czerń, z dodatkiem bieli, czerwieni.
  • D – średnica (z ang. diameter). Niepokojące jest, gdy znamię się powiększa.
  • E – wypukłość (z ang. elevation). Niepokojące jest, gdy płaskie dotąd znamię zaczyna nagle rosnąć i uwypuklać się lub pojawi się w nim wyraźnie wystająca grudka czy guzek.

Zobacz zdjęcia podejrzanych znamion!

Czerniak oka

Znaczna część nabłonka barwnikowego znajduje się w oku, np. w tęczówce, ciele rzęskowym i naczyniówce. Czerniak oka atakuje najczęściej z powodu naszych skłonności genetycznych i szkodliwego działania promieniowania ultrafioletowego. Jego objawy zależą od umiejscowienia czerniaka oka. Do najczęstszych należą:

  • ograniczone pole widzenia,
  • pojawianie się po zmroku świetlistych kul w polu widzenia,
  • astygmatyzm,
  • słabsza ostrość widzenia oraz zmiany tęczówki oka i jej obrębu.

Aby zdiagnozować czerniaka oka potrzebne są specjalistyczne badania okulistyczne. Sposób leczenia zależy od wielkości zmian nowotworowych i ich umiejscowienia.

10 faktów i mitów związanych z czerniakiem

Czerniak paznokcia

Pojawiającą się ciemną plamkę pod paznokciem zwykle lekceważymy, licząc na to, że wraz ze wzrostem paznokcia zniknie. Tymczasem może to być czerniak paznokcia. Zmian barwnikowych pod paznokciem nie wolno więc bagatelizować, zwłaszcza, gdy wiemy, że nie doszło wcześniej do mechanicznego urazu, który mógł spowodować powstanie krwiaka i zabarwienie nie zmienia swojego położenia wraz ze wzrostem paznokcia. Wymaga to konsultacji dermatologicznej.

Jak rozpoznać czerniaka

W celu zdiagnozowania czerniaka stosuje się szereg badań.

  • Podstawowym badaniem czerniaka jest dermoskopia. Standardowo polega na obejrzeniu znamion przez dermatologa  za pomocą dermatoskopu (rodzaj lupy z podświetleniem). Wielokrotnie powiększa on znamię, więc lekarz może je dokładnie obejrzeć.
  • Innym badaniem czerniaka jest badanie fluorescencyjne znamion. Znamię pokrywa się substancją fotouczulającą, a następnie lekarz za pomocą wideodermatoskopu ogląda zmianę w świetle ultrafioletowym.
  • Przy podejrzeniu czerniaka specjalista może zlecić też biopsję zmiany (pobranie komórek do badania histopatologicznego, czyli pod mikroskopem), tomografię komputerową czy rezonans magnetyczny (w celu poszukiwania przerzutów nowotworowych).

Leczenie czerniaka

We wczesnym stadium choroby wycina się czerniaka wraz z szerokim marginesem okolicznej tkanki. W przypadku większych zmian o grubości ponad 1 mm w głąb skóry – wykonuje się biopsję okolicznych węzłów chłonnych. Jeśli znajdują się w nich komórki rakowe, trzeba usunąć węzły i rozpocząć tzw. systemowe leczenie czerniaka. Może to być np. chemioterapia, radioterapia, immunoterapia (pobudzenie układu odpornościowego do walki z komórkami nowotworowymi) czy terapia celowana (podanie leku celowanego molekularnie, czyli blokującego swoiste mechanizmy albo receptory komórek nowotworowych).

Czerniak rokowania

Niestety, informacje nie są zbyt pozytywne, a to z tego powodu, że czerniak jest często zbyt późno wykrywany. Rokowanie w czerniaku zależy od tzw. głębokości naciekania i stopnia zaawansowania choroby. We wczesnym stadium (grubość naciekania do 1 mm) wyleczalność sięga niemal 100 procent.

Szukasz  informacji o innych chorobach nowotworowych?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)