Słownik

Precedencja

Termin pochodzi z języka łacińskiego i oznacza „pierwsze miejsce, pierwszeństwo, prym”. W dyplomacji odnosi się do procesu ustalania pierwszeństwa pomiędzy szefami misji dyplomatycznych. Jej zasady ściśle ustala protokół dyplomatyczny.

Termin ten może oznaczać również porządek pierwszeństwa podczas powitań, przemawiania, czy zajmowania miejsc w kontaktach biznesowych. Dotyczy również ustalenia pierwszeństwa w trakcie oficjalnych spotkań władz państwowych.

Ogólne zasady wynikające z procedencji, określone wg protokołu dyplomatycznego zakładają:

- zasadę pierwszeństwa (wg rangi, klasy, stanowiska),
- zasadę pierwszeństwa (w obrębie tej samej rangi, klasy lub stanowiska).

W Polsce procedencja zależy od stanowiska, ale nie jest ona oficjalnie ustalona – żaden akt normatywny tego nie sankcjonuje. W jej ustaleniu należy jednak kierować się Konstytucją oraz przepisami, które określają kompetencje poszczególnych stanowisk. Należy również kierować się ogólną zasadą, że:

- władza świecka ma pierwszeństwo przed duchowną,
- władza ustawodawcza przed wykonawczą, a
- szef ma pierwszeństwo przed zastępcą.

Zauważmy jednak, że w naszym kraju niektóre z wyżej wymienionych zasad przegrywają z tradycją i kurtuazją. Tak jest w przypadku honorowego pierwszeństwa stanu duchownego przed świeckim.

Precedencja kierowniczych stanowisk państwowych

  1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
  2. Marszałek Sejmu
  3. Marszałek Senatu
  4. Prezes Rady Ministrów
  5. Kardynał – Przewodniczący Konferencji Episkopatu
  6. Wicemarszałek Sejmu
  7. Wicemarszałek Senatu
  8. Wiceprezesi Rady Ministrów
  9. Minister Kancelarii Prezydenta
  10. Minister – członek Prezydium Rządu
  11. Minister Rady Ministrów
  12. Prezes Trybunału Konstytucyjnego
  13. Prezes Sądu Najwyższego
  14. Arcybiskup
  15. Ambasador
  16. Prezes Narodowego Banku Polskiego
  17. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
  18. Prezes najwyższej Izby Kontroli
  19. Rzecznik Praw Obywatelskich
  20. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
  21. Przewodniczący Komisji Sejmowej
  22. Przewodniczący Komisji Senackiej
  23. Poseł
  24. Senator
  25. Biskup
  26. Szef Kancelarii Prezydenta
  27. Szefowie Kancelarii Sejmu i Senatu
  28. Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
  29. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
  30. Sekretarz stanu
  31. Podsekretarz stanu
  32. Kierownik urzędu centralnego
  33. Konsul

Stanowiska administracji rządowej i samorządowej w województwie

  1. Wojewoda i prezydenta miasta stopnia wojewódzkiego
  2. Marszałek Województwa
  3. Przewodniczący Sejmiku Województwa
  4. Wicewojewoda i wiceprezydent miasta w stopnia wojewódzkiego
  5. Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej
  6. Przewodniczący Samorządowego Kolegium Odwoławczego
  7. Wicemarszałek Województwa
  8. Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa
  9. Członek Zarządu Województwa
  10. Radny Sejmiku Województwa
  11. Dyrektor generalny Urzędu Wojewódzkiego
  12. Skarbnik Województwa
  13. Szef rządowej administracji zespolonej (wojewódzki komendant, kurator, inspektor)

Stanowiska samorządowe w powiecie

  1. Prezydent Miasta (miasto na prawach powiatu)
  2. Starosta Powiatu
  3. Przewodniczący Rady Miasta (miasto na prawach powiatu)
  4. Przewodniczący rady Powiatu
  5. Konsul Honorowy
  6. z-ca Prezydenta Miasta (miasto na prawach powiatu)
  7. Wicestarosta
  8. Wiceprzewodniczący Rady Powiatu
  9. Członek Zarządu Powiatu
  10. Członek Rady Powiatu
  11. Sekretarz Powiatu
  12. Skarbnik Powiatu
  13. Szef administracji zespolonej (powiatowy komendant, inspektor)

Stanowiska w gminie/mieście

  1. Burmistrz Gminy (gm. miejska lub miejsko-wiejska z siedzibą w mieście) / Wójt Gminy (gm. wiejska lub miejsko-wiejska z siedzibą poza miastem)
  2. Przewodniczący Rady Miasta/Miejskiej/Gminy (w zależności od typu gminy: miejska, miejsko-wiejska, wiejska)
  3. Z-ca Burmistrza/Wójta
  4. Wiceprzewodniczący Rady Miasta/Miejskiej/Gminy
  5. Członek Rady Gminy
  6. Sekretarz Gminy
  7. Skarbnik Gminy
  8. Sołtys/Przewodniczący zarządu dzielnicy (osiedla)
  9. Przewodniczący Rady Osiedla
  10. Członek Rady Osiedla