Wady cewy nerwowej

Marzeniem każdej mamy jest urodzenie zdrowego dziecka. W tym celu systematycznie kontroluje swój stan zdrowia u lekarza, ustala razem z nim co może, a czego musi się wystrzegać, aby nie zaszkodzić swojej latorośli. Nie bez powodu, kluczową wytyczną dla kobiet starających się o dziecko i będących w ciąży jest przyjmowanie ściśle określonych dawek kwasu foliowego.

Marzeniem każdej mamy jest urodzenie zdrowego dziecka. W tym celu systematycznie kontroluje swój stan zdrowia u lekarza, ustala razem z nim co może, a czego musi się wystrzegać, aby nie zaszkodzić swojej latorośli. Nie bez powodu, kluczową wytyczną dla kobiet starających się o dziecko i będących w ciąży jest przyjmowanie ściśle określonych dawek kwasu foliowego.

Wady cewy nerwowej

Jak pomóc piersiom wrócić do formy po ciąży i karmieniu piersią?

Fot. Dreamstime

Kwas foliowy, zwany też witaminą M, odgrywa szczególną rolę w zapobieganiu wad cewy nerwowej u dzieci. Cewa nerwowa to zalążek układu nerwowego w okresie embrionalnym. W miarę upływu czasu i w warunkach prawidłowych, z cewy nerwowej powstanie mózg i rdzeń kręgowy, czyli struktury ośrodkowego układu nerwowego. Jednocześnie rozwija się też kręgosłup, stanowiący ochronę dla rdzenia kręgowego. Cewa nerwowa zamyka się w pierwszych tygodniach ciąży, zwykle do 28 dnia. Jeśli pojawią się jakiekolwiek niekorzystne zjawiska np. niedobory kwasu foliowego, zwykle dochodzi do pojawienia się opisywanych wad. Najbardziej znane to bezmózgowie, przepukliny oponowo-rdzeniowa, mózgowa, oponowa, oponowo-mózgowa oraz rozszczep kręgosłupa. Już same nazwy brzmią bardzo groźnie…

Wszystko o kwasie foliowym

Jakie mogą być wady cewy nerwowej?

Wady cewy nerwowej dzielimy na otwarte i zamknięte. Otwarte, to takie w których obserwujemy na zewnątrz organizmu elementy tkanki nerwowej. Nie jest ona pokryta skórą, czyli tkanka komunikuje się ze środowiskiem zewnętrznym, co wymaga specjalistycznego leczenia. Zamknięte wady, jak nazwa sugeruje, nie są widoczne gołym okiem i na skórze. Znajdują się wewnątrz organizmu. Są wykrywane dzięki badaniom obrazowym.

Jak często występują wady cewy nerwowej?

Częstość występowania wad cewy nerwowej u płodów w 8. tygodniu ciąży została określona jako 5,3 na 1000 płodów, a u noworodków: 2,8 na 1000 urodzeń żywych lub martwych. Większość dzieci z wadami cewy nerwowej rodzi się już martwe lub dochodzi do poronień. Wady cewy nerwowej w około 2/3 przypadków dotyczą dziewczynek.

Jakie są przyczyny ich wystąpienia?

Przyczyny wad cewy nerwowej są różne. Najbardziej znaną, jest niedobór kwasu foliowego u mamy. Kolejne to zakażenia bakteryjne, grzybicze, wirusowe i pasożytnicze podczas ciąży, ekspozycja na promienie rentgenowskie i jonizujące np. mama pracuje przy komputerze; nadmiar witaminy A, niedobory witaminy B12, stosowanie przez mamę niektórych leków przeciwpadaczkowych lub psychotropowych, kontakt z metalami ciężkimi oraz cukrzyca ciężarnych.

Przyczyną wad cewy nerwowej jest także zespół pasm owodniowych, na skutek wczesnego pęknięcia worka owodniowego. Do przyczyn niematczynych opisywanych wad, zaliczamy zespoły genetyczne, jak np. zespół Edwardsa, Patau, Turnera czy di Georga oraz mutacje np. genu PAX 3. Wady mogą być również dziedziczone lub wynikać zaburzeń metabolizmu kwasu
foliowego.

Charakterystyka typów wad cewy nerwowej

Wspomniane wcześniej wady, oddziałują trochę na naszą wyobraźnię, Mniej więcej jesteśmy w stanie – po przeczytaniu nazwy wady – stwierdzić, jak to może wyglądać...

