Słownik

Fraszka

Fraszka to popularny od czasów renesansu do dziś humorystyczny dwuwiersz.

W języku włoskim słowo frasca oznacza gałązkę, drobiazg, błahostkę. Fraszka to krótki, najczęściej dwuwierszowy utwór rymowany, utrzymany w humorystycznej, ironicznej tonacji. Podejmuje różnorodne tematy, od erotycznych po państwowe. Jest zwięzły i posiada zaskakującą, zabawną puentę. Często jest zbudowana na zasadzie dowcipu sytuacyjnego lub słownego. Zbieżności z gatunkiem epigramatu wynikają ze wspólnych korzeni – fraszka jest gatunkiem wyrosłym z epigramatu, powstałego w starożytności. Utwory w stylu fraszek pisał Mikołaj Rej, nazywając je „figlikami”. Dopiero Jan Kochanowski pełnoprawnie wprowadził fraszkę na polski grunt literacki, fundując jej nazwę. Inni polscy twórcy tego uroczego gatunku to Wacław Potocki, Jan Andrzej Morsztyn, Julian Tuwim, Konstanty Ildefons Gałczyński, Stanisław Jerzy Lec, Jan Sztaudynger i Jan Twardowski.

Fraszki dzieli się na:

  • autobiograficzne,
  • filozoficzno-refleksyjne,
  • patriotyczne,
  • autotematyczne,
  • satyryczne,
  • obyczajowe,
  • religijne,
  • miłosne,
  • erotyczne.

Przykłady fraszek Jana Sztaudyngera:

„Taki już jestem zboczony,
Że wzdycham do własnej żony.”

„Nie narzucaj światu,
Swojego formatu.”