Morfologia krwi - jak odczytać wyniki badań krwi? Opisujemy aż 21 parametrów!

O czym może ci powiedzieć morfologia krwi? Poznaj najważniejsze parametry, normy oraz interpretację wyników badań krwi!

Morfologia krwi to badanie, które powinno się wykonywać raz w roku. Jest ono pomocne w diagnostyce wielu chorób. Sprawdź, co oznaczają skróty wbc, mcv, neu, hct, rbc i inne, jakie są normy, o czym świadczą podwyższone i obniżone wartości i jak interpretować wyniki badań krwi. Omawiamy aż 21 podstawowych parametrów!

Hemoglobina

  • Norma: K: 12-16 g/dl, M: 14-18 g/dl
  • Opis: Hemoglobina jest białkowym składnikiem krwinek czerwonych. Jej zadaniem jest transport tlenu i dwutlenku węgla od i do komórek naszego organizmu. Hemoglobina jest podstawowym parametrem, który służy do rozpoznawania niedokrwistości. Stężenie tego związku zależy od wieku i płci. Najwyższe jest u noworodków. Później nieznacznie obniża się, aż do osiągnięcia 6. miesiąca życia, by następnie ponownie rosnąć.
  • Powyżej normy: wartości hemoglobiny powyżej zalecanej normy mogą wystąpić wskutek odwodnienia (biegunki, wymioty, poty), w nadkrwistościach pierwotnych (czerwienica prawdziwa) oraz w nadkrwistościach wtórnych (przewlekłe choroby płuc, wady serca, nowotwory nerek). Wzrost wartości hemoglobiny może wynikać również z powodu niedotlenienia (np. podczas przebywania w wyższych partiach gór).
  • Poniżej normy: wartości hemoglobiny poniżej zalecanej normy mogą wynikać z niedokrwistości i przewodnienia.

Erytrocyty (RBC)

  • Norma: K: 4,2-5,4 mln/ul, M: 4,7-6,2 mln/ul
  • Opis: erytrocyty (RBC) to podstawowe składniki morfotyczne krwi, czyli tzw. czerwone krwinki. Komórki te transportują tlen do tkanek i dwutlenek węgla z tkanek do płuc. Powstają w szpiku kostnym i żyją około 100 dni. Liczba krwinek czerwonych zależy od płci i wieku.
  • Powyżej normy: wzrost wartości erytrocytów może być spowodowany czerwienicą prawdziwą, przewlekłymi chorobami płuc, wadami serca, nowotworami, torbielowatością nerek i zespołem Cushinga. Może wynikać także z leczenia sterydami, odwodnienia, wstrząsu, zapalenia otrzewnej, oparzeń z utratą osocza. Wzrost czerwonych krwinek może nastąpić podczas pobytu w górach.
  • Poniżej normy: wartości poniżej normy występują w niedokrwistości, przewodnieniu oraz przy nagłej utracie krwi.

O czym świadczy podwyższony lub obniżony poziom erytrocytów?

MCV

  • Norma: K: 81-99 fl, M: 80-94 fl
  • Opis: MCV to średnia objętość pojedynczej krwinki.
  • Powyżej normy: podwyższone wartości MCV mogą świadczyć o niedoborze witaminy B12 lub kwasu foliowego w przebiegu chorób, takich jak: zapalenie bądź niewydolność wątroby, alkoholizm, mielodysplazja oraz niedoczynność tarczycy. Wzrost ten może wystąpić także po chemioterapii, ostrym krwotoku lub hemolizie (masywnym niszczeniu krwinek czerwonych).
  • Poniżej normy: wynik MCV poniżej normy świadczy o niedokrwistości z niedoboru żelaza, talasemii, a także niedokrwistości syderoblastycznej. Może pojawiać się w chorobach przewlekłych.

MCH

  • Norma: K: 27-31 pg, M: 27-34 pg
  • Opis: MCH to średnia masa hemoglobiny w krwince.
  • Powyżej normy: podwyższone wartości MCH mogą świadczyć o sferocytozie.
  • Poniżej normy: wartości poniżej normy odnotowuje się w zaburzeniach wodno-elektrolitowych typu przewodnienia hipotonicznego oraz w niedokrwistościach niedobarwliwych.

