Klasterowe bóle głowy – poradnik

Klasterowy ból głowy jest najbardziej bolesnym, nawracającym bólem głowy, dlatego też zyskał sobie nawet nazwę „bólu samobójców”. Jak wygląda atak tego bólu? Czy wiadomo, co go wywołuje? Jak sobie z nim radzić i czy możliwe jest jego wyleczenie?

Jak wygląda atak?

Ból najczęściej lokalizuje się jednostronnie w okolicy oczodołowej (za gałką oczną) lub skroniowej, rzadziej w obrębie policzka lub szczęki. Raz zlokalizowany ból pojawia się praktycznie zawsze w tym samym miejscu podczas trwania choroby, rzadko przemieszcza się na stronę przeciwną.

Jest rozdzierający, wiercący i gwałtowny oraz przede wszystkim charakteryzuje się bardzo dużym nasileniem.

Pacjenci nie zgłaszają żadnych objawów przepowiadających – nadchodzi bez ostrzeżenia osiągając maksymalne natężenie w ciągu około 5 minut i utrzymuje się średnio 15-20 minut, rzadziej do 2 godzin. Nieraz tylko może być odczuwalne napięcie i dyskomfort w kończynach i szyi po stronie bólu – w czasie ataku lub niedługo przed. W czasie dobiegania napadu do końca mogą być odczuwane krótkie okresy ulgi pomiędzy bólem. Po takim ataku chory jest wyczerpany.

Zobacz też: Jak wygląda atak klasterowego bólu głowy?

Czy znamy czynniki prowokujące ten ból?

W czasie tzw. napadowym czynnikiem wyzwalającym może być alkohol, poza tym nie stwierdza się innych czynników prowokujących, w odróżnieniu np. do migreny czy napięciowego bólu głowy.

Objawy towarzyszące

Podczas ataku niekorzystna jest pozycja leżąca, ponieważ nasila ból, natomiast nieznaczną ulgę sprawia chodzenie, wyjście z domu oraz uciskanie zajętego bólem obszaru głowy. Dosyć często pojawiają się swoiste zachowania takie jak: niepokój, pobudzenie, rozbijanie się, zachowania histeryczne, nadmierna ruchliwość, agresja, a nawet próby samobójcze. Niektórzy stosują okłady zimne lub ciepłe.

Bardzo charakterystyczne jest to, iż po tej samej stronie, co ból pojawia się łzawienie, zaczerwienienie oka, wyciek z nosa oraz opadanie powieki. Przy bardzo nasilonych napadach dołączają się nudności. Ponadto może być widoczne rozszerzenie tętnicy skroniowej.

Jak przerwać atak?

Należy pamiętać, że atak klasterowego bólu głowy trwa średnio 15-20 minut, maksymalnie do 2 godzin, dlatego stosowane leczenie objawowe musi się ujawniać po naprawdę krótkim czasie, aby chory odniósł z niego relatywną korzyść. Kryteria te obecnie spełniają: tlen, podskórnie podawany sumatryptan oraz ergotamina i dwuhydroergotamina (DHE).

Jak zdiagnozować ten ból?

Lekarz, aby zdiagnozować ból, przeprowadza wywiad z pacjentem. Pyta o jego lokalizację, natężenie, cykliczność objawów, czas jego trwania. Wykonuje się badania neurologiczne, obrazowe, a także przeprowadza konsultacje okulistyczne.

Zobacz też: Mam napad migreny czy klasterowego bólu głowy?

Skąd się bierze i jak powstaje klasterowy ból głowy?

Niestety odpowiedź na powyższe pytanie nie będzie jednoznaczna, ponieważ patogeneza klasterowego bólu głowy nie jest do końca wyjaśniona. Najtrudniejsza do wyjaśnienia jest cykliczna podatność na ataki – przypuszcza się, iż ma to związek z zaburzeniami w obrębie podwzgórza. Badania hormonalne przeprowadzane w okresach bezbólowych ujawniły zmiany stężeń melatoniny (hormon produkowany przez szyszynkę), kortyzolu (kora nadnerczy), prolaktyny (przysadka), beta-endorfiny (mózg i rdzeń kręgowy) oraz testosteronu (przede wszystkim produkowany przez jądra).

Z czym najczęściej mylony jest klasterowy ból głowy?

W przypadku charakterystycznego przebiegu klasterowego bólu głowy jego diagnostyka ogranicza się do prawidłowego i rzetelnego zebrania wywiadu od pacjenta, a specjalistyczne badania dodatkowe nie są już potrzebne. Jednakże pomimo z pozoru łatwego do postawienia rozpoznania, wielu chorych pozostaje błędnie zdiagnozowanych nawet przez wiele lat, a co za tym idzie są nieskutecznie leczeni.

Z czym można pomylić to schorzenie? Między innymi z zatokowym bólem głowy, ostrym atakiem jaskry i tętniakiem.

Zobacz też: Zatokowy ból głowy - kiedy do lekarza?

