Polki.pl
kom. (20)

Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonków

Od momentu zawarcia małżeństwa powstaje skomplikowana więź pomiędzy nowymi małżonkami – tzw. ustrój majątkowy. Wiedza w tym temacie zazwyczaj jest nikła, stąd później wynikają nieprzyjemne nieporozumienia.

W dzisiejszych czasach warto się zastanowić nad uregulowaniem spraw majątkowych we własnym zakresie, zaś jeśli tego nie uczynimy, warto zdawać sobie sprawę z tego, co kryje się pod pojęciem „ustawowy ustrój majątkowy”. Podstawowe zagadnienia dotyczące tego ustroju są tematem niniejszego artykułu, który będzie swoistym wstępem do cyklu artykułów na temat intercyzy i umów majątkowych.

Z punktu widzenia prawa współwłasność małżeńska stanowi niezwykle charakterystyczną instytucję. Jest to tzw. współwłasność łączna, która wynika z istnienia jakiegoś innego stosunku prawnego, w tym wypadku małżeństwa (to oznacza po prostu, że jedynym sposobem zawiązania takiej współwłasności jest zawarcie małżeństwa – nie istnieje możliwość zawiązania jej „osobno”). Należy wiedzieć, że w związku z tym ustaje ona dopiero w momencie ustania małżeństwa i nie ma możliwości wcześniejszego zniesienia tej współwłasności (można ją tylko modyfikować poprzez umowy majątkowe).

Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonków

Prawo przewiduje dwie główne formy regulowania spraw majątkowych – ustawową (czyli polega to na tym, że małżonkowie po prostu zawierają małżeństwo) oraz umowną (jest tu wymagana forma aktu notarialnego, może być zawarta przed lub po ślubie i ma różne formy).

Niniejszy artykuł jest poświęcony zwykłej wspólności majątkowej, tzn. takiej która powstaje po zawarciu małżeństwa o ile małżonkowie nie zdecydowali się wcześniej (bądź później) uregulować tego odrębną umową. Przedmiotem artykułu jest podział na majątek wspólny i osobisty – jest to bowiem punkt wyjścia dla wszystkich rozważań na temat podziału majątku w trakcie rozwodu, zarządzania majątkiem wspólnym czy odpowiedzialności majątkowej małżonków.

Majątek wspólny

Podstawowym rozróżnieniem jest w tym wypadku wyróżnienie tzw. majątku wspólnego małżonków oraz majątku osobistego.

1. Wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (← to jest definicja majątku wspólnego). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z nich.

a) Wspólność jest kategorią niezwykle pojemną. Wyliczenie składników majątku osobistego znajduje się w art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i jest to wyliczenie zamknięte. Każdy więc przedmiot czy każde prawo, które nie zostało ujęte w owym wyliczeniu (znajduje się ono w dalszej części artykułu) stanowi część majątku wspólnego.

b) Tak więc wspólnością majątkową będą m.in. wszystkie prawa majątkowe, czyli np. akcje lub udziały w spółce, ale też prawa rzeczowe – własność, posiadanie, użytkowanie wieczyste, ograniczone prawa rzeczowe (zastaw, hipoteka, użytkowanie, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu i służebność).

UWAGA: Kwota uzyskana ze zwrotu pożyczki jednemu z małżonków, jeśli pożyczka ta była udzielona przed powstaniem wspólności majątkowej, wliczana jest do majątku osobistego tego małżonka.

Do majątku wspólnego należą też w szczególności:

2. Pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

a)  Należy odróżnić pobrane wynagrodzenie od wierzytelności z tego tytułu. Wierzytelności (wierzytelność to odwrotność długu – jeśli Jan ma dług wobec Marka, to Marek ma wierzytelność w stosunku do Jana) składają się bowiem na majątek osobisty. Jest to ściśle związane z tym, że stroną umowy o pracę czy o dzieło jest zazwyczaj jeden z małżonków. Tak więc wierzytelności wynikają z umowy i dopiero ich zrealizowanie (czyli np. zapłata określonej sumy pieniędzy) będzie skutkowało włączeniem dochodu do majątku wspólnego.

