Okołoporodowa opieka medyczna – obowiązki lekarza i położnej

Czym jest poród normalny? Czy oznacza to samo co poród siłami natury? Jakie zadania ma lekarz i położna? Kto z nich powinien opiekować się ciężarną w przypadku wystąpienia komplikacji przed porodem?

Na przestrzeni lat zwiększyły się możliwości zarówno diagnostyczne, jak i terapeutyczne interwencji medycznych, zarówno w opiece okołoporodowej, jak i w opiece nad noworodkiem. Zmieniło się też postrzeganie procesów zdefiniowanych jako naturalne, w tym przebiegu ciąży, porodu i okresu poporodowego. Określenia bliskoznaczne używane w literaturze medycznej często są różnie rozumiane w zależności od poziomu wiedzy, doświadczeń i przekonań osób, które ich używają. Określenia takie, jak: „poród naturalny”, „poród normalny”, „ poród fizjologiczny”, „poród siłami natury” lub też „drogami rodnymi”, wykorzystywane są jako synonimy, pomimo to, że nie zawsze są zgodne z rzeczywistością. Stąd niezwykle ważne jest dokładne zdefiniowanie poszczególnych procesów, by uporządkować przez to nawet wyniki badań naukowych.

Poród normalny – definicje

Przykładowo WHO (Światowa Organizacja Zdrowia – przyp. red.) w 1997 r. zdefiniowała poród normalny (Raport – Opieka w czasie porodu normalnego): „Poród normalny zaczyna się w sposób spontaniczny; niskie ryzyko występuje na początku i utrzymuje się do końca porodu. Dziecko rodzi się spontanicznie w ułożeniu główkowym, pomiędzy 37. a 42. tygodniem ciąży. Po porodzie matka i dziecko są w dobrym stanie zdrowia”.

Europejska Sieć Stowarzyszeń na Rzecz Narodzin (ENCA) o porodzie naturalnym pisze:„Jest to poród, który rozpoczyna się samoistnie, urodzenie dziecka i łożyska odbywa się w czasie specyficznym dla każdej kobiety i dzięki jej wysiłkowi, a dziecko po urodzeniu pozostaje przy matce. Interwencje medyczne, takie jak sztuczne przebicie pęcherza płodowego, wywoływanie lub przyspieszanie porodu, znieczulenie i nacięcie krocza nie powinny być stosowane rutynowo, ani traktowane jako składowa porodu normalnego. Ponieważ każda interwencja może potencjalnie zaburzyć przebieg porodu, decyzja o jej zastosowaniu nie może być podejmowana pochopnie”.

Podobnie brzmiące zapisy znalazły się w nowym rozporządzeniu Ministerstwa Zdrowia:

Poród fizjologiczny – spontaniczny poród niskiego ryzyka od momentu rozpoczęcia i utrzymujący taki stopień ryzyka przez cały czas trwania porodu, w wyniku którego noworodek rodzi się z położenia główkowego, pomiędzy ukończonym 37. a 42. tygodniem ciąży, i po którym matka i noworodek są w dobrym stanie (…). Standardy postępowania oraz procedury medyczne przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (…) określają poszczególne elementy opieki medycznej sprawowanej w zakładach opieki zdrowotnej, mającej na celu uzyskanie dobrego stanu zdrowia matki i dziecka, przy ograniczeniu do niezbędnego minimum interwencji medycznych, w szczególności: amniotomii (chirurgicznego przerwania błon płodowych – przyp. red.), stymulacji czynności skurczowej, podawania opioidów (silnych środków przeciwbólowych – przyp. red.), nacięcia krocza, cięcia cesarskiego, z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa zdrowotnego, w ramach których opieka opiera się na praktykach o udowodnionej skuteczności.

Zobacz także: Znieczulenie podczas porodu – czy warto je brać?

Jak pomóc piersiom wrócić do formy po ciąży i karmieniu piersią?

Kto powinien opiekować się rodzącą?

W standardzie opieki okołoporodowej zostało zebranych wiele (…) zasad sprawowania opieki okołoporodowej w przebiegu ciąży, porodu i połogu fizjologicznego. W dokumencie zawarte zostały zapisy prawa obowiązującego w Polsce, dotyczące osoby sprawującej opiekę nad ciężarną, rodzącą, położnicą i noworodkiem – odpowiedzialnych za prowadzenie porodu o fizjologicznym przebiegu. Może być to lekarz specjalista położnictwa i ginekologii, lekarz w trakcie specjalizacji z położnictwa i ginekologii, lekarz ze specjalizacją I stopnia w zakresie położnictwa i ginekologii lub położna. Zarówno więc ciążę, jak i poród fizjologiczny może prowadzić położna lub lekarz z odpowiednimi kwalifikacjami.

Zadania położnej i lekarza opiekujących się ciężarną

Niezależnie więc, czy jest to położna, czy lekarz, osobie sprawującej opiekę nad rodzącą przypisane są jednakowe zadania:

  • ocena stanu rodzącej kobiety, ocena stanu płodu oraz stanu noworodka, wykrywanie i eliminowanie czynników ryzyka, rozwiązywanie problemów oraz wczesne wykrywanie patologii;
  • prowadzenie porodu wraz z koniecznymi zabiegami według wskazań medycznych;
  • opieka nad noworodkiem po urodzeniu;
  • zapewnienie opieki realizowanej przez specjalistów, jeżeli ujawnią się czynniki ryzyka lub pojawią powikłania uzasadniające takie działanie;
  • wsparcie rodzącej oraz jej osoby bliskiej w trakcie porodu oraz w okresie połogu.

W przypadku wystąpienia objawów patologicznych, gdy osobą sprawującą opiekę jest położna, ma ona obowiązek niezwłocznie przekazać rodzącą pod opiekę lekarza specjalisty w dziedzinie położnictwa i ginekologii.

Poród z komplikacjami a opieka zdrowotna

W tym przypadku poród, jako wymagający wsparcia medycznego, choć drogami rodnymi, nie jest zakwalifikowany jako naturalny. W dokumentacji medycznej musi być odnotowany dokładny czas przekazania rodzącej pod opiekę lekarza specjalisty w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz dane dotyczące stanu ogólnego rodzącej i dotychczasowego przebiegu. Adnotacja ta powinna być podpisana zarówno przez położną, która tę opiekę zdaje, jak i przez lekarza przyjmującego. Od tego momentu lekarz przejmuje odpowiedzialność za dalsze prowadzenie porodu patologicznego, a położna jest osobą asystującą przy porodzie prowadzonym przez lekarza.

Warto zobaczyć: Tokofobia – lęk przed ciążą i porodem

Fragment pochodzi z książki „Pielęgnacyjne i kliniczne aspekty opieki nad chorymi. Wybrane zagadnienia t. 5” (wyd. Continuo). Tytuł, lid, śródtytuły i niektóre skróty pochodzą od redakcji. Publikacja za zgodą wydawcy.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)