MCHC

  • Norma: 33-37 g/dl
  • Opis: MCHC to średnie stężenie hemoglobiny w krwince.
  • Powyżej normy: MCHC powyżej normy może świadczyć o sferocytozie lub hipertonicznym odwodnieniu.
  • Poniżej normy: obniżony wskaźnik MCHC może wskazywać zaburzenia wodno-elektrolitowe typu hydrotonicznej hiperhydracji. Może być on obniżony również w niedokrwistości spowodowanej niedoborem żelaza.

Jak przygotować się do  podstawowych badań krwi?

Hematokryt (HCT)

  • Norma: K: 37-47%, M: 42-52%
  • Opis: hematokryt (HCT) to stosunek objętości krwinek czerwonych do objętości osocza. Wartość HCT zależy od liczby krwinek czerwonych, objętości ertrocytów, objętości krwi krążącej, płci i wieku.
  • Powyżej normy: wartości powyżej normy mogą być wywołane czerwienicą prawdziwą, niedotlenieniem tkanek, przewlekłymi chorobami płuc, wadami serca, nowotworami lub torbielowatością nerek. Podwyższony wskaźnik hematokrytu może być również spowodowany pobytem w górach lub na skutek leczenia sterydami.
  • Poniżej normy: wartości poniżej normy odnotowuje się przy niedokrwistości i w przewodnieniu ustroju.

Anizocytoza (RDW)

  • Norma: 11,5-14,5%
  • Opis: anizocytoza (RDW) to współczynnik zmienności rozkładu objętości erytrocytów.
  • Powyżej normy: podwyższony wskaźnik anizocytozy może być spowodowany niedokrwistością z niedoboru żelaza, jak również niedokrwistością megaloblastyczną, hemolityczną, makrocytową (choroby wątroby). Wzrost wartości RDW może wystąpić po przetoczeniu krwi i w wyniku przerzutów nowotworowych.
  • Poniżej normy: spadek wartości RDW zazwyczaj świadczy o różnych rodzajach niedokrwistości.

Anizochromia (HDW)

  • Norma: 2,2-3,2 g/dl
  • Opis: anizochromia (HDW) to zjawisko występowania w badanej krwi różnorodnie wybarwionych erytrocytów.
  • Powyżej normy: wzrost wartości może być spowodowany niedokrwistością hemolityczną lub z niedoboru żelaza.

Retikulocyty (RET)

  • Norma: 5-15‰
  • Opis: retykulocyty (RET) są to młode formy erytrocytów (czerwone krwinki), które powstają w szpiku. Mają one jądro komórkowe.
  • Powyżej normy: wzrost wartości występuje w zespole hemolitycznym, ostrej niedokrwistości pokrwotocznej i w ostrym niedotlenieniu.
  • Poniżej normy: wartości poniżej normy występują w wyniku niedokrwistości hipo- i aplastycznej, niewydolności nerek i zespołu mielodyplastycznego.

Kiedy sprawdzamy liczbę retikulocytów we krwi?

Leukocyty (WBC)

  • Norma: 4-10 tys/µl
  • Opis: leukocyty (WBC) są to jądrzaste komórki, które powstają w szpiku kostnym i w tkance limfatycznej. Występuje 5 rodzajów tych komórek. Są to: neutrofile, eozynofile, bazocyty, monocyty i limfocyty. Główną funkcją leukocytów jest obrona organizmu przed mikroorganizmami.
  • Powyżej normy: fizjologiczny wzrost wartości WBC występuje w stresie, ciąży, podczas porodu, po posiłku oraz wysiłku fizycznym. Patologiczny wzrost WBC występuje w ostrych i przewlekłych procesach zapalnych, zakażeniach (bakteryjne, wirusowe, grzybicze, pasożytnicze), chorobach nowotworowych (zwłaszcza z obecnością przerzutów), ostrych krwotokach, chorobach rozrostowych układu krwiotwórczego. Wzrost ten może nastąpić także w wyniku uszkodzeń tkanek (oparzenia, rozległe urazy, stany pooperacyjne), zawału mięśnia sercowego, ostrej martwicy wątroby i zaburzeń metabolicznych.
  • Poniżej normy: wartości poniżej normy mogą wystąpić w wyniku aplazji i hipoplazji szpiku wrodzonej i nabytej, ciężkiego zakażenia bakteryjnego (posocznice), zakażenia wirusowego (grypa, odra, WZW, ospa wietrzna, różyczka), kolagenozy czy też zespołu rozrostowego (ostra białaczka, szpiczak).