Przykład: Jan wykonał pewną pracę na podstawie umowy o dzieło dla firmy X. Firma X nie uiściła mu jeszcze należności. W tym wypadku należność ta będzie wierzytelnością i dopóki nie zostanie uiszczona, będzie wchodziła w skład majątku osobistego Jana.

b) Wynagrodzenie i dochody z innej działalności zarobkowej są tutaj rozumiane bardzo szeroko. Nie jest istotna podstawa prawna świadczenia pracy, może to być więc umowa o pracę, umowa o dzieło, umowa zlecenie etc.

3. Dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków.

a) Istnieją trzy rodzaje dochodów (w kodeksowym rozumieniu – pożytków): naturalne (płody i inne odłączone od rzeczy części składowe, chodzi tutaj o to, co można własnymi siłami wyhodować – np. zboże zebrane z pola), cywilne (to dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego, np. czynsz za najem mieszkania) oraz prawa (czyli dochody, które przynosi prawo zgodnie ze swym społeczno - gospodarczym przeznaczeniem, np. odsetki z wierzytelności).

b) Istotne jest to, że dochody mogą pochodzić zarówno z majątku wspólnego jak i osobistego.

Przykład: Jan dostał w spadku od swojego dziadka mieszkanie. Jako, że dziadek Jana nie postanowił, że mieszkanie stanie się częścią majątku wspólnego Jana i jego żony (o spadkach można przeczytać niżej), tedy mieszkanie stało się częścią majątku osobistego Jana. Jeśli Jan zdecyduje się wynajmować komuś to mieszkanie i na podstawie stosunku cywilnego mieszkanie będzie przynosiło dochody, wtedy staną się one częścią majątku wspólnego.

4. Środki zgromadzone na koncie rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

5. Inne rzeczy, które mogą wchodzić w skład majątku wspólnego, jednak z założenia są częścią majątku osobistego. Zostaną wskazane w następnej części.

Majątek osobisty

1. Przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej.

Przykład: Jan nabył telewizor dzień przed zawarciem małżeństwa. W takim wypadku telewizor będzie należał do jego majątku osobistego.

2. Przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił. 

Spadkodawca lub darczyńca może wskazać jako osobę „obdarowaną” małżonka albo też obojgu małżonków. Jeśli wskaże jednego z nich, wtedy uznaje się, że darowizna / spadek / zapis zostają włączone do majątku osobistego. Tylko przedmioty urządzenia domowego stają się na tej drodze częścią majątku wspólnego, chyba że darczyńca / spadkodawca postanowi inaczej.

Przykład: Jan otrzymał od dziadka darowiznę nieruchomości wraz z wyposażeniem. W takim wypadku nieruchomość staje się częścią majątku osobistego Jana, ale wyposażenie (czyli przedmioty urządzenia domowego – szafy, mikser etc.) staje się częścią majątku wspólnego Jana i jego małżonki. Gdyby wyposażenie miało się stać częścią majątku osobistego Jana, musiałoby to zostać zastrzeżone w umowie darowizny albo w spadku.

3. Prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej innym przepisom 

O ile udziały w spółce akcyjnej czy spółce z.o.o. są częścią majątku wspólnego, tak udziały w spółkach osobowych (spółka cywilna, jawna, partnerska, komandytowa i komandytowo – akcyjna) stanowią majątek osobisty małżonka. Tak więc majątkiem osobistym będą też wynikające z tego tytułu wierzytelności.

4. Przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków

Nie ma jasnej granicy między tym co służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb osobistych a co służy zaspokajaniu potrzeb wspólnych. Ważną cechą jest tutaj wyłączne korzystanie z przedmiotu przez jednego z małżonków. Mogą to być przedmioty służące do uprawiania sportu czy hobby.

5. Prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie

Są to prawa, które  przysługują jednej uprawnionej osobie i wraz z jej śmiercią wygasają (nie mogą wchodzić w skład spadku), jak dożywocie, służebności, alimenty czy użytkowanie oraz takie prawa, które z chwilą śmierci nie wygasają i mogą wchodzić w skład spadku, np. wierzytelność czy prawo pierwokupu.

6. a) Przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; b) nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość 

W tym wypadku w przypadku a) przedmioty zostają włączone do majątku osobistego a w przypadku b) do majątku wspólnego (mają zastąpić pensję wnoszoną do wspólnego majątku).

7. Wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków

Jak wspomniałem wcześniej, niezrealizowane wierzytelności wchodzą w skład majątku osobistego.

8. Przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków.

Nagrodami w tym sensie są wszelkiego rodzaju nagrody literackie, artystyczne, nagrody za udział w konkursach. Nie są nimi dodatkowe świadczenia pieniężne w postaci dodatkowego wynagrodzenia – np. premia w pracy. Tego typu dodatkowe świadczenia wchodzą w skład majątku wspólnego.

9. Prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy

Trzeba pamiętać, że w skład majątku osobistego wchodzą same prawa, natomiast pożytki pochodzące od tych praw będą wchodziły w skład majątku wspólnego.

Przykład: Jan napisał książkę i przysługują mu w związku z tym prawa autorskie. Książka została wydana i Jan otrzymał pieniądze z wydawnictwa. Pieniądze te będą stanowiły dochód z prawa, tak więc zostaną uznane za część majątku wspólnego.

10. Przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.



Michał Jezierski
Oceń4.89 / 19

Podobne w temacie Prawo rodzinne

  • Rozwód w prawie polskimRozwód w prawie polskimZawierając związek małżeński każdy ma nadzieję, że z poślubioną osobą spędzi całe swoje życie. Aby jednak...
  • Student na kredycieStudent na kredycieNa czesne, opłaty za mieszkanie, komunikację miejską, na życie. Kredyty studenckie to coraz bardziej...
  • Fundusz alimentacyjnyFundusz alimentacyjnyFundusz alimentacyjny to system wspierający osoby obarczone obowiązkiem wypłacania określonych środków...
  • Nowe urlopy rodzicielskie -  poradnikNowe urlopy rodzicielskie -...Wydłużone dodatkowe urlopy macierzyńskie oraz nowy urlop rodzicielski, to nieznane dotychczas przywileje, z...

Skomentuj Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty...

