Jak stosować leki na przeziębienie

Proste zasady, które powinien znać każdy, kto bierze dostępne bez recepty leki na jesienno-zimowe infekcje.

fot. Panthermedia
Syropy na kaszel, krople na katar oraz leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe to preparaty, po które w sezonie „przeziębieniowym” sięga ponad połowa z nas. Są sprzedawane bez recepty, nie znaczy to jednak, że całkowicie bezpieczne. Dowiadujemy się o ich działaniu głównie z reklam, które zachęcają do zakupu i bardzo optymistycznie przedstawiają korzyści z zażywania danego preparatu. Na koniec wprawdzie pojawia się czytany bardzo szybko lub wydrukowany maleńką czcionką ostrzegawczy tekst z zachętą do zapoznania się z ulotką lub konsultacji z farmaceutą, jednak (jak wynika z badań przeprowadzonych w poprzednim sezonie przez CBOS), tylko co piąta osoba prosi aptekarza o poradę, a zaledwie co ósma czyta dołączone do leków informacje. A tylko w ten sposób możemy dowiedzieć się o możliwych działaniach niepożądanych działaniach, ewentualnych interakcjach z innymi lekami (w tym także dostępnymi bez recepty) oraz poznać ostrzeżenia dotyczące stosowania danego preparatu u osób cierpiących na inne, niezwiązane z przeziębieniem dolegliwości. Stąd pomysł, by przygotować poradnik zawierający błędy najczęściej popełniane podczas stosowania poszczególnych grup preparatów na przeziębienie oraz zasady bezpiecznego ich zażywania. Zwracamy tylko uwagę, że nasze porady nie dotyczą kobiet w ciąży, ponieważ w ich wypadku o możliwości i konieczności brania danego lekarstwa decyduje zawsze specjalista.

1. Leki przeciwgorączkowe
Preparaty zawierają jedną z dwóch substancji czynnych: paracetamol albo ibuprofen (ostatnio pojawiły się też leki stanowiące połączenie obydwu, np. Metafen). Są też tabletki z kwasem acetylosalicylowym, który działa podobnie.

- PRZYKŁADOWE PREPARATY
Z paracetamolem: Apap, Calpol, Codipar, Efferalgan, Panadol, Paracetamol. Z ibuprofenem:Advil, Ibufen, Ibuprofen, Ibuprom, Nurofen. Z kwasem acetylosalicylowym: Alka-Prim, Alka-Seltzer, Aspirin, Asprocol, Bestpirin, Polopiryna, Upsarin.

- NAJCZĘŚCIEJ POPEŁNIANY BŁĄD
Zdarza się, zwłaszcza przy bardzo wysokiej gorączce, że jedna dawka preparatu nie wystarcza, by obniżyć temperaturę, albo gorączka wprawdzie spadnie, ale szybko zaczyna rosnąć ponownie. Wtedy wiele osób, mimo ostrzeżeń na ulotce, bierze kolejną dawkę leku. Nie wolno tego robić! Przedawkowanie tych preparatów grozi uszkodzeniem śluzówki żołądka, krwawieniami z przewodu pokarmowego, a po dłuższym czasie naprawdę poważnymi komplikacjami zdrowotnymi.

- ZASADY STOSOWANIA
1. Nie przekraczaj bezpiecznej dawki. Na opakowaniach podany jest zawsze zalecany odstęp między kolejnymi dawkami i maksymalna ilość danej substancji na dobę. Jeśli po podaniu leku (np. paracetamolu) gorączka nie spada, po 2 godzinach można zastosować dawkę ibuprofenu lub kwasu acetylosalicylowego. Po kolejnych dwóch znów paracetamol. W trakcie można próbować obniżyć temperaturę za pomocą chłodnych okładów na łydki i nadgarstki.
2. Nie łącz ibuprofenu z kwasem acetylosalicylowym (obydwa są z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, tzw. NLPZ). Nie wzmacnia to efektu terapeutycznego, a znacznie zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Jeśli przyjmujesz kwas acetylosalicylowy w celu zapobiegania zawałowi serca, pamiętaj o tym, by nie stosować już innych leków NLPZ.
3.Sprawdzaj skład innych przyjmowanych w czasie przeziębienia preparatów (patrz punkt: preparaty złożone).
4. Kwasu acetylisalicylowego nie podawaj dzieciom poniżej 16 lat.
5. Nie powinno się stosować paracetamolu razem z preparatami zawierającymi jeżówkę purpurową (popularne leki zwiększające odporność, np. Echinacea, Echinapur). Alkaloidy zawarte w jeżówce mogą bowiem zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby przez paracetamol.