O czym świadczy podwyższony lub obniżony poziom leukocytów?

Limfocyty (LYMPH)

  • Norma: 2,5-4,5 tys./µl
  • Opis: limfocyty (LYMPH) to komórki układu odpornościowego, które należą do leukocytów. Są zdolne do swoistego rozpoznawania antygenów. Funkcjonalnie limfocyty są komórkami uczestniczącymi i będącymi podstawą odpowiedzi immunologicznej w zwalczaniu białek pochodzenia pozaustrojowego.
  • Powyżej normy: liczba limfocytów wzrasta w wyniku przewlekłej białaczki, krztuśca, chłoniaków, przewlekłej białaczki, odry, świnki, gruźlicy, kiły, różyczki oraz chorób immunologicznych.
  • Poniżej normy: obniżone wartości limfocytów najczęściej występują w przebiegu przewlekłego leczenia preparatami glikokortykosterydów (Encorton, Encortolon). Spowodowane mogą być również ciężkim, przewlekłym stresem oraz białaczką i ziarnicą złośliwą.

Monocyty (MONO)

  • Norma: 0,3-0,8 tys./l’l
  • Opis: monocyty (MONO) to komórki żerne, które oczyszczają krew ze skrawków obumarłych tkanek i bakterii. Produkują interferon, który hamuje namnażanie się wirusów. Powstają przeważnie w szpiku kostnym. Są największe wśród białych krwinek.
  • Powyżej normy: liczba monocytów wzrasta w przypadku wystąpienia gruźlicy, kiły, zapalenia wsierdzia, mononukleozy zakaźnej, zakażenia pierwotniakowego oraz nowotworów.
  • Poniżej normy: spadek ich liczby może być wynikiem toczącej się w organizmie infekcji lub stosowania niektórych leków (np. glikokortykosterydów).

Eozynofile (EOS)

  • Norma: 0,1-0,3 K/µl (G/l)
  • Opis: eozynofile (EOS) to krwinki białe, które zaliczane są do granulocytów kwasochłonnych. Wyróżniają się one obecnością okazałych ziarnistości w cytoplazmie, które barwią się na czerwono eozyną. stanowią 1-4% wszystkich krwinek białych we krwi.
  • Powyżej normy: podwyższone wartości eozynofilu mogą wystąpić w wyniku chorób alergicznych (astma oskrzelowa, katar sienny) i pasożytniczych, a także chorób krwi (ziarnica złośliwa), łuszczycy. Ich wzrost może być też spowodowany zażywaniem niektórych leków (np. penicyliny).
  • Poniżej normy: obniżenie wartości może być skutkiem zakażeń, duru brzusznego, czerwonki, posocznicy, urazów i oparzeń. Towarzyszą one również zwiększonemu wysiłkowi fizycznemu. Mogą być też skutkiem nadmiernego wydzielania hormonów nadnerczowych.

Bazofile (BASO)

  • Norma: 0-0,13 x 109/l
  • Opis: za wzrost wartości bazofilów odpowiadają granulocyty zasadochłonne, rodzaj krwinek białych, które wykazują powinowactwo do związków o odczynie zasadowym. Mają one właściwości żerne, tj. wchłaniania i niszczenia drobnoustrojów oraz komórek obcych lub zmienionych komórek własnego organizmu.
  • Powyżej normy: podwyższone wartości występują na skutek chorób alergicznych, przewlekłej białaczki szpikowej, przewlekłego stanu zapalnego przewodu pokarmowego, wrzodziejącego zapalenia jelit, niedoczynności tarczycy oraz rekonwalescencji po przebytej infekcji.
  • Poniżej normy: wartości poniżej normy odnotowuje się w ostrych infekcjach, ostrej gorączce reumatycznej, nadczynności tarczycy, ostrym zapaleniu płuc oraz w stresie.