Rodzaje klasterowych bólów głowy

Wyróżniamy dwa zasadnicze rodzaje tego bólu:

  • epizodyczne (ataki bólu występują codziennie, mogą utrzymywać się całymi dniami, tygodniami lub nawet miesiącami. Są to co najmniej dwa klastery oddzielone minimum 14 dniowym okresem remisji i trwają od 7 dni do roku);
  • przewlekłe (charakteryzuje się tym, iż ataki bólu głowy występują dłużej niż rok bez okresu remisji dłuższego niż dwa tygodnie. Zdarza się, że powtarzające się ataki bólu w czasie nocy mogą pozbawiać snu, a ogromny lęk przed wystąpieniem bólu po zaśnięciu, może sprawiać, że chorzy próbują unikać snu).

Jakie leki mogą pomóc?

Profilaktyka przejściowa obejmuje postępowanie mające na celu szybkie zahamowanie ataków bólu przy pomocy leków, które nie powinny być stosowane długotrwale: kortykosteroidów, ergotaminy oraz dwuhydroergotaminy. Profilaktyka ta następnie przechodzi płynnie w profilaktykę zachowawczą.

Zobacz też: Jakie leki zapobiegają klasterowym bólom głowy?

Leczenie i jego możliwości

W związku z ogromnym nasileniem bólu podczas ataków chorzy mają często odczucia bezpośredniego zagrożenia życia oraz obecności poważnej patologii wewnątrzczaszkowej, tj.: pęknięty tętniak tętnicy mózgowej czy guz. Zadaniem lekarza jest wytłumaczenie pacjentowi istoty klasterowych bólów głowy oraz przekonanie pacjenta, iż nic mu nie zagraża.

Wagę tego elementu postępowania potwierdzają zalecenia, iż nieraz w celu upewnienia chorego i jego rodziny o etiologii dolegliwości, może być zasadne wykonanie badania MRI z podaniem kontrastu, mimo braku bezwzględnych wskazań diagnostycznych. Brak zaufania pacjenta do lekarza spowoduje nie zgłoszenie się jego na kolejną wizytę, niepotrzebne wizyty lekarskie, nie stosowanie zaleconej terapii oraz frustrację chorego wynikającą z poczucia zlekceważenia jego problemu zdrowotnego.

Lekarz również nie może dać złudnej nadziei całkowitego wyleczenia z klasterowego bólu głowy, choć są rzeczywiście przypadki ustępowania dolegliwości. Natomiast może obiecać znaczną redukcję nasilenia bólu, skrócenie i zmniejszenie ilości klasterów.

Podstawowym kierunkiem działania jest przerywanie ataków bólu i jest to leczenie objawowe. Ponadto istnieje leczenie profilaktyczne, wskazane w przypadku znacznego nasilenia bólu, dużej częstości ataków oraz braku reakcji, mimo stosowanych różnorodnych leków.

Zobacz też: Jak zdiagnozować klasterowy ból głowy?

Inne metody – akupunktura, dieta

Terapie niefarmakologiczne, takie jak akupunktura, masaże nie mają udowodnionej skuteczności w tej jednostce chorobowej. Stosowanie specjalnych diet również nie powinno być uznawane za godne polecenia. Należy unikać jedynego, udowodnionego czynnika wyzwalającego ataki bólu – alkoholu.

Leczenie operacyjne – czy to możliwe?

Istnieją nieliczne doniesienia o wykonywanej pod kontrola radiologiczną termokoagulacji zwoju Gassera lub przecięciu korzenia czuciowego nerwu trójdzielnego z dojścia przez tylna jamę czaszki. Wyniki tych zabiegów są zachęcające, ponieważ udało się u większości pacjentów zlikwidować dolegliwości bólowe. Niepowodzenia natomiast były przede wszystkim spowodowane niepełnym przerwaniem pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego, choć też u części chorych (pomimo prawidłowego odnerwienia) dolegliwości również się utrzymywały.

Do najnowszych metod zabiegowych zalicza się próby stereotaktycznego wszczepienia elektrody pobudzającej do okolicy okołokomorowej podwzgórza. Liczba okołooperacyjnych powikłań była zachęcająca do dalszych prób, by jednak wprowadzić tą metodę na szerszą skalę potrzebne są długoterminowe obserwacje…

Zobacz też: Wszystko o bólu głowy

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Jakie są objawy białaczki?
SKOMENTUJ (11)
KOMENTARZE (11)
~tlen w domu/10 miesięcy temu
Chcesz wiedzieć wszystko o tlenoterapii w domu, koncentratorach tlenu. Polecam stronkę www.tlenwdomu.pl, firma nazywa się O-Terapia i prowadzi ją chyba jakiś lekarz albo gość z bardzo dużym doświadczeniem medycznym, bo zawsze mi doradzał jak miałem jakiś problem. Można u nich wynająć bez problemu koncentrator tlenu
~Michaśka123/rok temu
Sporo informacji o klasterowym bólu głowy znalazłam na stronce www.abcmigrena.pl/co-to-jest-klasterowy-bol-glowy-1 :) ostatnio dołączyła ona do moich ulubionych. Jest tam mnóstwo porad jak żyć z migreną, na którą cierpię od kilku lat.
~Pokonaj ból.pl/rok temu
Czym jest ból przewlekły? Jak sobie z nim radzić? Gdzie szukać pomocy? Odpowiedzi na te i inne dręczące Cię pytania znajdziesz na stronie internetowej www.pokonajbol.pl.
POKAŻ KOMENTARZE (11)