2. Preparaty na katar
Substancje czynne zawarte w większości z nich to ksylomatazolina i oksymetazolina. Obie działają podobnie: obkurczają naczynia krwionośne nosa, dzięki czemu zmniejszają katar i udrażniają przewody nosowe. Przykładowe preparaty: Acatar, Afrin, Nasivin, Xylogel, Xylometazolin, Xylorhin.

- NAJCZĘŚCIEJ POPEŁNIANY BŁĄD 
Zbyt długie stosowanie tych preparatów, co grozi uszkodzeniem nabłonka pokrywającego błony śluzowe nosa (ryzyko polekowego nieżytu nosa). U osób używających kropli czy żeli do nosa intensywnie w dużych dawkach mogą nawet wystąpić wzrost ciśnienia krwi, zaburzenia rytmu serca, bóle głowy, bezsenność.

- ZASADY STOSOWANIA
1. Kropli i żeli do nosa używaj maksymalnie przez 5–7 dni. Potem konieczna jest przerwa (najlepiej co najmniej dwutygodniowa). Uwaga! Ryzyko uszkodzenia błony śluzowej nosa można zmniejszyć, stosując aerozole zawierające dodatkowo deksopanthenol sprzyjający regeneracji śluzówki. (np. dostępny od niedawna Nasic). Ale tych preparatów także nie wolno używać powyżej 7 dni.
2. Nie należy stosować kropli i żeli u pacjentów z jaskrą, ponieważ obkurczają naczynia krwionośne.
3. Kropli Sulfarinol (zawierają jeszcze inną substancję – sulfatiazol) nie powinno się podawać dzieciom poniżej 12 lat z uwagi na znaczne ryzyko ciężkich działań niepożądanych (m.in. obrzęk warg i języka).

3. Syropy na kaszel
Lekarze i sami pacjenci wybierają takie preparaty w zależności od tego, czy kaszel jest „suchy” (bez odkrztuszania wydzieliny), czy mokry. Na ten pierwszy rodzaj pomocne są syropy zawierające dekstrometorfan, kodeinę, butamirat, na drugi pomagają preparaty z ambroksolem, acetylocysteiną, bromheksyną, sulfogwajakolem.

- PRZYKŁADOWE PREPARATY
Na suchy kaszel: Thiocodin, Acodin, Dexatussin, Robitussin, Sinecod. Na mokry kaszel: ACC, Ambrosol, Flavamed, Flegamina, Mucosolvan, Pectodrill.

- NAJCZĘŚCIEJ POPEŁNIANY BŁĄD
Przyjmowanie jednocześnie leków wykrztuśnych i przeciwkaszlowych lub preparatów tzw. uniwersalnych, reklamowanych jako skuteczne na każdy rodzaj kaszlu.

- ZASADY STOSOWANIA
1. Zachowaj kilkugodzinny odstęp między preparatami wykrztuśnym a przeciwkaszlowymi (zmniejsza się w ten sposób skuteczność pierwszych, rośnie ryzyko powikłań).
2. Syropy wykrztuśne (na kaszel mokry) stosuj w ciągu dnia, najpóźniej na 4–5 godzin przed pójściem spać. Inaczej rozrzedzona przez nie wydzielina będzie zalegać w oskrzelach, co sprzyja rozwojowi bakterii.
3. Nie stosuj syropów na kaszel mokry razem z preparatami wapnia (często zalecanymi przy przeziębieniach). Zagęszczają one wydzielinę i utrudniają oczyszczanie dróg oddechowych (uwaga! tak działa także wapń zawarty w mleku i jego przetworach, nie zaleca się zatem ich spożywania w czasie choroby).
4. Środki przeciwkaszlowe, które zawierają kodeinę i dekstrometorfan, nie są zalecane jako leki pierwszego rzutu u dzieci (m.in. dlatego, że mogą zagęszczać wydzielinę oskrzelową). Ze wszystkich środków przeciwkaszlowych dzieciom najbardziej polecany jest butamirat (Sinecod, Supremin). Preparaty złożone Łagodzą wszelkie objawy przeziębienia i grypy (katar, kaszel, gorączkę). Zawierają kilka różnych substancji czynnych, w tym przeciwgorączkowe, oraz pseudoefedrynę lub norefedrynę (zmniejszają przekrwienie błony śluzowej nosa, co ułatwia oddychanie przy katarze i rozszerzają oskrzela). ? Przykładowe preparaty Clarinase, Cirrus, Disophrol, Gripex, Ibuprom Zatoki, Sudafed, Tabcin.