9 czynników, które mogą zafałszować wyniki badania krwi

Neutrofile (NEUT)

  • Norma: 1,5-8 tys./µl
  • Opis: neutrofile (NEUT) to komórki układu odpornościowego, które należą do granulocytów. Pełnią zasadniczą rolę w odpowiedzi odpornościowej organizmu przeciwko bakteriom, ale nie pozostają obojętne względem innych patogenów. Ich znaczenie wynika głównie z faktu szybkiego reagowania na obce organizmowi substancje.
  • Powyżej normy: podwyższona norma występuje przy zakażeniach, chorobach nowotworowych, hematologicznych, metabolicznych, po urazach, u palaczy oraz u kobiet w trzecim trymestrze ciąży.
  • Poniżej normy: obniżone wartości mogą wystąpić w wyniku zakażeń grzybiczych, wirusowych (grypa, różyczka), bakteryjnych (gruźlica, dur), pierwotniakowych (np. malaria).

Trombocyty (PLT)

  • Norma: 150-400 tys/µl
  • Opis: trombocyty to bezjądrzaste elementy morfotyczne krwi, które są nazywane płytkami krwi. Powstają w szpiku i tkance limfatycznej.
  • Powyżej normy: nadpłytkowość, czyli podwyższenie dopuszczalnej normy, jest skutkiem przewlekłego zespołu mieloproliferacyjnego, jak również nadmiernego wytwarzania płytek krwi wskutek m.in. infekcji, choroby nowotworowej, regeneracji po krwotoku, hemolizie czy stanie po usunięciu śledziony.
  • Poniżej normy: wartości poniżej zalecanej normy, czyli małopłytkowość, spowodowane są zmniejszeniem wytwarzania płytek krwi (w zespole Fanconiego, niedokrwistości aplastycznej, aplazji megakariocytowej, chłoniakach, ostrej białaczce szpikowej, w zwłóknieniu szpiku, przy zażywaniu leków mielosupresyjnych, naświetlaniu promieniami jonizującymi, w niedokrwistości megaloblastycznej i z niedoboru żelaza, w zakażeniach wirusowych i w niewydolności nerek). Liczba płytek krwi może być również obniżona wskutek nadmiernego ich niszczenia, np. w samoistnej autoimmunologicznej plamicy małopłytkowej, a także w małopłytkowości poprzetoczeniowej, polekowej, w autoimmunologicznej niedokrwistości hemolitycznej, toczniu rumieniowatym układowym i we wstrząsie anafilaktycznym. Inną przyczyną utraty płytek krwi mogą być krwotoki.

Odczyn Biernackiego (OB)

  • Norma: K: 3-15 mm, M: 10 mm
  • Opis: odczyn Biernackiego (OB) to badanie szybkości opadania krwinek czerwonych. To test oceniający zaburzenia składu białek osocza oraz właściwości erytrocytów.
  • Powyżej normy: podwyższona norma może być spowodowana stanem zapalnym, ciążą, chorobą nowotworową, niedokrwistością oraz chorobą autoimmunologiczną.
  • Poniżej normy: obniżenie normy występuje w chorobach alergicznych, w obniżonej wartości fibrynogenu i w nadkrwistości.

Żelazo (Fe)

  • Norma: 12,5-26 l’mol/l
  • Opis: żelazo w organizmie wchodzi w skład hemoglobiny i mioglobiny. Występuje również w postaci związanej z białkami. Stężenie żelaza w surowicy zależy od wchłaniania w przewodzie pokarmowym, magazynowania w jelicie, śledzionie i w szpiku kostnym, syntezy i rozpadu hemoglobiny, a także jego utraty z ustroju.
  • Powyżej normy: wartości podwyższone mają związek z przedawkowaniem preparatów żelaza, stanami zapalnymi nerek lub zatruciem ołowiem.
  • Poniżej normy: wartości obniżone wynikają z niedoborów żywieniowych, utraty żelaza przez przewód pokarmowy, drogi moczowe lub stanu zwiększonego zapotrzebowania, tj. w ciąży czy w okresie karmienia piersią.