Bezmózgowie

To wada, która polega na częściowym lub całkowitym nieuformowaniu się mózgu. Jeżeli wada jest całkowita – przeżycie dziecka jest niemożliwe. Najczęściej z powodu bezmózgowia dochodzi do martwych urodzeń lub poronienia. Jeżeli dziecko urodzi się żywe, zazwyczaj umiera jeszcze w tym samym dniu po porodzie.

Rozszczep kręgosłupa

To najczęściej występująca wada cewy nerwowej. Obserwujemy w niej niezrośnięcie się tylnych części kręgów, zwykle w odcinku lędźwiowym i krzyżowym kręgosłupa. Rozszczep kręgosłupa może przebiegać jako przepuklina oponowa lub oponowo-rdzeniowa. Ta pierwsza charakteryzuje się występowaniem opony miękkiej z płynem mózgowo-rdzeniowym uwypuklonej w worku przepuklinowym poza kręgosłup. Przepuklina oponowo-rdzeniowa dodatkowo w worku przepuklinowym zawiera rdzeń kręgowy i występuje jako najczęstsza postać rozszczepu kręgosłupa. Ponadto towarzyszą jej inne wady i deficyty neurologiczne np. wodogłowie, zaburzenia czucia, pęcherza moczowego i jelit oraz wady ortopedyczne, jak koślawość stóp,
podwichnięcie bioder.

Przepuklina mózgowa

To wydostawanie się przez ubytek kostny w czaszce worka przepuklinowego, zawierającego oponę mózgową, albo tkankę mózgu i oponę mózgową. Często współwystępuje z wodogłowiem, a jej lokalizacja na ogół obejmuje tył głowy. Przepuklina ta może sama się cofać do jamy czaszki.

Jak wykrywa się wady cewy nerwowej i jak się je leczy?

Wady cewy nerwowej nie są trudne do diagnozowania. Warto wiedzieć, że o ich istnieniu, dowiadujemy się już w wyniku badań prenatalnych – amniopunkcji, USG a także badania krwi matki – poziom alfafetoproteiny.

Badania przesiewowe w ciąży

Po porodzie można już gołym okiem stwierdzić wystąpienie określonych wad. Ponadto wykonuje się badania obrazowe jak zdjęcia rentgenowskie, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, USG, mielografia, by ocenić wielkość i lokalizację zmian oraz występowanie innych wad. Tylko badaniami obrazowymi jesteśmy w stanie wykryć wady zamknięte.

Rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa – na czym polegają?

Leczenie tych wad to domena neurologów i neurochirurgów. Nierzadko potrzebna jest operacja korygująca wadę. Dziecko już na zawsze pozostaje pod opieką lekarza neurochirurga i musi być systematycznie badane przez niego. Leki podaje się według potrzeb.

Elementy profilaktyki wad cewy nerwowej

1. Planowanie ciąży i jednoczesna suplementacja kwasu foliowego przez cały okres podejmowania aktywności seksualnych.
2. Przyjmowanie kwasu foliowego przez kobiety w dawce 0,4mg dziennie dla każdej zdrowej kobiety, a 4mg dziennie, dla tych pań, które urodziły kiedyś dziecko z wadą cewy nerwowej.
3. Suplementacja powinna obejmować okres trzech miesięcy przed planowanym poczęciem i około 8-12 tygodni od przypuszczalnego zapłodnienia (pierwszy trymestr) oraz kontynuowanie przyjmowania kwasu foliowego według zaleceń lekarza położnika.
4. Systematyczne kontrole w ciąży, wykonywanie USG, badań krwi i badań prenatalnych według potrzeb.

Opracowano na podstawie:
1. Lissauer T., Clayden G., Malinowski A. (red. wyd. I polskiego), Pediatria, Elsevier  Urban&Partner, Wrocław 2009
2. Barczykowska E, Ślusarz R., Szewczyk M. T., Pielęgniarstwo w pediatrii, Borgis, Warszawa 2006
3. Muscari M.E., Bernat K.(red. naukowa wyd. polskiego), Pediatria i pielęgniarstwo pediatryczne, CZELEJ, Lublin 2005

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (21)
/6 miesięcy temu
Bałabym sie przyjmowac az tyle witamin. Moze lepiej rzeczywiscie zamienic je zwłaszcza w okresie ciąży jednak na zdrowe jedzenie.
/7 miesięcy temu
Fajnie ze kobiety potrafia od razu tak mądrze myslec i sięgają po kwas foliowy. To pierwsza jedna z najważniejszych rzeczy jesli tak to mozna nazwać.
/2 lata temu
Podobno poprawia jakość nasienia to ma jakiś wpływ na zapłodnienie. Warto podsunąć swojemu mężczyźnie to i na jego zdrowie dobrze wpłynie
POKAŻ KOMENTARZE (18)