3. Leki przeciwbólowe
- NAJCZĘŚCIEJ POPEŁNIANY BŁĄD
Stosowanie tych preparatów razem z lekami przeciwgorączkowymi. To zwiększa ryzyko przedawkowania.

- ZASADY STOSOWANIA
1. Sprawdzaj zawsze dawkę poszczególnych substancji czynnych, dodaj te wartości do ilości zawartych w innych przyjmowanych preparatach i nie przekraczaj maksymalnych dawek dobowych.
2. Leki z pseudoefedryną i norefedryną trzeba stosować ostrożnie u osób chorych na nadciśnienie i chorobę wieńcową (mogą zwiększać ciśnienie krwi i ryzyko zaburzeń rytmu serca), u pacjentów z cukrzycą i przerostem prostaty, ponieważ istnieje duże ryzyko interakcji ze stosowanymi w tych chorobach lekami.
3. Nie wolno podawać tych preparatów dzieciom poniżej 12 lat.
4. Ostrożnie należy stosować złożone leki na przeziębienie u pacjentów chorych na jaskrę, gdyż składniki niektórych z nich utrudniają kontrolę ciśnienia śródgałkowego.

PORADY LEKARZA:
Wielu pacjentów kupuje reklamowane leki, wierząc, że pomagają każdemu i mogą być stosowane bez żadnych ograniczeń. To nie do końca jest prawdą. Oto moje uwagi do kilku przykładowych preparatów najczęściej reklamowanych w listopadzie.
Mucosolvan – jest lekiem skutecznym w leczeniu produktywnego mokrego kaszlu. Podczas jego stosowania należy dużo pić i nie przyjmować równocześnie leków przeciwkaszlowych ani preparatów wapnia.
Sudafed – powinien być stosowany jak najkrócej, tylko w sytuacji uczucia zatkanego nosa, nie należy przekraczać zalecanych dawek. Lek przyjęty późnym wieczorem może utrudniać zaśnięcie.
Actitrin – lek złożony stosowany w objawowym leczeniu przeziębienia i grypy. Nie powinien być podawany w przypadku mokrego, produktywnego kaszlu ani w młodszych grupach wiekowych.
Febrisan – w przeciwieństwie do wielu preparatów złożonych, może być stosowany przez kierowców.
DexaPico – zawiera w swoim składzie dekstrometorfan, nie powinien być podawany dzieciom.

Tekst: Marzena Bartoszuk, Konsultacja: dr Jarosław Woroń

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Jak odmłodzić uśmiech?
SKOMENTUJ (4)
KOMENTARZE (4)
nusia/2 miesiące temu
Ja przede wszystkim stosuję z umiarem. Nie szaleję z lekami przeciwgorączkowymi przy stanie podgorączkowy. Biorę probiotyk, żeby odorność wzmocnić, piję dużo, na katar to raczej wodę morską, a jak czuję, że jednak mnie poważnie bierze, to wtedy też po fosidal sięgam, żeby szybko zblokować chorobę
Kaja/3 miesiące temu
Jak najbardziej, ja mam małego przedszkolaka i już dwa razy uratowała nas przed antybiotykami.
nikka/4 miesiące temu
A czy ten fosidal też można u dzieci stosować? Synek bardzo kaszle od kilku dni. Podawałam mu syrop ziołowy, ale nie pomaga, więc potrzebuję skutecznego syropu, bo boję się, że może dojść do powikłań jakichś
POKAŻ KOMENTARZE (4)