Gość
Gość We-Dwoje.pl
Środa | 23 Kwi 14, 18:34
0    nie oceniono 0
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówdariaa987, bardzo fajny artykuł podżuciłaś, warto poczytac jesli ktos jest na etapie pierwszgo swojego kredytu
Gość We-Dwoje.pl
Środa | 16 Kwi 14, 10:55
0    nie oceniono 0
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówJak to nie chce brać kredytu wspólnie z mężem? bezsensu
Gość We-Dwoje.pl
Wtorek | 15 Kwi 14, 22:17
0    nie oceniono 0
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówNie wiem czy bym chciała brać wspólny kredyt mieszkaniowy, ale chyba trzeba będzie o tym pomyśleć...
Alinaa654
Środa | 23 Kwi 14, 18:02
0    nie oceniono 0
Alinaa654
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówsamemu chyba trudniej uzyskać:/
Gość We-Dwoje.pl
Czwartek | 17 Sty 13, 21:29
0    nie oceniono 0
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówWitam.Czy dochód z emerytury to majątek wspolny czy osobisty?
Gość We-Dwoje.pl
Poniedziałek | 31 Paź 11, 16:41
+1    oceniono 1 raz
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówWitam. Mam pytanie sprzedałam dom, który był moim majątkiem osobistym za te pieniądze chcemy z mężem się wybudować, więc kupiliśmy działkę za pieniądze ze sprzedaży domu.ale działka jest zapisana notarialnie na nas oboje czy w tej sytuacji dom mogę zapisać w księdze wieczystej tylko na siebie?
Gość We-Dwoje.pl
Wtorek | 31 Maj 11, 20:04
+10    oceniono 10 razy
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówSmutna prawda o życiu jest taka, że najbezpieczniej jest nie żenić się w ogóle.
borbett
Czwartek | 10 Mar 11, 21:03
0    nie oceniono 0
borbett
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówWitam. Chcialbym wziasc Śl.cywilny bo obecnie zyje w konkubinacie 3 lata.Sprawa jest taka iz posiadam gospodarstwo rolne pow.ok 45ha i cala reszte sprzetu rolniczego i nieruchomosci dom itp. Czy grozi mi cos ze strony juz wtedy malzonki np w przypadku rozwodu z jej strony.Musze dzielic z nia pozniej majatek czy wszystko jest moje. Licze na...
winyl
Czwartek | 10 Kwi 14, 10:35
0    nie oceniono 0
winyl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówawsze majątek posiadany przez zawarciem małżeństwa wchodzi do majątku osobistego małżonka,ale w trakcie trwania małżeństwa wszelkie zakupy na to gospodarstwo(sprzęt,pasze,zboża,opryski) będą ponoszone z wypracowanego majątku wspólnego i żona może się przy rozwodzie o to upomnieć. Najbezpieczniej jest, jeżeli żona nie zamierza pracować w tym...więcej »
winyl
Czwartek | 10 Kwi 14, 10:41
0    nie oceniono 0
winyl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówMusicie się porozumieć co i jak ma wyglądać w waszym małżeństwie i spisać umowę przedmałżeńską. Lepiej tak niż potem kilka lat chodzić po sądach, a tak wszystko spiszecie na papierze i nikt nie będzie po fakcie zasłaniał się niepamięcią.
winyl
Czwartek | 10 Kwi 14, 10:47
0    nie oceniono 0
winyl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówAby umowa przedmałżeńska była ważna prawnie musi być złożona przed notariuszem. Wiem, że jest strach przez tą umową, i zarzuty o brak zaufania,ale wyjaśnia ona wiele kwestii spornych już na początku aby nie tracić później czasu w sądzie. A prawo wspólności majątkowej małżeńskiej jest lekko mgliste.
Gość We-Dwoje.pl
Czwartek | 10 Mar 11, 20:40
0    nie oceniono 0
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówwitam.Chcialbym wziasc slub cywilny a pozniej koscielny. chodzi mi o majatek bo narazie zyjemy w konkubinacie.Posiadam sam gospodarstwo ronle o ok 25ha czy w razie nie daj Bog hmm rozwodu ze strony przyszlej maloznki grozi mi utrata majatku czy jakies inne czynniki. licze na zrozumienie
winyl
Czwartek | 10 Kwi 14, 10:18
0    nie oceniono 0
winyl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówZawsze majątek posiadany przez zawarciem małżeństwa wchodzi do majątku osobistego małżonka,ale w trakcie trwania małżeństwa wszelkie zakupy na to gospodarstwo(sprzęt,pasze,zboża,opryski) będą ponoszone z wypracowanego majątku wspólnego i żona może się przy rozwodzie o to upomnieć. Najbezpieczniej jest, jeżeli żona nie zamierza pracować w tym...więcej »
lilit
Piątek | 9 Lip 10, 10:24
0    nie oceniono 0
lilit
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówMoj maz zakupil mieszkanie (na kredyt)w kwietniu 2001 kiedy jeszcze nie bylismy malznstwem, jednak w lipcu tego samego roku wzielismy slub.od tej pory mamy wspolny budzet i razem nadal splacamy kredyt mieszkaniowy .czy prawnie to nadal wlasnosc mojego meza czy wspolna wlasnosc?czy mam jakies prawo do czesci tego mieszkania jesli zakupione...więcej »
Gość We-Dwoje.pl
Niedziela | 7 Mar 10, 12:52
0    nie oceniono 0
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówDostałem spadek po dziadkach w kilka miesięcy po ślubie,za inicjatywą żony(byłej bo od 2005 roku nie jesteśmy małżeństwem). W tym samym czasie co dostałem spadek wpisałem żonę jako współwłaściciela.(w 1998r.)Czy jest jakiś sposób by pozbyć się żony z tej darowizny w sposób prawny?
Gość We-Dwoje.pl
Wtorek | 5 Paź 10, 20:55
0    nie oceniono 0
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkównie
Gość We-Dwoje.pl
Środa | 23 Lut 11, 08:12
0    nie oceniono 0
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówspadek
Gość We-Dwoje.pl
Poniedziałek | 22 Lut 10, 22:28
0    nie oceniono 0
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówMalzonka nabyla nieruchomosc za fundusze z majatku osobistego,czy ja jako dotychczasowy malzonek mam prawa do tego majatku
Gość We-Dwoje.pl
Wtorek | 25 Sie 09, 11:34
+1    oceniono 1 raz
Gość We-Dwoje.pl
Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkówNie żencie się póżniej będzie problem z majątkiem
me
Środa | 10 Mar 10, 22:30
+1    oceniono 1 raz
me
Re: Re: Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty małżonkównie będzie żadnego problemu - ona zabierze wszystko
Napisz komentarz i dołącz do dyskusji

Podobne do Finanse małżeńskie - majątek wspólny i osobisty...

Katalog prezentów
Zobacz
ostatnie wydanie tygodnika

Wysłanie formularza jest jednoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu We-Dwoje Polki.pl