6 przepisów na koktajle, które poprawią wyniki morfologii

Ferrytyna

  • Norma: K: 12-150 µg/l, M: 15-200 µg/l
  • Opis: ferrytyna jest to miarodajny i najczulszy wskaźnik niedoboru żelaza, który dobrze odzwierciedla ilość żelaza magazynowanego w ustroju, tzn. zawartość szpiku.
  • Powyżej normy: podwyższenie normy odnotowuje się w stanach zapalnych, reumatoidalnym zapaleniu stawów, uszkodzeniu wątroby, martwicy komórek - szczególnie wątroby lub nowotworowych, a także nadmiarem żelaza w ustroju.
  • Poniżej normy: obniżenie normy występuje w wyniku niedoboru żelaza.

Transferyna (TRF)

  • Norma: K: 223-446 µg/dl, M: 251-391 µg/dl
  • Opis: transferyna (TRF) to białko regulujące stężenie jonów żelaza w osoczu krwi i transportujące je do tkanek. Badaniem laboratoryjnym dotyczącym transferyny jest TIBC.
  • Powyżej normy: podwyższona norma może wystąpić w trzecim trymestrze ciąży (objaw prawidłowy) oraz podczas stosowania doustnych leków antykoncepcyjnych i estrogenów.
  • Poniżej normy: obniżenie normy może wystąpić w zespole nerczycowym, przy przedawkowaniu żelaza, w hemochromatozie, hemolizie, w niektórych chorobach krwi, a także po częstym przetaczaniu krwi.

Erytropoetyna (EPO)

  • Norma: 6-32 µg/ml
  • Opis: erytropoetyna (EPO) to hormon peptydowy, który stymuluje erytropoezę, czyli proces powstawania krwinek czerwonych (erytrocytów) w szpiku kostnym. Hormon ten produkowany jest w wątrobie i w nerkach. Najwyższe jego stężenie we krwi obserwuje się w godzinach nocnych, najmniejsze zaś nad ranem.
  • Powyżej normy: wzrost produkcji erytropoetyny obserwuje się w spadku utlenowania krwi oraz w zwyrodnieniu wielotorbielowatym nerek.
  • Poniżej normy: spadek produkcji erytropoetyny ma miejsce w przypadku przewlekłej mocznicy.

Całkowita zdolność wiązania żelaza (TIBC)

  • Norma: 306-429 µg/dl lub 54,7-76,8 µmol/l
  • Opis: całkowita zdrolność wiązania żelaza (TIBC) to parametr, który dokładnie ocenia wewnątrzustrojową gospodarkę żelaza. Jest pośrednim pomiarem ilości żelaza, jakie może wiązać transferyna.
  • Powyżej normy: wartość TIBC wzrasta w niedoborze żelaza w organizmie, podczas ciąży, w wyniku utraty krwi (ostrej lub przewlekłej), a także w wyniku leczenia estrogenami.
  • Poniżej normy: wartość TIBC maleje m.in. w zespole nerczycowym, przewlekłych zakażeniach, nowotworach, hemochromatozie, hemosyderozie, przeładowaniu organizmu żelazem, mocznicy oraz innych chorobach przewlekłych.

Jak odczytywać wyniki badań krwi u dziecka?

Opracowała: Joanna Milewska

Co sygnalizuje zbyt niski lub zbyt wysoki poziom białych krwinek? [video]

Dowiedz się więcej o morfologii krwi z naszego forum medycznego.

Badanie krwi u dziecka

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (131)
/2 tygodnie temu
Mimo to, że badania krwi robiłam regularnie i tak się rozchorowałam, choroby właściwej do tej pory nie wykryli, a na początku olewali złe wyniki krwi, leczą mnie coraz większą ilością leków OBJAWOWO, zamiast znaleźć przyczynę i ją usunąć. Typowe leczenie Amenami. Poziomem wiedzy wśród lekarzy jesteśmy na drugim miejscu w Europie. Od końca. To nie jest nawet Sparta.
/4 miesiące temu
Dziś robiłam morfologie krwi. Ogólnie wyniki są dobre tylko dwa mnie niepokoją : Monocyty (MONO) 0,53 K/ul norma 0,24-0,36 Bazocyty (BASO%) 0,600% norma 0,020-0,100 Co to dookladnie oznacza . Trochę się martwię . Wizytę u lekarza mam dopiero za tydzień . Mam ją na szybciej przełożyć ?
/4 miesiące temu
H
POKAŻ KOMENTARZE (128)